|
ÖZET: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tezsiz yüksek lisans programına kayıtlı bir öğrencinin, derslerin gereği gibi verilmediği iddiasıyla kaydının silinmesini ve öğrenim ücretinin iadesini talep etmesi üzerine hukuki bir uyuşmazlık ortaya çıkmıştır. Başvuran, kayıt esnasında imzaladığı taahhütname gereği kendi isteğiyle kaydını sildirdiğinde ücretin iade edilmeyeceğini bilmesine rağmen, eğitim kalitesinin yetersiz olduğunu öne sürmüştür. Üniversite ise derslerin programına uygun olarak verildiğini ve diğer öğrencilerden şikayet gelmediğini belirtmiştir.
Yapılan değerlendirmelerde, başvuranın kaydının silinmesi talebinin yerine getirildiği, ancak öğrenim ücretinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Yükseköğretim Kanunu ve ilgili mevzuat gereği, kendi isteğiyle kaydını sildiren öğrencilerin ücretlerinin geri ödenmeyeceği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle, başvuranın ücret iadesi talebi reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın kaydının silinmesi talebi dostane çözüm kararı ile kabul edilirken, ücret iadesi talebi hukuka uygun bir şekilde reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/8511-S.21.13733
BAŞVURU NO : 2020/102952
KARAR TARİHİ : 07/06/2021
KISMİ RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, kayıtlandığı tezsiz yüksek lisans programında derslerin gerektiği gibi verilmediğinden kaydının silinmesi ve ücret iadesi yapılması talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 21.12.2020 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda özetle;
Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Tezsiz Yüksek Lisans (II. Öğretim)
Programına 21.10.2020 tarihinde kayıt yaptırdığını, 2020-2021 Güz Dönemi için 5 ders aldığını ve 6.300
TL ödeme yaptığını, kayıt esnasında kendi isteği ile kayıt sildirilmesi halinde öğretim ücretinin iade edilmeyeceğine dair taahhütname imzalatıldığını ifade etmekte ve 26.10.2020 tarihinde Uzaktan Eğitim
Sistemi (UES) üzerinden derslerin başladığını ancak taahhüt edilen eğitimin gereği gibi verilmediğini, enstitünün üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediğini, bu durumun UES kayıtları ile sabit olduğunu, ayrıca kayıt esnasında alınan taahhütnamenin haksız olduğu gibi hakkaniyetle de bağdaşmadığını iddia ederek 06.11.2020 tarihi itibariyle kaydının silinmesini ve kayıt tarihi olan 21.10.2020 ile 06.11.2020 tarihleri göz önünde bulundurularak yapılacak hesaplama ile tespit edilecek tutarın tarafına iade edilmesini, böylelikle mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 04.01.2021 tarihli ve sayılı yazısıyla bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup
Marmara Üniversitesi Rektörlüğünün 08.01.2021 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) Üniversitelerinin Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı Özel Hukuk Tezsiz Yüksek
Lisans programına 21.10.2021 tarihinde kesin kayıt yaptıran başvuranın, Enstitü’ye vermiş olduğu
09.11.2020 tarihli ve sayılı dilekçesinde, derslerin yapılmadığını veya eksik yapıldığını
belirttiği, bu kapsamda Enstitü tarafından ilgili Anabilim Dalı Başkanlığına durumun incelenmesi için yazı yazıldığı, gelen cevabi yazıda herhangi bir aksaklığın olmadığının belirtildiği, ayrıca başvuran ile birlikte programa toplamda 28 kişinin kesin kayıt yaptırdığı ve derslerin yapılmadığına dair diğer öğrencilerden herhangi bir şikâyet gelmediği;
2.2) Başvuranın belirttiği taahhütnamenin Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının yazısı kapsamında lisansüstü
kayıtlarda alınmakta olduğu ve Enstitünün başvuru şartlarında ve ilanında “Tezsiz Yüksek Lisans programlarından kendi isteği ile kaydını sildiren adaylara katkı payı iadesi yapılmayacaktır.” şeklinde açıkça duyurulduğu;
Şeklinde cevaplar verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”;
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 06.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Cari hizmet maliyetinin
hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde; “(Değişik:
13/2/2011-6111/172 md.) a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır.
Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır… Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir… b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar
Cumhurbaşkanınca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir… g.
Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir. Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz. Ödeme güçlüğü bulunan birinci öğretim öğrencilerinin ödemesi gereken katkı payının tamamı, talepleri halinde Yüksek
Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca katkı kredisi olarak verilebilir. ğ. İkinci öğretimde alınacak öğrenim ücreti, öğrenci cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz. İkinci öğretimde alınacak ücretlerin
Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarı öğrencilerin başta beslenme olmak üzere barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetlerinde kullanılır… i. Öğrenci sosyal tesisleri ile faaliyetlerinden elde edilen
gelirler, yükseköğretim kurumlarınca önceki yıllarda basılan süreli ya da süresiz yayınlar ile elektronik ortamda veya internet ortamında sunulan ders materyallerinden elde edilen gelirler, öğrenci katkı payı olarak tahsil edilen gelirler ile diğer gelirler; en geç tahsil edildiği ayın sonuna kadar ilgili yükseköğretim kurumu hesabına yatırılır. Yatırılan bu tutarlar, yükseköğretim kurumu bütçesine öz gelir olarak kaydedilir.
Kaydedilen bu tutarlar karşılığı olarak ilgili yükseköğretim kurumu bütçesinde öngörülen ödenekler, gelir gerçekleşmelerine göre kullandırılır. Kaydedilen ödenekler, başta öğrencilerin beslenme, barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmet giderleri olmak üzere, kalkınma planı ve programlarına uygun olarak yükseköğretim kurumunun cari, sermaye, transfer giderleri ile öğrencilerin kısmi zamanlı olarak geçici işlerde çalıştırılmasına ilişkin giderlerinde kullanılır. j. Bu maddeye göre elde edilen gelirlerin en fazla yüzde onu, yükseköğretim kurumu yönetim kurulunun tespit edeceği başarılı ve gelir düzeyi düşük öğrencilerin kitap, kırtasiye ile beslenme ve barınma yardımı ödemelerinde kullanılır…”
6) 19.11.1992 tarihli ve 3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547
Sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde
Eklenmesi Hakkında Kanun’un;
6.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Kanunda geçen; a) İkili Öğretim: Yükseköğretim
kurumlarında önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyde yapılan normal örgün öğretim ve ikinci örgün öğretimi, b) İkinci Öğretim: Yükseköğretim kurumlarında normal örgün öğretimin bitimini takiben yapılan örgün öğretimi, c) İkinci Lisansüstü Öğretim: Normal lisansüstü öğretimin bitimini takiben veya yaz aylarında yapılan lisansüstü öğretimi, d) Öğrenim Ücreti: İkinci öğretimde öğrencilerin eğitim-öğretimin karşılığı olarak ödeyecekleri ücreti, … ifade eder.”
6.2) “Öğrenim Ücreti” başlıklı 7 nci maddesinde; “İkinci öğretim isteğe bağlı ve paralıdır. Paralı
öğretime kabul edilecek öğrencilerin ödeyecekleri öğrenim ücretleri, öğrenim dallarının niteliklerine, Yükseköğretim kurumlarının özelliklerine ve sürelerine göre öğrenci maliyetleri de dikkate alınarak
Cumhurbaşkanınca tespit edilir. Ancak, alınacak ücretler normal örgün öğretim için belirlenen cari hizmet maliyetlerinin yarısından az olamaz… Öğrenim ücretleri, peşin olarak ya da biri kayıt veya kayıt yenileme sırasında, diğeri Şubat ayında olmak üzere iki eşit taksitte üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü adına milli bankalardan birinde açılacak hesaba yatırılır. Bu miktarlar rektörlükçe en geç ilgili ayın sonuna kadar
Bütçe Dairesi Başkanlığı hesabına bir yandan gelir, diğer yandan özel ödenek kaydolunmak üzere aktarılır.
Yatırılan bu miktarlar Maliye ve Gümrük Bakanlığınca özel ödenek kaydedilir. Kaydolunan ödenekler ikinci öğretime ilişkin giderlerin yanı sıra bu öğretimin yapıldığı birimlere öncelik verilmek suretiyle, o üniversitenin veya yüksek teknoloji enstitüsünün giderlerinde kullanılır. Kullanım ve harcamaya ilişkin esas ve usuller Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Bu ödeneklerin harcanmayan kısmı, ertesi yılın bütçesine devren gelir ve ödenek kaydolunur. Öğrenim ücretlerinin birinci taksidini ödemeyenlerin kayıtları yapılmaz ve yenilenmez. İkinci taksitlerini ödemeyen öğrencilere ise bir aylık ek süre tanınır, bu süre içerisinde de öğrenim ücretini kanuni faiziyle birlikte ödemeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişkisi kesilir. Öğrenim ücreti Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurtlar Kurumunca kredi olarak verilmez.”
7) 11.07.2020 tarihli ve 31182 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2020-2021 Eğitim Öğretim Yılında
Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı
Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın;
7.1) “Kayıt sildirme halinde yapılacak işlemler” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Kayıt yaptırıp kendi
isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.”
7.2) “Lisansüstü öğrenim gören öğrenciler” başlıklı 16 ncı maddesinde; “(1) Lisansüstü öğrenim gören
öğrenciler, önlisans ve lisans öğrencilerinin yararlandığı haklardan ve sunulan hizmetlerden aynı şekilde yararlanır. (2) Uzaktan öğretim kapsamında lisansüstü öğrenim gören öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti, tezsiz yüksek lisans programlarının öğrenim ücretine tabidir.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Kurumumuza yapılan başvuruda; Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Tezsiz
Yüksek Lisans (II. Öğretim) Programına 21.10.2020 tarihinde kayıt yaptıran ve 6.300 TL öğrenim ücretini yatıran başvuranın, UES üzerinden derslerin başladığı halde taahhüt edilen eğitimin gereği gibi verilmediği gerekçesiyle 06.11.2020 tarihi itibariyle kaydının silinmesini ve kayıt esnasında alınan taahhütnamenin haksız olduğu gibi hakkaniyetle de bağdaşmadığını iddia ederek 21.10.2020 ile 06.11.2020 tarihleri göz önünde bulundurularak yapılacak hesaplama ile tespit edilecek tutarın tarafına iade edilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
10) Yapılan incelemede;
10.1) Başvuranın Özel Hukuk Tezsiz Yüksek Lisans (II. Öğretim) Programına 21.10.2020 tarihinde kayıt
yaptırdığı ve öğrenim ücreti olan 6.300 TL’yi yatırarak 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı Güz Dönemi için 5 derse kaydolduğu, derslerin 26.10.2020 tarihinde UES üzerinden başladığı;
10.2) Başvuranın, Boşanma Hukuku dersinin mazeret gösterilmeksizin 03.11.2020 tarihine kadar
yapılmadığı, 03.11.2020 tarihinde ise 40-45 dakikalık tanışma toplantısı şeklinde yapıldığı, Uluslararası
Ticaret Hukuku ve İş Hukukunda Üçlü İş İlişkileri derslerinin de 04.11.2020 tarihinde kadar yapılmadığı, diğer iki ders olan Sorumluluk Hukuku ve Karma Sözleşmeler derslerinde ise ders programında belirlenmiş olan ders sürelerine riayet edilmediği ve derslerin telafisinin olup olmayacağı hakkında da bilgi verilmediği iddiasında olduğu;
10.3) Üniversitenin ise herhangi bir belge sunmaksızın derslerin ders programına uygun biçimde
işlendiğini, ayrıca derslerin yapılmadığına dair diğer öğrencilerden herhangi bir şikâyet gelmediğini açıkladığı;
10.4) Diğer bir husus olarak, başvuranın kayıt esnasında imzalatılan “kendi isteği ile kayıt sildirilmesi
halinde öğretim ücretinin iade edilmeyeceğine dair taahhütnamenin” haksız olduğu gibi hakkaniyetle de bağdaşmadığı iddiasında olduğu;
10.5) Üniversitenin ise söz konusu taahhütnamenin Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının yazısı kapsamında
lisansüstü kayıtlarda alınmakta olduğu ve Enstitünün başvuru şartlarında ve ilanında da “Tezsiz Yüksek
Lisans programlarından kendi isteği ile kaydını sildiren adaylara katkı payı iadesi yapılmayacaktır.” şeklinde açıkça duyurulduğunu ifade ettiği;
10.6) Başvuranın 06.11.2020 tarihli dilekçesi ile kaydının silinmesi talebi doğrultusunda 14.01.2021 tarihli
ve 2020-2/1 sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla silindiği;
Tespit edilmiştir.
11) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında;
11.1) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari
hizmet maliyetlerinin, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim
Kurulunca hesaplanacağı ve öğrencilerden her bir dönem için ikinci öğretimde öğrenim ücreti alınacağı ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanınca belirleneceği, diğer yandan öğrenim ücretlerinin ilgili dönem başlarında ödeneceği ve süresi içinde öğrenim ücretini ödemeyenlerin ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenlerin, o dönem için kayıt yaptıramayacakları ve öğrencilik haklarından yararlanamayacakları hususlarının hüküm altına alındığı;
11.2) 3843 sayılı Kanun’da ise örgün eğitim türü olan ikinci öğretimin isteğe bağlı ve paralı olduğu, paralı
öğretime kabul edilecek öğrencilerin ödeyecekleri öğrenim ücretlerinin, öğrenim dallarının niteliklerine, Yükseköğretim kurumlarının özelliklerine ve sürelerine göre öğrenci maliyetleri de dikkate alınarak
Cumhurbaşkanınca tespit edileceği ve öğrenim ücretlerinin birinci taksitini ödemeyenlerin kayıtlarının yapılmayacağı ve yenilenmeyeceği hususlarının hüküm altına alındığı;
11.3) Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak
Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar’da ise öğrenim ücretlerinin, ilgili dönem başlarında kayıt olma veya kayıt yenileme sırasında ödeneceği, öğrenim ücretini ödemeyenler ile mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenlerin, o dönem için kayıt yaptıramayacağı ve öğrencilik haklarından yararlanamayacağı ve kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretlerinin geri ödenmeyeceği hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
12) Yapılan değerlendirmede;
12.1) Başvuranın kaydının, 06.11.2020 tarihli dilekçesindeki talebi doğrultusunda 14.01.2021 tarihli ve
2020-2/1 sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla silindiği anlaşılmış olup her ne kadar geç yapılmış olsa da başvuranın kaydının silinmesi karşısında idarenin söz konusu talebi yerine getirdiği tespit edilmiştir.
28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Şikâyete konu talebin idarece yerine getirilmesi” başlıklı 27 nci maddesinin ikinci fıkrasında şikâyete konu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı vererek inceleme ve araştırmasını sonlandıracağı, “Dostane çözüm kararı” başlıklı 33/A maddesinde şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikâyetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca Kuruma bildirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı verileceği hükmüne yer verilmiştir. Bu çerçevede, başvurunun bu kısmı ile ilgili olarak dostane çözüm kararı verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
12.2) Diğer yandan, başvuranın taahhüt edilen eğitimin yapılmadığı iddiasında olduğu, üniversitenin ise
başvuranın aldığı derslerin UES kayıtlarının Kurumumuz tarafından talep edilmesine rağmen herhangi bir belge sunmaksızın, derslerin ders programına uygun biçimde işlendiğini ve derslerin yapılmadığına dair diğer öğrencilerden herhangi bir şikâyet gelmediğini açıkladığı görülmüş olup diğer öğrencilerden herhangi bir şikâyet gelmemesinin yeterli bir kanıt olmadığı, bu noktada yukarıda 10.2 nolu paragrafta yer verilen başvuranın aldığı derslerin ne kadar ve nasıl işlendiğine dair anlatımının kabulü halinde ise derslerin UES üzerinden 26.10.2020 tarihinde başladığı ve başvuranın kayıt sildirme dilekçesini 06.11.2020 tarihinde verdiği dikkate alındığında taahhüt edilen eğitimin yapılmadığı iddiasını kabul etmek için sürenin yeterli olmadığı, başvuranın iddia ettiği eksikliklerin dönem içinde giderilme şansının mevcut olduğu, her ne kadar başvuranın telafi eğitim olacağına dair herhangi bir bilgilendirme yapılmadığını da ifade ettiği görülse de yine 06.11.2020 tarihi itibariyle buna ilişkin olumlu veya olumsuz bir yargıya varmak için erken olduğu değerlendirilmiş ve bu çerçevede, üniversitenin istenilen bilgi-belgeleri göndermemesi bir eksiklik olarak kabul edilse de uyuşmazlığa konu zaman dilimi olan 26.10.2020-06.11.2020 tarih aralığından yola çıkarak başvuranın iddialarının kabulüne imkân olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
12.3) Kaldı ki başvuranın, taahhüt edilen eğitimin gereği gibi verilmediği iddiasını öne sürmesinin asıl
nedeninin kaydının silinmesi talebine ilişkin gerekçesini ortaya koyarak kayıt öncesi yatırdığı 6.300 TL’lik öğrenim ücretinden 06.11.2020 tarihine kadar verilen dersler göz önünde bulundurularak makul oranda mahsuplaşma yapılmasıyla ücret iadesi talebini netleştirmek olduğu, ancak başvuranın kaydını kendi isteğiyle sildirmek istemesinin tereddütsüz olması ve ikinci öğretimde öğrenim ücreti alınacağının ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanınca belirleneceğinin 2547 sayılı
Kanun’da açıkça belirlenmesi ve Cumhurbaşkanınca alınan karar ile de kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin öğrenim ücretlerinin geri ödenmeyeceğinin kurala bağlanması karşısında ücret iadesinin mümkün olmayacağı değerlendirilmiştir.
12.4) Diğer bir husus olarak başvuranın, kayıt öncesi tarafına imzalatılan taahhütnamenin haksız ve ayrıca
hakkaniyete aykırı olduğu iddiasında olduğu,
12.4.1) Söz konusu taahhütnameye bakıldığında, “Yükseköğretim Kurulu Kararı gereği, ‘Üniversitede
açılacak olan tezsiz yüksek lisans programlarının maliyetleri ve öğretim üyelerine ödenecek ek ders ve sınav ücretleri o programlara alınacak öğrencilere göre hesaplandığından, öğrencilerin yatırmış oldukları öğrenim ücretlerinin iade edilmesi mümkün bulunmamaktadır.’ İlgili karar kapsamında bilgilendirildiğimi … kayıt işlemini tamamladıktan sonra herhangi bir sebeple kayıt sildirmem durumunda yatırdığım ücretin iadesini istemeyeceğimi” şeklinde içeriğe sahip olduğu, her ne kadar dayanak olarak
Yükseköğretim Kurulu kararı belirtilse de yukarıda da yer verildiği üzere 2547 sayılı Kanun ile
Cumhurbaşkanına verilen yetki çerçevesinde Cumhurbaşkanı kararının dayanak olduğu, bu çerçevede başvuranın söz konusu taahhütnamenin haksız olduğu şeklindeki iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
12.4.2) Diğer yandan, öğrencilerin yatırmış oldukları öğrenim ücretlerinin iade edilmemesine ilişkin olarak
programlarının maliyetleri ile öğretim üyelerine ödenecek ek ders ve sınav ücretlerinin programlara alınacak öğrencilere göre hesaplandığının açıklanması ve ayrıca başvuranın kayıt yaptırması suretiyle bir kişilik kontenjanı işgal etmesi, yerine başkasının kayıt imkânı kalmadığına göre üniversiteye belli bir maliyetinin söz konusu olması karşısında başvuranın taahhütnamenin hakkaniyete aykırı olduğu iddiasının da yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
13) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları ve konuyla ilgili mevzuat birlikte
değerlendirildiğinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle, başvuranın kaydının silinmesi talebinin idare
tarafından yerine getirildiği tespit edildiğinden başvurunun bu kısmına ilişkin dostane çözüm kararı verilmesi gerektiği; ücret iadesi talebi ile ilgili olarak ise söz konusu tezsiz yüksek lisans programının ikinci öğretim programı olarak isteğe bağlı ve paralı olduğunun 3843 sayılı Kanun’da, öğrenim ücretinin yatırılmaması halinde kaydın yapılamayacağı ve öğrencilik haklarından yararlanılmayacağı ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanınca belirleneceği hususlarının da 2547 sayılı Kanun’da hüküm altına alındığı ve Cumhurbaşkanına verilen yetki çerçevesinde alınan Karar’da ise kayıt yaptırıp kendi isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin öğrenim ücretlerinin geri ödenmeyeceğinin kurala bağlandığı görülmüş olup başvuranın kendi isteği ile kaydını sildirmesi karşısında ücret iadesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde;
14.1) Kurumumuz tarafından istenilen UES kayıtlarının gönderilmediği tespit edilmiş olup “hesap
verilebilirlik”, “şeffaflık” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uyulmadığı;
14.2) Başvurana verilen cevapta kısmen bir gerekçe olsa da başvuranın iddia ve taleplerini tam olarak
karşılayacak şekilde cevap verilmediği, ayrıca hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin de gösterilmediği tespit edilmiş olup “kararların gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı;
14.3) Başvuranın kaydının silinmesi talebini içeren 06.11.2020 tarihli dilekçesi üzerine 14.01.2021 tarihli
ve 2020-2/1 sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla başvuranın kaydının 2 ay sonra silindiği anlaşıldığından “makul sürede karar verme” ilkesine de uyulmadığı;
14.4) Diğer yandan, kayıt öncesi öğrencilere imzalatılan ve içeriğine 12.3.1 nolu paragrafta yer verilen
taahhütnameye “kararların gerekçeli olması” ilkesi çerçevesinde Yükseköğretim Kurulu kararı ile birlikte ilgili mevzuatın dayanak olarak eklenmesi gerektiği;
Anlaşıldığından idare tarafından bahse konu ilkelere uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu
Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
– Başvuranın kaydının silinmesi talebi ile ilgili olarak DOSTANE ÇÖZÜM KARARI verilmesine; /
– Başvuranın ücret iadesi talebinin ise REDDİNE; – Kararın, başvuran ile MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/