Kira sözleşmesi kullanılarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılıp yapılamayacağı (KİK)

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Balıkesir Bölge Müdürlüğütarafından 26.02.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Personel Servis Taşımacılık” ihalesine ilişkin olarak İdeal-Tur Taşımacılık Gıda İnşaat Otomotiv Elektrik Elektronik Temizlik ve Yemek Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.nin 15.04.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.04.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.04.2013tarih ve 14397sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2013/1578sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması  sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif edilecek fiyata dahildir.

            …

25.3.1.

            Araçların akaryakıt giderleri teklif edilecek fiyata dahildir…” düzenlemesi,

            Teknik Şartname’nin “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde “Bu şartnamede geçen,

            …

            Personel servis aracı: İdarede çalışan personeli taşıyan, gerçek veya tüzel kişilere ait şoför hariç en az 2 adet 21 ve 1 adet 18 koltuk kapasitesine sahip otobüsleri,

            …” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Araçların Çalışma Esasları” başlıklı 3’üncü maddesinde “Yükleniciye ait araçların çalışma esasları şunlardır;

a) 1 adet personel servis aracı, günlük ortalama 40 km. ve toplam 250 gün İdarece verilecek güzergahta İdare personelinin taşıma işini yapacaktır.

b) 1 adet personel servis aracı, günlük ortalama 40 km. ve toplam 250 gün İdarece verilecek güzergahta ve saatte İdare personelinin taşıma işini yapacaktır.

c) 1 adet personel servis aracı günlük ortalama 70 km. ve toplam 250 gün çalışacaktır. İdarece verilecek güzergahlarda ve saatte İdare personelinin taşınmasının yanı sıra ara ring servisini ek-4’de İdarece hazırlanan ring servisi güzergahına göre idarece belirlenen saatlerde yapacaktır…” düzenlemesi,

            Aynı Şartname’nin “Personel Servis Araçlarında Aranacak Şartlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “… d) Şoför hariç en az 21 koltuklu personel servis araçları en az 2007 model, şoför hariç en az 18 koltuklu personel servis aracı en az 2007 model olacaktır…” düzenlemesi,

            Aynı Şartname’nin “Yüklenicinin Yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde “… ç) Çalıştırdıkları personelin sosyal güvenlik yönünden sigorta işlemlerini yaptırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük çerçevesinde çalışan sürücünün emekli veya çalışan olsun Sigorta Giriş Bildirgesi çalışmaya başlanıldığı günden itibaren en geç iki iş günü içerisinde idareye ibraz edilecektir. Edilmemesi halinde ilgili sürücü çalıştırılmayacaktır.

            …

            e) Yüklenici, bütün araçlara 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile getirilen Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasını yaptırmak zorundadır. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası bulunmayan servis araçları ile personel taşımacılığı yapılamaz. Ayrıca, yüklenici araçlara ve taşıdığı personele ait diğer sigorta sorumluluklarını yerine getirmekle yükümlüdür…” düzenlemesi,

            Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 12 (On iki) aydır…” düzenlemesi,

            İdari Şartname’nin ekindeki listede ve ihale dokümanındaki birim fiyat teklif cetvelinde “

” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin ekindeki listelerde ihale konusu işte çalıştırılacak araçlara ilişkin güzergahların belirtildiği anlaşılmıştır.

            Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

…

            78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir…” açıklaması yer almaktadır.

            İtirazen şikâyete konu ihalenin, kamu ihale mevzuatı anlamında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı niteliği taşıdığı, bu nedenle ihale dokümanındaki düzenlemeler doğrultusunda ihale konusu işte kullanılacak personel servis araçlarının 2 adedinin 21 koltuk kapasiteli ve 1 adedinin ise 18 koltuk kapasiteli olması gerektiği, bu personel araçlarının en az 2007 model olması gerektiği, bu personel servis araçlarından 21 koltuk kapasiteli personel servis araçlarının günde ortalama 40 km yapılarak 250 gün boyunca kullanılacağı, 18 koltuk kapasiteli personel servis aracının günde ortalama 70 km yapılarak 250 gün boyunca kullanılacağı, ihale konusu işte kullanılacak personel servis araçlarının yakıt, bakım, onarım, amortisman ve diğer giderlerinin yükleniciye ait olduğu, ayrıca bu personel servis araçlarını kullanan şoförlerin zorunlu giderlerinin yüklenici tarafından karşılanması gerektiği anlaşıldığından, anılan teklif giderleri üzerinden aşırı düşük teklif açıklamasının yapılması ve değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

            İdare tarafından Basra Turizm Lojistik Nakliyat İnşaat Yemek Gıda Hayvancılık Tarım Temizlik Kırtasiye İhale Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile başvuru sahibi İdeal Tur Taşımacılık Gıda İnşaat Otomotiv Elektrik Elektronik Temizlik ve Yemek Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nden aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulduğu, bu iki isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları yeterli bulunarak ihalenin İdeal Tur Taşımacılık Gıda İnşaat Otomotiv Elektrik Elektronik Temizlik ve Yemek Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

            4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi ile Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesi uyarınca teklifleri aşırı düşük bulunan isteklilerin teklifleri reddedilmeden önce, isteklilerden bu tekliflerin önemli bileşenlerine ilişkin belirli bir süre içinde aşırı düşük teklif açıklamalarını belgelere dayalı olarak sunmalarının ihale komisyonunca istenilmesi, daha sonra belgelere dayalı olarak sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının verilen hizmet yönteminin ekonomik olması, ihale konusu işte seçilen teknik çözümler ile işin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar ve teklif edilen işin özgünlüğü hususlarında değerlendirmesinin yapılması ve aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmayan veya aşırı düşük teklif açıklaması yeterli görülmeyen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerekmektedir.

            Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…

            79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

            İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

…

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

…” açıklaması yer almaktadır.

            213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 315’inci maddesinde amortisman oranlarının iktisadi kıymetlerin faydalı ömürleri dikkate alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

08.07.2010 tarih ve 27635 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 399 sıra notu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde “…Mükelleflerce 1/1/2004 tarihinden itibaren aktife alınan amortismana tâbi iktisadî kıymetler 339, 365 ve 389 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ile değişik 333 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ekinde yer alan listede belirtilen faydalı ömürleri dikkate alınmak suretiyle amortismana tâbi tutulmaktadır…” açıklaması yer almaktadır.

            28.04.2004 tarih ve 25446 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 333 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nin ekindeki Amortismana Tabi İktisadi Kıymetler başlıklı listenin 6.2’nci sırasında otobüs, midibüs ve minibüslerin faydalı ömürlerinin 5 yıl olduğu ve amortisman oranın ise %20 olduğu belirtildiğinden, ihale konusu işte kullanılacak personel servis araçlarının %20 amortisman oranına sahip olduğu anlaşılmıştır.

            Basra Turizm Lojistik Nakliyat İnşaat Yemek Gıda Hayvancılık Tarım Temizlik Kırtasiye İhale Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi neticesinde;

            İhale konusu işte çalıştırılacak 3 şoförün ücret bordroları ile sigortalı işe giriş bildirgelerinin sunulduğu, ücret bordrolarında maaş ve sigorta giderlerinin toplamının şoför başı 238,77 TL olduğunun belirtildiği,

            İhale konusu işte kullanılacak 2 adet 21 ve 22 koltuk kapasiteli personel servis aracının aylık 100,00 TL üzerinden kiralandığını gösteren sözleşmelerin yer aldığı, diğer 1 adet 22 koltuk kapasiteli personel servis aracının ise Basra Turizm Lojistik Nakliyat İnşaat Yemek Gıda Hayvancılık Tarım Temizlik Kırtasiye İhale Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne ait olduğunu belirten ruhsatın yer aldığı, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi uyarınca tek başına kira sözleşmelerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında tevsik edici belge olarak sunulamayacağı,

            İhale konusu işte kullanılacak personel servis araçlarının 10.000 kilometrede bir bakımının yapılacağının aşırı düşük teklif açıklamasında belirtildiği ve bu bakımın ücretinin ise araç başına 90,86 TL olduğunu belirten yetkili servis yazısının  açıklamada yer aldığı, ayrıca yetkili servisten 10.04.2013 tarihinde alınan yazıda personel servis araçlarının kilometre başı 0,35 Kuruş yakıt harcadığının belirtildiği,  ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi uyarınca personel servis araçlarının kilometre başı tükettikleri yakıt miktarlarının ilgili bayiden alınan katalogla ve bu yakıtın birim fiyatlarının ise ihale ilan tarihi (11.02.2013) ile ihale tarihi (26.02.2013) (İhale tarihi hariç) arasında EPDK’nin yayınladığı birim fiyatlarla tevsik edilmesi gerektiği,

Personel servis araçlarından birincisinin zorunlu mali sorumluluk sigortası ile kaskosunun toplam 596,26 TL olduğu,  ikinci personel servis aracının zorunlu mali sorumluluk sigortası ile kaskosunun toplam 651,11 TL olduğu ve üçüncü personel servis aracının zorunlu mali sorumluluk sigortası ile kaskosunun 1.881,95 TL olduğunu belirten poliçelerin sunulduğu,

Basra Turizm Lojistik Nakliyat İnşaat Yemek Gıda Hayvancılık Tarım Temizlik Kırtasiye İhale Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından kendi malı olan personel servis aracının amortisman giderinin açıklamasının yapılmadığı, ancak mevzuat uyarınca bu aracın belli bir amortisman bedeli olduğunun tevsik edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Basra Turizm Lojistik Nakliyat İnşaat Yemek Gıda Hayvancılık Tarım Temizlik Kırtasiye İhale Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamasında amortisman giderinin belirtilmemesinin, ihale konusu işte kullanılacak 2 adet personel servis aracına ilişkin sadece kira sözleşmelerinin sunulmasının, ayrıca ihale konusu işte kullanılacak personel servis araçlarının kilometre başı yakıt tüketim fiyatlarının EPDK’nin sitesi ile araç katalog bilgilerinden yararlanılarak tevsik edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu,  bu nedenle Basra Turizm Lojistik Nakliyat İnşaat Yemek Gıda Hayvancılık Tarım Temizlik Kırtasiye İhale Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen hususlar ile buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibi İdeal Tur Taşımacılık Gıda İnşaat Otomotiv Elektrik Elektronik Temizlik ve Yemek Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi neticesinde,

            İhale konusu işte kullanılacak personel servis araçlarının başvuru sahibinin kendi malı olduğu, bu araçların 100 kilometrede ortalama yakıt tüketiminin 12 litre olduğunu belirten Karsan Yetkili Servisinin yazısının yer aldığı, ihale tarihi (26.02.2013) itibariyle litre başına yakıt tutarının ise 3,59 TL olduğunu belirten Petrol Ofisinin internet sitesinden alınan çıktının sunulduğu, Petrol Ofisinin internet sitesinden alınan çıktının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine göre tevsik edici belge olmadığı, ancak Petrol Ofisinin internet sitesinden alınan çıktıdaki fiyatın  ihale ilan tarihi (11.02.2013) ile ihale tarihi (26.02.2013) (İhale tarihi hariç) arasında EPDK’nin yayınladığı birim fiyatla aynı olduğu,

            İhale konusu işte çalıştırılacak şoförlere ait maliyetlerin KİK İşçilik Modülü kullanılarak toplam 20.744,04 TL olarak hesaplandığı,

Personel servis araçlarının toplam zorunlu mali sorumluluk sigortasının 1.937,49 TL olduğunu belirten poliçelerin sunulduğu,

            İhale konusu işte kullanılacak personel servis araçlarının bakım, onarım giderleri için Selçuk Oto / Selçuk Gültekin’den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, bu fiyat teklifinin araç başına 134,00 TL olduğu,

            İhale konusu işte kullanılacak personel servis araçlarının 93.250,00 TL olduğunu belirten Akar Otomotiv Ltd. Şti.nden alınan yazının sunulduğu, bu üç araç için amortisman bedelinin 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu, 333 sıra no.lu ve 399 sıra notu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğlerine göre 19.300,00 TL olarak hesaplandığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında ihale konusu işte kullanılacak personel servis araçlarının yakıt, bakım, onarım ve diğer giderleri ile bu personel servis araçlarını kullanan şoförlerin zorunlu giderlerininbelirtildiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Basra Turizm Lojistik Nakliyat İnşaat Yemek Gıda Hayvancılık Tarım Temizlik Kırtasiye İhale Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasıve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.