|
ÖZET: Başvuran, 2020 yılında kentsel dönüşüm kapsamında yıkılan konutları için 12 aylık kira yardımı talep etmiştir. 2013 yılında riskli alan ilan edilen İstanbul Bağcılar’daki konutlarının yıkım sürecinde, 6306 sayılı kanun çerçevesinde 36 ay süreyle kira yardımı almış, ancak bu sürenin 48 aya çıkarıldığına dair 2020 tarihli yönetmelik değişikliğinden faydalanmak istemektedir. Başvuran, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na yaptığı başvuruda, bu yardımların kendisine aktarılmasını talep etmiştir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, başvuranın taleplerine ilişkin olarak, kira yardımlarının 36 ay süreyle verildiğini ve bu sürenin dolduğunu belirtmiştir. Ancak, yönetmelik değişikliği ile kira yardımlarının süresinin uzatılmasına dair başvurana bilgi verilmediği anlaşılmıştır. İlgili mevzuat gereği, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka uygun olduğunu belirterek, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na bakiye kalan 12 aylık kira yardımı ödemesinin yapılması için tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde önem taşımaktadır ve ilgili idarenin bu karara uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/8060-S.21.12933
BAŞVURU NO : 2020/102309
KARAR TARİHİ : 26/05/2021
TAVSİYE KARARI
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın bakiye kalan 12 aylık kira yardımı ödemesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan özetle, 19.10.2020 tarihinde Kurumumuza başvuruda bulunup (özetle, İstanbul ili Bağcılar ilçesi 15 Temmuz Mahallesi İstiklal caddesi – no.lu parseller üzerindeki kentsel dönüşüm alanında hisse sahibi olduğunu, mülga konutlarının 16.04.2013 tarih ve 2013/4689 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla riskli alan kapsamına alındığını, işbu BKK’na dayanarak 2017 yılının ilk çeyreğinde tapulu evlerini 6306 sayılı yasa kapsamında değerlendirilmek üzere boş ve borçsuz olarak yıkılarak tekrar yapılması amacıyla yüklenici bir firmaya sözleşme yaparak teslim ettiklerini, yüklenici firmanın tapulu evlerini sözleşme hükümlerine göre teslim alarak yıkım işini gerçekleştirdiğini ancak tekrar yaparak teslim etme yükümlülüğünü yerine getiremediğini, halen konutlarının yapılarak teslim edileceği günü beklediklerini, konutlarını sözleşme imzalayarak teslim ettikleri tarihten itibaren yasa gereği
36 ay süre ile kira yardımını aldıklarını, bu yardımın son iki ayının 2020 yılı ocak ve şubat ayları olduğunu,
Sayın Cumhurbaşkanımızın kentsel dönüşüm kira yardımlarının 36 aydan 48 aya yükseltildiğine dair müjdesini 24 Nisan 2020 gün ve 31108 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik değişikliği ile 01.01.2020 tarihinden geçerli olmak kaydıyla duyurulduğunun malum olduğunu, ilgili
Yönetmelikte kira yardımları 36 aydan 48 aya çıkarılmıştır ibaresi haricinde bir değişiklik olmadığından son aldığı kira yardımının da 2020 yılı şubat ayı olması nedeniyle adı geçen yönetmeliğin kendisini de kapsaması nedeniyle; kentsel dönüşüm için yetkilendirilmiş Bağcılar Belediye Başkanlığına
Cumhurbaşkanımızın müjdesinin kendisine aktarılmasını talep ettiğinde, Cumhurbaşkanımızın müjdesinin
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından Belediye Başkanlığı hesabına aktarılması halinde müjde olarak duyurulan kira yardımlarının kendisinin hesabına aktarılacağının beyan edildiğini ifade ederek
Cumhurbaşkanımızın müjdesinden istifade etmek istediğini, adlarına ödenmiş eski kira yardımlarının devamının temini için bakiye kalan 12 aylık kira yardımlarının anılan yönetmelik emirleri doğrultusunda yatırılmasını, yatırılmaması halinde Cumhurbaşkanımızın müjdesinin yerine getirilmemesinin gerekçeleri hakkında bilgi verilmesini talep etmiştir.) 16.11.2020 tarihine Kurumumuzca İlgili İdareye Gönderme
Kararı verildiğini, İlgili İdarenin cevabi yazısının talepleri ile alakası olmadığını, kendisinin Çevre ve
Şehircilik Bakanlığından Belediye Başkanlığı hesabına para aktarılması halinde kira yardımı alabileceğini söylemesine rağmen Bakanlığın cevabi yazısında talepler için Belediye Başkanlığına başvurulması gerektiğini bildirdiğini, Bakanlığın cevabi yazısında doğrudan hak sahipleri için kira yardımı ödemesi uygulaması yoktur dediğini oysa kendisinin zaten doğrudan hak sahibi olarak kira yardımı talebinde bulunmadığını, dilekçesinde 36 ay kira yardımı aldığını belirtmesine rağmen Bakanlığın 36 aya kadar kira yardımı yapıldığını bildirdiğini, 24 Nisan 2020 gün ve 31108 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik ile kira yardımlarının 36 aydan 48 aya çıkarıldığını belirterek bakiye kalan 12 aylık kira yardımı ödemesinin Bağcılar Belediyesinin hesabına aktarılarak taraflarına ödenmesini
Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığından 04.01.2021 tarih, sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen Bakanlığın 03.02.2021 tarih ve E– – sayılı cevabi yazısında; 2.1. 6306 Afet Riski altındaki Alanların Dönüştürülmesi hakkında Kanun’un 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.” hükmü ile bu Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında
“(Değişik:RG-21/6/2019-30808) Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye veya yıkım tarihinden itibaren Bakanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir. Yardım süresi riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 aydır. (Değişik cümle:RG-24/4/2020-31108)(6) Riskli ve rezerv yapı alanlarında kira yardımı süresi 48 ayı geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirlenir. (Değişik cümle:RG-24/4/2020-31108)(6) Aylık kira bedeli Bakanlıkça belirlenir…” hükümlerinin yer aldığı, 2.2. 17/05/2013 tarihli ve 2013/4689 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile İstanbul İli, Bağcılar İlçesi, Göztepe, Kemalpaşa, Demirkapı ve Evren mahalleleri sınırları içerisinde bulunan bazı alanların 6306 sayılı Afet
Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli alan ilan edildiği, söz konusu alanlarda, 6306 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin on ikinci fıkrasındaki “Bakanlık, bu Kanunda belirtilen iş ve işlemlere ilişkin olarak TOKİ’ye veya İdareye yetki devrine ve bu iş ve işlemlerden hangilerinin TOKİ veya İdare tarafından yapılacağını belirlemeye yetkilidir.” Hükmüne istinaden Bağcılar Belediye
Başkanlığının, Bakanlık Makamının 31/01/2017 tarihli ve sayılı Olur’u ile “hak sahiplerinin tespiti, hak sahipleri ile anlaşma yapılması, anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda iş yeri bulunanlara geçici konut veya iş yeri tahsisi ya da kira yardımı yapması” hususlarında yetkilendirildiği, yapılan yetkilendirme çerçevesinde adı geçen belediye tarafından yapılan tespit, anlaşma ve uygulamalar doğrultusunda, uygulama tarihinde geçerli olan mevzuat hükümleri uyarınca uygulama
yapılan alandaki hak sahiplerine kira yardımı olarak ödenmek üzere 36 aya kadar kaynak tahsis edildiği, ve Bakanlıklarınca tahsis edilen kaynağın tamamının Bağcılar Belediye Başkanlığına aktarıldığı, 2.3. Diğer yandan, 6306 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “Bu Kanun kapsamında uygulamada bulunacak olan belediyeler, yatırıma ilişkin yıllık bütçelerinin yüzde beşi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 80 inci maddesi uyarınca tahsil edilen harç hükmü gelirlerinin yüzde ellisini, bu Kanunda öngörülen uygulamalara ayırmak zorundadır.” ve Kanunun
Uygulama Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “(Ek:RG-2/7/2013-28695)
İdare veya TOKİ, Kanun kapsamında yaptıkları uygulamalarda kendi bütçelerinden kira yardımı yapabilir.” hükümleri uyarınca ilgili belediyenin kira yardımı dahil olmak üzere 6306 sayılı Kanun kapsamındaki uygulamalarda gerek bahse konu gelirlerden gerekse kendi bütçesinden harcama yapabileceği hüküm altına alındığı bilgilerinin verildiği görülmüştür.
3. Bağcılar Belediye Başkanlığının 05.05.2021 tarih ve – – sayılı cevabi yazısında; 3.1. İlçelerinde yer alan THY Sitesi B Bloklarının 16.04.2013 tarihinde riskli alan kapsamına alındığı ve devam eden süreçte Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan gelen ödenek ile kanun kapsamında hak sahiplerine kira yardımının 36 ay süre ile ödendiği ve bu sürecin Şubat 2020 tarihinde son bulduğu, 3.2. 24.02.2020 tarih ve 31108 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmeliğin 2. maddesinde yer alan kira yardımı hususundaki değişikliklere binaen hak sahipleri tarafından 36 ayını bitirmiş kira ödemelerin 48 aya uzatılması konusunun taraflarınca talep edildiği, 3.3. 05.05.2020 tarihli 2377662 sayılı yazıları ile 36 ayını tamamlamış kira ödemelerinin 48 aya tamamlanıp tamamlanmayacağı ile ilgili görüş yazısının Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderildiği, 3.4. THY Sitesi hak sahiplerinden Sayın ’e gereği ve taraflarına bilgi olarak gönderilen
24.11.2020 tarih sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel
Müdürlüğünden gelen yazı ile “17/05/2013 tarihli ve 2013/4689 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile İstanbul
İli, Bağcılar İlçesi, Göztepe, Kemalpaşa, Demirkapı ve Evren mahalleleri sınırları içerisinde bulunan bazı alanlar 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli alan ilan edilmiştir. Söz konusu alanlarda, hak sahiplerinin tespiti, hak sahipleri ile anlaşma yapılması, anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda iş yeri bulunanlara kira yardımı yapması hususlarında
Bağcılar Belediye Başkanlığı yetkilendirilmiştir. Yapılan yetkilendirme çerçevesinde adı geçen belediye tarafından yapılan tespit, anlaşma ve uygulamalar doğrultusunda, uygulama tarihinde geçerli olan mevzuat hükümleri uyarınca uygulama yapılan alandaki hak sahiplerine kira yardımı olarak ödenmek üzere kaynak tahsis edilmiş ve Bakanlığımızca aktarılan kaynak kullanılarak belediye tarafından hak sahiplerine 36 aya kadar kira yardımı yapılmıştır.” ibaresine göre, uygulama tarihinde geçerli olan mevzuat hükümleri uyarınca uygulama yapılan alandaki hak sahiplerine kira yardımı olarak ödenmek üzere kaynak tahsis edilmiş ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca aktarılan kaynak kullanılarak belediye tarafından hak sahiplerine 36 aya kadar kira yardımı yapıldığı bilgilerinin verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın Cumhuriyetin nitelikleri başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan
haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.” 4.1. Devletin temel amaç ve görevleri başlıklı 5 inci maddesinde “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” 4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. Ancak; Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile resen imzaladığı kararlar ve emirler, Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır.”, 6. 16.05.2012 tarih ve 6306 Afet Riski altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un
Tahliye ve yıktırma başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir”, 7. 6306 Sayılı Kanun’un Uygulama Yönetmeliği’nin Tanımlar ve kısaltmalar başlıklı 3 üncü maddesinde; “İlgili kurum: Uygulama alanında dönüşüm projesi gerçekleştirecek olan Bakanlığı, İdareyi ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığını, ifade eder.” 7.1. Kira yardımı ve diğer yardımlar başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “(Değişik: RG21/6/2019-30808) Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye veya yıkım tarihinden itibaren Bakanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir. Yardım süresi riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 aydır. (Değişik cümle: RG-24/4/2020-31108)(6) Riskli ve rezerv yapı alanlarında kira yardımı süresi 48 ayı geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirlenir. (Değişik cümle: RG24/4/2020-31108)(6) Aylık kira bedeli Bakanlıkça belirlenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle; 24 Nisan 2020 tarih ve
31108 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik değişikliği ile kira yardımlarının
36 aydan 48 aya çıkarıldığını belirterek bakiye kalan 12 aylık kira yardımı ödemesinin Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı tarafından Bağcılar Belediyesinin hesabına aktarılarak kendisine ödenmesini talep etmektedir.
10. İdarenin cevabi yazısından; başvuranın hak sahipliğinin bulunduğu THY Sitesinin de içinde bulunduğu
İstanbul İli, Bağcılar İlçesi, Göztepe, Kemalpaşa, Demirkapı ve Evren mahalleleri sınırları içerisinde bulunan bazı alanların 17/05/2013 tarihli ve 2013/4689 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 6306 sayılı Afet
Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli alan ilan edildiği, bu süreçte Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan gelen ödenek ile Kanun kapsamında hak sahiplerine kira yardımının 36 ay süre ile ödendiği ve bu sürecin Şubat 2020 tarihinde son bulduğu tespit edilmiştir.
11. Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir ve herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Anayasanın 5 inci maddesi “Devletin temel amaç ve görevleri, …kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır” düzenlemesi ile sosyal devletin sağlanmasında devlete bir takım yükümlülükler getirmiştir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak, çevrenin kirlenmesini önlemek, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi sağlamak, şehirlerin özellikleri ve çevre şartlarını gözeterek bir planlama çerçevesinde konut ihtiyaçlarını karşılayacak tedbirleri almak da bu yükümlülüklerden bir kaçıdır.
12. Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla bu kapsamda çıkarılan 6306 sayılı Kanunun gerekçesinde de; “…kanun sayesinde, başta deprem olmak üzere tabii afetler sebebiyle meydana gelmesi kuvvetle muhtemel can ve mal kayıplarının önleneceği, mülkiyet haklarına saygılı, sağlıklı ve düzenli yerleşme, daha az maliyet ile en fazla sosyal faydanın temin edilmesi, kaynakların planlı, sağlıklı ve verimli kullanılması ilkelerinin hayata geçirilmesinin mümkün olacağı; Anılan gerekçede, afet riski altında olduğu kabul edilen yerlerde buralardaki meskenlerin, işyerlerinin ve sanayi tesislerinin yeni alanlara nakledilmesi sayesinde, yerleşme ve yapı emniyeti temin edileceği ve muhtemel can ve mal kayıpları ile iktisadi ve sosyal diğer zararların en aza indirilmesinin mümkün olacağı; ayrıca, hali hazırda yaşanabilirlikten uzak, köhnemiş, can ve mal emniyeti bakımından riskli ve görüntü itibari ile de çirkin olan yapılaşmaların ortadan kaldırılabileceği, estetik yapılar inşa edileceği ve halkın daha sıhhatli ve emniyetli şartlar altında ikametinin temin edileceği; … “yara sarma” değil de “yara almama” anlayışına dayalı olduğu böylece Anayasadaki “sosyal hukuk devleti” ilkesinin hayata geçirilmesi için önemli ve etkili bir adım atılması temin edildiği…” hususlarına yer verilerek bu tür yükümlülüklerin sosyal devlet ilkesi gereği olduğunun altı çizilmiştir.
13. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile birlikte riskli alan içinde veya dışında olup da ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen riskli yapılar, standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil edecek şekilde iyileştirilmeye ve yenilenmeye çalışılmaktadır.
14. Riskli olarak tespit edilen yapılardaki hak sahiplerinin bu iyileştirme ve yenilenme sürecinde oluşabilecek mağduriyetlerinin önlenmesi amacıyla kira yardımı adıyla yapılan finansal desteğin yasal dayanağı ise 6306 sayılı Kanun’un 5 inci maddesi olan “…Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine,
kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.” hükmü ile oluşturulmuştur.
15. 24.04.2020 tarih ve 31108 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 6306 sayılı Kanunun
Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2 nci maddesinde “Aynı
Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin birinci fıkrasının üçüncü ve dördüncü cümleleri aşağıdaki şekilde; ikinci fıkrasının (a) bendinde ve (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde yer alan “36” ibareleri “48” olarak ve beşinci fıkrasında yer alan “ilk (5) aya” ibaresi “1 yıla” olarak değiştirilmiştir.” ifadesi ile birlikte 6306
Sayılı Kanun kapsamında Riskli Alan olarak ilan edilen yerlerde kira yardımlarının 48 ay olarak yapılacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca Yönetmeliğin 3. maddesinde “Bu Yönetmelik 1/1/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.” hükmü bulunmaktadır.
16. Bağcılar Belediye Başkanlığı’nın 05.05.2020 tarih ve – – sayılı yazısında
“İlçemiz hudutları dâhilinde Riskli Alan olarak ilan edilen THY Sitesi ve Albayraklar Sitelerinin 36 aylık kira süreçleri Şubat 2020 tarihi ile tamamlanmıştır. Ancak söz konusu alanlarda inşaat süreci devam etmekte olup; bu sürecin önümüzdeki yıla da yayılacağı öngörülmektedir. Bu sebeple; söz konusu alanlardaki hak sahipleri tahliye edilmiş olup; kira yardımından faydalanmaktadırlar.” geçen bu ifadelerden değişiklik yapılan Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte başvuranın hak sahipliğinin olduğu
THY Sitesi inşaat sürecinin devam ettiği ve sürecin 2021 yılı Şubat ayına kadar yayılacağı öngörüldüğünden başvuranın mağduriyetinin oluştuğu ve kira yardımı hak sahipliğinin devam ettiği değerlendirilmiştir.
17. Yukarıdan bu yana anlatılanlar, şikâyet başvurucusunun iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde başvurucunun Yönetmelik değişikliği ile kira yardımlarının 36 aydan 48 aya çıkarıldığını belirterek tarafına bakiye kalan 12 aylık kira yardımı ödemesi yapılması talebinin 6306 sayılı Kanun ve bu Kanunun Uygulama Yönetmeliği kapsamında kaldığı görüldüğünden, talebinin İdarece reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunduğu tespit edilerek Bakanlık Makamının 31/01/2017 tarihli ve sayılı Olur’u ile Bağcılar Belediyesine yapılan yetki devrinin sorumluluk devrini kapsamadığı değerlendirilerek Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bakiye kalan 12 aylık kira yardımı ödemesinin başvurana yapılması hususunda tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idareler tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır. Buna karşılık, başvurana iletilen cevabi yazıda, idarenin kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup idareye bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Bu kapsamda başvurana bakiye kalan 12 aylık kira yardımı ödemesi yapılmasına yönelik makul sürede işlem tesisi için ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi