|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi’nde yüksek lisans programına kayıt yaptırdıktan sonra, derslere devam edememesi nedeniyle kaydını sildirdiği ve ödediği 1.500 TL katkı payının iadesini talep ettiği belirtilmiştir. Üniversite, kayıt sildirme işlemi sonrası katkı payının geri ödenmeyeceği yönünde bir karar almıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları gereğince, kendi isteğiyle kaydını sildiren öğrencilerin katkı paylarının geri ödenmeyeceği hükmü bulunmaktadır.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın kaydını kendi isteğiyle sildirdiği ve bu durumun mevzuatla çelişmediği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın katkı payının iade edilmemesi işlemi hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuştur. Bu karar, yükseköğretim kurumlarında kayıt ve katkı payı iadesine ilişkin düzenlemelerin uygulanabilirliğini ortaya koymaktadır. Başvuranın talebinin reddi, ilgili mevzuat çerçevesinde hukuken geçerli bir sonuç olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 10659-10659 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/2140 2017/ 2140
KARAR TARİHİ : 11/09/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Yüksek lisans programına kayıt için ödenen katkı payı tutarının iadesi talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 16/03/2017 16.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 24/ 01/ 2017 tarihinde Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
İktisat İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans programına kayıt yaptırdığını, 03/ 02/ 2017 tarihinde ise
İçişleri Bakanlığınca Avrupa Birliği Uzman Yardımcısı mülakatında başarılı olduğunun açıklandığını, bunun üzerine 07/ 02/ 2017 tarihinde derslere devam edemeyeceği ve ders kaydı yapmadığı için kaydının silinmesi ve kayıt sırasında yatırmış olduğu 1.500 TL harç ücretinin tarafına yatırılması talebinde bulunduğunu, ancak Üniversite tarafından harç ücretinin iadesi talebinin reddedildiğini belirterek; anılan program için yatırmış olduğu harç ücretinin tarafına iade edilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden Nevşehir Hacı Bektaş Veli
Üniversitesinin 06/ 06/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın, Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans programına
kayıt yaptırdığı ve daha sonra kaydını sildirdiği için katkı payı iadesini talep ettiği,
2.2) Başvuranın 07/ 02/ 2017 tarihindeki kayıt sildirme dilekçesine istinaden Enstitü Yönetim
Kurulunun 07/ 02/ 2017 tarihli ve 2017.09.141 sayılı kararıyla kaydının silindiği, anılan öğrencinin, kaydını sildirdikten sonra harç iadesi talep ettiği, bu talebe karşılık, 2016- 2017 Eğitim-Öğretim yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak
Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın 15 inci maddesinde yer alan hüküm
1 / 4gereğince 21/ 02/ 2017 tarihinde Enstitü tarafından olumsuz cevap verildiği,
2.3) Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararının 15 inci maddesinin “Kayıt yaptırıp kendi isteğiyle
kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez” hükmü gereğince, katkı payının başvuru sahibine ödenmesinin söz konusu olamayacağı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
3.1) Anayasanın “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse,
eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz . Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir…”
3.2) Anayasanın “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş
eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur…”
4) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
5) 4/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Cari hizmet maliyetinin
hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde;
“a . Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır . Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır . Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır . Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir . Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır . Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz .
b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulunun görüşü ve Milli Eğitim
Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir . Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenir .”
6) 22/ 10/ 2016 tarih ve 29865 sayılı sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2016/ 9377 sayılı
.
2 / 4″2016- 2017 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine
Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair”
Bakanlar Kurulu Kararının, “Merkezi yerleştirme esaslarına göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrencilerin Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri” başlıklı 1 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ 2016- 2017 Eğitim-Öğretim Yılında yükseköğretim kurumlarnın cari hizmet maliyetlerine birinci öğretim ve açık öğretimde Devlet ve öğrenci tarafından yapılacak katkı payı tutarları ekli (I) sayılı cetvelde, ikinci öğretim ve uzaktan öğretim öğrencilerinin öğrenim ücreti tutarları ekli (II) sayılı cetvelde gösterilmiştir …”
6.1) Bakanlar Kurulu Kararının “Kayıt sildirme halinde yapılacak işlemler” başlıklı 15 inci
maddesinde; “Kayıt yaptırıp kendi isteğiyle kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez .”
6.2) Bakanlar Kurulu Kararının “Başka ücret alınmaması” başlıklı 18 inci maddesinde;
“Öğrencilerden, yeni kayıt ve kayıt yenileme sırasında katkı payı/öğrenim ücreti dışında (açık öğretim ve uzaktan öğretim materyal ücreti hariç) her ne ad altında olursa olsun ücret alınmaz .”
7) 24/ 07/ 2014 tarihli ve 29070 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Nevşehir Hacı Bektaş Veli
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin “Kayıt yenileme, öğrenci katkı payı ve öğrenim ücreti” başlıklı 20 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Öğrencilerden yürürlükteki mevzuat hükümlerine ve Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen esaslara göre katkı payı/öğrenim ücreti alınır .”
7.1) Yönetmeliğin “Kayıt silme” başlıklı 59 uncu maddesinde; “( 1) Yükseköğretim
kurumlarından çıkarma disiplin cezası almış olanların ve kendi yazılı isteği ile kaydını sildirenlerin enstitü ile ilişikleri kesilir .
( 2) Kaydı silinen öğrencilerin ödemiş olduğu katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmez…”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Üniversitenin anılan
uygulamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuranın, 24/ 01/ 2017 tarihinde Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü İktisat İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans programına kayıt yaptırdığı, daha sonrasında ise 07/ 02/ 2017 tarihli kayıt sildirme dilekçesine istinaden Enstitü Yönetim Kurulunun 07/ 02/ 2017 tarihli kararıyla kaydının silindiği anlaşılmış olup; başvuran, kaydını sildirdiği için kayıt sırasında ödemiş olduğu 1.500 TL tutarındaki katkı payının tarafına iade edilmesini talep etmektedir .
10) 5 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre
yükseköğretim kurumlarında öğrenciler tarafından öğrenci katkı payı ve öğrenim ücreti ödeneceği hüküm altına alınmış olup; kayıt yaptıracak veya kayıt yeniletecek öğrencilerin ödeyeceği tutarların
6 numaralı paragrafta yer verilen Bakanlar Kurulu Kararının ilgili maddelerinde belirlendiği
anlaşılmaktadır . Anılan Bakanlar Kurulu Kararının 6.1 numaralı paragrafta yer alan hükmü gereğince, kayıt yaptırıp kendi isteğiyle kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretlerinin geri ödenmeyeceği açıkça düzenlenmiş olup; benzer düzenlemeye Üniversitenin 7 numaralı paragrafta yer alan Yönetmeliğinde de yer verilmiştir .
11) Konuyla ilgili Kurumumuzun 09/ 06/ 2016 tarih ve 2015/ 5903 sayılı Ret Kararında; başvuranın
Anadolu Üniversitesine kaydını yenileyebilmek için ödemiş olduğu öğrenim ücreti ve katkı payının
.
3 / 4iadesi talebinin anılan Üniversite tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit
edilemediği gerekçesi ile başvurunun reddine karar verilmiştir .
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuranın Üniversitenin söz konusu
yüksek lisans programındaki kaydının kendi isteği üzerine silindiği anlaşılmış olup; yükseköğretim kurumlarındaki programlar için yapılan kayıtlarda katkı payı ödeneceği ve kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretlerinin geri ödenmeyeceği anılan mevzuat düzenlemelerinde hüküm altına alındığından; başvuranın kayıt sırasında ödemiş olduğu katkı payı tutarının idare tarafından iade edilmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kayseri İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.