|
ÖZET: Başvuran, Aydın Karacasu Belediyesinde 2013 yılında alt işveren işçisi olarak çalışmaya başlamış, 2018 yılında belediye şirketinde işçi statüsüne geçmiş ve 2022 yılında Devlet Su İşleri’nde çalışmak üzere istifa etmiştir. Kıdem tazminatı talep eden başvuran, Karacasu Belediye Başkanlığı tarafından, kendi isteğiyle işten ayrıldığı gerekçesiyle reddedilmiştir. İdare, istifanın başka bir kuruma geçmek veya sebep göstermeden gerçekleşmesinin hukuki açıdan fark yaratmadığını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, kıdem tazminatının ödenme şartlarının yasalarla belirlendiğini ve kendi isteğiyle işten ayrılan işçilerin bu haktan yararlanamayacağını ifade etmiştir. Yargıtay kararları da bu durumu desteklemektedir. Başvuranın, başka bir işte çalışmak amacıyla istifa etmesi, kıdem tazminatı talebinin reddedilmesini haklı kılmaktadır. Sonuç olarak, başvuranın kıdem tazminatı talebi, hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde reddedilmiştir. İdarenin, başvuranın talebine verdiği yanıtta, başvuru yollarını belirtmemesi ise iyi yönetim ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. Başvuran, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/14320-S.22.21909
BAŞVURU NO : 2022/7871
KARAR TARİHİ : 02/11/2022
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARACASU BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kıdem tazminatı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Aydın Karacasu Belediyesinde 2013 yılında alt işveren işçisi olarak çalışmaya
başladığını, 2018 yılında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24. maddesi uyarınca belediye şirketinde işçi statüsüne geçtiğini, iş başvurusunun kabul olması sonucunda 2022 yılında Devlet Su
İşlerinde çalışmaya başladığını belirterek Karacasu Belediyesinde geçen çalışma sürelerine ilişkin kıdem tazminatının ödenmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Karacasu Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün 21.06.2022 tarihli ve sayılı
yazısında özetle;
2.1) Başvuranın kendi isteği ile işten ayrıldığı, istifa etmesinin başka bir kuruma geçmek veya sebep
göstermeden gerçekleşmesinin hukuki anlamda bir farklılık arz etmediği, kıdem tazminatı verilmesinin kanunen mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
/
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin
birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Zamanaşımı Süresi” başlıklı geçici 6. maddesinde;
“Kıdem tazminatı için bir kıdem tazminatı fonu kurulur. Kıdem tazminatı fonuna ilişkin Kanunun yürürlüğe gireceği tarihe kadar işçilerin kıdemleri için 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hükümlerine göre kıdem tazminatı hakları saklıdır.”
6) 1475 sayılı iş Kanunu’nun “Kıdem Tazminatı” başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasında;
“Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin;
İşveren tarafından bu Kanunun 17’nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında,
İşçi tarafından bu Kanunun 16’ncı maddesi uyarınca,
Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla,
Bağlı bulundukları kanunla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla;
506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen
yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.’’
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
/
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Somut olayda başvuranın, Aydın Karacasu Belediyesinde 2013 yılında alt işveren işçisi olarak
çalışmaya başladığı, 2018 yılında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 24. maddesi uyarınca belediye şirketinde işçi statüsüne geçtiği, 2022 yılında ise başka bir kurumda çalışmak için istifa ettiği görülmektedir. İdare, başvuranın kendi isteği ile işten ayrıldığı gerekçesiyle kıdem tazminatı talebini reddetmiştir.
9) Bilindiği üzere kıdem tazminatı, işçinin işyerinde geçen çalışma sürelerine karşılık olmak üzere kanuni
şartlar dâhilinde işverence ödenmesi lazım gelen bir meblağı ifade etmektedir. Kıdem tazminatı iş sözleşmesinin sona erdiği durumlarda gündeme gelmekle birlikte, işçi iş sözleşmesinin sona erdiği her durumda kıdem tazminatına hak kazanamamaktadır. Nitekim işçinin hangi hal ve şartta kıdem tazminatına hak kazandığı hususu 4857 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesinin atfıyla uygulanmakta olan 1475 sayılı
Kanun’un 14. maddesinde düzenlenmiştir.
10) Somut olayda başvuran Aydın Karacasu Belediyesinde çalışmakta iken Devlet Su İşlerinde işe
başlayacak olması nedeniyle kendi isteği ile işten ayrılmıştır. Diğer bir deyişle başvuran başka bir işyerinde işe girmesi nedeniyle iş sözleşmesini kendi iradesiyle sona erdirmiştir. Nitekim somut olayda bu husus uyuşmazlık dışı olup, tarafların kabulündedir.
11) Buraya kadar yapılan açıklamalar sonrasında, kıdem tazminatının ödenme şartlarının kanunda açıkça
düzenlendiği, kendi isteği ile işten ayrılan işçinin kıdem tazminatına hak kazanamayacağı anlaşılmaktadır.
Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 19.01.2021 tarihli E: 2020/4388, K: 2021/1453 sayılı kararında da, başka bir işyerinde çalışmak için kendi isteği ile işyerinden istifa eden işçinin kıdem tazminatına hak kazanamayacağı belirtilmiştir. Şu halde somut olayda da, Aydın Karacasu Belediyesinde çalışmakta iken
Devlet Su İşlerinde işe başlayacak olması nedeniyle kendi isteği ile işten ayrılan başvuranın kıdem tazminatına hak kazanamadığının kabulü gerekir.
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; idarenin, başvuranın kıdem tazminatı talebini
reddetmesine yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı ancak
idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının tebliğ tarihinden
itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Karacasu Asliye Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvuranın talebinin reddine;
Kararın başvurana ve Karacasu Belediye Başkanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi