Kira Gelirlerine İlişkin KDV ve Damga Vergisi Tahakkukunun İhlali: Kamu Zararının Sorumlulara Ödetilmesi Gerekliliği (Sayıştay)

KDV ve damga vergilerinin kesilmemiş olması.

A) … Belediyesince kiraya verilen yerlerden elde edilen ve katma değer vergisinin konusuna giren kira gelirlerine katma değer vergisinin tahakkuk ve tahsil edilmemesi,

B) … Belediyesi tarafından yapılan kiralamalara ilişkin ihale komisyon kararları ile yapılan sözleşmelerden karar pulu damga vergisi ile sözleşme damga vergilerinin tahakkuk ve tahsil edilmemesi,

nedenleriyle kamu zararlarına neden olunduğu anlaşılmıştır.

A) 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1’inci maddesi 3’üncü bendinin (f) fıkrasında;

“Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 17’nci maddesi 4’üncü bendinin (d) fıkrasında da;

“İktisadi işletmelere dâhil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri ile Sağlık Bakanlığına bağlı hastane, klinik, dispanser, sanatoryum gibi kurum ve kuruluşların yapacağı Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri,” hükmüne yer verilerek, iktisadi işletmelere dâhil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemlerinin, Katma Değer Vergisinden müstesna olduğu hükme bağlanmıştır.

Bu hükümlere göre; kamu idareleri, dernekler, vakıflar, belediyeler iktisadi işletme olmadıklarından bunlara ait gayrimenkullerin kiralanması işlemleri, prensip olarak, Katma Değer Vergisinden istisna edilmiştir.

Ancak kiralanan taşınmaz, iktisadi işletme niteliğinde ise veya taşınmaza bağlı işletme hakkı vb. hakların kiralanması söz konusu ise (kantin, çay ocağı, voli mahalli dalyan, taş, kireç, kum, kömür ocaklarının kiralanması gibi) 3065 sayılı KDV Kanununun yukarıda yer verilen 17/4-d maddesinde düzenlenen ve istisna kapsamına girmeyen bu tür kiralama işlemlerinin Katma Değer Vergisine tabi tutulması gerekecektir.

Bu itibarla, Belediyenin hüküm ve tasarrufunda olan gayrimenkullerin kiraya verilmesi Katma Değer Vergisinden istisna olup, kantin, çay ocağı, voli mahalli dalyan, taş, kireç, kum, kömür ocakları gibi yerlerin kiraya verilmesi, bu nevi yerler kendi başlarına bir iktisadi işletme niteliğinde olduklarından, diğer bir ifade ile gayrimenkulün değil, işletme hakkının kiraya verilmesi söz konusu olduğundan 3065 sayılı KDV Kanununun 1/3-f ve 17/4-d maddelerine göre kira bedelleri üzerinden genel oranda KDV tahakkuku ve tahsilatı yapılmayarak, toplam … TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak bu kamu zararının … TL tutarlık kısmı, ahizi … Turizm’ den … tahsil edildiğinden, sorgunun (A) bendinde konu edilen kamu zararı tutarının bu kısmına münhasır olarak ilişilecek bir husus kalmadığına,

Sorumlularca gönderilen savunmalarda tahsilat işlemlerinin devam ettiği beyan edilen kamu zararının ise sorumlularına ödettirilmesine oy birliğiyle,

B) 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun “Konu” başlıklı 1’inci maddesinde;

“Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtlar Damga vergisine tabidir.

Bu kanundaki kâğıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.

…” hükmü,

“1 sayılı Tablonun

I. Akitlerle ilgili kâğıtlar

A. Kira mukavelenameleri (Mukavele süresine göre kira bedeli üzerinden): (Kanunla Getirilen Binde 1,5) (Uygulanacak Olan Binde 1,89)” hükmü,

Aynı tablonun “II. Kararlar ve Mazbatalar” başlıklı fıkrasının 2’nci bendinde;

“İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararları: (Kanunla Getirilen: Binde 4,5) (Uygulanacak Olan: Binde 5,69)”

hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, gerçekleşen arazi satışlarında ihale komisyon kararları ile yapılan satış sözleşmelerinden karar pulu damga vergisi ile sözleşme damga vergilerinin, belirtilen oranlarda tahakkuk ve tahsil edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, yapılan satış ve kiralamalara ilişkin ihale komisyon kararları ile yapılan sözleşmelerinden 2014 yılı sonu itibariyle karar pulu damga vergisi ile sözleşme damga vergilerinin belirtilen oranlarda tahakkuk ve tahsil edilmemesi veya eksik tahakkuk ve tahsil ettirilmesi sonucu kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak, bu kamu zararının;

… Turizm’den alınması gereken ihale karar pulu damga vergisi tutarı olan … TL den … defaten tahsil edildiğinden, toplam … TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,

Yine … Turizm’den alınması gereken ihale karar pulu damga vergisi tutarı olan … TL den, … TL ise … defaten tahsil edildiğinden, toplam bu tutara münhasır olarak ilişilecek bir husus kalmadığına,

… TL tutarlık kısmı, ahizi …’ dan … TL tutarlık kısmı da ahizi … Turizm’ den … tahsil edildiğinden, sorgunun (B) bendinde konu edilen kamu zararı tutarının bu kısımlarına münhasır olarak ilişilecek bir husus kalmadığına,

Ancak yine … ahiz …’ dan mükerrer tahsil edilen … TL’ nin ahizine iadesine,

Sorumlularca gönderilen savunmalarda tahsilat işlemlerinin devam ettiği beyan edilen kamu zararının ise sorumlularına ödettirilmesine oy birliğiyle, karar verildi.