|
ÖZET: Başvuran, Kıbrıs Savaş Gazisi olarak 1005 sayılı Kanun kapsamında SGK kayıtlarının düzeltilmesini talep etmektedir. Anayasa’nın 61. maddesi gereği devletin gazileri koruma yükümlülüğü bulunmaktadır. 1005 sayılı Kanun, gazilerin sağlık hizmetlerinden katılım payı veya fark ücreti ödemeden yararlanmalarını öngörmektedir. Ancak, bu hükmün yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte, 5510 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatlar çerçevesinde gazilerin sağlık hizmetleriyle ilgili hakları belirlenmiştir.
Başvuran, 5510 sayılı Kanun’un 60/c/4 maddesi uyarınca genel sağlık sigortalısı olarak kabul edilmekte ve bu nedenle katılım payı ve ilave ücretten muaf olması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, başvuranın iddialarının, SGK sistemindeki kayıtların doğru olduğunun tespit edilmesiyle reddedilmiştir. Başvuranın ödediği ücretlerin, eşdeğer ilaç fiyat farklarından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın SGK kayıtları ve MEDULA sistemindeki bilgileri doğru olarak işlendiğinden, başvurusu reddedilmiş ve hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Bu durum, başvuranın 1005 sayılı Kanun kapsamında haklarını kullandığını ve işlemlerin usulüne uygun olarak yürütüldüğünü göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4638-S.6843
BAŞVURU NO : 2018/17285
KARAR TARİHİ : 20/06/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, 1005 sayılı Kanun kapsamında bulunduğunu ifadeyle, SGK MEDULA sistemindeki kayıtlarının düzeltilmesini ve dilekçelerinin yanıtlanmasını talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 20/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kıbrıs Savaş Gazisi olduğunu, 1005 sayılı Kanun kapsamında Gazi Şeref aylığı
aldığını, anılan Kanun uyarınca aylık bağlananlar ile bunların eşlerinden görecekleri tedavilerde herhangi bir katılım payı veya fark ücreti alınmaması gerekirken kendisinden bu ücretlerin alındığını, bu amaçla açtığı çok sayıdaki davayı kazandığı halde Kurum kayıtları düzeltilmediği için her defasında mağdur olduğunu, şikâyetine ilişkin 25.06.2018 ve 13.07.2018 tarihli dilekçelerinin de yanıtsız bırakıldığını ifade ederek Kurum kayıtlarının güncellenmesini talep etmektedir.
1.1) Başvuranın 25/06/2018 tarihli dilekçesinde 1005 sayılı Kanuna tabi olduğunu, engelli
raporu almak için müracaat ettiği Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi tarafından alınan 1.260,37 TL’nin tarafına iadesini talep ettiği,
1.2) Başvuranın 13/07/2018 tarihli dilekçesinde ise SGK tarafından Anayasanın 10, 11, 61 ve
138. Maddeleri ile 1005 sayılı Kanuna aykırı davranılması sebebiyle bir Savaş Gazisi olarak mağdur edildiğini ifadeyle, kurum aleyhine açtığı davalarda yaptığı ulaşım, kırtasiye ve yargı giderleri için her bir dava için ortalama 400 TL olarak kabul edildiğinde 60 dava için toplam
24.000 TL ve Kurum tarafından yürürlükte olmayan genelgenin mahkemeye sunulması
sebebiyle kaybettiği 2.000 TL de eklenmek suretiyle toplam 26.000 TL’nin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep ettiği görülmüştür.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 10/04/2019 tarih ve S… sayılı bilgi-belge talepli
yazısına SGK’dan alınan 10/05/2019 tarih ve E… sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1) Başvuranın 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “60/c4
İstiklal Madalyası Şeref Aylığı Alanlar” kapsamında genel sağlık sigortalısı olup 5510 sayılı
Kanunun “Katılım Payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişiler” başlıklı 69 uncu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
maddesi ve Sağlık Uygulama Tebliğinin (SUT) “Katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişiler” başlıklı 1.8.5 maddesi gereği; SUT’un 1.8.1, 1.8 2, 1.8.3 ve 1.8.4 maddelerinde tanımlanan katılım paylarından muaf olduğu,
2.2) Kanunun 73 üncü maddesi ve SUT’un “İlave Ücret Alınmayacak Kişiler” başlıklı 1.9.2.
maddeleri gereği de ilave ücret alınmayacak kişiler kapsamında olduğu, bu kapsamda Vakıf üniversiteleri dâhil Kurum ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca hiçbir ilave ücret alınamayacağı,
2.3) Kurumun MEDULA Eczane sisteminde başvuranın T.C kimlik numarası ile yapılan
incelemede adı geçenin “Genel Sağlık Sigortalılarından 1005 sayılı Kanun hükümleri” kapsamında olduğu ve SUT’un 1.8.2 maddesinde tanımlanan ilaç katılım payının alınmadığı, ancak reçetede yazılı ilacın ucuz eşdeğerleri ile arasında oluşan eşdeğer ilaç fiyat farkının başvurandan alındığının anlaşıldığı, zira ilgili mevzuat gereği Şeref Aylığı alan kişilerden de bu farkın alındığı,
2.4) Reçetede yer alan ilaçların ilaç fiyat farkı ödenmeksizin alınabilecek eşdeğerlerinin
piyasada mevcut olduğu, Kurum ile anlaşmalı eczanelerden reçetede yer alan ilaçların ilaç fiyat farkı ödenmeksizin alınabilecek eşdeğerlerinin tercih edilebileceği, ancak genel sağlık sigortalıları tarafından temin edilen tıbbi malzeme bedelleri için Sağlık Uygulama Tebliği eki listelerde yer alan fiyatların üzerinde ödeme yapılmasına imkân bulunmadığı, Belirtilmiş; başvuranın taleplerine ilişkin yazışma örnekleri ile Ankara 11. İdare Mahkemesinin
…/… E. ve …/… K. sayılı 27/06/2018 tarihli Kararının bir örneği sunulmuştur.
3) Başvuranın 25/06/2018 tarihli dilekçesine konu “engelli raporunu düzenleyen Başkent
Üniversitesi Ankara Hastanesi tarafından talep edilen ücrete” yönelik olarak başvurana Ankara
Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından verilen 16/07/2018 tarihli ve … sayılı yazı cevabi yazıda “MEDULA Hastane Sistemi üzerinden yapılan incelemede Hastane tarafından başvuran adına yapılan muayene ve tedaviler için
SGK’ya herhangi bir fatura düzenlenmediği,
3.1) SUT’un 2.2 “Finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemleri ve ödeme
kuralları” başlığı altında yer alan 14. Fıkrasında “…tedavi amacıyla düzenlenen sağlık raporları dışında kalan; engellilik raporu, ehliyet raporu, vasi tayini raporu, portör muayeneleri ve işlemleri, tarama amaçlı muayene ve işlemler vb özel amaçla kullanılacak durum belirtir rapor bedelleri ile bu durumların tespitine yönelik yapılan işlem bedelleri Kurumca karşılanmaz.” denildiği ve SUT’un 1.9.1 “İlave Ücret Alınması” başlığı altında yer alan birinci maddenin 4.
fıkrasında “Sağlık hizmeti sunucularınca, Kurumca finansmanı sağlanmayan sağlık hizmetleri için talep edilen ücretler, ilave ücret olarak değerlendirilmez.” hükmünü amir olduğu, bu kapsamda başvurandan engelli raporu için alınan ücretin ilave ücret olmadığı, fakat Kurumca finansmanı sağlanmayan hizmetlerden olduğu, hususunun bildirildiği;
3.2) Benzer açıklamalara SGK ana hizmet birimlerince ya da Ankara İl Müdürlüğünce
başvurana iletilen 21/09/2018, 02/10/2018, 10/10/2018, 22/10/2018 tarihli cevabi yazılarda da yer verildiği görülmüştür.
4) Başvuranın 13/07/2018 tarihli dilekçesi ile aynı içerikteki 03/01/2019 tarihli dilekçeleri
kapsamında talep ettiği 26.000 TL tutarında ki tazminat talebi ile ilgili olarak SGK Genel Sağlık
Sigortası Genel Müdürlüğü’nün E… sayılı yazısının başvuran tarafından 18/03/2019 tarihinde elden tebellüğ edildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
5.1) “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesi “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi
düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. … Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.”
5.2) “Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü” başlıklı 11 inci maddesi “Anayasa hükümleri,
yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.”
5.3) “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci
maddesi “Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malül ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar. Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır….”
5.4) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesi “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” Hükümlerini amirdir.
6) 1005 Sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref
Aylığı Bağlanması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde “… 1974 yılında Temmuz 1 inci ve Ağustos 2 nci Barış Harekatına Kıbrıs’ta fiilen görev alarak katılmış olan Türk
Vatandaşlarına, hayatta bulundukları sürece, vatani hizmet tertibinden 5750 gösterge rakamının her yıl Bütçe Kanunu ile tespit edilen memur maaş katsayısı ile çarpılmasından bulunacak miktarda aylık bağlanır…”
7) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
8) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun;
8.1) “Genel sağlık sigortalısı sayılanlar” 60 ıncı maddesinin c/4 bendinde “24/2/1968 tarihli
ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı
Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler…genel sağlık sigortalısı sayılır.”
8.2) “Katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişiler” başlıklı 69 uncu
maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde “68 inci maddede sayılan sağlık hizmetlerinden katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişiler şunlardır: … 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (4) numaralı alt bendinde belirtilen kişiler ile bunların eşleri”
8.3) “Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi” başlıklı 73
üncü maddesinin ikinci fıkrası “Kamu idaresi sağlık hizmeti sunucuları dışındaki vakıf üniversiteleri dahil sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca, Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma
Komisyonunca belirlenen sağlık hizmetleri bedeline ek olarak, genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerden sağlık hizmeti sunucularının giderleri ve ürettikleri sağlık hizmetlerinin maliyetleri, yapılan sübvansiyonlar gibi kriterler dikkate alınarak bu bedellerin iki katına kadar alınabilecek ilave ücretin tavanını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu tavan dahilinde alınabilecek ilave ücret oranları Kurumca belirlenir. Ancak 60
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (4), (6) ve (8) numaralı alt bentleri kapsamında sayılanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler ile aynı maddenin onikinci, onüçüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılan kişilerden ilave ücret alınamaz.
Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunca belirlenen eşdeğer ilaçların, azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak fark ve optik için tavan uygulanmaz ve bu fıkra kapsamında değerlendirilmez.”
9) Sağlık Uygulama Tebliğinin;
9.1) “Katılım Payı” başlıklı 1.8 inci maddesinde sağlık hizmetlerine yönelik katılım
payları (1.8.1 – Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi katılım payı; 1.8.2 – Ayakta tedavide sağlanan ilaçlar için katılım payı; 1.8.3 – Tıbbi malzeme katılım payı;1.8.4 – Yardımcı üreme yöntemi katılım payları) düzenlenmiş olup; “Katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişiler” başlıklı 1.8.5 inci maddesinin on birinci fıkrasında “1005 sayılı İstiklal
Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında
Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler ile bunların eşlerinden, SUT’un 1.8.1, 1.8.2,
1.8.3 ve 1.8.4 maddelerinde tanımlanan katılım payları alınmaz.” denmiştir.
9.2) “İlave ücret alınması” başlıklı 1.9.1 inci maddesinin birinci fıkrasının;
Üçüncü fıkrasında “Kurumla sözleşmeli eczaneler, eşdeğer ilaçların azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak fark ücretini, Kurumla sözleşmeli optisyenlik müesseseleri de kişinin talep ettiği görmeye yardımcı malzemenin bedeli ile Kurumca ödenen görmeye yardımcı malzeme bedeli arasında oluşacak fark ücretini kişilerden talep edebileceklerdir. Bu fark ücreti ilave ücret olarak değerlendirilmez.”
Dördüncü fıkrasında “Sağlık hizmeti sunucularınca, Kurumca finansmanı sağlanmayan sağlık hizmetleri için talep edilen ücretler, ilave ücret olarak değerlendirilmez.”
9.3) “İlave ücret alınmayacak kişiler” başlıklı 1.9.2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde “1005 sayılı Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerden… hiçbir ilave ücret alınamaz”
9.4) “Finansmanı sağlanan sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemleri ve ödeme kuralları”
başlıklı 2.2 nci maddesinin on dördüncü fıkrası “Kişilere sağlanan sağlık hizmetlerine ilişkin düzenlenen sağlık raporu bedelleri, SUT eki EK-2/B Listesinde yer alan rapor puanları esas alınarak sadece bir adet olarak faturalandırılır. Ancak Kurum birimlerince sevk belgesi düzenlenmek suretiyle maluliyet, meslek hastalığı ve kontrol muayeneleri vb nedenlerle sağlık hizmeti sunucusuna sevk edilen kişiler için düzenlenen sağlık raporları ile ilaç ve tıbbi malzeme temini de dâhil olmak üzere tedavi amacıyla düzenlenen sağlık raporları dışında kalan; engellilik raporu, ehliyet raporu, vasi tayini raporu, portör muayeneleri ve işlemleri, tarama amaçlı muayene ve işlemler vb özel amaçla kullanılacak durum belirtir rapor bedelleri ile bu durumların tespitine yönelik yapılan işlem bedelleri Kurumca karşılanmaz.”
9.5) “Eşdeğer İlaç Uygulaması” başlıklı 4.4.2 nci maddesinin birinci fıkrası “Eşdeğer ilaç
uygulaması; sınırlandırılmış bir terapötik eşdeğerlik olarak, aynı endikasyon için kullanılabilecek aynı etken maddeyi içeren ürünlerin benzer dozaj formları arasında fiyat karşılaştırması temelinde; aynı eşdeğer gruplarda ya da aynı fiyat karşılaştırması temelinde ancak eczane ikamesi açısından ayrı eşdeğer gruplarda yer alması esasına dayanır.”
10) Kamu Sağlık Hizmetleri Ve Sağlık Turizmi, Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulan
Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifeleri Usul Ve Esasları’nda yer alan “Sağlık Raporlarının
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Fiyatlandırılması” konulu 11 inci başlığı altında yer alan i.2 maddesinde “Gazilerin (sadece gazinin kendisi), şehit dul ve yetimlerin ( şehidin eş ve çocukları) talep ettikleri her türlü sağlık raporlarından ücret talep edilmeyecektir.”
Denmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında
tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuran, 1005 sayılı Kanun kapsamında bulunduğunu ifadeyle buna uygun olarak SGK
kayıtlarının düzeltilmesini ve 25.06.2018 ve 13.07.2017 tarihli dilekçelerinin yanıtlanmasını talep etmektedir.
13) Anayasamızın 61 inci maddesinde, Devletin, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle,
malul ve gazileri koruyacağı ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlayacağı hükmüne yer verilmiş olup; 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Üstün Hizmet
Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanunun 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan 2. maddesinin 2. fıkrasında, bu Kanun kapsamında aylık bağlananlar ile bunların eşlerinin resmi sağlık kurum ve kuruluşlarında veya bu kurum ve kuruluşlarca sevk edildikleri özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görecekleri tedavilere ilişkin giderler ile ilaç giderlerinin; herhangi bir katılım payı veya fark alınmaksızın, Devlet memurlarının tedavi yardımına ilişkin usul ve esasları çerçevesinde ve bu amaçla Milli Savunma Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanacağı belirtilmiştir.
14) Söz konusu hüküm yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte, Sosyal Devlet ilkesi gereği
1005 sayılı Kanun ve yanı sıra 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının Bağlanması
Hakkında Kanun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve Devlet tarafından özel kanunlarla korunan diğer kişiler için 5510 sayılı Kanunun ilgili bölümlerinde özel düzenlemeler yer aldığı görülmektedir.
15) 1005 sayılı Kanunun birinci maddesi uyarınca Kıbrıs Savaş Gazisi olan başvuran, 5510
sayılı Kanunun 60 c/4 sayılı maddesi uyarınca Genel Sağlık Sigortalısı olarak kabul edilmektedir. Başvuranın bu nedenle, 5510 sayılı Kanunun “Katılım Payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişiler” başlıklı 69 uncu maddesi ve Sağlık Uygulama Tebliğinin (SUT)
“Katılım payı alınmayacak haller, sağlık hizmetleri ve kişiler” başlıklı 1.8.5 maddesi gereği; SUT’un 1.8.1, 1.8 2, 1.8.3 ve 1.8.4 maddelerinde tanımlanan katılım paylarından ve yine 5510 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi ve SUT’un “İlave Ücret Alınmayacak Kişiler” başlıklı 1.9.2.
maddeleri gereği de ilave ücretten muaf olması gerekmektedir.
16) Bu kapsamda, başvuranın iddialarının incelenmesi amacıyla, Kurumumuzca yerinde
inceleme yapılmak suretiyle başvuranın SGK sistemindeki kayıtları tetkik edilmiştir. Buna göre, Kurumun “Sağlık Provizyon Aktivasyon Sisteminde” başvuranın TC kimlik numarası ile yapılan tescil sorgulamasında kaydının başvuru tarihi itibarıyla “4/c Emekliler, 4/a Ölüm Aylığı
Alanlar (Eş), 60/c4 İstiklal Madalyası Şeref Aylığı Alanlar” olarak göründüğü tespiti yapılmıştır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
17) Yine sistem üzerinde başvuru tarihi itibarıyla yapılan Provizyon Sorgulamasında “Tescil
kapsamının 60/c4 kapsamında İstiklal Madalyası Şeref Aylığı Alanlar” ve GSS kapsamında
“60/c4 kapsamında sigortalı olanlar” olarak göründüğü, “Katılım Payı Muafiyet” durumunun
“Evet” olarak işaretli olduğu tespit edilmiştir. Katılım payı muafiyetinin başvurana uygulanma durumunun kontrolü amacıyla Kurum sisteminden alınan 2018-2019 yıllarına ait “Emekli
Katılım Payı” listelerinin incelenmesinden de başvuranın reçetelerinden katılım payı alınmadığı tespit edilmiştir.
18) Bu kapsamda, 1005 sayılı Kanun kapsamında bulunan başvuranın bilgilerinin SGK
kayıtlarına doğru aktarıldığı, MEDULA kayıtlarında da herhangi bir hata bulunmadığı tespit ve teyit edilmiştir.
19) Başvuranın MEDULA sistemindeki kayıt hatasından ötürü kendisinden “katılım payı ve
fark ücreti alındığını” iddia etmesinin sebebinin kendisinden tahsil edilen “eşdeğer ücretlerden” kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Kurum kayıtlarında yapılan incelemede, yukarıda da belirtildiği üzere, başvurandan ilaç katılım payının alınmadığı, ancak SUT’un “4.4.2 – Eşdeğer ilaç uygulaması” maddesi altında yer alan hükümler kapsamında reçetede yazılı ilacın ucuz eşdeğerleri ile arasında oluşan eşdeğer ilaç fiyat farkının alındığı anlaşılmaktadır.
20) 5510 sayılı Kanunum 73 üncü maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen hüküm gereği
“..eşdeğer ilaçların, azami fiyatı ile kişinin talep ettiği eşdeğer ilacın fiyatı arasında oluşacak farkın ilave ücret olarak değerlendirilmeyeceği” hüküm altına alınmış olup, bu hususun düzenlendiği SUT’un 1.9.1 inci maddesinde de “fark ücretinin ilave ücret olarak değerlendirilmeyeceği” belirtilmiştir. Sözleşmeli eczaneler tarafından kişilerden talep edilen eşdeğer ilaç fiyat farkı “ilave ücret olarak değerlendirilmediğinden” ve 1005 sayılı Kanun hükümlerine göre Şeref Aylığı alan kişilerden de bu farkın alınmasına hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
21) Başvuranın idarece yanıtlanmadığını ifade ettiği 25/06/2018 tarihli dilekçesinde ise
“Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesinde kendisinden 1005 sayılı Kanuna ve SUT’un 1.8.5 inci maddesine aykırı olarak talep edilen 1.260,37 TL’ye itiraz ettiği” görülmüştür. Kurumdan temin edilen bilgi-belgelerin incelenmesinden, söz konusu dilekçeye Ankara Kocatepe Sosyal
Güvenlik Merkezi’nin 16/07/2018 tarihli ve … sayılı yazısı ile ve daha sonra 3.2 sayılı paragrafta verilen yazılarla yanıt verildiği anlaşılmaktadır.
22) Bu konudaki yazışmaların incelenmesinden, başvuranın Hastaneye özel amaçla
kullanılmak üzere durum belirtir engelli raporu almak için başvurduğu, Hastane tarafından yapılan muayene ve tedaviler için herhangi bir katılım payı alınmadığı; ancak engelli raporu için yapılan tetkiklere yönelik ücret alındığı görülmüştür. Başvuranın söz konusu ücreti “ilave ücret” olarak kabul ettiği ve bu sebeple yaptığı ödemeye itiraz ettiği anlaşılmaktadır.
23) Başvuran 5510 sayılı Kanunun 73 üncü maddesi ve SUT’un “İlave Ücret Alınmayacak
Kişiler” başlıklı 1.9.2. maddesi gereği ilave ücret alınmayacak kişiler kapsamında bulunmaktadır. Vakıf üniversiteleri dâhil Kurum ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları tarafından başvurandan hiçbir ilave ücret alınamayacağı açıktır. Ancak; SUT’un 2.2 nci maddesinin 14 üncü fıkrasında “Kurum birimlerince sevk belgesi düzenlenmek suretiyle sağlık hizmeti sunucusuna sevk edilen kişiler için düzenlenen sağlık raporları dışında kalan engellilik raporu ve diğer raporların Kurumca karşılanmayacağının” hüküm altına alındığı, 1005 sayılı
Kanun kapsamında olanlar için de bu hususta muafiyet tanınmadığı görülmektedir.
24) Ayrıca, SUT’un 1.9.1 birinci maddesinin 4. Fıkrasında “Sağlık hizmeti sunucularınca,
Kurumca finansmanı sağlanmayan sağlık hizmetleri için talep edilen ücretler, ilave ücret olarak
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
değerlendirilmez.” hükmü yer almakta olup, Hastane tarafından alınan ücretin “ilave ücret” olmadığı, fakat Kurumca finansmanı sağlanmayan hizmetlerden olduğu; dolayısıyla yapılan ücretlendirmenin kayıtlardaki hatadan değil, ilgili mevzuatından kaynaklandığı; mevzuat uyarınca yapılan işlemde hata bulunmadığı anlaşılmıştır.
25) Sağlık Bakanlığı bünyesindeki sağlık hizmeti sunucuları ile devlet üniversiteleri
bünyesinde yer alan sağlık hizmet sunucuları (devlet üniversite hastaneleri, sağlık uygulama ve araştırma merkezleri, diş hekimliği fakülteleri) tarafından sunulan sağlık hizmetlerinin fiyat tarifelerine ilişkin Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifeleri Usul Ve Esaslarının 11/i.2 maddesi uyarınca “Gazilerin talep ettikleri her türlü sağlık raporlarından ücret talep edilmeyeceği” hüküm altına alınmıştır. Buna göre, başvuranın engelli raporu için belirtilen hizmet sunucularından birini tercih etmesi halinde raporunu ücretsiz alması mümkündür.
26) Başvuranın 13/07/2018 tarihli dilekçesinde ise kurum kayıtlarındaki hatalardan ötürü açtığı
davalarda yaptığı ulaşım, kırtasiye ve yargı giderleri için yaptığı 26.000 TL tutarındaki harcamanın yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep ettiği görülmüştür. Dilekçe incelendiğinde, taleplerin yargılama ile ilgili doğrudan ve dolaylı giderler olduğu anlaşılmaktadır.
27) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde “Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararların”
Kurumun görev alanı dışında olduğu hüküm altına alınmıştır. Anılan hüküm kapsamında, başvuranın 26.000 TL tutarındaki talebinin “yargılama gideri” olarak “yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar” kapsamında bulunduğu tespit edildiğinden, Kurumumuzun görev alanına girmediği ve başvurunun bu açıdan incelenmesine imkân bulunmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan, mahkemelerce başvuran lehine verilen kararlarda yer alan ve
Kurumun sorumlu olduğu yargılama giderlerinden ödenmeyen var ise, bunları belgelendirmek suretiyle Kurumumuza yeniden başvuru yapılabileceği açıktır.
28) Yapılan incelemeler ışığında sonuç olarak; Başvuranın bilgilerinin Kurum kayıtlarına
ve MEDULA sistemine doğru olarak işlendiği, sözkonusu kayıtların yapılan işlemlere doğru olarak yansıtıldığı yerinde yapılan incelemeler sonucunda tespit edilen Başvuranın 1005 sayılı
Kanundan doğan haklarını kullandığı ve işlemlerin usulüne uygun olarak yürütüldüğü sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
29) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde Kurumumuza gönderildiği, böylece makul sürede karar verme” ilkesine uygun davranıldığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
30) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci
maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.