TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5496-S.8266
BAŞVURU NO : 2019/2140
KARAR TARİHİ : 12/07/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Aday yetiştirilme süresinin zorunlu hizmetten sayılması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 04/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 2016-Şubat ataması ile rehber öğretmen olarak 3. hizmet bölgesinde 6. hizmet alanında zorunlu hizmeti 3 yıl olan Diyarbakır ili Kocaköy ilçesindeki … … … Ortaokuluna atandığını, 2016-Şubat ataması ile ataması yapılanların yeni bir uygulama olarak adaylık yetişme sürecini istediği ilde geçirdiğini ancak bu sürenin zorunlu hizmetten sayılmadığını, aday yetiştirme sürecinin istenilen ilde tamamlanabileceği hususunun sadece 2016-Şubat atması ile atanan öğretmenlere uygulandığını, kendisinin de bu kapsamda yani 2016 yılı Ağustos ayına kadar “aday öğretmen yetiştirme süreci ” adı altında Manisa ili
Salihli ilçesinde … … Ortaokulunda yetiştirme sürecini tamamladığını, 2016 yılından sonra atananların ise aday yetiştirilme sürecini asıl atandıkları okullarında geçirdiğini ve bu sürenin zorunlu hizmet süresinden sayıldığını, 2016-Şubat ataması ile atananların ise tayinlerde sonraki tarihli atananlar ile yarışacağını, bu durumun, 2016-Şubat ataması ile atananları hizmet puanı bakımından sonraki tarihli atamalar ile atananlar karşısında dezavantajlı hale getirdiğini, dolayısıyla 2016-Şubat ataması ile atananlara haksızlık yapıldığını iddia ederek, aday yetiştirilme süresinin zorunlu hizmetten sayılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 25/03/2019 tarih ve E. … sayılı cevabi yazıda özetle,
2.1. Başvuranın, zorunlu bir hizmet bölgesi olmayan Manisa Salihli … … Ortaokulunda yetiştirme süresinde geçen hizmetinin zorunlu hizmet kapsamında değerlendirilmesinin,
17.04.2015 tarih ve 29329 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Zorunlu çalışma süresinden sayılacak süreler” başlıklı 46 ncı maddesi gereğince mümkün olamadığı,
2.2. Yetiştirme sürecindeki çalışılan sürelerin zorunlu bir hizmet bölgesinde geçirilmiş olması
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
halinde zorunlu hizmet süresinden sayıldığı, aksi takdirde sayılmadığı,
2.3. Aday yetiştirme süreci uygulamasının sadece 2016 yılı Şubat ayında atananlara yönelik bir uygulama olduğu, bu kapsamda atanan öğretmenlere yetiştirme sürecini istediği il, ilçe ve eğitim kurumunda yapmaları hakkının verildiği, başvuranın, yetiştirme sürecini bu doğrultuda kendi isteği ile Manisa Salihli … … Ortaokulunda tamamladığı, kişinin bu okulda görevlendirilmesi noktasında idarenin herhangi bir zorlamasının bulunmadığı,
2.4. Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin atama işlemlerinin, hizmet puanı üstünlüğüne göre gerçekleştirildiği, bu itibarla, kendisinden sonra atananlara yönelik dezavantajlı duruma düştüğü iddiasının doğru olmadığı, Millî Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde her hizmet alanı ve bölgesi için ayrı ayrı hizmet puanlarının belirlendiği,
2.5. Şikayet konusu talebe ilişkin başvuran veya diğer ilgililer tarafından açılan/sonuçlanan bir davanın bulunmadığının anlaşıldığı,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 17.04.2015 tarih ve 29329 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin,
5.1. “Hizmet bölgeleri” başlıklı 37’nci maddesinde,“(1) Öğretmen ihtiyacı, coğrafi durum, ekonomik ve sosyal yönden gelişmişlik düzeyi, ulaşım şartları ile hizmet gereklerinin karşılanması yönünden benzerlik gösteren iller gruplandırılarak üç hizmet bölgesi oluşturulmuş ve bu iller, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-1 Hizmet Bölgeleri Çizelgesinde gösterilmiştir.”
5.2. “Hizmet alanları” başlıklı 38’inci maddesinde, “(1) Öğretmen ataması ve çalıştırılmasında güçlük derecesi bakımından benzerlik gösteren eğitim kurumları gruplandırılarak altı hizmet alanına ayrılmıştır.
(2) Eğitim kurumlarından 1, 2 ve 3 üncü hizmet alanlarındakiler zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamı dışında; 4, 5 ve 6 ncı hizmet alanlarındakiler ise zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında olacak şekilde valiliklerce belirlenerek Bakanlığa bildirilir.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5.3. “Hizmet puanları” başlıklı 40’ıncı maddesinde, “1) Bir yıllık çalışmaları karşılığında
olmak üzere, aday öğretmenlerden/öğretmenlerden:
a) Birinci hizmet bölgesinde bulunan illerin;
1) 1 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 10,
…
c) Üçüncü hizmet bölgesinde bulunan illerin;
…
6) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 30
hizmet puanı verilir.
5.4. “Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanları ve süreleri” başlıklı 42’nci maddesinde, “(1) Bakanlık öğretmen kadrolarında 6/5/2010 tarihinden sonra göreve
başlayanlar:
…
c) Üçüncü hizmet bölgesindeki illerin;
…
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 3 yıl,
çalışmakla yükümlüdür.”
5.5. “Zorunlu çalışma süresinden sayılacak süreler” başlıklı 46’ncı maddesinde, “(1)
Zorunlu çalışma yükümlülüğüne tabi öğretmenlerin, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında adaylık dâhil fiilen öğretmen olarak geçirdikleri süreler zorunlu çalışma süresinden sayılır. Bu sürelere; a) Bakanlık kadrolarında öğretmen olarak görevli iken askerlik hizmetini yapmak üzere aylıksız izne ayrılanlardan askerlik hizmetini temel askerlik eğitiminden sonra zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında öğretmen olarak yerine getirenlerin temel askerlik eğitimi dışında kalan askerlik süreleri, b) Eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında bulunmadığı dönemlerde göreve başladıktan sonra görev yaptıkları eğitim kurumları zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamına alınan öğretmenlerin, eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamına alındığı tarihten sonra bu eğitim kurumlarında geçen hizmet süreleri, c) Zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamında bulunan eğitim kurumlarında görev yapmakta iken, bu eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamından çıkarılmasından sonra da görev yapmaya devam eden öğretmenlerin bu eğitim kurumlarında geçen hizmet sürelerinin tamamı, ç) Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında sözleşmeli öğretmen olarak geçirilen hizmet süreleri, d) 657 sayılı Kanunun 102 nci, 103 üncü ve 104 üncü maddelerinde öngörülen izinlerin tamamı ile aynı Kanunun 105 inci maddesi gereğince verilen izinlerin toplamının altı ayı geçmeyen kısmı, e) Görevden uzaklaştırılan ve görevleri ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan öğretmenlerin 657 sayılı Kanunun 143 üncü maddesinde sayılan durumların gerçekleşmesi hâlinde bu sürelerin tamamı, f) Yılda toplam 90 günü geçmeyen geçici görev süreleri, g) Hizmet içi eğitimde başarılı geçen sürelerin tamamı, dâhil edilir.
… .”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. 2016-Şubat ataması ile rehber öğretmen olarak 3. hizmet bölgesinde 6. hizmet alanında zorunlu hizmeti 3 yıl olan Diyarbakır ili Kocaköy ilçesindeki … … … Ortaokuluna atanan, 2016-Şubat ataması ile ataması yapılanlara tanınan aday yetiştirme sürecinin istenilen ilde tamamlanması uygulamasından yararlanarak 2016 yılı Ağustos ayına kadar “aday öğretmen yetiştirme süreci” adı altında Manisa ili Salihli ilçesinde … … Ortaokuluna yetiştirme sürecini tamamlayan başvuran, söz konusu aday yetiştirilme süresinin zorunlu hizmetten sayılmasını talep etmektedir.
8. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği uyarınca, öğretmen ihtiyacının karşılanması kapsamında coğrafi durum, ekonomik ve sosyal yönden gelişmişlik düzeyi, ulaşım şartları ile hizmet gereklerinin karşılanması yönleri itibari ile benzerlik gösteren iller gruplandırılmak suretiyle üç hizmet bölgesine, öğretmen ataması ve çalıştırılmasında güçlük derecesi bakımından benzerlik gösteren eğitim kurumları ise gruplandırılarak altı hizmet alanına ayrılmakta ve hizmet alanlarının bir kısmı için ise belirli bir süre zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülmektedir.
9. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 38’inci maddesinin ikinci fıkrasında 1, 2 ve 3 üncü hizmet alanında bulunan eğitim kurumlarının zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamı dışında bulunduğu belirtilmekte, aynı Yönetmeliğin 46’ncı maddesinde ise, zorunlu çalışma yükümlülüğüne tabi öğretmenlerin, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında adaylık dâhil fiilen öğretmen olarak geçirdikleri sürelerin zorunlu çalışma süresinden sayılacağı hüküm altına alınmakta ve aynı madde hükmünde zorunlu çalışma süresi olarak sayılacak durumlara yer verilmektedir.
10. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın yetiştirme süresinde geçen hizmetini, zorunlu bir hizmet bölgesi olmayan Manisa Salihli … … Ortaokulunda geçirdiği bu itibarla, Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin 46’ncı maddesi uyarınca, başvuranın aday yetiştirme süresinde geçirdiği hizmetinin, zorunlu hizmetten sayılması talebinin yerine getirilemediği anlaşılmaktadır.
11. Somut olay kapsamında, başvuranın 2016-Şubat ataması ile rehber öğretmen olarak 3.
Hizmet bölgesinde 6. Hizmet alanında zorunlu hizmeti 3 yıl olan Diyarbakır ili Kocaköy ilçesindeki … … … Ortaokuluna atandığı, sadece 2016 Şubat ataması ile ataması yapılanlara tanınan aday yetiştirme sürecinin istenilen ilde tamamlanması uygulamasından kendi özgür iradesi ile yararlanarak “aday öğretmen yetiştirme süreci”ni 1. hizmet bölgesinde zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunmayan Manisa ili Salihli ilçesinde … … Ortaokulunda
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
tamamladığı görülmektedir. Bu doğrultuda, başvuranın yetiştirme sürecini tamamladığı okulun
Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 38’inci maddesi uyarınca zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunmayan birinci hizmet bölgesi ve birinci hizmet alanında yer alan bir eğitim kurumu olduğu hususu ve aynı Yönetmeliğin 46’ncı maddesinde yer alan zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında adaylık dâhil fiilen öğretmen olarak geçirilen sürelerin zorunlu çalışma süresinden sayılacağı hükmü göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın aday hizmet sürecinin zorunlu hizmet süresi olarak sayılmasına imkan bulunmamaktadır. Ayrıca, başvuranın durumunun, anılan Yönetmeliğin 46’ncı maddesinde öngörülen zorunlu hizmet süresi olarak sayılabilecek istisnai durumlar arasında da bulunmamaktadır.
12. Diğer yandan, Anayasa Mahkemesinin, 14/03/2019 tarih ve E. 2019/3, K. 2019/12 sayılı kararında da belirtildiği üzere, Anayasanın 10’uncu maddesi ile teminat altına alınan kanun önünde eşitlik ilkesinin hukuksal durumları aynı olanlar bakımından uygulanabilir bir ilke olduğunu, söz konusu ilke ile hukuksal eşitliğin öngörüldüğünü, bir başka deyişle bu ilkenin, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme tabi kılınmasını sağlamaya yönelik olduğu, ancak kanun önünde eşitlik ilkesinin, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmediğini, kişilerin durumlarındaki bazı hususların, kimi kişiler için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebileceğini de belirtmek gerekmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri kapsamında, başvuranın aday yetiştirme sürecini zorunlu hizmet yükümlülüğü öngörülmeyen birinci hizmet bölgesi ve birinci hizmet alanında bulunan bir eğitim kurumunda geçirdiği, aday yetiştirme sürecinin ancak zorunlu hizmet yükümlülüğü öngörülen bir eğitim kurumunda geçirilmesi halinde zorunlu hizmet süresinden sayılacağı, başvuranın durumunun zorunlu hizmet süresinden sayılabilecek istisnalar kapsamında da bulunmadığı hususları birlikte değerlendirilerek, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından tesis edilen başvuranın talebinin reddi yönündeki işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunamadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Diyarbakır İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.