|
ÖZET: Başvuran, 01.05.2007 ile 05.08.2014 tarihleri arasında Meram Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde taşeron işçi olarak çalıştığını ve bu süre zarfında kıdem tazminatı almadığını belirterek, tazminat talebinde bulunmuştur. Başvuru, Konya İl Sağlık Müdürlüğü’ne yönlendirilmiş ve idare, başvuranın memuriyete geçişinin kendi iradesiyle gerçekleştiğini, bu nedenle kıdem tazminatına hak kazanamayacağını ifade etmiştir. İlgili mevzuat gereği, memuriyete geçişin istifa ile olması durumunda kıdem tazminatı talep edilemeyeceği vurgulanmıştır.
İdare, 6552 sayılı Torba Yasa ve 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde, başvuranın kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için belirli koşulların sağlanması gerektiğini belirtmiştir. Bu koşullar arasında, iş sözleşmesinin sona erme nedeninin yasal gerekçelere dayanması yer almaktadır. Başvuranın, iş akdini istifa ile sonlandırdığı ve bu durumun kıdem tazminatı talebini etkilediği ifade edilmiştir. Dolayısıyla, başvurunun reddedilmesi yönünde karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın kıdem tazminatı talebi, hukuki gerekçelerle reddedilmiş ve bu karar, Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmıştır. Başvuranın, bu karara itiraz etme hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4078-S.22.6198
BAŞVURU NO : 2021/17272
KARAR TARİHİ : 25/03/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KONYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın kıdem tazminatı talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 11/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda; başvuran özetle, 01.05.2007 tarihinde taşeron
Meram Eğitim ve Araştırma Hastanesine temizlik ve hasta bakıcı olarak görev yaptığını, 05.08.2014 tarihinde 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında şehit kardeşlerine tanınan iş imkândan yararlanarak kura usulü memuriyete atamasının yapıldığını, ancak hastaneden ayrılırken kendisine kıdem tazminatı ödemesinin yapılmadığını ifade ederek kıdem tazminatı ödemesinin yapılmasını talep etmiştir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 27/10/2021 tarihli ve – – sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Konya İl Sağlık Müdürlüğünden alınan 17/11/2021 tarihli ve – sayılı cevabi yazıda özetle ;
6552 sayılı Torba Yasa ile 4857 sayılı İş Kanunu’nda yapılan düzenlemelere istinaden Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığınca 08.02.2015 tarih ve 29261 sayılı Resmi Gazete’de ‘Kamu İhale Kanununa göre İhale
Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem
Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik’ yayımlandığı ve 10.09.2014 tarihli ve 6552 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten sonra iş sözleşmesi sona eren personele kıdem tazminatı ödenebileceğinin hükme bağlandığı, Mezkur Yönetmelik’in 14 üncü maddesine göre Bu Yönetmelik’in 1 1/9/2014 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecektir” denildiği, Mezkur Yönetmelik’in “Hak kazanma koşulları” başlıklı 4 üncü maddesinde: (l) Kıdem tazminatına hak kazanılmasında, 4857 sayılı Kanunun 120 nci maddesi ile yürürlükte bırakılan mülga 25/8/1971 tarihli ve
1475 sayılı İş Kanununun yürürlükte olan 14 üncü maddesi hükmü uygulanır.” Hükmünün yer aldığı,
Anılan Yönetmeliğin 4 üncü hükmü gereği iş sözleşmesinin mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun halen yürürlükte bulunan 14 üncü maddesinde sayılan ( evlilik, yaşlılık aylığına hak kazanma vb.
gibi)nedenlerden birine dayanarak feshi halinde kıdem tazminatına hak kazanılabileceği, Mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun kıdem tazminatını düzenleyen ve halen yürürlükte bulunan 14 üncü maddesine göre başvuranın kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığı açışından konuyu değerlendirmek gerekirse İşçi , yukarıdaki bahsi geçen yönetmeliğin 4 üncü maddesi gereği mülga 1475 sayılı İş
Kanunu’nun, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120 nci maddesiyle yürürlükte bulunan 14 üncü maddesinde kıdem tazminatına hak kazandıran fesih hallerinden biri nedeni ile iş sözleşmesini sona erdirmeyip, iş sözleşmesini kendi iradesiyle memuriyete geçtiği için istifa yoluyla sona erdirmiş olduğundan kıdem tazminatına hak kazanamadığı, zira Yargıtay 9, Hukuk Dairesi’nin 26.04.2012 tarih ve 2010/6655
E. 2012/14620 K. sayılı kararında, Somut olayda, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi sonucunda, davacı işçinin kendi işleği ile memuriyete geçmek İçin
25.08.2003 tarihli dilekçesiyle başvuruda bulunması sonucu memur statüsüne geçtiği anlaşılmakladır.
Saptanan bu durum karşısında ve yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde (tutulduğunda, davacının İş akdini haklı nedene dayanmadan eylemli olarak fesh edildiği anlaşıldığından kıdem tazminatı talebinin reddi gerekirken kısmen kabulüne kurar verilmesi isabetsizdir” demek suretiyle memuriyete geçmek için istifa eden işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmemesi sebebiyle kıdem tazminatına hak kazanmayacağına hükmettiği, Öte yandan, başvuran , iş sözleşmesini 05.08.2014 tarihinde istifa sebebiyle sona erdirdiğinden öncelikle yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 11.09.2014 tarihinden önce iş akdini sonlandırmış olduğundan yine kendisine idarelerince kıdem tazminatı ödemesi yapılmasının mümkün olmadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 13943 sayılı Resmi Gazete’de 01.09.1971 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 25.08.1971
tarihli ve 1475 Sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi:
“Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin: 1. İşveren tarafından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında, 2. İşçi tarafından bu Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca, 3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyle, 4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla;
5. 506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle, Feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
İşçilerin kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanır. İşyerlerinin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde işçinin kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır. 12/7/1975 tarihinden, itibaren işyerinin devri veya herhangi bir suretle el değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumludur. Ancak, işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındakiişçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır.
12/7/1975 tarihinden evvel işyeri devrolmuş veya herhangi bir suretle el değiştirmişse devir mukavelesinde aksine bir hüküm yoksa işlemiş kıdem tazminatlarından yeni işveren sorumludur.
İşçinin birinci bendin 4 üncü fıkrası hükmünden faydalanabilmesi için aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık bağlanması veya toptan ödeme yapılması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı bulunduğu kuruma veya sandığa müracaat etmiş olduğunu belgelemesi şarttır. İşçinin ölümü halinde bu şart aranmaz.
T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle
Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan işçiye, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir.
Yukarıda belirtilen kamu kuruluşlarında işçinin hizmet akdinin evvelce bu maddeye göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona ermesi suretiyle geçen hizmet süreleri kıdem tazminatının hesabında dikkate alınmaz.
Ancak, bu tazminatın T.C. Emekli Sandığına tabi olarak geçen hizmet süresine ait kısmı için ödenecek miktar, yaşlılık veya malullük aylığının başlangıç tarihinde T.C. Emekli Sandığı Kanununun yürürlükteki hükümlerine göre emeklilik ikramiyesi için öngörülen miktardan fazla olamaz.
Bu maddede geçen kamu kuruluşları deyimi, genel, katma ve özel bütçeli idareler ile 468 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan kurumları kapsar…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. 1 no.lu paragrafta da açıklandığı üzere başvuran özetle; 01.05.2007 -05.08.2014 tarihleri arasında Meram
Eğitim ve Araştırma Hastanesinde taşeron işçi ( temizlik ve hasta bakıcı) olarak görev yaptığı süreler için
7 yıl 3 aylık kıdem tazminatını alamadığını belirterek, tarafına kıdem tazminatının yasal faizi ile birlikte
ödenmesini talep etmektedir.
8. Bu çerçevede uyuşmazlığın çözümü bakımından incelenmesi gereken husus; kamu kurumlarında hizmet akdi ile çalışanların memur statüsüne geçmek için hizmet akitlerini istifa etmek suretiyle sonlandırılmaları durumunda kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığının tespiti noktasında toplanmaktadır.
9. 1475 sayılı İş Kanununun kıdem tazminatına hak kazanma koşullarını düzenleyen 14 üncü maddesi incelendiğinde; kıdem tazminatına hak kazanılması için iki farklı şartın aynı anda gerçekleşmesi gerektiği görülmektedir. Bunlardan birincisi hizmet akdine tabi olarak geçen ve kıdem tazminatı ödenmesi gereken çalışma süresinin en az bir tam yıl olması, ikincisi ise hizmet akdinin sona erme nedenlerinin anılan maddede tek tek sayılmak suretiyle düzenlendiği şekilde gerçekleşmiş olmasıdır.
10. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; başvuran 06/01/2016 tarihli Meram Eğitim ve Araştırma
Hastanesine hitaben yazdığı dilekçesinde Devlet memurluğa geçtiği için istifa ettiğini belirtmektedir. İdare tarafından sunulan belgelerde ise başvuran hakkında 01.08.2014-12.08.2014 tarihlerinde görevine haber vermeden ve izin almadan gelmediği için tutanak tutulduğu görülmüştür. Sonuç itibariyle başvuranın iş akdinin memur statüsünde çalışmaya hak kazanması sebebiyle sona erdiği anlaşılmaktadır.
11. Kamu kurumlarında taşeron işçi statüsünde çalışmakta olanların kendi istekleri ile memur kadrolarına geçmeleri durumunun anılan personelin tercihinin kendisine bırakıldığı, bu durumda iş akdinin sona ermesinin tamamen işçinin iradesinden kaynaklandığı anlaşılmakla beraber iş hukuku bakımından bu durumun korunmadığı ve kıdem tazminatına hak kazanma koşulları arasında tek tek sayılmak suretiyle belirlenen şekilde gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. Kurumumuzun 26/11/2018 tarihli ve 2018/6993 sayılı
Ret Kararı da bu yöndedir.
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, 4758 sayılı Kanun kapsamında daimi işçi olarak istihdam edilmekteyken 05/08/2014 tarihinde kendi isteğiyle memuriyet kadrosuna geçtiği, 1475 sayılı İş Kanunun 14 üncü maddesi hükmü kapsamında kıdem tazminatına hak kazanma koşulları arasında statü değişikliği saiki ile yapılan istifanın sayılmadığı, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun denetiminin tesis edildikleri tarihte yürürlükte bulunan hukuk kuralları çerçevesinde yapılması gereğince idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının
gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
14. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Konya İş Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURAN ile KONYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi