|
ÖZET: Başvuran, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nde Kamu Yönetimi Lisans Programına kayıt yaptırmış, ancak kaydının birinci sınıftan başlaması nedeniyle kaydını silmiştir. Yatırdığı öğrenim harcının iadesini talep eden başvuranın durumu, 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararına dayandırılarak incelenmiştir. İlgili karar, kendi isteğiyle kaydını sildiren öğrencilerin harçlarının geri ödenmeyeceğini belirtmektedir.
Atatürk Üniversitesi, başvuranın kayıtlı olduğu programda herhangi bir masraf yapılmadığını ve harcın iade edilmesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda, başvuranın kaydının silinmesi işlemi ve harcın iadesi talebinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, başvuranın talebi reddedilmiş ve idarenin işlemi hukuka uygun bulunmuştur. Uyuşmazlık, kaydın silinmesi sonrası harcın iadesinin mümkün olup olmadığına dair hukuki bir değerlendirme ile sonuçlanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/5368-S.21.8730
BAŞVURU NO : 2020/99325
KARAR TARİHİ : 02/04/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın yatırdığı öğrenim harcının iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 28.10.2020 tarihinde yapılan başvurusunda ; Denizli D
Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunduğunu, daha öncesinde Adalet Ön Lisans
Bölümünü bitirdiğini, 21.09.2020 tarihinde lisans tamamlamak amacıyla Erzurum Atatürk
Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümüne 350,00 TL harç yatırarak kayıt yaptırdığını ancak kaydının üçüncü sınıftan değil de birinci sınıftan başlanarak yapıldığını, iki yıl daha fazla okumamak için 09.10.2020 tarihinde kaydını sildirdiğini, ders kayıtları için son kayıt tarihinin 16.10.2020 olduğunu, bu tarihten önce kaydının silindiğini ve Üniversitenin kendisi için herhangi bir masraf yapmadığını belirterek yatırdığı harcın tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 14.12.2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Atatürk Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin 25.12.2020 tarihli ve sayılı yazısında özetle; Üniversitelerinin Açıköğretim Fakültesi Dekanlığının cevabi yazısının ekte gönderildiği ve Üniversiteleri ile arasında ya da başvuru konusuna ilişkin başka kişilerle devam etmekte olan veya sonuçlanmış bir dava bulunmadığı ifade edilmiştir.
3. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dekanlığının 13.10.2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; Fakültenin Kamu Yönetimi Lisans Programına
“lisans tamamlama” kapsamında öğrenci yerleştirme işlemi yapılmadığı, başvuranın daha önce
Fakültenin Adalet Önlisans Programına “ikinci üniversite” kapsamında 18.09.2018 tarihinde kesin kayıt yaptırdığı ve bu programdan 24.06.2020 tarihinde mezun olduğu, 21.09.2020 tarihinde ise Fakültenin Kamu Yönetimi Lisans Programına “ikinci üniversite” kapsamında kayıt yaptırdığı ve bu programdan da 09.10.2020 tarihinde kendi isteği ile kaydı silinmesini talep ettiği, başvuranın talebi doğrultusunda kayıtlı olduğu Açıköğretim Fakültesi Kamu
Yönetimi Lisans Programından kaydının Fakülte Yönetim Kurulunun 09.10.2020 tarihli ve sayılı kararı doğrultusunda silindiği, ayrıca öğrencilerin öğrenimlerine devam etmek istedikleri yarıyıllarda kayıtlı oldukları programın materyal ücretini ödediği ve daha sonra ders kayıt işlemlerinin tamamlandığı, Fakültenin programlarına ikinci üniversite kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin, ders materyallerinin sistemlerine eş zamanlı yüklendiği, kayıtlara bakıldığında ’un 21.09.2020 tarihinde ders materyallerinin sistemine yüklendiğinin tespit edildiği, bu kapsamda 2020-2021 EğitimÖğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı
Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair 1842 Sayılı
Cumhurbaşkanı Kararının 15 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez” hükmü gereğince yükseköğretim programlarında kayıtlı iken kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin ödemiş oldukları katkı payı ve materyal ücretlerinin iade edilemeyeceği, yapılan inceleme sonucunda başvuranın Fakültenin Kamu Yönetimi Lisans Programına ikinci üniversite kapsamında 21.09.2020 tarihinde kayıt yaptırdığı ve bu programdan 09.10.2020 tarihinde kendi isteği ile kaydını sildirdiğinin tespit edildiği ve bu nedenle yukarda anılan karar gereğince, ödemiş olduğu materyal ücretinin iade edilmesi talebi ile ilgili herhangi bir işlem yapılamadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
5. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır.
Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz.
b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.
c. (…)(3) bir ders için kredi başına ödenecek katkı payı veya öğrenim ücreti tutarları, her bir dersin kredisinin ilgili dönemde alınması gereken toplam ders kredisine oranlanması sonucu bulunacak katsayının ilgili dönem için belirlenen öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti ile çarpılarak, ilgili yükseköğretim kurumunca dönem başlarında hesaplanır.”,
7. 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet
Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin
Tespitine Dair 1842 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 15 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.”
8. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin; “(1) Öğrenciler kayıt yaptırabilmeleri veya kayıt yenileyebilmeleri için; cari hizmet maliyetine öğrenci katkısını ve açıköğretim/uzaktan öğretim materyal ücretini ödemiş olmaları gerekir.”
…
(4) “Mali yükümlülüklerini belirlenen süreler içerisinde yerine getirmeyen öğrencilerin kayıt ve kayıt yenileme işlemleri yapılmaz. Bu öğrenciler, ara sınav ve yarıyıl/yılsonu sınavlarına alınmazlar ve öğrencilik haklarından yararlanamazlar.”
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Adalet Ön Lisans Bölümünü bitirdiğini, 21.09.2020 tarihinde lisans tamamlamak amacıyla Erzurum Atatürk Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümüne 350,00 TL harç yatırarak kayıt yaptırdığını ancak kaydının üçüncü sınıftan değil de birinci sınıftan başlanarak yapıldığını, iki yıl daha fazla okumamak için 09.10.2020 tarihinde kaydını sildirdiğini, ders kayıtları için son kayıt tarihinin 16.10.2020 olduğunu, bu tarihten önce kaydının silindiğini ve Üniversitenin kendisi için herhangi bir masraf yapmadığını belirterek yatırdığı harcın iadesini talep etmiştir.
11. Konuyla ilgili olarak Atatürk Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gelen cevaptan özetle; 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılında
Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak
Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair 1842 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 15 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez” hükmünün yer aldığı, başvuranın ise Açıköğretim
Fakültesinin Kamu Yönetimi Lisans Programına ikinci üniversite kapsamında 21.09.2020 tarihinde kayıt yaptırdığı, kendi isteği üzerine Fakülte Yönetim Kurulunun 09.10.2020 tarihli ve sayılı kararı doğrultusunda kaydının silindiğinin tespit edildiği ve bu çerçevede, kendi isteği ile kaydını sildirdiğinden yukarda anılan karar gereğince ödemiş olduğu materyal ücretinin iade edilmesi talebi ile ilgili herhangi bir işlem yapılamadığı ve bu kararın Atatürk
Üniversitesi Rektörlüğü Açıköğretim Fakültesi Dekanlığının 13.10.2020 tarihli ve sayılı yazısı ile başvurana bildirildiği anlaşılmıştır.
12. Yukarıda anlatılanlar çerçevesinde uyuşmazlık, başvuranın kendi isteğiyle kaydının silinmesi neticesinde yatırdığı harcın tarafına iade edilmemesi işleminin hukuka uyarlığı noktasında düğümlenmektedir.
13. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde; Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi tarafından Kamu
Yönetimi Lisans Programına “lisans tamamlama” kapsamında öğrenci yerleştirme işlemi yapılmadığı, başvuranın daha önce Fakültenin Adalet Önlisans Programına “ikinci üniversite” kapsamında 18.09.2018 tarihinde kesin kayıt yaptırdığı ve bu programdan 24.06.2020 tarihinde mezun olduğu, 21.09.2020 tarihinde ise Fakültenin Kamu Yönetimi Lisans Programına “ikinci üniversite” kapsamında kayıt yaptırdığı, bu nedenle kaydının birinci sınıftan başlanarak yapıldığı, diğer yandan Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Öğrenciler kayıt yaptırabilmeleri veya kayıt yenileyebilmeleri için; cari hizmet maliyetine öğrenci katkısını ve açıköğretim/uzaktan öğretim materyal ücretini ödemiş olmaları gerekir” hükmü gereğince öğrencilerin öğrenimlerine devam etmek istedikleri yarıyıllarda kayıtlı oldukları programın materyal ücretini ödediği ve daha sonra ders kayıt işlemlerinin tamamlandığı, Fakültenin programlarına ikinci üniversite kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin, ders materyallerinin sistemlerine eş zamanlı yüklendiği, kayıtlara bakıldığında başvuranın 21.09.2020 tarihinde ders materyallerinin sistemine yüklendiği, dolayısıyla her ne kadar başvuran son ders kayıt tarihinden önce kaydının silinmesini talep ettiğini ve bir masraf yapılmadığını belirtse ve bu durum anlaşılabilir olsa da kendisi için bir hizmet tahsisi yapıldığının tespit edildiği anlaşılmış olup nihayetinde 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari
Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin
Tespitine Dair 1842 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 15 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez” hükmü gereğince kendi isteğiyle kaydını sildirme talebinde bulunduğu için idare tarafından yatırdığı harcın iadesinin reddi işleminde ilgili mevzuata ve hukuka aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İlgili idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği, “makul sürede karar verme” ve
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı diğer yandan şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi