|
ÖZET: Başvuran, Hacettepe Üniversitesi’nde aldığı kınama disiplin cezasının geri alınmasını talep etmiştir. Başvurusunda, 2022 yılında yayımlanan kadro ilanına yaptığı başvurunun ardından, etik ihlal iddialarıyla karşılaştığını ve disiplin soruşturmasının hukuka aykırı olduğunu öne sürmüştür. İddialar arasında, Kriter Komisyonu’nun kararının resmi bir belge niteliği taşımadığı, kendisine usulüne uygun tebliğ yapılmadığı ve diğer adayların durumunun göz ardı edildiği yer almaktadır.
Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın etik ihlalde bulunduğu yönünde karar almış ve disiplin soruşturması başlatmıştır. Soruşturma sürecinde, başvuranın akademik etkinlik puanları üzerinde yanıltıcı beyanlarda bulunduğu tespit edilmiştir. Rektörlük, disiplin cezası olarak kınama cezası verilmesine karar vermiştir. Başvuranın itirazı ise üniversite yönetimi tarafından reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini inceleyerek, verilen kınama cezasının hukuka aykırı olduğuna kanaat getirmiştir. Bu bağlamda, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü’ne, kınama cezasının geri alınması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. İlgili idarenin, kararın gerekçelerini ve başvuru yollarını açıkça belirtmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5131-S.24.8098
BAŞVURU NO : 2024/1490
KARAR TARİHİ : 13.05.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Kınama disiplin cezasının geri alınması talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 26.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 21 Temmuz 2022 tarihli, 31899 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan kadro ilanına yaptığı başvurunun aleyhinde sonuçlanması ile 2023 yılında Ankara 16. İdare Mahkemesi’ne / sayılı dava ile başvuru yaptığını, soruşturma sürecinin ve Kriter Komisyonu Kararının hukuksuz olduğu iddiası ile açılan davadaki komisyon kararını kanıt göstererek Hacettepe Üniversitesi tarafından tarafına etik ihlal soruşturması başlatıldığını, söz konusu süreçte,
1.1. Kriter Komisyonu Kararı olarak tarafına sunulan belgenin Kriter Komisyonu Başkanı tarafından yazılmış bir rapor olduğu, resmi bir belge niteliğinde bulunmadığı, Kriter Komisyonu Yönetmeliğine göre oluşturulmadığını, bu raporun ve disiplin soruşturmasının tarafına usulüne uygun tebliğ edilmediğini,
1.2. Etik Komisyonuna yapılan şikayette, Kriter Komisyon Raporunda etik ihlal iddiası var denmesine rağmen söz konusu raporda bu ifadenin yer almadığını,
1.3. Soruşturma sırasında güncel kriter raporu alınmasının gerekliliğinin tarafına bildirilmediğini, savunmasında ilanda bu ibarenin yer almadığını ve kadroya başvuran diğer adayların da eski rapor ile başvurduğu iddiasının göz ardı edildiğini
belirterek tarafına verilen kınama cezasının geri alınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğünün 6/3/2024 tarihli ve E– – sayılı cevabi yazısında,
2.1. Üniversite Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadrosuna başvuran Araş. Gör. Dr. hakkında etik ihlal iddiasında bulunulması üzerine Rektörlük Makamının 05.01.2023 tarih sayılı ve 30.01.2023 tarih ve sayılı yazısı ile söz konusu iddiaların Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonunca incelenmesinin istendiği,
2.2. Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu ( Fen ve Mühendislik Bilimleri) tarafından yapılan inceleme neticesinde hazırlanan raporda; başvuranın Üniversitenin 22.07.2022 tarihli ve 31899 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan ilana başvurmak için hazırladığı başvuru dosyasına akademik etkinlik puanları formunu güncelleyerek eklediğinin belirlendiği, bu güncellemenin Üniversitenin Öğretim Üyesi Atama
Kriterleri Belirleme ve Dosya İnceleme Komisyonu tarafından tekrar değerlendirilmeye alınmadığı ve güncellemeden önceki Akademik Etkinlik Puan Formunun da başvuru dosyasında yer almadığının tespit edilmesi üzerine adı geçenin dosyası tekrar puanlanmak üzere Üniversitenin Öğretim Üyesi Atama
Kriterleri Belirleme ve Dosya İnceleme Komisyonuna gönderildiği ve başvuran tarafından beyan edilen bazı puanların anılan Komisyonca düşürülmesi ve ayrıca jüriyi yanıltıcı beyanda bulunulduğunun anlaşılması üzerine Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonunca başvuranın 2547 sayılı Kanunun 23.
maddesi ile Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atama Kriterleri çerçevesinde başlatılan işlemlerinde
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, İkinci Bölüm Madde 4 2-1 bendinde yer alan “Akademik atama ve Yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunmak” maddesine göre etik ihlalde bulunduğu sonuna varıldığı hususunun belirtildiği,
2.3. Rektörlük Makamının 03.07.2023 sayılı onayı ile başvuran hakkında disiplin soruşturmasının başlatıldığı, tarafsızlığı da sağlamak adına Üniversitenin Sağlık Bilimleri Fakültesinde görevli öğretim üyesi Prof. Dr. . .’nın soruşturmacı olarak görevlendirildiği, başvuranın savunmasının usulüne uygun olarak ve savunma hakkı herhangi bir şekilde kısıtlanmaksızın alındığı, yürütülen soruşturma neticesinde
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 53-b/3 (k) maddesinde yer alan “ Akademik atama ve
yükseltmelerde ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunmak ” hükmü gereğince adı geçenin “aylıktan kesme” cezası ile cezalandırılmasına, ancak daha önce disiplin cezasının bulunmaması dikkate alınarak bir alt ceza olan “kınama” cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, söz konusu cezaya karşı itirazın Üniversite Yönetim Kurulu’nun 30.11.2023 tarih sayılı kararı ile reddine karar verildiği ve soruşturmanın zamanaşımı sürelerine uygun olarak yürütüldüğü ve sonuçlandırıldığı, soruşturma ve ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğramadığı, başvuran hakkında yürütülen soruşturmada mevzuat hükümlerine uyulmuş olup herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı,
2.4. Başvuran hakkındaki Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Atama Kriterlerini Belirleme ve Dosyaları
İnceleme Komisyonu tarafından hazırlanan 28.11.2022 tarihli raporda bazı çalışmalarının hatalı puanlandığı, bu hataların bazılarının 2020 yılındaki incelemede de tespit edildiği, puanlarının düşürüldüğünün belirtilmesi nedeniyle durumun incelenmesi için Fen Fakültesi Dekanlığı tarafından işlem başlatılmış, Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonuna inceleme için başvuru yapılmış olup, Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonunun başvuranın etik ihlalde bulunduğu kararı üzerine de Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü tarafından disiplin soruşturması açıldığı,
2.5. Başvuranın Üniversite Öğretim Üyesi ve Atama Kriterlerini Belirleme ve Dosyaları İnceleme
Komisyonuna 25.06.2020 tarihinde 28.3 zorunlu puan ve 56.9 toplam puan beyan ederek başvurduğu, adı geçenin başvuru dosyasını 22.7.2020 tarihinde inceleyen Komisyon üyelerinin atıf puanlarının Akademik
Etkinlik Puanları Formuna anlaşılır bir şekilde işlenmediğini tespit ettiği ve bu tespitlere ilişkin Komisyon üyelerinin kaleme aldığı not Komisyon ofisi tarafından başvurana 28.08.2020 tarihinde elden teslim edildiği, bunun üzerine, başvuranın, Akademik Etkinlik Puanları Formunu 30.08.2020 tarihinde güncellediği; ancak bu güncelleme yetersiz bulunarak Komisyon üyelerinin atıflara ilişkin yaptığı değerlendirme doğrultusunda adı geçenin beyan ettiği 49.45 olarak hesaplandığı ve kendisine tekrar bir bilgilendirme yapılmadığı,
2.6. Söz konusu kadro için yapılan başvurulara ilişkin iş ve işlemler mevzuat çerçevesinde yürütülmüş dosyalar jüriye gönderilmiş ve dosyası itibariyle performansı daha yüksek olan aday atanmış olup, dolayısıyla atanmayan adaylara herhangi bir bildirimde bulunulmasının söz konusu olmadığı, ilgili mevzuatta atanmayan adaylara başvurunun reddine dair bir bildirim yapılacağına dair düzenleme bulunmadığı,
2.7. Başvuran hakkında açılan disiplin soruşturması Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Etik
Komisyonunca verilen etik ihlal cezası nedeniyle olup, yürütülen soruşturmada kendisine “güncel kriter raporu almasının gerekliliği” ve kendisinin bunu yerine getirmemesi nedeniyle bir işlem başlatılmadığı, başvuru yaptığı kadroya atama sürecinde de adayların “güncel kriter raporu alma gerekliliği” bulunmadığı, ancak akademik etkinlik raporunda güncelleme yapan ve etkinliklerini tekrar puanlayan adayların dosyalarında sundukları tüm bilgi ve belgelerin doğru olma zorunluluğunun bulunduğu, adayların başvuru sırasında dosyalarında sundukları bilgi ve belgelerin doğru olduğunu imzalı bir belge vererek beyan ettikleri, başvuranın dosyadaki bilgi ve belgelerinin doğru olduğu beyanını gösteren imzalı belgesinin bulunduğu, dolayısıyla akademik etkinlik formunda güncelleme yapılabilir ancak yapılan güncellemenin tüm sorumluluğunun adaya ait olduğu,
2.8. Başvuranın “kadroya başvuran diğer adayların da eski rapor ile başvurduğu iddiasının göz ardı edildiği” iddiasının yanıltıcı olduğu, ilgili kadroya üç aday başvurmuş olup Dr. . .’nun başvuru dosyasında yer alan akademik etkinlik puanı formu Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Atama Kriterlerini Belirleme ve
Dosyaları İnceleme Komisyonu tarafından kadro ilanı sonrası incelendiğinden tekrar incelemeye gönderilmediği, Dr. . .’nin başvuru dosyasında yer alan akademik etkinlik puanı formu da benzer şekilde
Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Atama Kriterlerini Belirleme ve Dosyaları İnceleme Komisyonu tarafından kadro ilanı öncesi incelendiğinden, adayın kendisi tarafından güncellenmiş akademik etkinlik puan formundaki puanlamanın tekrar yapılması ve diğer aday ile eşit işlem uygulanması için resmi yolla
Komisyon’a gönderildiği,
2.9. Adayların dosyalarını inceleyen jüri üyeleri, dosyada sunulan akademik etkinlik puanları üzerinden de değerlendirme yapmakta olup bu puanların doğru olması değerlendirmelerin de doğru olmasını sağlaması açısından çok önemli olduğu, bu nedenle yapılan güncellemelerde yanlış/eksik/yanıltıcı bir bilgi olduğunun şüphesi oluşması durumunda atama kararının doğru verilebilmesi için ilgili idare tarafından gerekli işlemlerin yapılmasının önünde bir engel olmadığı hususunun açık olduğu, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi tarafından verilen kararında da “öte yandan, doğrudan mevzuatta yer verilmese de idarelerin mevzuatta yer verilen düzenlemelerin koşullarının sağlanıp sağlanmadığının denetiminin yapılabilmesi noktasında ilgili kişilerden bir takım resmi/onaylı belgeleri talep edebileceği noktasında duraksama bulunmadığı” şeklinde açıkça belirtildiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun
5.1. “Doktor Öğretim Üyesi” başlıklı 23 üncü maddesinde, “a) Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler.
Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler.
b) Doktor öğretim üyeliğine atanabilmek için, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak gerekir.
c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler.”,
5.2. “Genel esaslar” başlıklı 53 üncü maddesinde,“ a. (Değişik: 2/12/2016 – 6764/26 md.) Yükseköğretim
Kurulu Başkanı üst kuruluşlar, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürlerinin (…)50; rektör, üniversitenin; bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü, bağımsız vakıf meslek yüksekokulunun; dekan, fakültenin; enstitü ve yüksekokul müdürleri, enstitü ve yüksekokulların; kadrosu bulunan uygulama araştırma merkezi ile bağımsız enstitü müdürleri, uygulama araştırma merkezi ile enstitünün; bu birimlerin genel sekreter veya sekreterleri de bağlı birim personelinin disiplin amirleridir.
b. Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır. (Ek cümleler: 15/4/2020- 7243/7 md.) Öğretim elemanları dışında iş sözleşmesiyle çalışan personel 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu ve iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesine tabidir. Memurlar hakkında ise
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesi uygulanır.
…
(3) Aylıktan veya ücretten kesme: Brüt aylıktan veya ücretten bir defaya mahsus olmak üzere 1/30 ila 1/8
arasında kesinti yapılmasıdır. Aylıktan veya ücretten kesme cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
…
k) (Ek: 15/4/2020-7243/7 md.) Akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak.”,
5.3. “Disiplin soruşturması ve savunma hakkı” başlıklı 53/A maddesinde, “Disiplin soruşturmasında
uyulacak esaslar şunlardır:
a) Disiplin cezası verilmesini gerektiren bir fiilin işlendiğini öğrenen disiplin amiri yazılı olarak disiplin soruşturması başlatır. Üst disiplin amirinin soruşturma açtığı veya açtırdığı disiplin olayında alt disiplin amiri ayrıca soruşturma yapamaz veya yaptıramaz. Daha önce açılmış soruşturma varsa bunlar üst amirin açtığı veya açtırdığı soruşturma ile birleştirilir.
…
c) Disiplin amiri soruşturmayı kendisi yapabileceği gibi soruşturmayı yapmak üzere birim içerisinden soruşturmacı veya komisyon görevlendirebilir. Ancak zorunlu hallerde rektörlük aracılığıyla diğer birimlerden soruşturmacı talep edilebilir.
d) Soruşturmacının görev ve unvanı, soruşturulanın görev ve unvanının üstünde veya onunla aynı düzeyde olmalıdır..
…
g) Soruşturmacı, disiplin soruşturmasıyla ilgili bilgi ve belgeleri toplama, ifade alma, tanık dinleme, bilirkişiye başvurma, keşif yapma, inceleme yapma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisini haizdir.
…
ı) Soruşturmacı, görevlendirildiği konuda soruşturma yürütür; soruşturma sırasında disiplin soruşturmasına konu olabilecek başka fiillerin ortaya çıkması durumunda bunları gecikmeksizin disiplin amirine bildirir.
j) Soruşturma işlemleri bir tutanakla tespit olunur.
k) Soruşturmanın gizliliği esastır.
l) Soruşturma, görevlendirme yazısının tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde tamamlanır. Soruşturma bu süre içinde tamamlanamaz ise soruşturmacı gerekçeli olarak ek süre talep edebilir, disiplin amiri gerekçeyi değerlendirerek ve zamanaşımı sürelerini dikkate alarak karar verir.
…
o) Bir fiilin diğer kanunlar uyarınca idari yaptırıma bağlanmış olması, aynı fiile bu Kanun kapsamında disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmez.
Savunma hakkı kapsamında gözetilecek hususlar şunlardır:
a) Soruşturulana, iddialar hakkında savunma imkânı tanınmadan disiplin cezası verilemez.”,
5.4. “Zamanaşımı” başlıklı 53/C maddesinde, “Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme cezalarında bir ay içinde, b) Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezasında altı ay içinde, disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin soruşturması açılamaz.
Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiil açısından altı yıl geçmiş ise disiplin cezası verilemez.”,
5.5. “Disiplin cezası verme yetkisi” başlıklı 53/Ç maddesinde, “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve
kurullar şunlardır:
a) Uyarma ve kınama cezaları sıralı disiplin amirleri tarafından, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri hakkında Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından verilir.”,
5.6. “Disiplin cezası verilmesinde uygulanacak temel ilkeler” başlıklı 53/D maddesinin üçüncü fıkrasında, “Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan veya ödül veya başarı belgesi alanlara verilecek disiplin cezalarında bir derece alt ceza uygulanabilir. Bir derece alt cezayı, asıl cezayı vermeye yetkili makam verir.”,
5.7. “İtiraz” başlıklı 53/F maddesinde, “Disiplin cezalarına itiraz edilebilecek amir ve kurullar şunlardır:
a) (Değişik: 15/4/2020-7243/9 md.) Uyarma ve kınama cezalarına karşı itiraz, ilgilinin görevli olduğu birimin disiplin kuruluna, rektör tarafından verilen uyarma ve kınama cezalarına karşı üniversite disiplin kuruluna, rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri için Yüksek Disiplin Kuruluna yapılabilir. Cezayı veren disiplin amiri disiplin kurullarına katılamaz. Bu halde ilgili disiplin kuruluna, üyelerden en yüksek unvanlı öğretim üyesi, en yüksek unvanlı öğretim üyesinin birden fazla olması halinde en kıdemli üye, öğretim üyesi bulunmaması halinde en kıdemli öğretim görevlisi başkanlık eder.
…
İtiraz süresi, cezanın tebliğ tarihinden itibaren yedi gündür.
İtiraz mercileri, itiraz tarihinden itibaren altmış gün içinde karar verir.
İtiraz mercileri itirazı kabul ya da reddedebilir. İtirazın kabul edilmesi halinde ceza tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar, ancak ilgili disiplin amiri veya disiplin kurulu tarafından kabul gerekçesine uygun olarak en geç üç ay içerisinde yeni bir işlem tesis edilebilir.”
6. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “(1) Bu Yönerge, bilimsel araştırma, çalışma, yayın ve etkinliklerde uyulması gereken etik kurallarını ve yükseköğretim kurumlarının kendi bünyelerinde oluşturacakları bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarının görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.”,
6.2. 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının l bendinde, “Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak,”,
7. Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Atama Kriterlerini Belirleme ve Dosyaları İnceleme
Komisyonu Yönergesinin 10 uncu maddesinin 6 nolu fıkrasında, “(6) Komisyon tarafından incelenen dosyalar, “GEREKLİ KRİTERLERİ SAĞLADI” veya “GEREKLİ KRİTERLERİ SAĞLAMADI” şeklinde bir sonuca bağlanır. Her dosya için bir rapor düzenlenir. Atama kriterlerini sağlamayan dosyalara ilişkin rapor gerekçeli olur.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, tarafına verilen kınama cezasının geri alınmasını talep etmektedir.
10. Bilindiği üzere, disiplin cezaları, gerek yargı kararlarında gerekse doktrinde belirtildiği gibi kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır. Kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için gerekli önlemlerden olan disiplin cezaları, niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklıdır. Disiplin cezası vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu,
çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanmalıdır.
11. Dosya kapsamında, 22/7/2023 tarihli ve 31899 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ilana istinaden
Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadrosuna başvuran başvurucu hakkında etik ihlal iddiasında bulunulması üzerine Rektörlük
Makamının 05/01/2023 ve 30/01/2023 tarihli yazıları ile söz konusu iddiaların Bilimsel Araştırma ve Yayın
Etiği Komisyonunca incelenmesinin istendiği, Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu’nun 07/06/2023 tarihli kararında, başvuran tarafından beyan edilen bazı puanların anılan Komisyonca düşürülmesi ve jüriyi yanıltıcı beyanda bulunulduğu tespit edildiği ve söz konusu Kararın 19/6/2023 tarihli yazı ile Rektörlük Makamına sunulduğu, Rektörlük Makamının 03/07/2023 sayılı onayı ile adı geçen hakkında disiplin soruşturmasının başlatıldığı, 2547 sayılı Kanunun 53/A-l/d maddesinde yer alan
“Soruşturmacının görev ve unvanı, soruşturulanın görev ve unvanının üstünde veya onunla aynı düzeyde olmalıdır.” hükmüne uygun olarak Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesinde Prof. Dr. unvanlı öğretim üyesinin soruşturmacı olarak görevlendirildiği, 10 gün süre verilerek 19/09/2023 tarihli ve sayılı yazı ile başvurucunun savunmasının istendiği, soruşturma neticesinde Fen Fakültesi Disiplin
Kurulunun 24/10/2023 tarihli ve sayılı kararı ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 53-b/3 (k) maddesinde yer alan “Akademik atama ve yükseltmelerde ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunmak” hükmü gereğince başvuranın “ aylıktan kesme” cezası ile cezalandırılmasına, ancak daha önce disiplin cezasının bulunmaması dikkate alınarak bir alt ceza olan “kınama” cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, başvuranın itirazı üzerine Hacettepe
Üniversitesi Yönetim Kurulu’nun 30/11/2023 tarihli ve sayılı kararı ile itirazın reddine karar verildiği görülmektedir.
12. Bu açıdan, başvuruya konu disiplin cezasına ilişkin sunulan bilgi ve belgelerden, söz konusu disiplin soruşturma süreçlerinde yürütülen iş ve işlemlerin, zamanaşımı süreleri, usulüne uygun savunma alınması, itiraz süreci, ceza vermeye yetkili makam gibi usulü işlemler açısından ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu değerlendirilmiştir.
13. Başvuruya konu disiplin cezasının esasına ilişkin olarak ise, disiplin soruşturmasına konu fiile ilişkin yürütülen soruşturma raporunda yer verilen bilgi ve belgeler incelendiğinde,
13.1. Başvuranın doktor öğretim üyesi ilanına başvurmak için hazırladığı dosyasına akademik etkinlik puanları forumunu güncelleyerek eklediği, söz konusu formun Öğretim Üyesi Atama Kriterlerini Belirleme ve Dosya İnceleme Komisyonu tarafından tekrar değerlendirmeye alınmadığı ve güncellemeden önceki
Akademik Etkinlik Puanları Formunun da başvuru dosyasında yer almadığı tespit edildiğinden dosyanın tekrar değerlendirilmek üzere Öğretim Üyesi Atama Kriterlerini Belirleme ve Dosya İnceleme
Komisyonuna gönderildiği,
13.2. Atama Kriterleri Komisyonundan alınan raporda, başvuranın 23/06/2020 tarihinde Komisyona sunduğu dosya kapsamında değerlendirme dışı bırakılan hususların yeni başvuruda dosyaya eklendiği ve diğer belirlenen tespitler çerçevesinde başvuranın zorunlu puanının 3,33 puan düşerek 28.33’e, toplam puanı ise 125,4 puan düşerek 118.03’e düştüğü; Atama Kriterleri Komisyonuna iletilen iki aday arasında yapılan karşılaştırma neticesinde, başvuranın zorunlu puanının 3.33 puan, toplam puanının 125.24 puan daha yüksek; diğer adayın ise zorunlu puanının her iki dosyada da aynı; toplam puanının 68.29 puan daha yüksek beyan edildiğinin tespit edildiği,
13.3. Kriter Komisyonu Raporunda yer verilen hususların Rektörlük Makamına iletilmesi üzerine
Rektörlük Makamınca Yayın Etiği Komisyonu (Fen ve Mühendislik)’na başvuranın dosyasının incelenmek üzere iletildiği, Yayın Etiği Komisyonunun 7/6/2023 tarihli toplantısında, etik ihlali iddiası ve başvuranın savunması çerçevesinde 2547 sayılı Kanunun 23 üncü maddesi ve Öğretim Üyeliğine Yükseltime ve
Atanma Yönetmeliği’nin 7 nci ve 8 inci maddeleri ile Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyeliğine Yükseltme ve Atama Kriterlerine göre başlatılan işlemler sonucunda Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin
4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının l bendinde yer verilen “Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel
araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak” hükmüne göre oy çokluğu ile etik ihlalde bulunulduğuna karar verildiği,
13.4. Söz konusu Karar çerçevesinde, yürütülen disiplin soruşturması sürecinde hazırlanan disiplin soruşturması raporunda, şikayetçinin, Etik Komisyonu Başkanının ve başvuranın ifadeleri çerçevesinde kanaate varılarak 2547 sayılı Kanunun 53-b.(3)k maddesinde yer verilen “Akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak.” hükmü gereğince “Aylıktan kesme” cezası ile, ancak daha önce herhangi bir disiplin cezası almamış olması nedeniyle bir alt ceza olan “Kınama” cezasının tecziyesi teklifinde bulunulduğu,
13.5. Söz konusu Soruşturma Raporunda, Atama Kriterlerini Belirleme ve İnceleme Komisyonunun güncel raporda aynı yayınları tekrar red ederek yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunulduğuna ilişkin görüş bildirildiği ve başvuranın gizlilik derecesi olan ve Dekanın şahsına gönderilen konu ile ilgili bir zarfı açtığı hususlarına yer verildiği
görülmektedir.
14. Bu hususlar ışığında,
14.1. Gerek Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu tarafından yürütülen soruşturma gerek disiplin soruşturması kapsamında başvuranın yapmış olduğu savunmalarda, 16.10.2020 tarihli Hacettepe
Üniversitesi Öğretim Üyesi Atama Kriterlerini Belirleme ve Dosya İnceleme Komisyonu tarafından yapılan değerlendirmelerin tarafına gerekçeli olarak resmi yolla iletilmediği, eksikliklere ilişkin tarafına iletilen mail içeriğinde de söz konusu hususlara yer verilmediği hususları belirtilmekle birlikte, başvuru kapsamında başvuranın savunmasını destekler nitelikteki 16/10/2020 tarihli atama kriterlerini sağladığına ilişkin yazı ile tarafına iletilen 13/8/2020 tarihli e-posta bulunmakta ancak bu belgeler haricinde ilgili faaliyetlerin değerlendirme dışı bırakıldığına ilişkin bir yazışmanın bulunmadığı ve söz konusu iddianın açıklığa kavuşturulmasına ilişkin de soruşturma süreçlerinde herhangi bir yazışma yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belge tespit edilemediği,
14.2. Ayrıca, başvuranın başkaca bir fiili nedeniyle hakkında açılmış ve devam eden soruşturma olmasına karşın, disiplin soruşturması raporunda, şikayetçinin ifadesinde yer verilen “başvuranın gizlilik derecesi olan ve Dekanın şahsına gönderilen konu ile ilgili bir zarfı açtığı” iddiaya bahse konu soruşturmada deliller arasında yer verilmesinin hukuken yerinde olmadığı,
14.3. Disiplin soruşturması raporunda, “Atama Kriterlerini Belirleme ve İnceleme Komisyonunun güncel raporda aynı yayınları tekrar red ederek yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunulduğuna ilişkin görüş bildirdiği” ifadesinin de, 28/11/2022 tarihli Komisyon Raporunda karşılığını bulmadığını, zira ilgili
Komisyonun incelediği dosyalar hakkında yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunulduğuna ilişkin görüş bildirme yetkisinin bulunmadığı
değerlendirilmektedir. Her ne kadar başvuranın etik ihlalde bulunduğu hususunda Yayın Etiği Komisyonu tarafından karar verilmiş olsa da, bu tespit çerçevesinde yürütülen disiplin soruşturması kapsamında başvuranın söz konusu fiili kasten mi yoksa sehven mi yapmış olduğu hususu açıklığa kavuşturulmadan disiplin cezası verilmesinin hukuken yerinde olmadığı düşünülmektedir.
15. Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemlerin, etik ihlali olarak değerlendirile bilinmesi için ilgili eylemin kasten yapılmış olması gerekmekte olup, söz konusu fiilin kasten yapıldığına dair tespitlerin somut olarak ortaya konulamadığı durumlarda bu defa bu fiil nedeniyle ilgililer açısından olağandışı bir menfaat sağlanıp sağlanmadığı hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında, başvuranın yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunduğu iddiasına konu olan çalışmaları hesaplama dışı tutulduğundan dahi doktor öğretim üyesi kadrosu ilanına başvuru için gerekli asgari şartları sağladığı Kriter Komisyonunun güncel kararı ile ortaya konulduğu dikkate alındığında başvuru kapsamında başvuranın jüriyi yanıltıcı beyanda bulunduğu iddiasının kasten yapılıp yapılmadığı hususu net olarak ortaya konulmaksızın söz konusu eylemin sübuta erdiği tespiti kapsamında 2547 sayılı
Yükseköğretim Kurulu Kanunu’nun 53 üncü maddesinin b bendinin 3/k nolu alt bendinde yer alan
“Akademik atama ve yükseltmelere ilişkin başvurularda bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak.” fiili çerçevesinde aylıktan kesme cezasının teklif edilmesi ve 2547 sayılı
Kanunun 53/D maddesinde yer alan “Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan veya ödül veya başarı belgesi alanlara verilecek disiplin cezalarında bir derece alt ceza uygulanabilir. Bir derece alt cezayı, asıl cezayı vermeye yetkili makam verir.” hükmü gereğince kınama disiplin cezasının tecziye edilmesinin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
16. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın tarafına verilen kınama cezasının geri alınması talebi yerinde olduğundan ilgili idareye tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuran hakkında verilen disiplin cezası hukuka aykırı olduğu ve idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verebilirlik” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Başvuranın fiili karşılığında verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğunun tespitiyle başvuran hakkında tesis edilen kınama disiplin cezasının geri alınması yönünde HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza ve başvurana bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi