Kendi isteğiyle kaydını sildiren öğrencinin harç iadesi talebi Cumhurbaşkanlığı Kararı ve üniversite yönetmeliği çerçevesinde değerlendirilebilir mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/3923-S.21.6456

BAŞVURU NO : 2020/99908

KARAR TARİHİ : 11/03/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : GAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Üniversite kaydını sildiren başvuranın ödediği harcın iade

BAŞVURUNUN KONUSU :

edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 10/11/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda, özetle; 07/09/2020 tarihinde Gazi Üniversitesi Bilişim Enstitüsü uzaktan eğitim programına başvuru yaptığını, başvurusu kabul edildikten sonra 07/10/2020 tarihinde farklı bir programa kayıt olmak istediğinden Gazi Üniversitesi öğrenci işlerinden harç iadesiyle ilgili bilgi talep ettiğini, mail yoluyla aldığı olumlu cevap üzerine kaydını iptal ederek diğer programa kayıt olduğunu, bu süreçte konuyla ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararını bilmediğinden üniversitenin harcın iade edileceği yönünde verdiği bilgi doğrultusunda hareket ettiğini, 21/10/2020 tarihinde üniversitenin öğrenci işlerinden harcın iade edilemeyeceğinin bildirildiğini, bunun üzerine

CİMER aracılığıyla Gazi Üniversitesine başvuru yaptığını ve olumsuz cevap aldığını, üniversitenin öğrenci işlerinin resmi mail adresinden gelen “harcınız hesabınıza yatacak” bilgisi üzerine hareket ettiğini, kendisine bu şekilde bilgi verilmemiş olsaydı kaydını sildirmemiş olacağını belirterek harç iadesinin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan 27/11/2020 tarihli ve S. sayılı ve 18/01/2021 tarihli ve S sayılı yazılarımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup YÖK Başkanlığı tarafından gönderilen 20/01/2021 tarihli ve Esayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ek 27 nci maddesinde, “Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinde ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarının açılması, bu programlarda fiilen ders veren öğretim üyelerine verilecek ek ders ve sınav ücretleri, aşağıda belirtilen esaslara uyulmak kaydıyla ilgili üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulu kararı ile belirlenen ve belirtilecek tarihlerde asgari iki eşit taksitte alınan öğrenim ücretleri, üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünün muhasebe birimi hesabına yatırılır. Toplanan öğrenim ücretlerinin %30’undan az olmamak üzere üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunca belirlenecek kısmı bilimsel araştırma projelerinde kullanılmak üzere yüksek öğretim kurumlarında yer alan mevcut veya yeniden açılacak tertiplere ödenek kaydedilir…”, “…Gerektiğinde yukarıda yer alan hükümler kısmen veya tamamen, ileri uzaktan eğitim teknolojileri kullanılmak suretiyle ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programları için de uygulanır…” hükümlerinin yer aldığı, 2.2. Ayrıca, Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar’ın 14 üncü maddesinde de; “Yükseköğretim kurumlarının uzaktan öğretim yoluyla yürütülecek programları ile dersler için alınacak uzaktan öğretim ücretinde, 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen ücretler esas alınır.

Yürütülen programlarda materyal ücretleri, fakülte veya programa ilişkin öğrenim ücreti tutarını geçmeyecek şekilde ilgili üniversite yönetim kurulu tarafından maliyet esaslı olarak belirlenir.” hükümlerinin yer aldığı, 2.3. 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet

Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin

Tespitine Dair Kararın 15 inci maddesinde “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri ödenmez.” hükmünün yer aldığı, 2.4. Bu nedenle başvuranın talebinin anılan mevzuat çerçevesinde bahsi geçen üniversitenin yetkili kurulları tarafından değerlendirilerek karar bağlanmasının gerektiği, hususlarına yer verilmiştir.

3. Gazi Üniversitesi Rektörlüğünden 27/11/2020 tarihli ve S. sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup cevaben alınan 25/12/2020 tarihli ve E. sayılı yazı ve eklerinde özetle; 3.1. ’nin 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Güz döneminde öğrenci numarası ile Bilgisayar Bilimleri Anabilim Dalı Uzaktan Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans

Programına kayıt yaptırdığı, ders seçimlerini yaptığı ve öğrenim ücreti olan 3600 TL’yi Gazi

Üniversitesi Rektörlüğü hesabına yatırdığı, 09/10/2020 tarihinde verdiği dilekçe ile “Anadolu

Üniversitesi’nde farklı bir yüksek lisans programına kabul edilmesini” gerekçe göstererek kaydının silinmesini ve ödediği öğrenim ücretinin iade edilmesini talep ettiği, bunun üzerine

Yönetim Kurulunun nolu kararıyla kaydının silindiği, ancak ödenen 3600 TL öğrenim ücretinin iade edilmesi talebi ile ilgili olarak 2755 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 15/1.

Maddesinde yer alan olan “Kayıt yaptırıp kendi İsteği İle kaydım sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücreti ödenmez.” hükmü gereğince işlem yapılamadığı, 3.2. 11/07/2020 tarihli 2755 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının 15/1 maddesinde yer alan

“Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri ödenmez.” amir hükmü uyarınca, yönetim olarak bu kararın dışına çıkılmasının mümkün olmadığı, 3.3. Anılan Cumhurbaşkanlığı Kararına ek olarak 11/06/2019 tarihli 30798 sayılı Resmi

Gazete’de yayınlanan ve enstitü web sayfalarında bulunan Gazi Üniversitesi Lisansüstü EğitimÖğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 37/2. maddesinde “Eğitim-öğretim başladıktan sonra; Üniversiteden ayrılan, çıkarılan, kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin o yarıyıl için yatırmış oldukları öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmez.” amir hükmünün ücret iadesinin mümkün olmayacağını gösterdiği, Üniversite akademik takviminde derslerin başlama tarihinin 5 Ekim 2020 olarak net bir şekilde belirtildiği, ilgili takvimin enstitü ve Üniversite web sayfasında yer aldığı, 3.4. ’nin üniversiteleri bünyesinde bir program değişikliğinin söz konusu olmadığı, farklı bir üniversiteye daha kayıt yaptırdığı için kaydını kendi isteği ile sildirdiği, dolayısıyla söz konusu kararda “kayıt yaptırıp kendi isteği ile kayıt sildirme” durumunun gerçekleştiği, ayrıca program değişikliği dahi olsaydı sonucun değişmeyeceği, 3.5. , anılan yönetmelikleri bilmediğini iddia ederek dayanak olarak dilekçesi ekinde mail üzerinden yapmış olduğu yazışmayı gerekçe göstermiş olsa da Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk devleti olduğu ve açıkça herkesin ulaşabileceği yerlerde ilan edilmiş mevzuatlar net bir biçimde belirli iken bunları bilmemenin mazeret sayılamayacağı; ayrıca, bilgi eksikliği olduğu açık olan bir memur ile yapılmış olan yazışmaların anılan hukuki düzenlemelerin üstüne çıkılabilmesinin mümkün olmadığı, 3.6. Başvuranın dilekçesinin ekinde bulunan mail yazışmasını yapan personel ile ilgili olarak eksik mevzuat bilgilendirilmesi nedeni ile kendisine hizmet içi eğitim yaptırıldığı, hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanununun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 6.2. “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak

Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir.

Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz…”, 7. 11/07/2020 tarihli ve 2755 Sayılı 2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak alınacak Katkı Payları

Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar Cumhurbaşkanlığı Kararının “Kayıt sildirme halinde yapılacak işlemler” başlıklı 15 inci maddesinde; “Kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri ödenmez.”, 8. Gazi Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin; 8.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; Gazi

Üniversitesine bağlı enstitüler tarafından yürütülen lisansüstü eğitim-öğretim ve sınavlara ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.”, 8.2. “Katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 37 nci maddesinin 2 nci fıkrasında; “Eğitim-öğretim başladıktan sonra; Üniversiteden ayrılan, çıkarılan, kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin o yarıyıl için yatırmış oldukları öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti iade edilmez.” hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMUDENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, Gazi Üniversitesi Bilişim Enstitüsü uzaktan eğitim programına yaptığı, başvurusu kabul edildikten sonra başka bir üniversitedeki bir programa kayıt olmak istediğinden Gazi Üniversitesi öğrenci işlerinden harç iadesiyle ilgili bilgi talep ettiğini, mail yoluyla aldığı olumlu cevap üzerine kaydını iptal ederek diğer programa kayıt olduğunu, bu süreçte konuyla ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararını bilmediğinden üniversitenin harcın iade edileceği yönünde verdiği bilgi doğrultusunda hareket ettiğini, ancak söz konusu harcın iade edilemeyeceğinin bildirildiğini, kendisine yanlış bilgi verilmemiş olsaydı kaydını sildirmemiş olacağını belirterek harç iadesinin yapılmasını talep etmektedir.

11. Konuyla ilgili olarak Gazi Üniversitesi Rektörlüğü özetle; 2755 sayılı Cumhurbaşkanlığı

Kararının 15 inci maddesi ve Gazi Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav

Yönetmeliğinin 37 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca iade yapılmasının mümkün olmadığını, ayrıca ’nin anılan karar ve yönetmeliği bilmediği iddiasının kabul edilemeyeceğini ve mail yoluyla yapmış olduğu yazışmanın hukuki düzenlemelerin üstüne çıkamayacağını ifade etmektedir.

12. 2755 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının 15 inci maddesinde, kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretlerinin ödenmeyeceği; Gazi

Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında da eğitim-öğretim başladıktan sonra Üniversiteden ayrılan, çıkarılan, kaydı silinen veya mezun olan öğrencilerin o yarıyıl için yatırmış oldukları öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinin iade edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

13. Gazi Üniversitesinin ve Bilişim Enstitüsünün web sayfasında yayımlanan akademik takvimde derslerin başlama tarihinin 5 Ekim 2020 olarak net bir şekilde belirtildiği, başvuranın ise başka bir programa kayıt yaptırması nedeniyle ödediği harcın iadesini talep ettiği tarihin (7

Ekim 2020) bu tarihten sonra olduğu anlaşılmakta, kaldı ki iade talebi daha önceki bir tarihte yapılsa bile Cumhurbaşkanlığı Kararının 15 inci maddesinde, kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilere ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği açıkça ifade edildiğinden başvuranın iade talebinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

14. Başvuranın, talebiyle ilgili olarak Gazi Üniversitesi öğrenci işleri personelinden mail yoluyla aldığı bilgilendirmenin resmi bir yazışma olmadığı ve hukuki sonuç doğurmayacağı dolayısıyla bağlayıcılığının bulunmadığı dikkate alındığında, mail yoluyla aldığı olumlu cevap üzerine kaydını iptal ederek diğer programa kayıt olduğu, kendisine bu şekilde bilgi verilmemiş olsaydı kaydını sildirmemiş olacağı yönündeki iddiasının kabul edilemeyeceği değerlendirilmektedir.

15. Öte yandan, hukukun en temel ilkelerinden biri olan “kanunu bilmemek mazeret sayılmaz” ilkesi, hukuk kurallarının uygun kanallarla ilan edilmesini ve ulaşılabilir olmasını gerekli kılmakta olup; başvuru konusu olayda da söz konusu idari işlemin, önceden düzenlenmiş ve herkesin ulaşabileceği şekilde ilan edilmiş açık ve net mevzuatlar çerçevesinde tesis edildiği göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın konuyla ilgili Karar ve Yönetmelikten haberi olmadığı iddiasının kabul edilemeyeceği açıktır.

16. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın

Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin yerine getirilmesinin mevzuat uyarınca mümkün olmadığı anlaşıldığından, söz konusu talebin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Konuyla ilgili olarak Yükseköğretim

Kurulu Başkanlığı ile ilgili yapılan incelemede; YÖK Başkanlığı tarafından Kurumumuzca istenen bilgi ve belgelerin süresinde gönderildiği ancak tam olarak gönderilmediği, dolaysıyla

“kanunlara uygunluk”, “yetkinin kötüye kullanılmaması”, “nezaket”, “şeffaflık” ve

“hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davranılmadığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle

“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve GAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi