|
ÖZET: Başvuru, Kemalpaşa Belediye Başkanlığı’nda mühendis olarak görev yapan bir çalışanın, önceki kurumundan aldığı promosyon ödemesinin gerekçe gösterilerek kendisine yapılmaması üzerine yapılmıştır. Başvuran, 23 Mart 2022 tarihinde Kemalpaşa Belediyesi’nde göreve başlamış, ancak 2022 Mayıs ayında imzalanan maaş ödeme protokolü çerçevesinde kendisine promosyon ödemesi yapılmamıştır. Başvuran, bu durumun iptal edilerek hak ettiği tutarın yasal faizi ile birlikte kendisine ödenmesini talep etmektedir.
Kemalpaşa Belediye Başkanlığı, başvuranın eski kurumuyla olan promosyon anlaşmasının devam etmesi nedeniyle ödeme yapılmadığını belirtmiştir. Ancak, başvuranın yeni kurumda kadrolu olarak çalıştığı ve bu süreçte eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olduğu tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın promosyon talebinin hukuka uygun olmadığını belirterek, Kemalpaşa Belediye Başkanlığı’na, başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesis etmesi için tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, Kemalpaşa Belediye Başkanlığı’nın bu karara uyması ve başvuranın haklarının korunması için gerekli adımları atması gerektiği vurgulanmıştır. İdarenin, başvuranın durumunu değerlendirirken iyi yönetim ilkelerine de riayet etmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/12431-S.23.19730
BAŞVURU NO : 2023/5691
KARAR TARİHİ : 29/09/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KEMALPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Promosyon ücretinin ilgili maaş ödeme protokolü çerçevesinde
BAŞVURUNUN KONUSU :
ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; 23/03/2022 tarihinde Kemalpaşa Belediye
Başkanlığında Mühendis olarak görevine başladığını, 2022 Mayıs ayındaki promosyon anlaşmasına her ne kadar maaş alan personel listesinde ismi gönderilmiş ise de muhtemelen önceki kurumu olan Yüksek Seçim
Kurulu Başkanlığının 15/09/2021 tarihinde Halk Bankası Meşrutiyet Şubesi ile imzalamış olduğu 3 yıllık promosyon anlaşması sebebiyle tarafına herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek promosyon ödemesi alamaması ile ilgili işlemin iptal edilerek hak ettiği kadar tutarın hak ediş tarihinden itibaren doğan yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi hususunda gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca Kemalpaşa Belediye Başkanlığından 04/07/2023 tarihli ve sayılı yazı ile konuya ilişkin bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Anılan idareden alınan 17/07/2023 tarihli ve
– – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın, 2022-EKPSS ile atandığı, çalışmakta olduğu Ödemiş İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı’ndan
23.03.2022 tarihinde Belediyelerine naklen geçiş yaptığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi
memur statüsünde Mühendis kadrosunda görev yapmakta olduğu,
2.2. Belediye Başkanlığı ile Halk Bankası A.Ş. arasında 2022 yılı Mayıs ayında 36 ay süreli maaş ödeme protokolü imzalandığı,
2.3. Belediyeleri ile Halk Bankası A.Ş. arasında imzalanan protokol gereği, Kurumları tarafından gönderilen yazıya istinaden Halk Bankası A.Ş. tarafından Belediyelerinde görevli diğer personele promosyon ödemeleri yapıldığı, aynı yazı da şikayetçinin de bilgileri ödeme yapılmak üzere Halk Bankası
A.Ş.’ ye gönderildiği,
2.4. Başvuranın talebinin ilgili banka yetki ve sorumluluğunda olduğu, nihai kararın talep bakımından yetki ve sorumluluk çerçevesinde ilgili banka tarafından değerlendirilebileceği yönünde olduğu,
2.5. Söz konusu talep ile ilgili başvuranın eski Kurumu ile Halk Bankası A.Ş. arasındaki devam eden maaş ödemesi protokolü olması nedeniyle, Kurumları ile Halk Bankası A.Ş. arasında imzalanan maaş ödemesi protokolü ile ilgili promosyon ödemesinin Halk Bankası A.Ş. tarafından yapılamadığının değerlendirildiği,
Görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi; “Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.”,
8.20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında
yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran, 1. paragrafta da açıklandığı üzere, naklen tayin ile atandığı Kemalpaşa Belediyesi tarafından, daha önceki çalıştığı Kurumda promosyon alması gerekçe gösterilerek ödenmeyen banka promosyonun tarafına ödenmesini talep etmektedir.
12. Başvuruya muhatap Kemalpaşa Belediye Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, Belediye
Başkanlığı ile Halk Bankası A.Ş. arasında 2022 yılı Mayıs ayında 36 ay süreli maaş ödeme protokolü imzalandığı, Belediyeleri ile Halk Bankası A.Ş. arasında imzalanan protokol gereği, Kurumlarınca gönderilen yazıya istinaden Halk Bankası A.Ş. tarafından Belediyelerinde görevli diğer personele promosyon ödemeleri yapıldığı, aynı yazı da şikayetçinin de bilgileri ödeme yapılmak üzere Halk Bankası
A.Ş.’ ye gönderildiği, söz konusu talep ile ilgili başvuranın eski Kurumu ile Halk Bankası A.Ş. arasındaki devam eden maaş ödemesi protokolü olması nedeniyle, Kurumları ile Halk Bankası A.Ş. arasında imzalanan maaş ödemesi protokolü ile ilgili promosyon ödemesinin Halk Bankası A.Ş. tarafından
yapılamadığının değerlendirildiği, başvuranın talebinin ilgili banka yetki ve sorumluluğunda olduğu, nihai kararın talep bakımından yetki ve sorumluluk çerçevesinde ilgili banka tarafından değerlendirilebileceği yönünde olduğu bildirilmiştir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
14. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
15. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu
Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
16. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Kemalpaşa Belediye Başkanlığı ile Halk Bankası A.Ş. arasında 2022 yılı Mayıs ayından itibaren geçerli olmak üzere 36 aylık dönem için Maaş Ödemeleri Protokolü imzalandığı, başvuranın söz konusu protokolden önce 23.03.2022 tarihinde ilgili idarede göreve başlanmasına rağmen başvuranın daha önce görev yapmış olduğu idareden promosyon ödemesi alması gerekçe gösterilerek kendisine ödemede bulunulmadığı görülmüştür.
17. Öte yandan başvuranın eski görev yerinde 15.09.2021 tarihinden itibaren 3 yıl süreyle geçerli olan maaş ödeme protokolü çerçevesinde promosyon ödemesini aldığı, bu görev yerinde aldığı promosyonun başvuranın kurumundan ayrılırken talep edilmediği, yine başvuranın yeni iş yerinde 2022-2025 yılları arasında sözleşme imzalanan ilgili banka şubesinden maaş alacağı, yani söz konusu bankaya yapılan toplu maaş ödemeleri içerisinde başvurana ait maaş ödemelerinin de bulunduğu, ilgili idare tarafından başvuruya ilişkin olarak yapılan değerlendirmede de anılan banka şubesinin bu durumdan faydalanacağının da göz ardı edildiği, bu durumun da başvuranın mağduriyet yaşamasına yol açtığı anlaşılmaktadır.
18. Şu halde yeni bir kurumda göreve başlayan, yeni bir maaş ödeme protokolüne tabi olarak maaş alacak olan personel için, bu protokol kapsamında yapılacak işlemlerde idarenin tüm personele eşit davranma yükümlülüğüne uyması Anayasamızda öngörülen kanun önünde eşitlik ilkesinin gereğidir. Ayrıca idarenin, başvuranı, ihale şartnamesi düzenlenirken Kurumda çalışan personel sayısına ve Kurumun nakit akışına dahil etmesine rağmen, başvurana promosyon ödemesinde bulunmamasıyla başvuranın mülkiyet hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmıştır.
19. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, maaş ödeme protokolünün imzalandığı tarihte
Kemalpaşa Belediye Başkanlığında kadrolu olarak görev yaptığı halde daha önceki kurumundan almış olduğu promosyonun sözleşme süresi gerekçe gösterilerek promosyon ödenmesi yapılmaması işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı İzmir İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için
KEMALPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
KEMALPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve KEMALPAŞA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi