|
ÖZET: Başvuru, Keçiören Belediyesi sınırlarında çöp konteyneri eksikliği ile ilgilidir. Sancaktepe Mahallesi’nde yaşayan bir vatandaş, bölgede çöp konteyneri bulunmadığını, bu nedenle çöplerin sokaklara bırakıldığını ve bunun kötü koku ve çevre kirliliğine yol açtığını ifade etmiştir. Başvuran, Anayasa’nın 56. maddesine atıfta bulunarak, sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının ihlal edildiğini ve çöp konteynerlerinin her mahalleye yerleştirilmesini talep etmiştir.
Keçiören Belediyesi, başvuruya verdiği yanıtta, çöp toplama işleminin belirli saatlerde poşetler aracılığıyla gerçekleştirildiğini belirtmiştir. Konteyner yerleştirilmemesinin nedenleri arasında, vatandaşların konteyner istememesi, kötü koku ve görüntü oluşumu gibi faktörler sayılmıştır. Ayrıca, belediye, çöplerin günlük olarak toplandığını ve sokakların düzenli olarak temizlendiğini vurgulamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, Keçiören Belediyesi’ne çöp konteyneri yerleştirilmesi talebinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu öneri, halk sağlığını koruma ve çevre temizliğini sağlama amacı taşımaktadır. Keçiören Belediyesi’nin, bu tavsiyeyi dikkate alarak gerekli adımları atması beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3713-S.24.5880
BAŞVURU NO : 2023/16554
KARAR TARİHİ : 03.04.2024
TAVSİYE KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KEÇİÖREN BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Çöp konteyneri konulması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza gizlilik kaydıyla yapılan başvuruda şikayetçi dilekçesinde kayıtlı hususlarda özetle, “Ankara İli Keçiören İlçesi Sancaktepe Mahallesinde ikamet ettiğini, Keçiören Belediyesi sınırları içerisinde hiçbir mahallede çöp konteynerinin bulunmadığını, vatandaşların çöplerini poşete koyup sokakların önüne bıraktığını, çöplerin gün boyu sokak kaldırımlarında durduğunu; kimi zaman belediyenin bu çöpleri toplamaktan dahi imtina ettiğini, insanların sokaklarının evlerinin önüne attığı çöp poşetlerinin yırtıldığı ve çöplerin ortalığa saçıldığını, sokak köpeklerinin çöpleri dağıttığını, bu durumun da kötü kokuya ve kirliliğe neden olduğunu, bir milyon nüfusu bulunan Keçiören’de hiçbir sokakta çöp konteynerinin olmamasının, günümüzün maddi ve teknolojik imkanlarında akıl ve mantık dışı olduğunu, kısacası bu durumun hava, çevre ve görüntü kirliliği oluşturduğunu, 2023 yılında, Keçiören’de yaşayan 1 milyon insanın evindeki çöpünü ve atık maddeleri atabileceği bir çöp konteyneri bulunmadığını, Anayasa’nın 56’ncı maddesinde “Herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.” hükmüne yer verildiğini, şikayet edilen belediyenin bu hükmü uygulamadığını, , bu konuda yaptığı tek şeyin, gece vakti el feneri ile sokaklarda, kaldırımlarda çöp poşeti arayıp görebildiğini çöp kamyonuna atmak olduğunu, 04.09.2023 tarihli Gönderme Kararı üzerine şikayet edilen idarece 30 gün içinde cevap verilmediğini, bu bağlamda idareyi tekrar şikayet etme zarureti hasıl olduğunu” iddia ve ifade ederek
“Keçiören Belediyesi tarafından belediye sınırları içindeki her mahalle, cadde ve sokağa çöp konteynerlerinin konulmasını” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca, 08.12.2023 tarihli ve sayılı yazı ile Keçiören Belediye
Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1. Keçiören Belediye Başkanlığının 21.12.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle, “söz konusu adreste konteyner uygulaması bulunmadığı, Belediyenin çöp toplama işlemini uygulama olarak çöplerin saat 20:00-22:00 arası sağlam, ağzı bağlı çöp poşetlerinde çıkarılması akabinde ekiplerce alınmak suretiyle devam ettirdiği, çöp kovası veya konteyner uygulamasının olmamasının nedenleri arasında; bina sakinlerinin kendi dairesi önüne çöp konteyneri konulmasını istememesi, gün boyu kötü koku ve görüntü oluşması, çöp alma esnasında çıkan aşırı gürültü, engebeli yerlerde sabit duramayan ve içine ateş atılması sonucu yanan konteynerler, çöplerin konteyner içine değil de etrafına bırakılması, konteynerlerin üzerine uygunsuz yazılar yazılması, tamir, bakımı, boyası ve ilaçlanması için kullanılacak kimyasalların çevreye verdiği zarar, hatalı park eden araçlardan dolayı konteynerlerin boşaltılamaması vb. birçok nedenin sayılabileceği, çöplerin günlük toplandığını, akşamdan çöp kalmasının söz konusu olmadığı, sokakların her gün süpürülüp, çöp bırakılan yerlerin rutin aralıklarla deterjanlı su ile yıkandığını,
5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu doğrultusunda, birinci
maddede sayılan nedenlerden dolayı; İdare olarak Belediyenin çöp toplama işlemini çöplerin saat 20:0022:00 arası ağzı bağlı, sağlam çöp poşetlerinde çıkarılması ve akabinde ekiplerce toplanması suretiyle devam ettirdiğini, sokakların düzenli olarak her gün süpürüldüğü, çöplerin günlük toplandığı ve çöp bırakılan yerlerin rutin aralıklarla deterjanlı su ile temizlendiği, dolayısıyla halk sağlığını tehdit edecek bir durumun söz konusu olmadığı, mevcut uygulamanın hayata geçirilmesinde muhtarlıklar ve mahalle sakinleri ile fikir alışverişi yapılarak karar verildiği, sokak köpeklerinin, Çevre Koruma Müdürlüğü tarafından toplanıp hayvan barınaklara götürülerek gerekli tedavi ve bakımının yapıldığı, kimlik kartı çıkartılarak sahiplendirilmesi çalışmalarının yapıldığı,
Zabıta Müdürlüğünün gündüz çöp çıkartanlara gerekli uyarı ve cezai işlemler uyguladığı, bina görevlileri veya bina sakinlerince çöp çıkarma saatlerine riayet edilmesi hususunda, bilgilendirme afişleri dağıtıldığı ve belli aralıklarla sesli anons yapıldığı, çöplerin günlük ve düzenli olarak toplandığı, sokakların günlük ve düzenli olarak temizlendiği, kurallara uymayanlara Zabıta birimince gerekli uyarı ve cezai işlemlerin uygulandığı, ilçenin birçok noktasında sokak ve kaldırımların dar olması nedeniyle çoğu yerlerde yeraltı konteyner sistemi konulması veya cep uygulaması için uygun alan bulunmadığı, Belediye bünyesinde konteyner boşaltma işlevine sahip çöp toplama aracı bulunduğu, söz konusu çevreden konteyner konulması talebi geldiği ancak, uygulama nedenleri ve konteynerlerin dezavantajları vatandaşa anlatıldığına anlayışla karşıladıkları, köy statüsünden mahalle statüsüne geçen yerlerde çöplerin günlük alınamadığı, çöplerin belli aralıklarla alındığı, merkeze uzak bölgelerde ve kamusal alanlarda çöp konteyneri kullanıldığı” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
5. 5393 sayılı Belediye Kanununun 5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrası, “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,… ifade eder.”;
5.2. “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla… İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…”
6. 03.07.2017 tarihinde 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Planlı Alanlar İmar
Yönetmeliğinin; “Yapılaşmada idarenin yükümlülükleri” başlıklı 26’nci maddesinde, “(1) İdareler; tasarrufu altındaki yol, meydan, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için, TSE standartlarına ve ilgili mevzuatına göre; …
c) Topluma açık yerlerde ihtiyaçların karşılanması amacıyla; büfe, mescit, para çekme makinesi, telefon kulübesi, tuvalet, çeşme ve benzeri tesislerin kurulmasına ilişkin iş ve işlemleri yürütmekle,… , yükümlüdür” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin talebi, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve dosya kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu dosya hakkında
Tavsiye Karar Önerisi hazırlanarak Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Şikayetçi, iş bu kararın 1 No.lu paragrafında “Başvuranın İddia ve Talepleri” başlıklı bölümünde açıklandığı üzere özetle, Keçiören Belediyesi sınırları içerisinde hiçbir mahallede çöp konteynerinin bulunmadığını, vatandaşların çöplerini poşete koyup sokakların önüne bıraktığını, çöplerin gün boyu sokak kaldırımlarında durduğunu; kimi zaman belediyenin bu çöpleri toplamaktan dahi imtina ettiğini, insanların sokaklarının evlerinin önüne attığı çöp poşetlerinin yırtıldığı ve çöplerin ortalığa saçıldığını, sokak köpeklerinin çöpleri dağıttığını, bu durumun da kötü kokuya ve kirliliğe neden olduğunu iddia ederek belediye sınırları içindeki her mahalle, cadde ve sokağa çöp konteynerleri konulmasını talep etmektedir.
9. 04/09/2023 tarihinde şikâyetçinin, 2023/14147 şikâyet numaralı başvurusu ile Kurumumuza yapmış olduğu başvuru üzerine, 14/09/2023 tarihinde Kurumumuz tarafından idari başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Gönderme Kararı tesis edildiği, Gönderme Kararına karşı Kurumumuza 18/09/2023 tarih ve sayılı yazı ile cevap verildiği, gönderme kararı cevabında talebin yerine getirilmemesi üzerine tarihinde şikayetçi tarafından tekrar Kurumumuza başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.
10. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma kapsamında Kurumumuzun bilgi belge talep yazısı üzerine Keçiören Belediye Başkanlığından alınan cevabi yazıda özetle, “söz konusu adreste konteyner uygulaması bulunmadığı, Belediyenin çöp toplama işlemini çöplerin saat 20:00-22:00 arası sağlam, ağzı bağlı çöp poşetlerinde çıkarılması akabinde ekiplerce alınmak suretiyle devam ettirdiği, çöp kovası veya konteyner uygulamasının olmamasının nedenleri arasında; bina sakinlerinin kendi dairesi önüne çöp konteyneri konulmasını istememesi, gün boyu kötü koku ve görüntü oluşması, çöp alma esnasında çıkan aşırı gürültü, engebeli yerlerde sabit duramayan ve içine ateş atılması sonucu yanan konteynerler, çöplerin konteyner içine değil de etrafına bırakılması, konteynerlerin üzerine uygunsuz yazılar yazılması, tamir, bakımı, boyası ve ilaçlanması için kullanılacak kimyasalların çevreye verdiği zarar, hatalı park eden araçlardan dolayı konteynerlerin boşaltılamaması vb. birçok nedenin sayılabileceği, çöplerin günlük toplandığını, akşamdan çöp kalmasının söz konusu olmadığı, sokakların her gün süpürülüp, çöp bırakılan yerlerin rutin aralıklarla deterjanlı su ile yıkandığını, halk sağlığını tehdit edecek bir durumun söz konusu olmadığı, mevcut uygulamanın hayata geçirilmesinde muhtarlıklar ve mahalle sakinleri ile fikir alışverişi yapılarak karar verildiği, Zabıta Müdürlüğünün gündüz çöp çıkartanlara gerekli uyarı ve cezai işlemler uyguladığı, bina görevlileri veya bina sakinlerince çöp çıkarma saatlerine riayet edilmesi hususunda, bilgilendirme afişleri dağıtıldığı ve belli aralıklarla sesli anons yapıldığı, ilçenin birçok noktasında sokak ve kaldırımların dar olması nedeniyle çoğu yerlerde yeraltı konteyner sistemi konulması veya cep
uygulaması için uygun alan bulunmadığı, Belediye bünyesinde konteyner boşaltma işlevine sahip çöp toplama aracı bulunduğu, söz konusu çevreden konteyner konulması talebi geldiği ancak, uygulama nedenleri ve konteynerlerin dezavantajları vatandaşa anlatıldığına anlayışla karşıladıkları, köy statüsünden mahalle statüsüne geçen yerlerde çöplerin günlük alınamadığı, çöplerin belli aralıklarla alındığı, merkeze uzak bölgelerde ve kamusal alanlarda çöp konteyneri kullanıldığı” şeklinde açıklamalara yer verildiği görülmüştür.
11. Bilindiği üzere, Anayasada, Devletin temel amaç ve görevleri arasında kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olarak sayılmış; Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hüküm altına alınmıştır.
12. Kamu hizmetlerini yürütmekle yetkili ve yükümlü olan idareye yerinde tespit yaparak gerekli kamu hizmetinin verilmesi için kamu kudretinden kaynaklanan bir takım üstünlük ve ayrıcalıklar tanınmıştır.
Bu üstünlük ve ayrıcalıklarla donanmış ve kamu hizmetini yürütmek için birtakım kararlar almak ve işlemler yapmak durumunda olan idare, özel hukuk ilişki ve işlemleri dışında, kamu tüzel kişiliğine sahip olma ve mevzuat tarafından açıkça yetkilendirilmesine bağlı olarak, kamu kudretinden yararlanarak bir takım idari işlemler yapmaktadır. Kamu hizmetlerinde meydana gelen nitelik ve nicelik artışına paralel olarak, bu hizmetleri yürütmek için gerekli organizasyon, personel, eylem ve işlemlerin artışı sonucu, büyüyen ve yayılan bu etkinliğin kontrol altına alınması ve denetlenmesi her geçen gün daha büyük önem arz etmektedir.
13. Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmaktadır. Kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. Zamanla değişen ve karar verecek olanların düşüncelerine göre farklılık arz edebilecek olan kamu yararı konusunda karar verecek olanların, bu kararı verirken, o toplum içinde yaşayanların genel eğilimlerini dikkate almaları; mümkün mertebe ferdi çıkarlarla kamunun çıkarları arasında bir denge kurmaya çalışmaları gerekir. (Yusuf Göven “Kamulaştırma İşlemlerinde Kamu Yararı”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal
Bilimler Dergisi, 1999 S.1 s.14)
14. Yönetiminden belediyenin sorumlu olduğu, evlerden kaynaklanan ya da içerik veya yapısal olarak benzer olan ticari, endüstriyel ve kurumsal atıklara belediye atığı veya evsel atık adı verilmektedir. Belediye atıkları; karışık evsel katı atıklar, geri dönüştürülebilir atıklar (cam, metal karton ambalaj atıkları), evlerden çıkan tehlikeli atıklar (piller, ampuller, boya kutuları vb.), ticari ve kurumsal atıklar (iş yerleri, okullar ve diğer kamu binalarından gelen atıklar), evsel nitelikli endüstriyel katı atıklar, bahçe, hal ve pazaryeri atıkları (yeşil atıklar), cadde, kaldırım ve meydan süprüntüleri, hacimli atıklar (mobilya vb.) gibi bileşenlerden oluşmaktadır. Evsel katı atıkların toplanması, taşınması ve geri kazanılması ile çevre ve insan sağlığına olumsuz etki yapmadan nihai bertarafına ilişkin yükümlülük, yetki ve sorumluluklar 5393 Sayılı Belediye
Kanunu ile Belediyelere ve 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile Büyükşehir Belediyelerine verilmiştir. 2872 Sayılı Çevre Kanunu ile Büyükşehir Belediyeleri ve Belediyeler, evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Ülkemizde hali hazırda yaklaşık olarak yıllık 30 milyon ton evsel çöp oluşmakta olup 2012 yılı verilerine göre kişi başına düşen atık miktarı 1,14 kg’dır. Atıkların kontrolsüz biçimde bırakıldığı alanlar, insan sağlığını tehdit eden özellikler göstermekte, hastalıkların hızla yayılmasına, toprak kirlenmesine, yüzeysel suların kirlenmesine, yer altı sularının kirlenmesine, çevreye rahatsız edici koku yayılmasına, haşere ve böcek sorunları oluşmasına, bu alanlarında oluşan metan gazı, patlama, heyelan ve hava kirliliği vb. problemlere neden olmaktadır. (https://webdosya.csb.gov.tr/db/destek/icerikler/10_at-kler_brosur20191128080759.pdf, Erişim Tarihi: 20.03.2024)
15. Başvuru konusu ile ilgili 03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; … hizmetlerini yapar veya yaptırır.” hükmüne yer verilmiştir.
16. Kurumumuza yapılan çöp konteyneri konulması talepli benzer bir başvuruda, başvuranın talebi doğrultusunda, muhtarlık ve mahalle sakinleri ile fikir alışverişi yapılarak yetkili organlarda değerlendirilmesi ve gerekli işlemlerin tesis edilerek çöp konteyneri talebinin yerine getirilmesi, idarenin talebin yerine getirdikten sonra yol ve kaldırımlara uygunsuz şekilde çöp atanlara karşı idarenin de denetimleri sıklaştırıp idari para cezası dâhil her türlü önlemi alması hususunda 2019/13808 Başvuru
Numaralı dosyada 07/02/2020 tarihli ve sayılı Tavsiye Kararı verilmiştir. Söz konusu kararda; “03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde; belediyeye temizlik ve katı atık işlerini yapma görevi verilmiştir. Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmaktadır. Kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır.” ifadelerine yer verilmiştir.
17. Başvuru konusu somut olay, gönderme kararına verilen cevap, bilgi belge talep yazısının verilen cevaplar ve idare tarafından gönderilen bilgi ve belgeler ile birlikte incelendiğinde, 5393 sayılı
Belediye Kanununun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde, belediyeye temizlik ve katı atık işlerini yapma görevi verildiği, belediyenin Kanunun verdiği yetki kapsamında temizlik hizmeti sunduğu, çöplerin toplanması görevinin kamu sağlığının korunması açısından belediyelerce yürütülmesi gereken zorunlu bir görev olduğu, çevre ve kamu sağlığını koruma amacıyla çöp toplama hizmetini üstlenen Keçiören Belediyesinin bina sakinlerinin kendi dairesi önüne çöp konteyneri konulmasını istememesi, gün boyu kötü koku ve görüntü oluşması, çöp alma esnasında çıkan aşırı gürültü, engebeli yerlerde sabit duramayan ve içine ateş atılması sonucu yanan konteynerler, çöplerin konteyner içine değil de etrafına bırakılması, konteynerlerin üzerine uygunsuz yazılar yazılması, tamir, bakımı, boyası ve ilaçlanması için kullanılacak kimyasalların çevreye verdiği zarar, hatalı park eden araçlardan dolayı konteynerlerin boşaltılamaması vb. nedenleri gerekçe göstererek belli noktalara konteyner yerleştirmek yerine çöp toplama işlemini her gün saat 20:00-22:00 arasında sokağın belli noktalarına bırakılan çöp poşetlerini ekiplerce toplamak suretiyle gerçekleştirdiği görülmektedir.
18. 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi gereğince ilçenin çevre ve çevre sağlığı ile temizlik hizmetlerini yerine getirme görevi ilçe belediyelerinin sorumluluğunda olduğundan Belediyenin bu görevi yerine getirirken belirli bir organizasyon şeması ve iş programı dahilinde, ilçe sakinlerinin hizmetten olabildiğince verimli yararlanabilmesini teminen düzenlemeler yapma noktasında takdir yetkisi mevcut olmakla birlikte, çevre kirliğinin giderilmesi ve halk sağlığının korunması kapsamında katı atıkların toplanması ve taşıma işlemlerinin sağlık ve hijyen kurallarına uygun hale getirilmesi, süreçlerin iyileştirilerek maliyet, halk sağlığı, çevre temizliği ve optimum zaman yönetimi açısından kolay ulaşılabilir yerlere yeterli sayıda konteynerlerin konulmasının değerlendirilebileceği, bu kapsamda büyükşehir belediyesi ve çevre ilçe belediyeleri ile ortak çalışmalar yürütülebileceği, atık yönetiminde meydana gelen nitelik ve nicelik artışı dolayısıyla idarenin çöp konteyneri koymaması durumunda kamu hizmetinin sunumunda farklı şikayetlerin ortaya çıkabileceği değerlendirilmektedir.
19. İlçenin sokak ve kaldırımların dar olan bölgelerine ya da engebeli yerlere konteyner konulması fiilen mümkün olmasa da konteyner sistemi konulması için uygun alanların tespit edilebileceği, akşamdan çöp kalması söz konusu olmasa bile konteyner olmadığında her saatte dışarı çıkarılabilen çöplerin sağlık ve hijyen açısından daha fazla soruna sebebiyet verebileceği, kişiler ne kadar çok uyarılsa da nüfusun çok yüksek olduğu bir ilçede çöplerin sadece belirlenen saat aralığında ve belirlenen yerlere konmama durumunun söz konusu olabileceği, atıkların sokaklara poşetlere konularak bırakılması durumunda çöp poşetlerinin yırtılması, çöplerin ortalığa saçılması, sokak hayvanlarınca etrafa taşınması, kötü koku ve kirliliğe yol açması gibi durumların kaçınılmaz olduğu, bu durumda insan sağlığını tehdit ederek hastalıkların yayılmasına, çevre kirliliğine yol açabileceği değerlendirildiğinden çöp konteyneri yerleştirme talebinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak yeniden gözden geçirilmesine ihtiyaç bulunduğu artan çöp miktarını daha sağlıklı ve modern şekilde toplayabilmek ve kamu kaynaklarını etkin kullanarak verimliliği artırmak maksadıyla uygun olan sokaklara çöp konteyneri konulmasına yönelik çalışma yapılması gerektiği tespit edilmiştir.
20. Yukarıda yapılan tüm açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Keçiören Belediyesi tarafından belediye sınırları içindeki her mahalle, cadde ve sokağa çöp konteynerleri konulması talebinin belediyenin yetkili organlarında değerlendirilmesi ve gerekli işlemler tesis edilerek uygun olan sokaklara çöp konteyneri konulması hususunda gerekli çalışmaların yürütülmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’ ilkelerine uygun davrandığı, ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ilkesine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
Başvuru konusu belediye sınırları içindeki her mahalle, cadde ve sokağa çöp konteynerleri konulması talebinin belediyenin yetkili organlarında değerlendirilmesi ve gerekli işlemler tesis edilerek uygun olan sokaklara çöp konteyneri konulmasını teminen gerekli çalışmaların yürütülmesi hususunda
KEÇİÖREN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve KEÇİÖREN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Keçiören Belediye Başkanlığınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi