|
ÖZET: Başvuru, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen Güneypark Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında, konut teslimi nedeniyle ödenen katma değer vergisinin (KDV) iadesi talebine ilişkindir. Başvuran, 2006 yılında imzalanan sözleşme çerçevesinde, 2017 yılında ödenen 98.145,86 TL tutarındaki KDV’nin iadesini istemiştir. Ancak, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Ankara Vergi Dairesi, KDV’nin iade edilmesi gerektiğini belirtmiş, fakat bu işlemin vergi dairesi tarafından değil, belediye tarafından yapılması gerektiğini ifade etmiştir.
İlgili mevzuat uyarınca, kentsel dönüşüm projeleri kapsamındaki konut teslimleri KDV’den muaf tutulmaktadır. Başvuranın yaptığı ödemelerin yersiz olduğu ve bu nedenle KDV’nin iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın KDV’sinin yasal faiziyle birlikte iade edilmesi için Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne tavsiyede bulunmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmemesi durumunda, başvuranın yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7583-S.21.12148
BAŞVURU NO : 2020/100447
KARAR TARİHİ : 17/05/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Konut teslimi nedeniyle yersiz alındığı iddia edilen KDV’nin iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi; Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından Çankaya İlçesi Mühye Köyü, parselde
yürütülen Güneypark Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında, maliki bulunduğu arsanın karşılığında toplam dört adet dairenin yapımı ve teslimi hususunda 15/3/2006 tarihli sözleşme imzalandığını,
1.1) 2017 yılı Temmuz ayında Belediye tarafından belirlenen geçici yönetim tarafından “dairelerin
yapıldığı ancak KDV’lerinin ödenmesi gerektiği” yönünde bir ön koşulun belirtildiğini, bu durum üzerine 98.145,86-TL tutarın 11/8/2017 tarihinde Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne ödendiğini,
1.2) “Tarafına teslim edilen dairelerin ticari kazanç olarak nitelendirilemeyeceği, mutad bir ticari
faaliyetin söz konusu olmadığı, bu durumun KDV konusu olamayacağı, devamlı nitelikte daire ediniminin söz konusu olmadığı ve ilgili mevzuat uyarınca KDV’nin doğmayacağı” gerekçesiyle KDV iadesi istemiyle
Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğüne başvuru yaptığını ve söz konusu başvuruya “Ankara Büyükşehir
Belediyesi tarafından anılan KDV’nin iade edilmesi” yönünde cevap verildiğini, söz konusu durum üzerine
KDV tutarının iadesi talebiyle Kayseri 1. Noterliği’nin 12 Ekim 2020 tarih yevmiyeli ihtar çekildiğini ancak herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek ilgili tutarın ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
/
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı
ile Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 23/02/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) adına Belediye’ye ödenen KDV tutarının 2017 Ağustos ayı KDV Beyannamesinde
vergi numarasına beyan edilerek mahsup işlemi ile ödemesi yapıldığından KDV tahsilinde aracılık eden Belediye Başkanlığının iade etme sorumluluğunun bulunmadığı, söz konusu KDV tutarlarının iade işlemlerinin Kızılbey Vergi Dairesi tarafından yapılması gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 16/04/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
3.1) Adı geçen başvuru sahibi tarafından Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına ödenen toplam
98.145,86 TL. katma değer vergisinin iadesine ilişkin Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğüne 13.03.2020 tarih evrak kayıt numaralı ve 25/11/2020 tarih evrak kayıt numaralı dilekçeler ile başvuruda bulunulduğu ve ilgili vergi dairesi müdürlüğü tarafından 24/03/2020 tarih sayılı ve 27/11/2020 tarih sayılı yazılar ile söz konusu iade talebinin reddedildiği,
3.2) Gelir İdaresi Başkanlığına şikayet yolu ile verilen 25/12/2020 tarih evrak kayıt numaralı
dilekçe kapsamında anılan makamdan alınan 29/12/2020 tarih sayılı yazıya istinaden şikayete konu olay hakkında Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğünden 04/01/2021 tarih sayılı yazımız ile bilgi istenilmiş olup adı geçen vergi dairesinden alınan 06/01/2021 tarih sayılı yazıda “Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı tarafından ilgili dönemlere ait verilen KDV beyannamelerinde ödenecek KDV’nin bulunmaması nedeni ile iadenin vergi dairesi müdürlüğü tarafından yapılamayacağı bildirilerek bu talepleri reddedilip, KDV Genel Uygulama Tebliği’nin (1-C/1.1.1.) başlıklı bölümü gereğince ve Ankara Vergi
Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Kdv ve Ötv Grup Müdürlüğü’nün 31/07/2019 tarih ve sayılı yazısına istinaden iadenin Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığınca yapılması gerektiği” hususunun bildirildiği,
3.3) Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından; “Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında
şahıslara yapılan konut teslimlerinin, KDV Kanunu’nun 28 nci maddesinde düzenlenen yetkiye istinaden 24/12/2012 tarih ve 2012/4116 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 7 nci maddesinde belirtilen KDV uygulamaları doğrultusunda değerlendirilmesi ve sonucunda KDV iadesi doğması halinde KDV Genel
Uygulama Tebliği’nin (1-C/1.1.1.) başlıklı bölümüne göre işlem tesis edilmesi gerektiği” 27.11.2020 tarih sayılı yazı ile Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına bildirilmiş ve cevaben alınan 16.12.2020 tarih sayılı yazı ile ait tahsil edilen KDV tutarının 2017 Ağustos ayı KDV
Beyannamesi ile beyan edilerek mahsup yoluyla ödendiğinin belirtildiği,
3.4) Başvuru sahibinin ödemiş olduğu katma değer vergisinin ilgili olduğu dönemde Ankara Büyükşehir
Belediyesi Başkanlığı tarafından verilen katma değer vergisi beyannamesinde ödenecek kdv tutarının bulunmadığının anlaşıldığı,
3.5) 5393 sayılı Belediye Kanununun 73 üncü maddesinde, kentsel dönüşüm ve gelişim alanlarında
yapılacak uygulamalara ilişkin ayrıntılı açıklamalara yer verilmiş ve kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatları tamamının belediyeler tarafından yapılacağı veya yaptırılacağı,
3.6) Buna göre, kentsel dönüşüm ve gelişim alanlarında kentsel dönüşüm projesi kapsamında kat karşılığı
inşaat sözleşmesine göre, Ankara Büyükşehir Belediyesinin yaptığı konut ve iş yerlerinin sözleşme karşılığı hak sahiplerine teslimi, bu teslimler nedeniyle Belediye nezdinde bir iktisadi işletme oluşmaması kaydıyla
KDV Kanununun 17/4-p maddesi kapsamında KDV’den istisna olacağı,
3.7) Söz konusu konut teslimlerinin KDV Kanununun 17/4-p maddesi kapsamında istisna olduğunun
değerlendirilmesi halinde, KDV Kanununun 8/2 maddesi ve KDV Genel Uygulama Tebliğinin (I/C-1.1.2)
bölümünde yer alan açıklamalar göre çerçevesinde işlem tesis edilmesi gerektiği,
3.8) Buna göre, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından ilgili dönemlere ait verilen KDV
beyannamelerinde ödenecek KDV bulunmadığı anlaşılmakta olup Belediye tarafından Hazineye ödenen bir verginin söz konusu olmadığı, bu çerçevede, söz konusu konut teslimlerinin KDV Kanununun 17/4-p maddesi kapsamında istisna olduğunun değerlendirilmesi halinde dahi konut teslimleri nedeniyle yersiz hesaplanan konuma düşecek olan KDV’nin 3065 sayılı Kanunun 8/2 maddesi gereğince Ankara Büyükşehir
Belediye Başkanlığı tarafından ilgililere iade edilmesi gerekmekte olup, yersiz ödenen KDV’nin vergi dairesince ilgililere iadesinin mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4.1) “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde; “Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali
gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı maliye politikasının sosyal amacıdır…”
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunun “Verginin konusunu teşkil eden
işlemler” başlıklı 1 inci maddesinde; “Türkiye’de yapılan aşağıdaki işlemler katma değer vergisine
tabidir:
1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,”
6.1) “Mükellef” başlıklı 8 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Vergiye tabi bir işlem sözkonusu olmadığı
veya katma değer vergisini fatura veya benzeri vesikalarda göstermeye hakkı bulunmadığı halde; düzenlediği bu tür vesikalarda katma değer vergisi gösterenler, bu vergiyi ödemekle mükelleftirler. Bu husus kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir meblağı gösteren mükellefler için de geçerlidir. Bu gibi sebeplerle fazla veya yersiz hesaplanan ve Hazineye ödenen vergi, Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre işlemi yapan mükellefe iade edilir. Şu kadar ki söz konusu iadenin yapılabilmesi için işlemle ilgili beyanların düzeltilmesi ve fazla veya yersiz hesaplanan verginin satıcı
/
tarafından alıcıya geri verilmesi şarttır.”
6.2) 17 nci maddesinde; “4. Diğer İstisnalar:
p) Hazinece yapılan taşınmaz teslimi ve kiralamaları, irtifak hakkı tesisi, kullanma izni ve ön izin verilmesi işlemleri ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca yapılan arsa ve arazi teslimleri, belediyeler ve il özel idarelerinin mülkiyetindeki taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimler,”
7) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı
73 üncü maddesinin sekizinci fıkrasında ; “Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde
belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamı belediyeler tarafından yapılır veya yaptırılır.”
8) 26/04/2014 tarihli ve 28983 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Katma Değer Vergisi Genel
Uygulama Tebliğinde; “1.1.2. Fazla veya Yersiz Hesaplanan ve Hazineye Ödenen Verginin İadesi
3065 sayılı Kanunun (8/2)nci maddesi kapsamında fazla veya yersiz hesaplanan ve Hazineye
ödenen verginin iadesi aşağıdaki esaslara göre gerçekleştirilir.
Kural olarak, fazla veya yersiz hesaplanan vergi bulunması durumunda, gerek satıcı gerekse alıcı nezdinde işlemin KDV uygulanmadan önceki hale döndürülmesi esastır.
Fazla veya yersiz olarak hesaplanan vergi, öncelikle satıcı tarafından alıcıya iade edilecektir. Alıcının indirim hakkı bulunan mükellef olmaması durumunda, satıcının söz konusu fazla veya yersiz KDV tutarını alıcıya ödediğini gösterir bir belge ile vergi dairesine başvurması gerekmektedir. Alıcının indirim hakkı bulunan bir mükellef olması durumunda ise, satıcının fazla veya yersiz KDV tutarını alıcıya ödediğini gösterir belgeye ek olarak, alıcının fazla veya yersiz KDV tutarını indirim hesaplarından çıkarmak suretiyle düzeltme yaptığının alıcının vergi dairesinden alınacak bir yazıyla tevsiki de istenecektir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli cetvellerde yer alan idare, kurum ve kuruluşlar
tarafından yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla fazla ve yersiz uygulanan vergi, söz konusu idare, kurum ve kuruluşlar tarafından düzenlenecek yazıya istinaden vergi dairesi tarafından yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda alıcıya iade edilir. Söz konusu yazının genel bütçeli idarelerde söz konusu tutarın tahsil edildiği ve gelir hesaplarına aktarıldığı, diğer idare, kurum ve kuruluşlarda ise beyan edilerek vergi dairesine ödendiğini tevsik etmesi gerekir.
Satıcının, fazla veya yersiz olarak hesaplanan vergiyi alıcıya ödediğini gösterir belge ve indirim hakkı bulunan alıcıların düzeltmeyi yaptığını gösterir vergi dairesi yazısı ile birlikte, beyanlarını düzeltmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, fazla veya yersiz hesaplanan KDV tutarı, ilgili dönem beyannamesinden tenzil edilir ve sonraki dönemler de buna göre düzeltilir.
Fazla veya yersiz olarak ödendiği iddia edilen KDV’nin, satıcı tarafından iade olarak talep edilebilmesi için, KDV beyannamesinde hesaplanan KDV olarak beyan edilmesi ve beyana konu edildiği dönem ile iade talep edilen dönem arasında asgari söz konusu KDV tutarı kadar ödenecek KDV çıkması ve Hazineye ödenmesi gerekmektedir.
– Beyan edilen dönemle iade talep edilen dönem arasında, fazla veya yersiz uygulanan KDV tutarından daha düşük tutarda ödenecek KDV çıkması ve Hazineye ödenmesi durumunda, sadece bu tutar iadeye konu edilebilecektir.
– Beyan edilen dönemle iade talep edilen dönem arasında ödenecek KDV çıkmaması durumunda ise Hazineye intikal eden herhangi bir vergi bulunmadığından, sadece düzeltme yapılacak olup, iade söz konusu olmayacaktır…
4.15. Hazinenin Taşınmaz Teslimi ve Kiralamaları, İrtifak Hakkı Tesisi, Kullanma İzni ve Ön İzin
Verilmesi İşlemleri, Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Başkanlığının Arsa ve Arazi Teslimleri ile Belediye ve
İl Özel İdarelerinin Taşınmaz Satışları
Hazinece yapılan taşınmaz teslimi ve kiralamaları, irtifak hakkı tesisi, kullanma izni ve ön izin verilmesi işlemleri ile TOKİ Başkanlığınca yapılan arsa ve arazi teslimleri KDV’den müstesnadır.
Hazine ibaresi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I sayılı cetvelde sayılan kamu idarelerini kapsamakta olup, örneğin söz konusu cetvelde sayılmayan Üniversiteler (…) “Hazine” kavramı içerisinde yer almamaktadır. Dolayısıyla bunlar tarafından yapılacak taşınmaz teslimi ve kiralamaları, irtifak hakkı tesisi, kullanma izni ve ön izin verilmesi işlemleri verginin konusuna girmesi halinde bu istisna kapsamında değerlendirilmez.
TOKİ’ye tanınan istisna ise bu kurumun yapacağı arsa ve arazi teslimleri ile sınırlıdır. TOKİ tarafından arazi ve arsa dışında yapılacak taşınmaz teslimleri (konut, bina, işyeri, sosyal tesis vb.) ve hizmetlere genel hükümler çerçevesinde KDV uygulanır.
(Ek 4. paragraf: 03.02.2017 – 29968 S. R.G. Tebliğ-Seri No:10-5. md.) 6770 sayılı Kanunla 3065 sayılı
Kanunun (17/4-p) maddesine “belediyeler ve il özel idarelerinin mülkiyetindeki taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimler” ibaresi eklenmiştir.
(Ek 5. paragraf: 03.02.2017 – 29968 S. R.G. Tebliğ-Seri No:10-5. md.) 3065 sayılı Kanunun (17/4-p)
maddesine göre, belediyeler ve il özel idarelerinin mülkiyetindeki taşınmazların satışı (belediye ve il özel idarelerinin bünyelerinde oluşan iktisadi işletmelerin taşınmaz satışları hariç) KDV’den istisnadır.
(Ek 6. paragraf: 03.02.2017 – 29968 S. R.G. Tebliğ-Seri No:10-5. md.) Diğer taraftan, bölge sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan belediyelerin bu amaçları kapsamında yapmış oldukları işlemler KDV’nin konusuna girmemekle birlikte, belediyelerin ticari, sınai, zirai veya mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri 3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesi uyarınca KDV’ye tabidir.
(Ek 7. paragraf: 03.02.2017 – 29968 S. R.G. Tebliğ-Seri No:10-5. md.) Belediyelerin veya il özel idarelerinin bünyesinde bir iktisadi işletme oluşması halinde KDV mükellefiyetinin, belediye veya il özel idarelerinin adına değil, bunların bünyesinde oluşan iktisadi işletme adına tesis edilmesi gerekmektedir.
Belediye veya il özel idarelerine ilişkin mükellefiyet tesisinde, söz konusu iktisadi işletmelerin faaliyet konuları dikkate alınacak ve unvanında faaliyet konusuna yer verilecektir.
(Ek 8. paragraf: 03.02.2017 – 29968 S. R.G. Tebliğ-Seri No:10-5. md.) Buna göre, belediye ve il özel idarelerinin bünyelerinde oluşan iktisadi işletmelerin taşınmaz satışları, 3065 sayılı Kanunun (17/4-p)
maddesindeki istisna kapsamında değerlendirilmeyeceğinden, söz konusu iktisadi işletmelerin taşınmaz satışlarında genel hükümlere göre KDV uygulanacaktır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuran tarafından ödenen KDV’nin yasal faiziyle iadesinin
yapılması hususunda yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
/
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Güneypark Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi
kapsamında kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince tarafına teslim edilen 4 adet daireye yönelik Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na ödemiş olduğu katma değer vergilerinin iadesini talep etmektedir.
11) Kentsel dönüşüm; şehircilik ilkeleri ile imar planlarına uygun, insanlara daha konforlu bir yaşam alanı
ile sağlıklı bir çevre imkanı sunan uygulamaları ifade etmektedir. Ülkemizde kentsel dönüşümle ilgili 3194 sayılı İmar Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların
Dönüştürülmesi Hakkında Kanun dahil olmak üzere bir takım düzenlemeler yapılmıştır. Nitekim Belediye
Kanunun 73 üncü maddesinde de; kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamının belediyeler tarafından yapılacağı veya yaptırılacağı hüküm altına alınmıştır.
12) Somut olaydaki uyuşmazlık; Ankara İli, Çankaya İlçesi, Mühye Mahallesi, Yeni Güneypark Kentsel
Dönüşüm ve Gelişim Projesi kapsamında başvuranla yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince başvurana teslim edilen konutlara yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na ödenen KDV’nin iade edilme talebine ilişkindir.
12.1) Somut olayda yapılan incelemede; Ankara İli, Çankaya İlçesi, Mühye Mahallesi, Yeni Güneypark
Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi ile anılan alandaki gecekonduların kaldırılarak planlı ve yaşanabilir yeni yerleşim alanları oluşturulmasının amaçlandığı, bu kapsamda Bakanlar Kurulunun 2010/661 sayılı kararı ile Yeni Güneypark Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Gelişim Alanı ilan edildiği anlaşılmıştır.
Proje kapsamında anlaşma sağlanan hak sahipleri ile arsa karşılığı konut verilmek üzere sözleşme imzalanmıştır. İlerleyen süreçte, inşaat yapım işlerini gerçekleştirmek üzere ihaleye çıkılmış, ihaleyi alan yükleniciyle de sözleşme akdedilmiş ve yapı ruhsatının 10/05/2012 tarihinde alınmasıyla da inşaat çalışmalarına başlanmıştır. Başvuran ile idare arasında yapılan sözleşme kapsamında 4 adet konut için 11/08/2017 tarihinde, başvuran tarafından KDV ödemesi yapılmış ve sonraki süreçte söz konusu KDV’nin iadesi konusunda hem Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na hem de Kızılbey Vergi Dairesi
Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.
12.2) KDV iadesi hakkında Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca Kurumumuza gönderilen cevabi
yazıda ise; söz konusu KDV tutarlarının iade işlemlerinin Kızılbey Vergi Dairesi tarafından yapılması gerektiği, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığınca ise; Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından ilgili dönemlere ait verilen KDV beyannamelerinde ödenecek KDV bulunmadığı, Belediye tarafından Hazineye ödenen bir verginin söz konusu olmadığı, bu çerçevede, söz konusu konut teslimlerinin KDV Kanununun 17/4-p maddesi kapsamında istisna olduğunun değerlendirilmesi halinde dahi konut teslimleri nedeniyle yersiz hesaplanan konuma düşecek olan KDV’nin 3065 sayılı Kanunun 8/2 maddesi gereğince Ankara
Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ilgililere iade edilmesi gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir.
13) 3065 sayılı Kanun’a göre Türkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti
çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler katma değer vergisine tabidir. Vergiye tabi bir işlem sözkonusu olmadığı veya katma değer vergisini fatura veya benzeri vesikalarda göstermeye hakkı bulunmadığı halde; /
düzenlediği bu tür vesikalarda katma değer vergisi gösterenler, bu vergiyi ödemekle mükelleftirler. Ayrıca söz konusu iadenin yapılabilmesi için işlemle ilgili beyanların düzeltilmesi ve fazla veya yersiz hesaplanan verginin satıcı tarafından alıcıya geri verilmesi şarttır. Katma Değer Vergisi Kanunun 17-4-p maddesi uyarınca da; hazinece yapılan taşınmaz teslimi ve kiralamaları, irtifak hakkı tesisi, kullanma izni ve ön izin verilmesi işlemleri ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca yapılan arsa ve arazi teslimleri, belediyeler ve il özel idarelerinin mülkiyetindeki taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimler de istisna kapsamında tutulmuştur.
14) Ayrıca Kurumumuza, Yeni Güneypark Kentsel Dönüşüm ve Proje Gelişim Alanı olarak ilan edilen
bölgede taşınmaz maliki olan bir başvuranın, hem kendisine verilmesi taahhüt edilen konut hakkında hem de genel olarak projedeki kimi hususlara ilişkin itirazlarını ihtiva eden başvuru hakkında verilen Kararda da; …idare tarafından KDV hakkındaki işlemlerinin gerekçesinin Gelir İdaresi Başkanlığının 23/06/2017 tarihli ve sayılı yazısına dayandırıldığı, söz konusu yazıda, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi
Kanununun 17 nci maddesinin 4/p bendi ile Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği üzerinden bir değerlendirme yapılması suretiyle, kentsel dönüşüm kapsamında inşa ettirilen konutların hak sahiplerine teslim edilmesi faaliyetleri nedeniyle Belediye Başkanlığına bağlı iktisadi kamu kuruluşunun işlemlerinin
KDV’ye tabi olduğunun belirtildiği, ancak şikâyete konu olayda, belediyenin iştiraki konumundaki bir iktisadi kamu kuruluşu veya onun bir işlemi bulunmamakta olduğu, yükleniciyle ve başvuranla yapılan sözleşmelerdeki tek muhatabın Ankara Büyükşehir Belediyesi olduğu, dolayısıyla bu yükümlülüğün, Büyükşehir Belediyesine ait olduğunun göründüğü, bu bakımdan, anılan görüş yazısının somut olayın gereklerini karşılamadığı, 3065 sayılı Kanunun zikredilen hükmünün, belediyelerin mülkiyetindeki taşınmazların satış suretiyle gerçekleşen devir ve teslimlerinin KDV’den istisna olduğunu belirtmekte olduğu Gelir İdaresi Başkanlığının Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına hitaben hazırladığı 29/08/2018 tarihli ve sayılı yazısı da, benzer bir yaklaşımı sergilendiği, somut olay bakımından, yüklenici tarafından inşa edilip belediyenin uhdesine geçen taşınmazların hak sahiplerine tesliminde, söz konusu hüküm marifetiyle KDV’nin gündeme gelmemesi gerektiği belirtilerek; konutların, KDV ve ortak mahal abonelik bedelleri talep edilmeden hak sahiplerine teslim edilmesi; söz konusu bedellerin tahsili halinde, gerekli iade işlemlerinin ivedilikle gerçekleştirilmesi hususunda Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığına tavsiyede bulunulmuştur. (Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 16/05/2019 tarihli ve 2018/3793 başvuru numaralı Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı.)
15) Nitekim Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğünün 27/11/2020 tarihli ve sayılı yazısında da;
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 04/07/2019 tarih ve sayılı yazısında, “5393 sayılı Belediye Kanununun
73 üncü maddesinde, kentsel dönüşüm ve gelişim alanlarında yapılacak uygulamalara ilişkin ayrıntılı
açıklamalara yer verilmiş ve kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen yerlerde belediyelere ait gayrimenkuller ile belediyelerin anlaşma sağladığı veya kamulaştırdıkları gayrimenkuller üzerindeki inşaatların tamamının belediyeler tarafından yapılacağı veya yaptırılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre, kentsel dönüşüm ve gelişim alanlarında kentsel dönüşüm projesi kapsamında kat karşılığı inşaat sözleşmesine göre, Ankara Büyükşehir Belediyesinin yaptığı konut ve iş yerlerinin sözleşme karşılığı hak sahiplerine teslimi, bu teslimler nedeniyle Belediye nezdinde bir iktisadi işletme oluşmaması kaydıyla
KDV Kanununun 17/4-p maddesi kapsamında KDV’den istisna olacaktır… Buna göre, Ankara Büyükşehir
Belediyesi tarafından ilgili dönemlere ait verilen KDV beyannamelerinde ödenecek KDV bulunmadığı anlaşılmakta olup Belediye tarafından Hazineye ödenen bir vergi söz konusu değildir. Bu çerçevede, söz
konusu konut teslimlerinin KDV Kanununun 17/4-p maddesi kapsamında istisna olduğunun değerlendirilmesi halinde dahi konut teslimleri nedeniyle yersiz hesaplanan konuma düşecek olan KDV’nin
3065 sayılı Kanunun 8/2 maddesi gereğince Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ilgililere
iade edilmesi gerekecek olup, yersiz ödenen KDV’nin vergi dairesince ilgililere iadesi mümkün değildir.” açıklamalarının bulunduğu belirtilerek Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 04/07/2019 tarih ve sayılı yazısında belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda, Katma Değer Vergisi İade işlemlerinin Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılması gerektiği ifade edilmiştir.
16) Katma Değer Vergisi Kanununda, fazla veya yersiz hesaplanan ve Hazineye ödenen verginin, Maliye
Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre işlemi yapan mükellefe iade edileceği; söz konusu iadenin yapılabilmesi için işlemle ilgili beyanların düzeltilmesi ve fazla veya yersiz hesaplanan verginin satıcı tarafından alıcıya geri verilmesi şart olduğu hükmedilmiştir.
17) KDV Genel Uygulama Tebliğinin; “I/C-1.1.2. Fazla veya Yersiz Hesaplanan ve Hazineye Ödenen
Verginin İadesi” başlıklı bölümünde de; 3065 sayılı Kanunun (8/2) nci maddesi kapsamında fazla veya yersiz hesaplanan ve Hazineye ödenen verginin iadesinde kural olarak, fazla veya yersiz hesaplanan vergi bulunması durumunda, gerek satıcı gerekse alıcı nezdinde işlemin KDV uygulanmadan önceki hale döndürülmesi esas olduğu, fazla veya yersiz olarak hesaplanan verginin, öncelikle satıcı tarafından alıcıya iade edileceği belirtilmiştir.
18) Dosya kapsamında yapılan incelemede; başvuranın Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne ödediği
KDV’nin tarafına ödenmesini talep ettiği; Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin iadeyi ilgili vergi dairesinin ödemesi gerektiği gerekçesi ile iadeyi yapmadığı; Gelir İdaresi Başkanlığı’nın ve Ankara Vergi Dairesi
Başkanlığı’nın ise ilgili dönemlere ait verilen KDV beyannamelerinde ödenecek KDV bulunmadığı anlaşıldığından ve Belediye tarafından Hazineye ödenen bir verginin söz konusu olmadığından iadeyi
Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin yapması gerektiğinden bahisle ilgili vergi dairesince ödeme yapılmaması gerektiğini belirttiği; bundan dolayı ilgili vergi dairesi tarafından da ödemenin yapılmadığı tespit edilmiştir.
19) Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; KDV iadesinin yapılmamasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, talep edilen KDV iadesinin başvurana Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’, ve makul sürede karar verme’, ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idarelere tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idareler tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara Vergi Mahkemesinde yargı yolu
/
açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, başvurunun KABULÜNE, Başvuran tarafından ödenen KDV’nin yasal faiziyle iadesinin yapılması hususunda ANKARA
BÜYÜKŞEHİR BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI’NA ve ANKARA
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ANKARA BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/