|
ÖZET: Başvuran, KGS kartında kalan 17 Türk Lirası’nın iadesini talep etmiştir. Ancak, Karayolları Genel Müdürlüğü, 31/08/2015 tarihinden itibaren KGS bakiye aktarımının sona erdiğini bildirmiştir. Başvuranın, bu tarihten sonra yapılan başvurulara ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı belirtilmiştir. Otoyol ve köprülerdeki Kartlı Geçiş Sistemi, 31/01/2013 tarihinde kaldırılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın talebi, yürürlükteki mevzuata ve uygulamalara uygun bulunmamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine dair önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuştur. Yapılan incelemelerde, başvuranın KGS kartındaki bakiye için iade talebinin hukuka aykırı bir durum oluşturmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın dilekçesine verilen yanıtın, hangi mercilere başvurabileceği konusunda yeterli bilgi sağlamadığı tespit edilmiştir. Bu durum, idarenin iyi yönetim ilkelerine uymadığı anlamına gelmektedir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın, başvuran ile Karayolları Genel Müdürlüğü’ne tebliğ edilmesine karar verilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 20355-20355 |sayi|36311982-101.07.05.99-E.36311982-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/7654 2018/ 7654
KARAR TARİHİ : 05/12/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Karayolları Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : KGS bakiyesinin iadesi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 05/06/2018 5.6.2018
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, KGS kartında kalan 17 Türk Lirası’nın tarafına iade edilmediğini belirterek KGS kartında kalan 17 Türk Lira’nın tarafına iadesinin sağlanmasını talep etmektedir .
II.İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Karayolları Genel
Müdürlüğü’nden alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. ’ın kalan KGS bakiye aktarımına ilişkin talebi için; Karayolları Genel
Müdürlüğü’nün 26/ 06/ 2015 tarih ve sayılı yazısında ” … Karayollarına ait TCK-KGS bakiye aktarımına 31/ 08/ 2015 tarihi itibari ile son verilmesi uygun görülmüştür .” denildiği, yapılan inceleme sonucunda söz konusu kişinin 10/ 11/ 2017 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğü’ne dilekçeyle başvuru yaptığı, kalan bakiye aktarma işleminin 31/ 08/ 2015 tarihinde sona erdiği, yapılacak her hangi bir işlem olmadığı, otoyol ve köprülerde Kartlı Geçiş Sistemi’nin 31/ 01/ 2013 tarihinde servisten kaldırıldığı, 2.2.Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 26/ 05/ 2015 tarihli kamuoyuna yönelik yazısında, vatandaşların elinde bulunan Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait TCK/KGS kartlarındaki bakiyelerin yine vatandaşlarımızın isteğine göre aktarılma işleminin halen devam ettiği, ancak
1 / 6günümüz itibari ile devam eden Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait TCK/KGS bakiye aktarımını
talep eden otoyol kullanıcılarının başvuru sayısının azaldığının görüldüğü, bu kapsamda Karayolları
Genel Müdürlüğü’ne ait TCK/KGS bakiye aktarımına 31/ 08/ 2015 tarihi itibari ile son verilmesinin uygun görüldüğü, bankalardan alınan ön dolumlu KGS kartlarındaki bakiyelerin aktarım işlerine ise bankalarca devam edileceği, otoyol kullanıcılarının konu hakkında gişe alanlarında, bakiye aktarımının devam ettiği noktalarda ve basın ile bilgilendirmelerinin yapılacağı, 2.3.Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 15/ 02/ 2018 tarihli yazısında, Karayolları Genel
Müdürlüğü’ne ait nakit KGS kartlarında kalan bakiyelerin belirtilen hesaplara (OGS, HGS veya
IBAN) aktarım işlemlerinin 31/ 08/ 2015 tarihine kadar devam ettiği, 31/ 08/ 2015 tarihinde aktarım işlemlerinin sonlandırıldığı, bu sebeple bir işlem yapılamadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve
Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .”,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” ,
5.6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun
“Geçiş ücretlerinin belirlenmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarının geçişi ücretli olacak kesimleri Genel
Müdürün teklifi üzerine Bakan tarafından belirlenir . Bu karayollarının geçiş ücretleri ile bu ücretlerin yeniden belirlenmesi; ücretlendirilen karayolunun mesafesi, trafik yoğunluğu, aracın cinsi, sosyal ve ekonomik faktörler dikkate alınarak çıkarılacak yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre Genel Müdürün teklifi üzerine Bakan onayı ile yürürlüğe girer…”,
6.14.05.2012 tarihli ve 28292 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Karayolları Genel
Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar İle Erişme Kontrolünün Uygulandığı
Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğinin 6.1.“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin amacı, Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğu altında bulunan otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarının geçişi ücretli olacak kesimlerinin geçiş ücretlerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir…”,
2 / 66.2.”Dayanak” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik, 25/ 6/ 2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunun 4, 14 ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır .”, 6.3.”Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen…
d)Geçiş ücreti : Ücretli karayolunu kullanmanın karşılığı olarak kullanıcı tarafından ödenmesi gereken ücreti, e)Geçiş ücreti toplama sistemleri : Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı geçişi ücretli olan karayollarında ücret toplama amacıyla kurulan sistemleri…
i)Kartlı Geçiş Sistemi : Temassız akıllı kartın gişe sahasında bulunan okuyucu/yazıcı birimle elektromanyetik dalga kullanarak haberleşmesi sonucu geçiş ücretinin karttan veya banka hesabından otomatik olarak düşülmesini sağlayan operatörsüz geçiş ücreti toplama sistemini…
l)Otomatik Geçiş Sistemi : Araç içerisinde bulunan araç içi ünitenin (elektronik etiketin) gişe sahasında bulunan antenler ile elektromanyetik dalga kullanarak haberleşmesi sonucu geçiş ücretinin banka hesabından otomatik olarak düşülmesini sağlayan operatörsüz geçiş ücreti toplama sistemini…
ifade eder .”, 6.4.”Geçiş ücretlerinin belirlenmesi” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarının geçişi ücretli olacak kesimleri Genel
Müdürün teklifi üzerine, Bakan tarafından belirlenir . Bu karayollarının geçiş ücretleri ile bu ücretlerin yeniden belirlenmesi; ücretlendirilen karayolunun mesafesi, trafik yoğunluğu, aracın cinsi, sosyal ve ekonomik faktörler dikkate alınarak hesaplanır ve Genel Müdürün teklifi üzerine
Bakan onayı ile yürürlüğe girer…”, 6.5.”Geçiş ücreti sistemlerinin kullanımı” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“Geçiş ücreti toplama sistemleri İdare tarafından belirlenir… İdarece, dağıtımı ve kredi yüklemesi yapılan kartlardan, yapılan masrafların karşılığı olarak İdare tarafından belirlenen miktarda işlem bedeli alınır .”
Hükümleri yer almaktadır .
IV.KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ 7.Kamu Denetçisi tarafından; başvuruya konu idarenin tesis ettiği işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
3 / 6A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8.Başvuranın dilekçe ve ekleri incelendiğinde, başvuranın Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından KGS kartında kalan 17 TL’nin tarafına iade edilmediğini belirterek KGS kartında kalan
17 TL’nin tarafına iadesinin sağlanmasını talep ettiği tespit edilmiştir .
9.Karayolları Genel Müdürlüğü’nün Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 26/ 06/ 2015 tarih ve sayılı yazısının olduğu, bu yazıda, Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait TCK-KGS bakiye aktarımına 31/ 08/ 2015 tarihi itibari ile son verilmesi kararı alındığının belirtildiği, başvuranın Karayolları Genel Müdürlüğü’ne 10/ 11/ 2017 tarihinde başvuru yaptığı, kalan bakiye aktarma işleminin 31/ 08/ 2015 tarihinde sona erdiği, yapılacak her hangi bir işlem olmadığı, otoyol ve köprülerde Kartlı Geçiş Sisteminin 31/ 01/ 2013 tarihinde servisten kaldırıldığı anlaşılmıştır .
10.Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 26/ 05/ 2015 tarihli kamuoyuna yönelik yazısı tetkik edildiğinde, Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait TCK/KGS kartlarındaki bakiyelerin vatandaşların isteğine göre aktarılma işleminin 26/ 05/ 2015 tarihi itibariyle halen devam ettiği, Karayolları Genel
Müdürlüğü’ne ait TCK/KGS bakiye aktarımını talep eden otoyol kullanıcılarının başvuru sayısının azaldığının görüldüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait TCK/KGS bakiye aktarımına 31/ 08/ 2015 tarihi itibari ile son verilmesinin uygun görüldüğü, bankalardan alınan ön dolumlu KGS kartlarındaki bakiyelerin aktarım işleri ise bankalarca devam edileceği, otoyol kullanıcılarının konu hakkında gişe alanlarında, bakiye aktarımının devam ettiği noktalarda ve basın ile bilgilendirmelerinin yapılacağı; Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 15/ 02/ 2018 tarihli kamuoyuna yönelik yazısı tetkik edildiğinde, Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait nakit KGS kartlarında kalan bakiyelerin belirtilen hesaplara (OGS, HGS veya IBAN) aktarım işlemleri 31/ 08/ 2015 tarihine kadar devam ettiği, 31/ 08/ 2015 tarihinde aktarım işlemleri sonlandırıldığı, bu sebeple bir işlem yapılamadığı anlaşılmıştır .
11.6001 sayılı Kanun, geçiş ücretleri ile ilgili konuları düzenlemiş olup buna göre, otoyollar ile
erişme kontrolünün uygulandığı karayollarının geçişi ücretli olacak kesimlerinin Genel Müdürün teklifi üzerine Bakan tarafından belirleneceği, bu karayollarının geçiş ücretleri ile bu ücretlerin yeniden belirlenmesinin; ücretlendirilen karayolunun mesafesi, trafik yoğunluğu, aracın cinsi, sosyal ve ekonomik faktörler dikkate alınarak çıkarılacak yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre
Genel Müdürün teklifi üzerine Bakan onayı ile yürürlüğe gireceğini hüküm altına almıştır .
12.6001 sayılı Kanun hükümlerine göre Otoyollar İle Erişme Kontrolünün Uygulandığı
Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik 14/ 05/ 2012 tarihinde çıkarılmıştır . Bu yönetmeliğin amacı, Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğu altında bulunan otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarının geçişi ücretli olacak kesimlerinin geçiş ücretlerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olup dayanağı, 25/ 6/ 2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun 4 üncü, 14 üncü ve 30 uncu maddeleridir .
13.Bu yönetmeliğe göre, geçiş ücreti; ücretli karayolunu kullanmanın karşılığı olarak kullanıcı tarafından ödenmesi gereken ücreti, geçiş ücreti toplama sistemleri; otoyollar ile erişme
4 / 6kontrolünün uygulandığı geçişi ücretli olan karayollarında ücret toplama amacıyla kurulan
sistemlerini, kartlı geçiş sistemi; temassız akıllı kartın gişe sahasında bulunan okuyucu/yazıcı birimle elektromanyetik dalga kullanarak haberleşmesi sonucu geçiş ücretinin karttan veya banka hesabından otomatik olarak düşülmesini sağlayan operatörsüz geçiş ücreti toplama sistemini, otomatik geçiş sistemi; araç içerisinde bulunan araç içi ünitenin (elektronik etiketin) gişe sahasında bulunan antenler ile elektromanyetik dalga kullanarak haberleşmesi sonucu geçiş ücretinin banka hesabından otomatik olarak düşülmesini sağlayan operatörsüz geçiş ücreti toplama sistemini ifade etmektedir .
14.Geçiş ücretlerinin belirlenmesi, ilgili yönetmelikte, otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayollarının geçişi ücretli olacak kesimleri Genel Müdürün teklifi üzerine, Bakan tarafından belirleneceği, bu karayollarının geçiş ücretleri ile bu ücretlerin yeniden belirlenmesi; ücretlendirilen karayolunun mesafesi, trafik yoğunluğu, aracın cinsi, sosyal ve ekonomik faktörler dikkate alınarak hesaplanacağı ve Genel Müdürün teklifi üzerine Bakan onayı ile yürürlüğe gireceği şeklinde düzenlenmiştir . Ayrıca Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde geçiş ücreti sistemlerinin kullanımının, idare yani Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır .
15.Yukarıda da değinildiği üzere KGS kartlarının kullanımından idarece vazgeçilmiş, usulüne göre duyuru yapılmış, dönüşüm ve iadelerle ilgili olarak servisten kaldırıldığından itibaren 2 yıl 8 ay, kullanılmamaya başlandığından itibaren 3 ay 4 gün şeklinde belli bir süre verilmiştir .
16.Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; usulüne uygun olarak KGS kartlarının kullanımının kaldırılması ile ilgili idare tarafından karar alındığı, dönüşüm ve iadelerle ilgili olarak işlemlerinde düzeni sağlamak amacıyla makul bir süre verildiği, bu durumun usulüne uygun olarak duyurulduğu, ’ın verilen süreden sonra KGS kartında kalan
17 Türk Lira bakiye için başvuru yaptığı, iadenin yapılamayacağına ilişkin idareden yanıt
aldığı hususları gözetildiğinde başvuranın KGS kartı bakiyesinin idarece iade yapılmaması işleminde hukuka aykırı bir husus bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır .
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17.İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Başvuranın, dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir . Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır .
5 / 6VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURAN ile KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE TEBLİĞ
EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi