|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Şehit Polis Memuru’nun oğlu olarak Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) Sosyal Tesislerine giriş kartının yenilenmesini talep ettiği, ancak KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı belirtilmiştir. İlgili mevzuat gereği, KHK ile görevden uzaklaştırılanların sosyal tesislerden yararlanamayacağı ve daha önce verilmiş kartların geri alınacağı hükmü doğrultusunda, başvuranın talebinin reddedildiği ifade edilmiştir.
Başvuranın, 15 Temmuz darbe girişiminde terörle mücadele için direniş gösterdiğini iddia etmesi, mevcut hukuki durumu değiştirmemekte ve EGM sosyal tesislerinden yararlanma hakkı tanımamaktadır. Yönetmelik hükümleri ve KHK’nın getirdiği kısıtlamalar nedeniyle, başvuranın sosyal tesis giriş kartı talebinin hukuka uygun olarak reddedildiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın EGM sosyal tesislerine giriş hakkının bulunmadığı ve talebinin reddine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4712-S.6963
BAŞVURU NO : 2018/17578
KARAR TARİHİ : 24/06/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI EMNİYET GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, EGM sosyal tesislerine giriş kartının yenilenmesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 26/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Şehit Polis Memuru … …’in oğlu olarak Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM)
Sosyal Tesislerine giriş hakkı olduğunu, ancak KHK’lı eski emniyet mensubu olduğu için süresi dolan kartının yenilenmediğini, 15 Temmuz darbe girişiminde terörle mücadele için direniş gösterdiğinin mahkeme kararlarında sabit olduğunu ifadeyle, Şehit yakını olarak EGM Sosyal
Tesislerine giriş kartının yenilenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 08/05/2019 tarih ve S…. sayılı bilgi-belge talepli
yazısına EGM’den alınan 27/05/2019 tarih ve …-… sayılı cevabi yazı ve eklerinde ilgili mevzuat hükümlerine yer verilmiş ve özetle;
2.1) Başvuranın EGM teşkilatında Komiser olarak görev yapmakta iken 17/08/2016 tarihli ve
670 sayılı KHK doğrultusunda kamu görevinden çıkartıldığı, eski Sosyal Tesislere Giriş
Kartının 22/06/2018 tarihinde Hatay Polisevi Şube Müdürlüğünce Emniyet Genel Müdürlüğü
Sosyal Tesisleri Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği’nin 49 uncu ve 54 üncü maddeleri uyarınca teslim alındığı,
2.2) Başvuranın 08/10/2018 tarihli CİMER başvurusu ile Şehit Polis Memuru … …’in oğlu
olarak Sosyal Tesis Kartı talebinde bulunduğu, ancak talebinin Sosyal Hizmetler Daire
Başkanlığınca 01/11/2018 tarihli yazı ile anılan Yönetmelik hükümlerince reddedildiği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74
üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü düzenlenmiştir.
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü düzenlenmiştir.
5) 7091 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında (670
sayılı) Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kamu personeline ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesi;
“(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)
aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan; a) Ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden, b) Ekli (2) sayılı listede yer alan kişiler Türk Silahlı Kuvvetlerinden, c) Ekli (3) sayılı listede yer alan kişiler Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatından, ç) Ekli (4) sayılı listede yer alan kişiler Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir.
(2) Birinci fıkra gereğince kamu görevinden, Türk Silahlı Kuvvetlerinden, Sahil Güvenlik
Komutanlığı teşkilatından ve Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından çıkarılan kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın, rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır; bunlar hakkında ayrıca 4 üncü madde hükümleri uygulanır.
Bunların silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkin belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir. Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamazlar. Bu kişiler hakkında ilgili bakanlık ve kurumlarca ilgili pasaport birimine derhal bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine ilgili pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
6) Emniyet Genel Müdürlüğü Sosyal Tesisleri Kuruluş, Görev Ve Çalışma
Yönetmeliği’nin;
6.1) “Sosyal Tesislerden Yararlanmada Öncelik Sırası” başlıklı 49 uncu maddesinin
dördüncü fıkrasında “(Ek Fıkra: 15/08/2016 Bakan Onaylı) Terör örgütlerinin veya Milli
Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle Devlete olan sadakati veya görevinin gerektirdiği tarafsızlığı ya da güveni kaybettiği gerekçesiyle hakkında yapılmakta olan adli veya idari soruşturma nedeniyle görevden uzaklaştırılan personel Emniyet
Genel Müdürlüğüne ait sosyal tesislerden hiçbir şekilde yararlanamaz. Kendisine veya yakınlarına verilen sosyal tesislere giriş kartları geri alınır.”
6.2) 54 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde “Meslekten veya memuriyetten
ihraç olanlara, sosyal tesislere giriş kartı verilmez. Bu kişilere önceden verilen kartlar geri alınır.”
Denildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında
tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, Şehit Polis Memuru yakını olarak EGM Sosyal Tesislerine giriş hakkı olduğunu,
ancak KHK ile teşkilattan çıkarılan eski emniyet mensubu olduğu için süresi dolan kartının yenilenmediğini, 15 Temmuz darbe girişiminde terörle mücadele için direniş gösterdiğinin mahkeme kararlarında sabit olduğunu ifadeyle, Şehit Polis Memuru yakını olarak EGM Sosyal
Tesislerine giriş kartının yenilenmesini talep etmektedir.
9) Başvuranın 7091 sayılı Kanun kapsamında EGM teşkilatından çıkarıldığı hususu başvuruda
ifade edilmiş olup; başvuru formunda göreve iade edilmeye ilişkin herhangi bir beyan bulunmadığı, dosyasında da bu yönde herhangi bir bilgi-belge sunulmadığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, başvuranın halen EGM teşkilatında çalışmadığı hususu açıktır.
10) Konu ile ilgili Yönetmelik hükümleri incelendiğinde, Yönetmeliğin 49 uncu maddesinin
dördüncü fıkrasında “Terör örgütlerinin veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle Devlete olan sadakati veya görevinin gerektirdiği tarafsızlığı ya da güveni kaybettiği gerekçesiyle hakkında yapılmakta olan adli veya idari soruşturma nedeniyle görevden uzaklaştırılan personelin Emniyet Genel Müdürlüğüne ait sosyal tesislerden hiçbir şekilde yararlanamayacağının belirtildiği görülmektedir. Madde hükmünde geçen “hiçbir şekilde yararlanamaz” ifadesiyle kişinin EGM’deki görevinden kaynaklanan sosyal tesis giriş hakkının yanı sıra “diğer hak sahipliği durumlarının da kabul edilmeyeceğinin” vurgulandığı anlaşılmaktadır.
11) Nitekim belirtilen hükmün devam cümlesinde “Kendisine veya yakınlarına verilen sosyal
tesislere giriş kartları geri alınır.” denmekte olup, hükmün sadece “kişiye ve yakınlarına kişinin görevi sebebiyle verilen giriş kartı/kartları” ile sınırlandırılmadığı; yanı sıra farklı müstehaklık durumları çerçevesinde kişiye ve yakınlarına verilen tüm giriş kartlarının geri alınacağının” belirtildiği görülmektedir.
12) Öte yandan, aynı Yönetmeliğin 54 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan
“Meslekten veya memuriyetten ihraç olanlara, sosyal tesislere giriş kartı verilmez. Bu kişilere önceden verilen kartlar geri alınır.” hükmünde de kişinin müstehaklık durumunun sadece kişinin görevi ile sınırlandırılmadığı; belirtilen kişilere farklı hak sahipliği durumları sebebiyle de giriş kartı düzenlenemeyeceği ve verilen tüm kartların geri alınacağı anlaşılmaktadır.
13) Somut olay bağlamında, başvuranın EGM teşkilatındaki görevinden anılan Yönetmelik
hükmündeki gerekçeler sebebiyle ve Kanun Hükmünde Kararname ile çıkarıldığı dikkate alındığında, Şehit Polis memurunun yakını olması da dâhil olmak üzere, EGM sosyal tesislerinden hiçbir şekilde yararlanamayacağı anlaşılmaktadır. Her ne kadar başvuran dilekçesinde 15 Temmuz hain darbe girişiminde terör örgütüne karşı mücadele ettiğinin mahkeme kararlarında sabit olduğunu iddia ve ifade etmekte ise de mevcut durumda bunların
EGM teşkilatından çıkarılmasından doğan hukuki durumunu değiştirecek nitelikte olmadığı; EGM tarafından sosyal tesis girişi için yeni bir idari işlem tesis edilebilmesi için başvuruda ifade edilen hukuki sürecin tamamlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
14) Yapılan değerlendirme ışığında sonuç olarak; başvuranın “Şehit Polis Memuru yakını”
olarak EGM sosyal tesis giriş kartı düzenlenmesi talebinin ilgili mevzuat uyarınca yerinde olmadığı tespit edilerek, talebin reddine ilişkin idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır. Ancak idarece başvurana verilen cevapta “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, anılan idareden bundan sonra bu ilkeye de uygun davranılması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Hatay İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞI EMNİYET GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi