Kent temizliği ihalesinde personel taşıma düzenlemesi rekabeti daraltıcı olarak değerlendirilebilir mi (KİK)

BAŞVURU SAHİBİ:

Şark Organizasyon ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Bayrampaşa Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2025/270635 İhale Kayıt Numaralı “Kent Temizliği Araç Kiralama İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bayrampaşa Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 27.03.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kent Temizliği Araç Kiralama İşi” ihalesine ilişkin olarak Şark Organizasyon ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti.nin 21.03.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 10.04.2025 tarih ve 181999 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.04.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2025/789 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale konusu işin kent temizliği hizmetlerinde kullanılmak üzere şoförsüz araç kiralama hizmet alımı olmasına rağmen Teknik Şartname’nin “Araç Özellikleri ve Çalışma Programı” başlıklı 6. kısmında yüklenici tarafından temin edilecek olan araçlara ilişkin tabloda 2 adet orta boy servis aracı (yolcu kapasitesi 29+1 kişi) ve 1 adet küçük boy servis aracına (yolcu kapasitesi 22+1 kişi) ilişkin teknik düzenlemeye yer verildiği, dolayısıyla ihale konusu hizmet alımı ile birlikte personel taşıma hizmetinin de mevcut ihale kapsamında alınmasının öngörüldüğü, niteliği bakımından birbiri ile bağlantılı olmayan bu iki hizmetin birlikte ihale edilmesinin mevzuata uygun olmadığı ayrıca, bu araçlara ilişkin İdari Şartname’nin 35. maddesindeki fiyat dışı unsur düzenlemesinin haksız rekabet oluşturduğu iddia edilmektedir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 48’inci maddesinde “(1) İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgeler değerlendirmeye alınır. Birden çok iş deneyimini gösteren belge hiçbir şekilde toplanamaz.

(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz.

…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in 61’inci maddesinde “(1) İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir.

(2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir.

(3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti sınırlayıcı şekilde belirlenemez.

(4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.” hükmü,

İdari Şartname’nin 2’inci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Kent Temizliği Şoförsüz Araç Kiralama

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no’su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

27 Ay Süreli ve 17 Kalem Şoförsüz Araç Kiralama Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İstanbul ili ve Bayrampaşa İlçe sınırları dahilinde yapılacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 7.6’ıncı maddesinde “7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Kent Temizliğine Yönelik Temizlik Araçlarının Çalıştırılması işi benzer iş olarak kabul edilecektir. İstekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinde araç ve iş makinesi dışında kalem (personel, malzeme, kıyafet v.b.) bulunması halinde bu kalemlerin tutarı iş deneyim belgesinden çıkarılmak suretiyle iş deneyim belgesi kalan tutar üzerinden değerlendirilecektir. Bu durumun tespiti belge üzerinden yapılamaması halinde ise iş deneyim belgesinin alındığı idareden benzer iş kalemlerinin parasal tutarlarını gösterir yazının iş deneyim belgesi ekinde konulması zorunludur.

7.6.1 Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 35.1’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir.

35.1.1.

Hesaplamada Kullanılacak Formül:Toplam Puan=Teklif Fiyatı Puanı + Fiyat Dışı Unsur Puanı
İsteklinin Toplam Puanı hesaplanırken;

Toplam Puan = (Teklif Tam Puanı – (´Sınır Değer Üzerindeki İlk Geçerli Teklif Tutarı-Teklif Fiyatı´ X Teklif Tam Puanı / Sınır Değer Üzerindeki İlk Geçerli Teklif Tutarı)) + Fiyat Dışı Unsur Puanı
Teklif Fiyat Puanı:75

Fiyat Dışı Unsur (FDU) Puanı:25

Fiyat Dışı Unsur Değerlendirme Yöntemi: Diğer (Manuel Giriş)
(Alınabilecek Azami FDU Puanı : 2 )

Numune Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır

Demonstrasyon Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır

İş ortaklıklarında fiyat dışı unsur puanı her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır.

…

Fiyat Dışı Unsur Değerlendirme Yöntemi: Diğer (Manuel Giriş)
(Alınabilecek Azami FDU Puanı : 2 )

Numune Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır

Demonstrasyon Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır

İş ortaklıklarında fiyat dışı unsur puanı her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır.

…

35.1.2. Fiyat dışı unsurların değerlendirilmesine ilişkin bilgi ve belgeler yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilecektir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde “g) İhale kapsamında çalıştırılacak tüm araçların sevk ve idaresinde kullanılmasına yönelik tüm şoför, operatör ve yardımcı personel ihtiyacı idaremiz tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 6’ncı maddesinde “Bayrampaşa Belediyesi ilçe geneli kent temizliği hizmetlerinde kullanılmak üzere araç kiralama hizmet alımı kapsamında yüklenici tarafından temin edilecek olan araçlar ile bunların gider kalemlerini oluşturan açıklamalara yer verilmiştir.

düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 7.6. maddesinde “kent temizliğine yönelik temizlik araçlarının çalıştırılması” işlerinin benzer iş olarak kabul edileceği ve istekliler tarafından sunulacak iş deneyim belgesinde araç ve iş makinesi dışında kalan personel, malzeme, kıyafet v.b. bileşen bulunması halinde, bu bileşenlerin tutarının iş deneyim tutarından çıkarılmak suretiyle iş deneyim belgesinin kalan tutarı üzerinden benzer iş deneyimine ilişkin değerlendirmenin yapılacağı düzenlenmiştir.

Anılan şartnamenin fiyat dışı unsurlara ilişkin 35. maddesinde ise orta boy ve küçük boy servis araçlarına ilişkin düzenlemenin yer aldığı, fiyat dışı unsur puanlamasından puan alabilmek için araçların isteklinin kendi malı olması şartının getirilmediği gibi, fiyat dışı unsur puanlamasının istekli tarafından teklif edilen o iş kalemi tutarının, isteklinin toplam teklif bedeline oranı ile aynı iş kaleminin yaklaşık maliyetteki bedelinin toplam yaklaşık maliyete oranına ilişkin olarak yapıldığı anlaşılmıştır.

Teknik Şartname incelendiğinde ise “araç özellikleri ve çalışma programı” başlıklı 6. kısmında 2 adet orta boy servis aracı (29+1), 1 adet küçük boy servis aracı (22+1) istendiği, anılan araçlara ilişkin teknik özelliklerin ve günlük çalışma sürelerinin yine aynı kısımda yer alan tabloda belirtildiği ancak ihale dokümanında bu araçlar kullanılarak yüklenici tarafından personel taşıma işinin de yapılacağına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür. Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde ise kiralanacak araçların idarenin personeli tarafından kullanılacağı belirtilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat çerçevesinde, idarelerin ihtiyaçlarını uygun şartlarda ve zamanında karşılamak, kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak ve rekabet ortamını oluşturmak ile mükellef olduğu, ayrıca aralarında bağlantı bulunduğu ve niteliği uygun olduğu ölçüde ihale konusu alımları bir arada yapabileceği anlaşılmıştır. İdare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirlenebileceği, bu ihalelerde, fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgelerin idari şartnamede açıkça belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Bu kapsamda, başvuruya konu ihalede şikayete konu edilen araçlara ilişkin isteklilerin teklif fiyatları ile yaklaşık maliyette bu araçlar için öngörülen tutarların oransal olarak mukayesesi ile bağlantılı getirilen fiyat dışı unsur puanlamasının, ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibarıyla isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu kapsamında bulunduğu ve fiyat dışı unsur puanlamasında bir kriter olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anlaşılmıştır.

İhale konusu işin belediye sınırları içerisinde yer alan kısımlarda kent temizliğine yönelik hizmetlerde kullanılmak üzere muhtelif cins ve özellikte araçların kiralanması işi olduğu, personel taşınmasına ilişkin herhangi bir düzenlemenin ilanda ve ihale dokümanında mevcut olmadığı, İdari ve Teknik Şartname’de yer verilen ve yukarıda aktarılan orta boy servis aracı ile küçük boy servis aracına ilişkin düzenlemeler incelendiğinde, anılan araçların ihaleye katılım için bir yeterlik kriteri olarak düzenlenmediği ve rekabeti daraltıcı nitelikte olmadığı ayrıca, idarenin temizlik hizmetlerinden sorumlu kendi personelini alım konusu araçlar ile taşımasının da mümkün olduğu bu yönüyle uyuşmazlık konusu irdelendiğinde ise söz konusu araçların benzer iş tanımı içerisinde yer almadığı ve asıl iş ile herhangi bir bağlantısı bulunmadığı yönünde bir tespit yapmanın mümkün olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddiasında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.