|
ÖZET: Bu Sayıştay kararı, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında çalışan işçilerin kıdem tazminatlarının İdare bütçesinden ödenmesi ve bu ödemelerin ilgili şirketlere rücu edilmemesi durumunda kamu zararına yol açıldığına dair bir değerlendirme içermektedir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, asıl işverenin alt işveren işçilerine karşı sorumluluğunu belirlerken, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı sonrasında, idarelerin ödedikleri kıdem tazminatlarının ilgili firmalara rücu edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
İdare bünyesinde çalışan işçilerin kıdem tazminatlarının ödenmesi sırasında, taşeron firmalarla son yükleniciye rücu edilmemesi sonucu kamu zararının oluştuğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, toplam kamu zararının bir kısmının yüklenicinin alacaklarından mahsup edilerek tahsil edildiği, ancak geriye kalan kısmının ilgili harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerine müştereken ve müteselsilen ödetilmesine karar verilmiştir. Sonuç olarak, Sayıştay, kamu zararının tazmini için gerekli işlemlerin yapılmasını ve temyiz yolunun açık olduğunu belirtmiştir. Bu karar, kamu idarelerinin alt işverenlerle olan ilişkilerinde dikkatli olmaları gerektiğini ve hukuki yükümlülüklerini yerine getirmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır. |
| Kamu İdaresi Türü | Belediyeler ve Bağlı İdareler |
| Yılı | 2022 |
| Dairesi | 5 |
| Karar No | 620 |
| İlam No | 79 |
| Tutanak Tarihi | 07.11.2023 |
| Kararın Konusu | İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar |
Kıdem tazminatı
… bünyesinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında çalışan işçilere ait kıdem tazminatlarının İdare bütçesinden ödenmesine karşılık ilgili şirketlere rücu edilmemesi sebebiyle …TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde; asıl işveren-alt işveren ilişkisinin tanımı yapılmış olup, bu ilişkide asıl işverenin, alt işveren işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanun’dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu olacağı ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un “Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı” başlıklı 112’nci maddesinde ise; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödeneceği belirtilmiştir.
Aynı maddenin altıncı fıkrasındaki; kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu edilemeyeceği şeklindeki hüküm ise 15.10.2019 tarihli ve 30919 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 19.09.2019 tarihli ve E:2019/42, K:2019/73 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten ayrılmaları durumunda tahakkuk edecek kıdem tazminatları idare bütçesinden ödenebilecektir. Ancak belirtilen Anayasa Mahkemesi iptal kararından sonra (15.10.2019) ise, sözleşmesinde hüküm bulunması şartı aranmaksızın idareler tarafından ödenen kıdem tazminatlarının ilgili firmalara rücu edilmesi gerekmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
İdare bünyesinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında …’de istihdam edilirken emekliye ayrılan, vefat eden veya iş akdi yüklenici tarafından feshedilen işçilere ödenen kıdem tazminatı için, personellerin daha önce hizmette bulunduğu ilgili taşeron firmalar ile son yüklenici …’ye rücu edilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.
Sorumluların savunmaları ve eki belgelerinin incelenmesinde, toplam … TL kamu zararının; … TL’sinin yüklenicinin alacaklarından mahsup edilerek tahsil edildiği, … TL’si için ise rücu edilmesi işleminin başlatılması için Hukuk Müşavirliğine yazıldığı belirtilse de herhangi bir tahsilatın bildirilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, ……Genel Müdürlüğü bünyesinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında çalışan işçilere ait kıdem tazminatlarının İdare bütçesinden ödenmesine karşılık ilgili şirketlere rücu edilmemesi sebebiyle oluşan … TL kamu zararının;
… TL’sinin … tarih ve … no’lu muhasebe işlem fişiyle yüklenicinin alacaklarından mahsup edilerek tahsil edildiği anlaşıldığından bu tutar ile ilgili ilişilecek husus kalmadığına,
Geriye kalan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen … TL’lik kamu zararının;
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’a,
müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.