|
ÖZET: Başvuran, Kırıkkale Merkez Mahallesi’nde bulunan riskli bir taşınmazın kentsel dönüşüm sebebiyle tahliye edilmesi sonucunda kira yardımı talep etmiştir. Başvurusunda, diğer hissedarların kira yardımı almasına rağmen kendisinin bu yardımdan faydalanamadığını ve ödenmeyen kira yardımlarının yasal faizi ile birlikte ödenmesini istemiştir. Başvuru, 14 Şubat 2018 tarihinde yapılmış olup, ilgili idareden alınan bilgiler doğrultusunda başvurunun hukuki gerekçeleri incelenmiştir.
Kırıkkale Valiliği ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından sağlanan belgelerde, kira yardımı başvurularının 6306 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre değerlendirildiği belirtilmiştir. Başvuranın, riskli yapı için yapı kimlik numarasının alındığı tarihte o yapıda ikamet etmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvurusu uygun bulunmamış ve ret kararı verilmiştir. İlgili mevzuat uyarınca, kira yardımı alabilmek için belirli şartların sağlanması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, yapılan incelemeler sonucunda hukuka aykırı bulunmamış ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Ret kararı, başvurana ve ilgili idarelere tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 13301-13301 |sayi|94019529-101.07.05-E.94019529-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/1844 2018/ 1844
KARAR TARİHİ : 27/07/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Kırıkkale Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran; kira yardım talebinin kabulü ve ödenmeyen kira yardımlarının da yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmektedir .
BAŞVURU TARİHİ : 14/02/2018 14.2.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 14/ 02/ 2018 tarihinde başvuru yapan başvuru dilekçesi ve eklerinde özetle; Kırıkkale Merkez Mahallesi Sokak No: adresindeki ada parselde bulunan yapı kimlik numaralı riskli taşınmazının kentsel dönüşüm nedeni ile boşalttığını, binayı erken boşalttığı gerekçesi ile kira yardımı alamadığını, yapıyı diğer hissedarlarla aynı gün tahliye etmelerine rağmen onların kira yardımı aldığını, belirterek; kira yardım talebinin kabulü ve ödenmeyen kira yardımlarının da yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 12/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Kırıkkale Valiliğinden ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur . Kırıkkale Valiliği ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından gönderilen 02/ 04/ 2018 tarih ve sayılı ve 11/ 04/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
1 / 82.1. Kira ve taşınma yardımlarına ilişkin başvuruların 31/ 05/ 2012 tarihli ve 28309 sayılı resmi
Gazetede yayımlanan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun
“Tahliye ve Yıktırma” başlıklı 5. Maddesinin 1 fıkrası, 15/ 12/ 2012 tarihli ve 28498 sayılı resmi
Gazetede yayımlanan 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin “Kira Yardımı ve Diğer
Yardımlar” başlıklı 16 ncı maddesinin 1. Fıkrası, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayınladığı 2017
Kira ve Taşınma Yardımı Kılavuzu’ndaki usul ve esaslara göre değerlendirildiği,
2.2 2017 Kira ve Taşınma Yardımı Kılavuzunun 3.1. maddesinin (f) fıkrasında belirtilen Malikin,
riskli olarak tespit edilen yapıda yapı kimlik numarasının alındığı tarihte ikamet ettiğine ve riskli olarak tespit edilen yapıyı tahliye ettiğine dair eski ve yeni adresini gösteren İl/İlçe Nüfus ve
Vatandaşlık Müdürlüğünden alınacak, imzalı ve mühürlü adres bilgileri raporunun riskli olarak tespit edilen konutta ikamet eden maliklerden istenecek belgeler arasında yer aldığı, 5. Maddesinin 6.
Fıkrasında kira yardımı ödemelerinde A .R .A .A .D. sistemi üzerinden riskli yapı için Yapı Kimlik
Numarasının alındığı tarihte riskli yapıda ikamet etme şartının aranacağı, malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahiplerinden sadece bu şartı sağlayanlara kira yardımı yapılacağının belirtildiği, ’in 12/ 01/ 2018 tarihli dilekçesi ve ekleri ile Müdürlüğe yapmış olduğu kira yardımı başvurusu evraklarında, A .R .A .A .D. net sistemi üzerinden 09/ 11/ 2017 tarihinde riskli yapı için yapı kimlik numarası alındığı, ve adres bilgileri raporunda 13/ 10/ 2017 tarihinde riskli yapıyı tahliye ettiği ve bu şartı sağlamadığı,
2.3 Merkez Mahallesi Sokak No: adresindeki ada parselde (yeni parsel)
bulunan yapı kimlik numaralı riskli yapıda iki adet bağımsız bölümün mevcut olduğu 1 nolu bağımsız bölümün sahibinin , nolu bağımsız bölümün sahibinin şikâyetçi olduğu, riskli yapıda diğer malik olan ’ in 19/ 11/ 2017 tarihli dilekçesi ve ekleri ile kira yardımı başvurusunda bulunduğu ve yapılan incelemede; dilekçesi eki adres bilgileri raporundan da görüleceği üzere A.R.A.A.D. net sistemi üzerinden riskli yapı için yapı kimlik numarasının alındığı tarih olan 09/ 11/ 2017 tarihinden sonra 17/ 11/ 2017 tarihinde riskli yapıyı tahliye ettiği anlaşıldığından ve diğer şartları da sağladığından kira yardımı başvurusunun uygun görüldüğü,
2.4 Şikayet konusu talebe ilişkin olarak intikal eden herhangi bir yargı süreci bulunmadığı ifade
edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “ Cumhuriyetin Nitelikleri” başlıklı 2 inci maddesinde; “ Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”,
3.1 “ Sağlık Hizmetleri ve Çevrenin Korunması” başlıklı 56 ıncı maddesinde; “Herkes, sağlıklı
ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir . Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir… ”,
3.2 “Konut Hakkı” başlıklı 57 nci maddesinde “Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını
gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır, ayrıca toplu konut
2 / 8teşebbüslerini destekler .”,
3.3 “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” , 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” , 5. 25/ 04/ 2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun “Adres bilgilerinin tutulması ve adres standardı” başlıklı 48 inci maddesinde : “Yerleşim yeri adresi ve diğer adreslere ait bilgilerin tutulmasına ilişkin politikanın oluşturulması, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması, idarî birimlere göre genel uygulamaya geçiş tarihlerinin tespit edilmesi, ulusal adres veri tabanı ile
MERNİS veri tabanının ilişkilendirilmesi ve adres bilgilerinin paylaşılmasına ilişkin işlemler
Bakanlıkça yürütülür . Bakanlığın nüfus kütüklerindeki adres kayıtlarını tamamlamak maksadıyla işbirliği talebi kurumlarca karşılanır . Adres standardı, Mahallî İdareler Genel Müdürlüğünün takip ve sorumluluğunda; Genel Müdürlük, Türkiye İstatistik Kurumu, Türk Standartları Enstitüsü ve ilgili diğer kuruluşlarca ortaklaşa belirlenir . Mahallî İdareler Genel Müdürlüğü tespit edilen standardın yetkili idareye bildirilmesinden sorumludur . Kurumlar ile gerçek ve tüzel kişiler adres ile ilgili iş ve işlemlerinde adres standardına uymak zorundadır . Bakanlık, adrese ilişkin her türlü bilgiyi kurumlardan istemeye yetkilidir . Kurumlar söz konusu isteğe yirmi gün içinde cevap vermekle yükümlüdür . Faydalanılan kamu hizmetleriyle sınırlı olmak üzere adrese dayalı olarak yürütülen iş ve işlemlerde diğer adres, yerleşim yeri adresi ile aynı hukuki değere sahiptir . Kurumlar yürütecekleri iş ve işlemlerde yerleşim yeri adresi gibi diğer adres bilgilerini de esas alır . 11/ 2/ 1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri saklıdır .”,
5.1 “Bildirim yükümlülüğü ve süresi” başlıklı 50 inci maddesinde “Adres bildiriminde kişilerin
yazılı beyanı esas alınır . Bildirim şahsen veya güvenli elektronik imza ile yapılır . Adres bildirimi, nüfus müdürlüklerine veya dış temsilciliklere yapılır . Hizmet alımı ile ilgili başvuru sırasında, Bakanlıkça belirlenen adrese dayalı hizmet sunan kuruluşlara da adres değişikliğine ilişkin beyanda bulunulabilir . Adres bildiriminin, yirmi işgünü içinde yapılması zorunludur… Yetkili idareler adres oluşumuna dayanak teşkil eden yapı belgelerini, belgelerin oluşturulması ile eş zamanlı olarak ulusal adres veri tabanına işlemekle yükümlüdür .”,
6.1 22/ 11/ 2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu
maddesinde ; “ Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir . Bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz . Bu kural ticarî ve sınaî kuruluşlar hakkında uygulanmaz .”,
6.2 “Yerleşim yerinin değiştirilmesi ve oturma yeri” başlıklı 20 nci maddesinde “Bir yerleşim
yerinin değiştirilmesi yenisinin edinilmesine bağlıdır . Önceki yerleşim yeri belli olmayan veya yabancı ülkedeki yerleşim yerini bıraktığı hâlde Türkiye’de henüz bir yerleşim yeri edinmemiş olan
3 / 8kimsenin hâlen oturduğu yer, yerleşim yeri sayılır .”,
7. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun “Tahliye ve yıktırma” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır . Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir .”, 8. 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye tarihinden itibaren
Bakanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir .”, aynı maddenin dördüncü fıkrasında;
“Kira yardımı başvuruları; tahliye tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde, Bakanlıkça belirlenecek bilgi ve belgelere istinaden riskli alan veya rezerv yapı alanlarında ilgili kuruma, riskli alan dışındaki riskli yapılarda ise Müdürlüğe veya Bakanlıkça yetki devri yapılması durumunda İdareye yapılır… .”, 9. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün riskli olarak tespit edilmiş yapılar için hazırlamış olduğu 15/ 03/ 2017 tarihli
Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzunun “Riskli Olarak Tespit Edilen Konutta İkamet Eden
Maliklerden;” başlıklı 3.1’inci maddesinin g bendinde; “Malikin, riskli olarak tespit edilen yapıda Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihte ikamet ettiğine ve riskli olarak tespit edilen yapıyı tahliye ettiğine dair eski ve yeni adresini gösteren İl/İlçe Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünden alınacak, imzalı ve mühürlü Adres Bilgileri Raporu” alınacağı,
9.1 “Kira Yardımı Başvurularında Dikkat Edilecek Diğer Hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında; “2017 yılı Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu 15.03.2017 tarihinden itibaren geçerli olup, bu tarih itibarı ile yapılan yeni başvurular ve bu tarih itibariyle henüz sonuçlandırılmamış başvurular bu Kılavuz hükümlerine göre incelenir ve sonuçlandırılır .” hükümleri mevcuttur .
10. 15/ 03/ 2017 tarihli Kira Yardım Uygulamaları Kılavuzu’nun “Riskli Yapı Olarak Tespit
Edilen Konutta İkamet Eden Maliklerden” başlıklı 3.1. maddesinde “… e) Riskli yapı tespit raporunda belirtilen adres ile uyumlu olacak şekilde malik adına kayıtlı, A.R.A.A.D.net sistemi üzerinden riskli yapı için Yapı Kimlik Numarası alındığı tarihten önceki son üç aydan veya sonraki son üç aydan herhangi birine ait elektrik, su, doğalgaz, sabit hatlı olmak şartıyla telefon/internet hizmetleri ile ilgili herhangi bir fatura, f) Malikin, riskli olarak tespit edilen yapıda Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihte ikamet ettiğine ve riskli olarak tespit edilen yapıyı tahliye ettiğine dair eski ve yeni adresini gösteren İl/İlçe
Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünden alınacak, imzalı ve mühürlü Adres Bilgileri Raporu…”,
10.1 “Kira Yardımı Ödemeleri Hakkında Dikkate Edilecek Diğer Hususlar” başlıklı 5.
Maddesinin 3. fıkrasında “ Kira yardımı müracaatlarında, A.R.A.A.D.net sistemi üzerinde riskli yapı için Yapı Kimlik Numarası alındığı tarihten itibaren ikamet etme şartı 2017 yılı için belirlenmiş olup , 2016 yılı içerisinde müracaat edip Riskli Yapı Tespit Raporu Onay Tarihinde ikamet edilmemesi nedeniyle talebi reddedilenler, 2017 Kira Yardımı Kılavuzunda belirtilen başvuru
4 / 8şartlarını sağlaması ve kira yardımı müracaatı için öngörülen riskli yapıyı tahliye ettikten sonraki 1
yıllık başvuru süresinin dolmamış olması şartıyla yeniden müracaat yapmaları halinde talepleri
Valiliklerce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri) değerlendirilebilecektir . ”,
10.2 “Kira Yardımı Ödemeleri Hakkında Dikkate Edilecek Diğer Hususlar” başlıklı 5.
Maddesinin 6. Fıkrasında “ Kira yardımı ödemelerinde A.R.A.A.D.net sistemi üzerinden riskli yapı için Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihte riskli yapıda ikamet etme şartı aranmakta olup, malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahiplerinden sadece bu şartı sağlayanlara kira yardımı yapılacaktır .”,
10.3 “Kira Yardımı Ödemeleri Hakkında Dikkat Edilecek Diğer Hususlar” başlıklı 5. Maddesinin
19. Fıkrasında “Kira yardımı başvuru evraklarından biri olan faturanın temin edilememesi halinde, tüketim olduğunu gösteren ve riskli yapı tespit raporunda belirtilen adres ile uyumlu olacak şekilde hak sahibi adına kayıtlı yetkili kurumca onaylı A .R .A .A .D.net sistemi üzerinden riskli yapı için Yapı
Kimlik Numarasının alındığı tarihten önceki son üç aydan veya sonraki son üç aydan birine ait elektrik, su, doğalgaz, sabit hatlı olmak şartıyla telefon/internet hizmetleri ile ilgili herhangi bir abonelik dökümü ile de fatura şartı sağlanmış olacaktır .”,
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. , 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda , kira yardım talebinin kabulü ve ödenmeyen kira yardımlarının da yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmektedir .
13. Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir ve herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir . Anayasanın 5 inci maddesi “Devletin temel amaç ve görevleri, …kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya , insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır ” düzenlemesi ile sosyal devletin sağlanmasında devlete bir takım yükümlülükler getirmiştir . çevreyi geliştirme, sağlığını koruma, kirlenmesini önleme, sağlıklı ve düzenli kentleşmenin sağlanması, şehirlerin özellikleri, çevre şartlarını gözeterek bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyaçlarını karşılayacak tedbirleri almakta bu yükümlülüklerden bir kaçıdır . (Bkz : Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 18 / 01/ 2018 tarihli ve 2017/ 11913 Başvuru Numaralı Tavsiye Kararı)
14. Söz konusu yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla bu kapsamda çıkarılan 6306 sayılı
Kanunun gerekçesinde de; “…kanun sayesinde, başta deprem olmak üzere tabii afetler sebebiyle meydana gelmesi kuvvetle muhtemel can ve mal kayıplarının önleneceği, mülkiyet haklarına saygılı, sağlıklı ve düzenli yerleşme, daha az maliyet ile en fazla sosyal faydanın temin edilmesi, kaynakların
5 / 8planlı, sağlıklı ve verimli kullanılması ilkelerinin hayata geçirilmesinin mümkün olacağı; Anılan
gerekçede, afet riski altında olduğu kabul edilen yerlerde buralardaki meskenlerin, işyerlerinin ve sanayi tesislerinin yeni alanlara nakledilmesi sayesinde, yerleşme ve yapı emniyeti temin edileceği ve muhtemel can ve mal kayıpları ile iktisadi ve sosyal diğer zararların en aza indirilmesinin mümkün olacağı; ayrıca, hali hazırda yaşanabilirlikten uzak, köhnemiş, can ve mal emniyeti bakımından riskli ve görüntü itibari ile de çirkin olan yapılaşmaların ortadan kaldırılabileceği, estetik yapılar inşa edileceği ve halkın daha sıhhatli ve emniyetli şartlar altında ikametinin temin edileceği; … “yara sarma” değil de “yara almama” anlayışına dayalı olduğu böylece Anayasadaki
“sosyal hukuk devleti” ilkesinin hayata geçirilmesi için önemli ve etkili bir adım atılması temin edildiği …” hususlarına yer verilerek bu tür yükümlülüklerin sosyal devlet ilkesi gereği olduğunun altı çizilmiştir .(Bkz : Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 20/ 11/ 2017 tarihli ve 2017/ 9418 başvuru numaralı Tavsiye Kararı)
15. 6306 sayılı Kanun ile birlikte riskli alan içinde veya dışında olup da ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen riskli yapılar, standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil edecek şekilde iyileştirilmeye ve yenilenmeye çalışılmaktadır . Çevre ve Şehircilik Bakanlığı da riskli olarak tespit edilen yapılardaki hak sahiplerinin bu iyileştirme ve yenilenme sürecinde oluşabilecek mağduriyetlerinin önlenmesi amacıyla kira yardımı adıyla kişilere finansal destek sağlamaktadır . Bu durum Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 18/ 05/ 2016 tarih, sayılı yazısında da; ” Kira Yardımı, Bakanlığımızca mevzuatta istenilen şartların mevcudiyeti halinde hibe olarak yapılmakta olup hiçbir suretle kazanılmış hak olarak değerIendirilemeyecektir .” şeklinde belirtilmiştir . Söz konusu kira yardımı hususundaki iş ve işlemler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların
Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında, maliklere ve kiracılara yapılan kira yardımı ödemeleri ise ilgili Kanununa İlişkin Uygulama Yönetmeliğinde belirlenen usul ve esaslar ile başvuru tarihi kapsamında değerlendirilecek 2015 Yılı Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu veya
2017 Yılı Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu çerçevesinde yapılmaktadır . (Bkz : Kamu
Denetçiliği Kurumu’nun 18/ 01/ 2018 tarihli ve 2017/ 11913 Başvuru Numaralı Tavsiye Kararı)
16. Yukarıda da belirtilmiş olan mevzuatta kira yardımına hak kazanma koşullarına ilişkin inceleme yapıldığında; 6306 sayılı Kanun’un 5. Maddesinde; anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere veya bu yapılarda işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabileceği belirtilmiş olup kira yardımına hak kazanma koşullarına ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamıştır .
17. 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği’nin “ Kira Yardımı ve Diğer Yardımlar” başlıklı 16. Maddesinde ise; anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye tarihinden itibaren Bakanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabileceği, yardım süresinin riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 ay, riskli ve rezerv yapı alanlarında ise kira yardımı süresinin
36 ayı geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirleneceği, aylık kira bedelinin, Bakanlıkça belirleneceği
ve her yıl Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Tüketici Fiyatları Endeksi yıllık değişim oranında güncelleneceği, maliklere, kiracılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine, sahip oldukları veya
6 / 8kullandıkları Kanun kapsamındaki bütün yapılardan dolayı kira yardımı yapılabileceği, inşaat
halinde olup içinde ikamet edilen yapılarda ise kira yardımı veya faiz desteğinden, sadece inşaat halindeki yapıda ikamet eden malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahibinin faydalanacağı, başvuruların; tahliye tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde, Bakanlıkça belirlenecek bilgi ve belgelere istinaden riskli alan veya rezerv yapı alanlarında ilgili kuruma, riskli alan dışındaki riskli yapılarda ise
Müdürlüğe veya Bakanlıkça yetki devri yapılması durumunda İdareye yapılacağı, belirlenen riskli alanlarda kira yardımı süresinin yapının tahliye edildiği tarihten itibaren başlatılacağı hüküm altına alınmış olup; bu düzenlemeyle de riskli yapıda oturan ve bu nedenle yapısını tahliye etmek zorunda olan kat maliklerine kira yardımından yararlanabilmeleri için riskli yapı tespit raporu onay tarihinde riskli yapıda ikamet etmek koşulu aranmamaktadır .
18. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 5. Maddesi ve
Uygulama Yönetmeliği’nin 16. Maddesi hükümlerince riskli olarak tespit edilen yapılardaki hak sahiplerine Belediye Başkanlıklarınca yapılacak olan kira yardımları ile ilgili olarak başvurunun alınmasını, incelenmesini ve ödeme yapılıncaya kadar olan süreci tanımlamak amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen 15/ 03/ 2017 tarihli Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu’nda , riskli olarak tespit edilen konutta ikamet eden maliklerden; riskli olarak tespit edilen yapıda Yapı Kimlik
Numarasının alındığı tarihte ikamet ettiğine ve riskli olarak tespit edilen yapıyı tahliye ettiğine dair eski ve yeni adresini gösteren adres bilgileri raporu isteneceği düzenlenmiş olup; söz konusu kılavuzda yapı kimlik numarası alındığı tarihte riskli yapıda ikamet etme koşulunun arandığı görülmektedir .
19. 2017 Yılı Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu 15/ 03/ 2017 tarihinden itibaren yapılacak başvurulara uygulanmakta olup, başvuranın 12/ 01/ 2018 tarihinde kira yardımı başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından somut olayda; 15/ 03/ 2017 tarihli 2017 Yılı Kira Yardımı
Uygulamaları Kılavuzu uygulama alanı bulacaktır .
20. Somut Olayda;
20.1 Başvuruya konu “Merkez Mahallesi Sokak No: adresindeki ada
parselde (yeni parsel)” adresinde bulunan yapıda iki adet bağımsız bölümün bulunduğu, 1 nolu bağımsız bölümün sahibinin , nolu bağımsız bölümün sahibinin ise başvuran olduğu, söz konusu yapı hakkında yapı kimlik numarası ile 09/ 11/ 2017’de
“Yapı Kayıt Tarihi” oluşturulduğu ve yapının 17/ 11/ 2017 tarihinde “Riskli Yapı” olarak onaylandığı, Adres Bilgileri Raporunda; başvuranın TÜİK beyanı ile 09/ 03/ 2007 tarihinden beri ikamet ettiği “Merkez Mahallesi Sokak No: adresindeki ada parselde (yeni parsel)” adresinden, ikametini 13/ 10/ 2017 tarihinde kendi beyanı ile “
Mahallesi Sokak Sitesi No: İç Kapı No: Merkez/KIRIKKALE” adresine aldırdığı ve 12/ 01/ 2018 tarihinde kira yardımı başvurusunda bulunduğu, dolayısı ile
A.R.A.A.D. net sistemi üzerinden riskli yapı için yapı kimlik numarasının alındığı tarih olan 09/ 11/ 2017 tarihinden önce riskli yapıyı tahliye ettiği,
20.2 Başvuranın “…yapıyı diğer hissedarlarla fiziken aynı gün tahliye etmelerine rağmen onların
kira yardımı aldığı…” iddiasına ilişkin olarak ise bahse konu riskli yapıda diğer malik olan
7 / 8’ in Adres Bilgiler Raporunda; Taşınma Tarihi 03/ 07/ 2017 tarihinden beri ikamet ettiği
“Merkez Mahallesi Sokak No:16 adresindeki ada parselde (yeni parsel)” adresinden 17/ 11/ 2017 tarihinde ayrıldığı ve 19/ 11/ 2017 tarihinde kira yardım başvurusunda bulunduğu dolayısı ile A.R.A.A.D. net sistemi üzerinden riskli yapı için yapı kimlik numarasının alındığı tarih olan 09/ 11/ 2017 tarihinden sonra riskli yapıyı tahliye ettiği,
20.3 Yine Başvuranın emsal olarak sunduğu Kurumumuz 2016/ 746 Başvuru Numaralı ve
04/ 08/ 2016 tarihli Tavsiye Kararına ilişkin olarak ise; söz konusu kira yardım başvurusunun 2015
Yılı Kira Yardım Kılavuzu kapsamında olması, 15/ 03/ 2017 tarihinden itibaren yapılacak başvurulara
2017 Yılı Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu uygulanması ve söz konusu Kılavuz hükümlerine
göre de yapı kimlik numarası alındığı tarihte riskli yapıda ikamet etme koşulunun aranması dolayısı ile söz konusu Tavsiye Kararının somut olaya emsal teşkil etmediği anlaşılmıştır .
21. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ; idarenin kira yardım talebinin reddine yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Kırıkkale Valiliği tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kırıkkale İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA VE KIRIKKALE
VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi