| ÖZET: Başvuranın, eşinin görev yaptığı Diyarbakır iline aile birliği mazeretiyle atanma talebi, idare tarafından reddedilmiştir. İdare, başvuranın talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu belirlemiştir. Başvuran, Diyarbakır iline 4 mühendis atandığını iddia etse de, yapılan incelemede bu atamaların başvuranın talebinden önce gerçekleştiği ve ilgili kadroların dolu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, yer değiştirme atamalarında kadro imkanları ve hizmet gerekliliklerinin dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, idarenin başvuranın talebini reddetmesi hukuka uygun bulunmuştur. |
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
4. Karayolları Genel Müdürlüğünün 04/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında; 4.1. Başvuranın eşinin, Karayolları Genel Müdürlüğü Diyarbakır 9 uncu Bölge Müdürlüğü Araştırma ve Geliştirme Başmühendisliğinde Zemin Mekaniği ve Tüneller Mühendisi olarak görev yaptığı, 4.2. Bölge Müdürlüklerine bağlı Şube Şefliklerince yürütülen yol bakım, onarım ve trafik hizmetlerinde işin gereğine uygun olarak işçi statüsündeki personelle birlikte esas itibarıyla inşaat ve makine branşlarından Mühendis ve Tekniker kariyerini haiz memur personel istihdam edildiği, idari görevleri yürütmekle de bir büro personelinin görevlendirildiği, bunların dışındaki mesleklere veya kadrolara sahip olanlar için çalışma alanı ve buna bağlı olarak da istihdam alanlarının bulunmadığı, 4.3. Jeoloji Mühendislerinin Bölge Müdürlükleri merkezinde Araştırma ve Geliştirme
Başmühendislikleri emrinde istihdam edildikleri, 4.4. Başvuranın Çukurova Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Jeoloji Bölümü mezunu olan eşinin kariyeri nedeniyle Genel Müdürlüğün Van 11 inci Bölge Müdürlüğüne bağlı Tesisler ve
Bakım Başmühendisliği Muş 113 Şube Şefliği emrine atanmasının mümkün olmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir .
5. Gençlik ve Spor Bakanlığının 12/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında; 5.1. Başvuranın atamasının yapılması için atanmayı talep ettiği yerde boş kadro bulunmasının gerektiği, başvuranın atanamamasının Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına
İlişkin Yönetmelik’in 4 üncü maddesi hükmü ve Diyarbakır ilinde boş kadro bulunmamasından kaynaklandığı, bu durumun başvurana 10/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı yazıyla bildirildiği, 5.2. Başvuranın geçici görevlendirmesinin Muş ilinde fiilen Mühendis olarak görev yapan kişi bulunmaması ve Diyarbakır ilinde hizmetine ihtiyaç duyulmaması nedeniyle sonlandırıldığı, 5.3. Başvuranın geçici görevlendirmesinin sonlandırılmasından sonra 4 adet Mühendis alındığına ilişkin iddiasının yerinde olmadığı, başvuranın geçici görevlendirmesinin iptal edildiği 23/ 03/ 2016 tarihinden sonra bu kadroya bir atama veya görevlendirme yapılmadığı, 5.4. Diyarbakır ilinde Mühendis kadrosunda çalışan kişilerin tamamının, başvuranın geçici görevlendirmesinin iptalinden önce bu kadroya atandıkları, 5.5. Başvurunun, ancak başvuranın talep ettiği kadronun boşalması ve başvuranın eş durumu mazeretinin devam etmesi halinde çözümlenebileceği, 5.6. Başvuranın eşinin çalışmakta olduğu kurum ile yapılan şifahi görüşmede her ikisinin de atanabileceği illerin belirlendiği ve bu illeri talep etmesi halinde atamasının yapılabileceğinin başvurana iletildiği, açıklamalarına yer verilmektedir .
2 / 7III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır . Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar .”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 8. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır . (Değişik : 9/ 4/ 1990 – KHK – 418/ 5 md.; İptal : Ana . Mah.’nin 5/ 2/ 1992 tarih ve E .
1990/ 22, K. 1992/ 6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme : 18/ 5/ 1994 – KHK/ 527/ 5 md.) Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır .
Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir .”, “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı
76 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış
hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler .”, 9. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 2 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik 72 inci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir .”, “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerinde; “ Temel ilkeler şunlardır : a) Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkanları gözönünde bulundurulur… . (c) Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır .”, “Yer değiştirme suretiyle atamalarda gözönünde bulundurulacak hususlar” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci
3 / 7fıkrasında; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını
sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır .”, “Memurun isteği üzerine yapılabilecek yer değiştirmeler” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir .”, 16/ 00/ 2014 tarihli ve 29090 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 2014/ 6578 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren “Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile değişik “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği başlıklı
14 üncü maddesinde; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu
personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir . Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür . Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir .” hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın, aile birliği mazeretiyle Diyarbakır iline atanması talebinin reddedilmesine ilişkin
İdare tarafından gerçekleştirilen işlemlerin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Muş Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğünde İnşaat Mühendisi olarak çalışmakta olan başvuran, eşinin Karayolları Genel Müdürlüğü Diyarbakır Bölge Müdürlüğü teşkilatında Jeoloji
Mühendisi olarak çalıştığını ve anılan Genel Müdürlüğün Muş ilinde kariyeri nedeniyle
4 / 7atanabileceği bir kadronun bulunmadığını, eşinin çalışma süresinin ve kadro derecisinin
kendisininkinden fazla olduğunu, Diyarbakır iline yapılan geçici görevlendirmesinin 23/ 03/ 2016 tarihinde sonlandırıldığını, Diyarbakır ’a yeniden atanma talebinin reddedilmesi sonrasında 4 adet mühendisin buraya atandığını, eşinin görevi ve hizmet süresi dikkate alındığında atamada kendisinin eşine tabi olması gerektiğini iddia etmekte ve Kurumumuzdan atamasının aile birliği mazeretiyle
Diyarbakır iline yapılmasını talep etmektedir .
12. Anayasamızın 41 inci maddesi, bireylerinin bir arada tutulmasıyla ailenin huzur ve mutluluğunun devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır .
13. 657 sayılı Kanun’un 72 nci maddesi de, aile birliğinin sağlanması amacıyla memurun ‘kurum içi’ yer değişikliği suretiyle atanmasını düzenlemektedir . Anılan maddede, ‘kurum içi’ yer değişikliğinde hizmetlerin gereklerinin ve özelliklerinin göz önünde bulundurulması gerektiğinin hüküm altına alındığı görülmektedir .
14. 657 sayılı Kanun’un 72 inci maddesine dayanılarak yürürlüğe konan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in amacı, memurun ‘aynı kurum içerisinde’ yer değiştirme suretiyle atanmasını düzenlemektir . Zikredilen bu Yönetmelik’te yer değiştirme suretiyle atanmadaki temel ilkeler arasında “kadro imkânları” ve “memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılması” sayılmış; aynı kurum içerisinde yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda
Devlet memurlarının öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumunun göz önünde bulundurulması hüküm altına alınmıştır . Diğer bir anlatımla, memurların belirli mazeretlerle aynı kurum içerisinde yer değiştirme suretiyle atamasında hizmet gerekleri ile kadro olanaklarının dikkate alınacağı görülmektedir .
15. Kişilerin aile birliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır . Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur .” (Anayasa Mahkemesinin 20/ 02/ 2014 tarihli ve 2012/ 606 başvuru numaralı Kararı) .
16. Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden başvuranın 27/ 12/ 2012 tarihinde aile birliği mazeretiyle Diyarbakır iline tayin talebinde bulunduğu, 29/ 04/ 2013 tarihinde eş durumu nedeniyle
Diyarbakır Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğünde görevlendirildiği, 18/ 03/ 2016 tarihinde ise
Muş ilinde fiilen Mühendis olarak görev yapan kişi bulunmaması ve Diyarbakır ilinde hizmetine ihtiyaç duyulmaması gerekçeleriyle görevlendirmesine son verildiği anlaşılmaktadır . Başvuran, aile birliği mazeretiyle Diyarbakır iline tayin talebinde bulunduğu 10/ 07/ 2017 tarihinden sonra, buraya 4 adet Mühendis alındığını iddia etmekte ise de, İdarenin sunduğu bilgi ve belgelerden Diyarbakır ilinde Mühendis kadrosunda çalışmakta olanların, başvuranın tayin talebinden önceki tarihlerde
Diyarbakır ilinde göreve başladıkları ve 5 adet Mühendis kadrosunun tamamının dolu olduğu görülmüştür . Yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda kadro imkânları ile hizmet gereklerinin dikkate alınması ilkeleri de göz önünde bulundurulduğunda, İdarenin başvuranın aile birliği mazeretiyle Diyarbakır iline atanma talebini reddetmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı
5 / 7olmadığı belirlenmiştir .
17. Devlet Personel Başkanlığının başvuru konusuna ilişkin bir görüşünde, 16/ 08/ 2014 tarihli ve
29090 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik öncesinde , “farklı kurumlarda çalışıp da her ikisi de yer değiştirmeye tabi olan eşlerden unvan, kadro ve görev bakımından daha aşağıda bulunanın görev yeri yukarıda bulunana bağlı olarak değiştirilir” hükmüne yer verildiğinin ifade edildiği görülmektedir
(http : //www .dpb.gov.tr/F/Root/dosyalar/gorusler/p_m_i_g/yerdegisme/ 14.pdf erişim tarihi :
04/ 12/ 2017) . Ayrıca, Devlet Personel Başkanlığının anılan görüşünde, “aile birliği mazeretine bağlı olarak yapılacak yer değiştirmelerde, mevcut mevzuatta farklı kurumlarda çalışan eşler arasında herhangi bir astlık üstlük ilişkisinin kurulmasına dair bir hüküm bulunmadığından, kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yerin dikkate alınması gerektiği”nin ve “Mezkur yönetmeliğin 14 üncü maddesinin (c)
fıkrasında eşlerin farklı kurumlarda çalışması halinde kurumlar arasında yapılacak koordinasyonun şekline ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığından hareketle, koordinasyon talebinin ilgili kurumların herhangi biri tarafından bulunulabileceği” nin belirtildiği tespit edilmiştir . Bu itibarla, başvuranın, eşinin görevi ve hizmet süresi dikkate alındığında atamada kendisinin eşine tabi olması gerektiği iddiasının yerinde olmadığı, İdarenin başvuranın eşinin görevli olduğu kurumla görüşmek suretiyle her ikisinin de atamalarının yapılabileceği illeri belirleyerek bu illeri talep etmesi halinde atamasının yapılabileceğini başvurana iletmek suretiyle gerekli koordinasyonu sağlama yönünde iş ve işlemler yürüttüğü belirlenmiştir .
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin başvuru konusu işleme ilişkin iş ve işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
6 / 7VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi