|
ÖZET: Başvuru, Gümüşhane Devlet Hastanesi’nde 03.03.2020 tarihinden itibaren kiralanan kantin ve çay ocağının kira süresinin uzatılması talebine ilişkindir. Başvuran, Covid-19 pandemisi nedeniyle hastanedeki hasta sayısındaki düşüş, kısıtlamalar ve yüksek işçi maliyetleri gibi sebeplerle mağduriyet yaşadığını belirterek, kira sözleşmesinin iki yıl daha uzatılmasını istemiştir. Ancak, Sağlık Bakanlığı, kiracının süre uzatım talebinin uygun görülmediğini ve sözleşmenin süresinin sona erdiğini ifade etmiştir.
İdare, pandemi süresince hastanenin kapatılmadığını ve kira indiriminden yararlanıldığını, dolayısıyla sözleşmenin uzatılmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, kiralama süresinin uzatılması için gerekli hukuki ve idari düzenlemelerin mevcut olmadığını vurgulamıştır. Başvuruya ilişkin yapılan değerlendirmede, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvuran ile Sağlık Bakanlığı’na tebliğ edilmiştir. Başvuru sahibinin, bu ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4777-S.22.7244
BAŞVURU NO : 2021/18514
KARAR TARİHİ : 07/04/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Kira süresinin uzatılması talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 01/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Gümüşhane Devlet Hastanesinde, 230 metre karelik kısmı
90 metre karesi kapalı alan, 140 metre karesi açık alan olacak şekilde kantin ve çay ocağı olarak işletmek
üzere 03.03.2020 tarihinden itibaren 2 yıllık süre ile kiraladığını, tüm Dünyada ve Ülkemizde 11.03.2020 tarihinden itibaren etkili olan Covid-19 salgını nedeni ile hastanedeki hasta sayılarında ciddi düşüşler, servislere ilgili mevzuatlar kapsamında refakatçı yasağı, masa ve sandalyelerde mesafe ve kısıtlamalar, dışarı çıkma yasakları, salgın devam ettiğinden hasta ve hasta yakınlarının fazla olmaması, işçi maliyetlerinin yüksek olması, amortisman malzemelerinin elde kalması gibi nedenlerden ötürü ciddi anlamda mağduriyet yaşadığını belirterek sözleşmede belirtilen öngörülmeyen sebepler nedeniyle kira sözleşme süresinin 2 yıl daha uzatılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 17/11/2021 tarih ve sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden Sağlık Bakanlığı’nın 14/12/2021 tarih ve – sayılı yazılarında;
2.1) Kiracının süre uzatım talebi uygun görülmediğinden bahsi geçen talebe yönelik herhangi bir işlem
tesis edilmediği, Çevre şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün uyguladığı kısıtlama tedbirleri doğrultusunda sözleşmede olduğu gibi 230 m2 üzerinden değil de 20 m2 üzerinden kira bedeli hesaplanarak kira indiriminin uygulandığı, bu kira indirimleri ek komisyon kararı ile alınmış olup sözleşmede herhangi bir uyarlama yapılmadığı, işletmeci firma ile 03.03.2020 tarihinde sözleşme imzalanmış ve süresi 2 (iki) yıl olarak belirlendiği, Sağlık tesisi pandemi dönemi boyunca kapatılmadığı, kira indiriminden yararlanarak hizmet vermiş bulunmakla birlikte Temmuz 2021 tarihi itibari ile normalleşmeye geçilerek hizmet vermeye devam ettiğinden sözleşmenin 2 yıl daha uzatılmasının mümkün görülmediği,
2.2) Şözleme örneği pandemi dönemi boyunca kiracı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel
Müdürlüğünün uyguladığı kısıtlama tedbirleri doğrultusunda kısıtlamaların uygulandığı, kiracının emsal nitelikte gösterdiği kurumların Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı kurumlar olduğundan pandemi döneminde tamamen kapatıldığı ve hizmet vermediği, ancak sağlık tesisinin kantin çay ocağı işletmesinin kapatılmadığı ve pandemi dönemi boyunca kira indiriminden yararlanarak hizmet verdiği, Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” ,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanununun ‘Mal yönetiminde etkililik ve
sorumluluk’ başlıklı 48’nci maddesinde, “Kamu idareleri, taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumludurlar…..Kamu idarelerine ait malları edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılır. Bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenler sorumludur.”
6) 2886 Sayılı Devlet İhale Kanununun ‘Kapsam’ başlıklı 1’nci maddesinde; Genel bütçeye dahil
dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” ‘İlkeler’ başlıklı 2’nci maddesinde, “Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.
7) 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun “Aşırı ifa güçlüğü” başlıklı 138 inci maddesinde;
Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa borçlu, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir.
8) 659 Sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri Ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk
Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin ‘İlkeler’ başlıklı 3 üncü maddesinde;
a) İdarelerin taraf oldukları uyuşmazlıkların, tarafların hak ve menfaatlerinin dengeli olarak değerlendirilerek, adil ve hakkaniyete uygun olarak çözümlenmesi, ‘Adli uyuşmazlıklarda sulhün usul ve esasları’ başlıklı 10 uncu maddesinde; Sulh anlaşması, anlaşma tutanağında belirtilen tutar kadar bir hakkın tanınması, menfaatin terki, bir şeyin verilmesi, yapılması ya da yapılmaması konusunda anlaşmalar veya sözleşme değişikliklerini kapsar. Sulhe konu işte birden çok ihtilaf bulunduğu takdirde asıl olan, ihtilafın tamamının çözümlenmesidir. Ancak kamu menfaati görüldüğünde kısmi sulh de mümkündür.
9) 19.06.2007 tarihli ve 26557 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi
Hakkında Yönetmeliğin ‘Tahmin edilen bedel tespiti’ başlıklı 12’inci maddesinde, (Değişik:RG11/9/2014-29116); (8) Tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanan taşınmazlarda büfe, kantin, çay ocağı ve benzeri amaçlarda kullanılmak üzere kiraya verilecek yerlerin tahminî kira bedeli; yukarıdaki hükümlere tabi olmaksızın ilgili İdare yetkililerinden alınacak personel sayısı, elde edilen gelir, kiralanacak alan gibi bilgiler de göz önünde tutularak İdarece tespit edilir.
‘İhale usulleri’ başlıklı 67’nci maddesinde, “(1) Taşınmazların kiraya verilmesinde tahmin edilen yıllık kira bedeli, Kanunun 45 inci maddesine göre her yıl merkezî yönetim bütçe kanunuyla belirlenen parasal sınıra kadar olan ihalelerde açık teklif usulü, bu sınırı aşanlarda ise kapalı teklif usulü uygulanır. Kapalı veya açık teklif usulüyle kiraya verilemeyen taşınmazlar, uygun zamanda tekrar aynı usulle kira ihalesine çıkarılır ve bunlar Kanunun 43 üncü ve 49 uncu maddeleri uyarınca pazarlık ihalesine bırakılmaz.”
‘Tahsisli ve kiralanmış yerlerdeki işlemler’ başlıklı 70’nci maddesinde, “(1) Tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanmış olan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan yerler, tasarruf eden kuruluş amirinin görüşü alınmak suretiyle, ilde defterdarın, ilçede kaymakamın onayı ile İdarece kiraya verilebilir.
(6) (Değişik:RG-11/9/2014-29116) Tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanmış olan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan yerlerinin kiralanmasına ilişkin özel mevzuatlarda yer alan hükümler saklıdır.”
10) Çevre Ve Şehircilik Bakanlığı’nın 19/03/2020 tarih ve 73304 Sayılı 2020/7 No’lu Genelgesinde;
a) Kamu kurumlarınca alınan ve alınacak tedbirler nedeniyle geçici olarak faaliyetleri durdurulan işyerleri kullanılamayacağından; faaliyetlerin durdurulduğu süre boyunca kira bedeli tahakkuk ettirilmemesi, ayrıca bu süreler kadar sözleşme sürelerinin uzatılması, b) Kamu kurumlarınca alınan ve alınacak tedbirler nedeniyle geçici olarak faaliyetleri durdurulan işyerleri arasında olmamakla birlikte koronavirüs pandemisi sebebiyle ekonomik olarak olumsuz etkilenen işyerlerinin kira sözleşmesinden kaynaklanan borçlarının ödenmesinde değişen koşullar göz önüne alınarak alacağın ertelenmesi hususunun ilgili idarelerce değerlendirilmesi, hususları uygun görülmüştür.
11) Kantin Yeri Kira Sözleşmesinin 8’inci maddesinde; Tabii afetler (yangın, deprem, su baskını vs.,)
ülkede genel veya tesisin bulunduğu yerde kısmi seferberlik ilanı, genel veya kısmi grev, lokavt gibi kısmi hak kullanımından doğan imkânsızlıkların meydana gelmesi, bulaşıcı hastalık, salgın gibi olayların çıkması ve benzeri hâller gibi mücbir sebepler ile sözleşmenin düzenlenmesinden sonra ortaya çıkan ve kamudan kaynaklanan hakkın kullanımını engelleyen sebepler hariç olmak üzere, kiracı sözleşmenin
devamı süresince, kira süresinin uzatımı, kira bedelinin indirilmesi, ödeme tarihi ve miktarlarının, kiralanan alanın yüzölçümünün değiştirilmesi vb. talebinde bulunamaz.
11.1) Sözleşmenin 20’nci maddesinde; Kiracı, sözleşmenin niteliğinin değiştirilmesi ve süresinin
uzatılması, kira bedelinin azaltılması taleplerinde bulunamaz… Başka bir alana taşınmadan kaynaklı bütün masraflar hiç bir hak iddia etmeden kiracı tarafından ödenecektir. Sağlık tesisinin yeni hizmet binasına taşınması durumunda, 15 (on beş) gün öncesinde haber vermek şartıyla yeni hizmet binasına taşınma tarihi itibariyle İdare tarafından belirlenen alanda kantin-çay ocağı açılarak hizmet verecektir.
Kiracı bu süreç içerinde meydana gelebilecek maddi kayıptan dolayı herhangi bir hak talep edemez.
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuru sahibi, özetle Gümüşhane Devlet Hastanesinde yer alan kantin ve çay ocağını işletmek üzere
03.03.2020 tarihinden itibaren 2 yıllık süre ile kiraladığını, tüm Dünyada ve Ülkemizde 11.03.2020
tarihinden itibaren etkili olan Covid-19 salgını nedeni ile hastanedeki hasta sayılarında ciddi düşüşler, servislerle ilgili mevzuatlar kapsamında refakatçı yasağı, masa ve sandalyelerde mesafe ve kısıtlamalar, dışarı çıkma yasakları, salgın devam ettiğinden hasta ve hasta yakınlarının fazla olmaması, işçi maliyetlerinin yüksek olması, amortisman malzemelerinin elde kalması gibi nedenlerden ötürü ciddi anlamda mağduriyet yaşadığını belirterek sözleşmede belirtilen öngörülmeyen sebepler nedeniyle kira sözleşme süresinin 2 yıl daha uzatılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.
14) Bütün Dünya’da olduğu gibi ülkemizde de etkisini gösteren Covid-19 salgını sebebiyle alınmak
zorunda kalınan izolasyon, tecrit ve geniş çaplı iş yerleri kapatmaları vb. gibi sıkı tedbirlerin ekonomik faaliyetlere ciddi bir etkisi olduğu, hayatın her alanında olduğu gibi hukuki ve ekonomik açıdan ciddi sonuçlar doğurduğu, salgınla mücadele kapsamında alınan kamusal önlemlerin bilhassa işyeri kira sözleşmeleri ve kira bedelini ödeme borcu altındaki kiracı bakımından birtakım sonuçları olduğu, kısıtlama ve yasaklamalar dolayısıyla sözleşmedeki menfaat dengesinin sağlanması, sözleşmenin imzalanmasından sonra meydana gelen, toplumun büyük kısmını etkileyerek tarafların sosyal, ekonomik dengesini bozan salgın sonrasında taraflardan biri için edimin ifasının katlanılamayacak hâle gelmesi nedeniyle kira sözleşme koşullarının (bedelinin) değişen koşullara uyarlanması gerektiği açıktır.
15) Başvuruya konu hastanede kantin ve çay ocağı olan işletilen yerin Covid-19 salgını sebebiyle
alınmak zorunda kalınan izolasyon, tecrit ve geniş çaplı iş yerleri kapatmaları vb. gibi sıkı tedbirlerin ekonomik faaliyetlere ciddi bir etkisi olduğundan bahisle kiralama süresinin 2 yıl daha uzatılması talebiyle ilgili İdare tarafından esasında sözleşme dönemi içerisinde kira bedeli indirimi yapıldığı, sağlık tesisinin pandemi sürecinde hiç kapanmadığını, pandemi dönemi boyunca kira indirimi talebinde faydalandığı, dolayısıyla Temmuz 2021 tarihi itibari ile normalleşmeye geçilerek hastane hizmet vermeye devam ettiğinden sözleşmenin 2 yıl daha uzatılmasının mümkün görülmediği belirtilmiştir.
16) Bilindiği üzere Koronavirüs (Covid-19) salgınının ülkemizde de görülmesi üzerine virüsün
yayılmasını önlemek için çeşitli önlemlerin alındığı, bir takım ekonomik ve sosyal kısıtlamaların uygulamaya konulduğu, bu kısıtlamalardan dolayı da ekonomik açıdan ciddi sonuçlar doğurduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda yürürlüğe giren idari düzenlemelerle, genelgelerle pandeminin ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerini hafifletmeye yönelik tedbirlerin alındığı görülmektedir. Buna göre, İdare bünyesinde ticari faaliyette bulunan müstecirlerle ilgili kira indirimi, ödemelerin faizsiz ertelenmesi gibi sözleşme şartlarında değişikliklerin yapıldığı anlaşılmaktadır. Aynı şekilde başvuru sahibi içinde faaliyetlerin durdurulduğu veya kısıtlandığı sınırlı olmak üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirtilen hususlar dikkate alınarak sözleşme dönemi süresince kira indiriminden faydalandığı belirtilmiştir.
17) Söz konusu kısıtlamalar kapsamında İçişleri Bakanlığınca Kademeli Normalleşme Tedbirleri
Genelgesinde, salgınla mücadelede sıkı tedbirlerin alındığı 14 Nisan 2021 – 17 Mayıs 2021 tarihleri arasında uygulanan kısmi ve tam kapanma dönemleri sonrasında 17 Mayıs 2021 tarihinden bu yana etaplar halinde “kademeli normalleşme” süreci yürütülmüş ve kademeli normalleşme sürecinin üçüncü etabının 1 Temmuz 2021 tarihinden itibaren hayata geçirilmesi gerektiği, bu tarihten sonrası içinse herhangi bir kısıtlamanın öngörülmediği değerlendirilmesi yapılmıştır.
18) Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin ‘Tahmin edilen bedel tespiti’ başlıklı 12’inci
maddesinde belirtildiği üzere kiraya verilecek yerlerin tahminî kira bedelinin ilgili İdare yetkililerinden alınacak personel sayısı, elde edilen gelir, kiralanacak alan gibi bilgiler de göz önünde tutularak İdarece tespit edildiği belirtilmiştir. Esasen, Çevre Ve Şehircilik Bakanlığı Genelgesinde de; Kamu kurumlarınca alınan ve alınacak tedbirler nedeniyle geçici olarak faaliyetleri durdurulan işyerleri arasında olmamakla birlikte koronavirüs pandemisi sebebiyle ekonomik olarak olumsuz etkilenen işyerlerinin kira sözleşmesinden kaynaklanan borçlarının ödenmesinde değişen koşullar göz önüne alınarak alacağın ertelenmesi hususunun ilgili idarelerce değerlendirileceği göz önünde bulundurulmuştur. Yani, ihaleyi gerçekleştiren komisyon marifetiyle gerekli aylık çalışmanın yapılması neticesinde aylık kira dönemleri
İçin tespit edilen azalma oranının, İhale yetkilisinin onayı ile pandemi nedeniyle ticari faaliyetleri azaldığı dönemler için kamu zararına neden olmamak için gerekli özenin gösterilerek kira bedelinde indirim uygulanabileceği bildirilmiştir. Başvuruya konu kira indirim uygulamasının farklı uygulamalara konu olmasının birbirlerine emsal teşkil edemeyeceği, zira anılan Yönetmelik hükümleri doğrultusunda idarenin çalışacak personel sayısını, elde edilen geliri, kiralanacak alan gibi bilgilerin ve hastane şartlarının da göz önünde tutularak kira bedelinin tespit edileceği gerekmektedir. Yani her ihale şartnamesi ve kira sözleşmesinin uygulamada farklı olmasının idarelerin takdir yetkisi içerisinde kalmasının tabii olduğu değerlendirilmiştir.
19) Bilindiği üzere kira sözleşmesi karşılıklı tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme olup her iki tarafın
birbirine karşı alacaklılık ve borçluluk sıfatının ortaya çıktığı, kiralayan mal varlığında bulunan bir şeyin kullanma ve yararlanma hakkını geçici süreliğine kiracıya devretme borcu altına girerken kiracı ise kiralayana bir bedel ödeme borcu altına girmekte, her iki tarafın kira sözleşmesinden doğan borcu, diğer taraf için alacak teşkil etmektedir. Kira sözleşmesinin geçici nitelikte olması kira sözleşmesinden doğan borç ilişkisinin bir ömrü ya da süresinin bulunması anlamına geldiği, kira sözleşmeleri aynı zamanda rızaya dayalı sözleşmelerden olduğundan kurulması için tarafların karşılıklı birbirine uygun irade beyanları yeterli olduğu anlaşılmaktadır.
20) Buna göre, başvuruya konu kira sözleşmesi hükümleri incelendiğinde, şözleşme süresinin 03/03/2020
tarihinden itibaren 2 yıl geçerli olduğu, kira şözleşmesinin sona erdiği, salgın hastalık gibi mücbir sebepler ile kira süresinin uzatımı, kira bedelinde indirimden yararlanma hakkının olduğu, diğer
durumlarda ise kiracının sözleşmenin niteliğinin değiştirilmesi ve süresinin uzatılması, kira bedelinin azaltılması taleplerinde bulunamayacağı belirtilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununda temel amacın idarelerin ihtiyaçlarını en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının gerektiği, 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanunun da ise Kamu idarelerine ait malların edinmesi, kiralanması, tahsisi, yönetimi, kullanması ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılacağı düzenlemiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre de idarelere ait kiraya verilecek taşınmaz malların bedelinin personel sayısı, elde edilen gelir, kiralanacak alan gibi bilgiler de göz önünde tutularak İdarece tespit edileceği açıkça belirtilmiştir.
21) Buna göre, kira sözleşmesinin süresinin uzatılmasının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığı Genelgesinde belirtildiği üzere pandemi dolasısıyla faaliyetleri kısıtlanan ve geçici olarak durdurulmayan yerler için söz konusu olamayacağı, nitekim İdare tarafından da söz konusu hastaneyle ilgili kısıtlama veya faaliyetlerinin durdurulmadığına ilişkin açıklamalarının yapılması ve İçişleri
Bakanlığınca da uygulanan “kademeli normalleşme” süreci başladığından süre uzatımının mezkur mevzuat hükümlerine aykırı olacağı değerlendirilmiştir.
22) İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili Genelge hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; pandeminin ekonomik faaliyetler üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için idareler tarafından birtakım tedbirlerin dikkate alındığı, kira bedelinde indirim uygulamasına yer verildiği, bu kapsamda başvuruya konu kira bedelinde pandemi sürecinde indirim uygulamasından yararlandığı, ancak hastanenin işleyişinin geçici süre kısıtlanmadığı, durmadığı, kısıtlamaya yönelik ilave tedbirlerin alınmadığı, Ülke çapında kademeli normalleşmenin başlatılması, kira sözleşme hükümleri ve anılan yasa hükümleri hususları dikkate alındığında, kira süresinin uzatılması talebinin reddine ilişkin idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Gümüşhane Adliye Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Pandeminin olumsuz etkilerini azaltmak için uygulanan Genelge hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ve yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvuran ile SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi