|
ÖZET: Başvuru, Bursa Nilüfer ilçesinde bulunan riskli bir yapının malikinin, kira yardımı talebinin reddedilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, 6306 sayılı Kanun çerçevesinde, annesinin kira yardımı aldığı bağımsız bölüm için ikamet şartının kaldırılmasının ardından 06/08/2019 tarihinde başvuru yapmış; ancak başvurusu, süresinde yapılmadığı gerekçesiyle kabul edilmemiştir. İlgili idare, başvurunun geçerliliği için tahliye tarihinden itibaren bir yıl veya yıkım tarihinden itibaren üç ay içinde yapılması gerektiğini belirtmiştir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, başvuranın kira yardımı talebinin, belirtilen süreleri aşması nedeniyle reddedildiğini açıklamıştır. Başvuranın durumu, 2019 Kira Yardımı Kılavuzu’nun geçici maddesi kapsamında değerlendirilememiştir; çünkü başvuranın, yıktırılan yapıda ikamet ettiğine dair bir kanıt sunmamıştır. Bu nedenle, başvurunun hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve gelecekte benzer düzenlemelerin daha net ve anlaşılır olması gerektiği tavsiye edilmiştir. Başvuranın, kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal yollara başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2011-S.20.3140
BAŞVURU NO : 2019/18103
KARAR TARİHİ : 04/02/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Kira yardım talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Bursa Nilüfer ilçesi … Mah. … Cad. … Sit. … Blok No … adresindeki binanın
… nolu bağımsız bölümünün 3/8 hissesine maliki olduğunu, ilgili binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında “riskli yapı” olarak tespit edildiğini, bağımsız bölümde hissesi olan annesinin kendi adına hissesi oranında kira yardımı aldığını, yapılan Kanun değişikliği ile maliklere kira yardımında “ikamet şartının kaldırılması” üzerine 06/08/2019 tarihinde Bursa Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğüne kira yardımı için başvuru yaptığını ancak başvurusunun süresi içerisinde başvurulmaması sebebiyle kabul edilmediğini ifade ederek, 2019 Kira Yardımı
Kılavuzunun Geçici 1 inci Maddesi kapsamında tarafına kira yardımı yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Uyuşmazlığın çözümü amacıyla 13.12.2019 tarihli ve … sayılı yazıyla Çevre ve Şehircilik
Bakanlığından bilgi ve belge talep edilmiş, Bakanlığın 26.12.2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Şikâyete konu olan … Yapı Kimlik Numaralı riskli yapının tahliye tarihinin 07/05/2018
olduğu ve 29/04/2019 tarihinde yıktırıldığı; 06/08/2019 tarihinde kira yardımı başvurusunda bulunulduğu; söz konusu başvurunun Bursa Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’nün 21/08/2019 tarihli ve … sayılı yazısıyla 2019 Kira Yardımı Uygulamaları
Kılavuzunda belirtilen başvuru sürelerinin aşıldığı gerekçesiyle reddedildiği,
2.2) 2019 Kira Yardımı Kılavuzunun 06/05/2019 tarihli ve 105841 sayılı Bakanlık yazısı ile
bütün Valiliklere bildirildiği, söz konusu Kılavuzun 11 inci maddesinin 13 üncü fıkrasında
“İşbu Kılavuz, 01/01/2019 tarihinden itibaren geçerli olduğundan, bu tarih itibarı ile yapılan yeni başvurular ve bu tarih itibariyle henüz sonuçlandırılmamış (eksik evraklı olması nedeniyle bekletilen veya inceleme aşamasındaki) başvurular bu Kılavuz hükümlerine göre incelenecek ve sonuçlandırılacaktır.” hükmünün yer aldığı,
2.3) Bu itibarla, söz konusu kira yardımı başvurusunun 06/08/2019 tarihinde yapılması
nedeniyle Bursa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce talebin 6306 sayılı Kanunun Uygulama
Yönetmeliğinin değişik 16 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında ve 2019 yılı Kira Yardımı
Uygulamaları Kılavuzunun 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında zikredilen hükümlere göre değerlendirildiği,
2.4) Buna göre, kira yardımı için ya riskli yapının tahliye edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde
veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde riskli yapının bulunduğu ildeki
Müdürlüğe/Belediyeye başvurulması gerektiği, söz konusu yapının 29/04/2019 tarihinde yıktırıldığı, bu tarihten itibaren 3 ay içerisinde (29/07/2019 tarihine kadar) başvurulması gerekirken bu süre geçtikten sonra 06/08/2019 tarihinde başvurulduğundan talebin reddedildiği,
2.5) Kira Yardımı Kılavuzunun Geçici 1 inci Maddesi ile ilgili olarak 16/07/2019 tarih ve
120373 sayılı Bakanlık yazısında da “Zikredilen Geçici 1 inci maddeye göre; İkamet şartının
sağlanmadığı (ikameti tevsik edici faturanın ibrazı, faturada tüketim, adres bilgilerindeki uyumsuzluk, numarataj yanlışlıkları vb. sebeplerle) gerekçesiyle kira yardımı başvurusu yazılı olarak reddedilen veya kira yardımı talebinin ikamet etme şartı sebebiyle reddedileceğini düşünerek tahliye tarihinden itibaren 1 yıllık başvuru süresi içerisinde başvuru yapmayan maliklerden, riskli yapılarının yıkım tarihinden itibaren kira yardımı için ikamet şartının aranmayacağına dair Kanun değişikliğinin yürürlüğe girdiği 10/12/2018 tarihi itibari ile 1 yıllık başvuru süresi dolmamış olanların (riskli olarak tespit edilen yapısını 10/12/2017 tarihi ve sonrasında yıktıran maliklerin) 10/12/2019 tarihine kadar yeniden başvurmaları halinde kira yardımı başvuruları söz konusu Geçici 1 inci Maddeye göre değerlendirilecektir.” şeklinde açıklama yapıldığını,
2.6) Başvurunun Geçici 1. madde kapsamında değerlendirilebilmesi için, başvuranın ikamet
şartının sağlanmadığı gerekçesiyle daha evvelki başvurusunun reddedilmiş olması veya yapıda ikamet edilmemesi sebebiyle tahliye tarihinden itibaren 1 yıl içinde (07/05/2018-07/05/2019 tarihleri arasında) kira yardımı için başvurulmamış olması ve riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren kira yardımı için ikamet şartının aranmayacağına dair Kanun değişikliğinin yürürlüğe girdiği 10/12/2018 tarihine kadar 1 yıllık başvuru süresinin dolmamış olması gerektiği,
2.7) Başvuranın durumu yukarıda belirtilen hususlara uymadığından kira yardımı talebinin
Geçici 1 inci madde kapsamında değerlendirilemediği,
2.8) Sonuç olarak, riskli yapının tahliye tarihinin 07/05/2018 olduğu dikkate alındığında ilgili
mevzuat hükümleri doğrultusunda, tahliye tarihi itibariyle 1 yıl içinde veya yıkım tarihi itibariyle 3 ay içinde kira yardımı başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından kira yardımından faydalanılmasının mümkün olmadığı, bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun
“Tahliye ve yıktırma” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır. (Değişik cümle:29/11/2018-7153/22 md.) Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir.”,
6) 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin “Kira yardımı ve diğer yardımlar”
başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “(Değişik:RG-21/6/2019-30808) Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye veya yıkım tarihinden itibaren
Bakanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir….” , aynı maddenin dördüncü fıkrasında; “(Değişik:RG-21/6/2019-30808) Kira yardımı başvuruları; tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde, Bakanlıkça belirlenecek bilgi ve belgelere istinaden riskli alan veya rezerv yapı alanlarında ilgili kuruma, riskli yapılarda ise Müdürlüğe veya Bakanlıkça yetki devri yapılması durumunda İdareye yapılır…”,
7) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün 2019 Kira Yardımı Kılavuzunun;
7.1) “Kira yardımı için başvuru yapılması” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında
“Hak sahipleri tarafından, riskli olarak tespit edilen yapılardaki konut ve işyerlerinden dolayı kira yardımından faydalanabilmek için, tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde, riskli yapının bulunduğu ildeki
Müdürlüğe/Belediyeye başvurulur.”,
7.2) “Kira yardımı başvuru ve ödemelerinde gözetilecek diğer hususlar” başlıklı 11 inci
maddesinin birinci fıkrasında “Maliklere ikamet şartı aranmaksızın, aynı türden en fazla (1)
bağımsız bölüm için kira yardımı yapılacaktır. Bu kapsamda, maliklerin farklı türden (1) konut
+ (1) işyeri için yapacakları kira yardımı başvuruları değerlendirilebilecektir.” 13 üncü fıkrası
“İşbu Kılavuz, 01/01/2019 tarihinden itibaren geçerli olduğundan, bu tarih itibarı ile yapılan yeni başvurular ve bu tarih itibariyle henüz sonuçlandırılmamış (eksik evraklı olması nedeniyle bekletilen veya inceleme aşamasındaki) başvurular bu Kılavuz hükümlerine göre incelenecek ve sonuçlandırılacaktır.”,
7.3) Aynı Kılavuzun “Yürürlük” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Bu
Kılavuz 01/01/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Kılavuzun Bakanlık Makamı
Oluru’na bağlandığı tarihte yürürlüğe girer.”,
7.4) “Kira yardımında geçici uygulama” başlıklı Geçici 1 inci maddesinde “İkamet şartının
sağlanmadığı gerekçesi ile (ikameti tevsik edici faturanın ibrazı, faturada tüketim, adres bilgilerindeki uyumsuzluk, numarataj yanlışlıkları vb. sebeplerle) kira yardımı başvurusu reddedilmiş olan maliklerden, riskli yapının yıkım tarihinden itibaren, kira yardımı için ikamet şartının aranmayacağına dair Kanun değişikliğinin yürürlüğe girdiği 10/12/2018 tarihi itibari ile bir yıllık başvuru süresi dolmamış olanların, 10/12/2019 tarihine kadar kira yardımı için yeniden başvuru yapmaları halinde, bunların talepleri ve henüz sonuçlandırılmamış kira yardımı başvuruları bu Kılavuz kapsamında değerlendirilerek sonuçlandırılacaktır.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin
“Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
9) Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda özetle, 6306 sayılı
Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilerek yıkılan taşınmazı için kendisine kira yardımında bulunulmasını talep etmektedir.
10) Başvuran, kira yardımı talebini 06/08/2019 tarihli dilekçeyle Bursa Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’ne iletmiştir. Başvurusu üzerine idare tarafından verilen 21/08/2019 tarihli ve
E.43215 sayılı cevabi yazıda özetle “Bakanlığın Kimlik Paylaşım Sisteminde yapılan sorgulamada söz konusu riskli yapıda ikametinin olmadığı, A.R.A.A.D. yazılım sisteminde riskli yapının yıkım tarihinin 29/04/2019, tahliye tarihinin ise 06/08/2019 olduğu, riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren üç aylık, tahliye tarihinden itibaren bir yıllık başvuru sürecini doldurmuş olduğu tespit edildiğinden kira yardımı başvurusunun kabul edilemediği” hususunun bildirildiği görülmüştür.
11) Bahse konu yazıdan, başvuranın 06/08/2019 tarihli kira yardımı başvurusunun, kira
yardımı için başvuru sürelerini geçirmesi sebebiyle reddedildiği anlaşılmaktadır. Burada, idarenin işleminin yasal dayanağı bulunup bulunmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
12) Söz konusu hususun açıklığa kavuşturulması için yukarıda bahsedilen 6306 sayılı Kanun
ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği ile birlikte 2019 yılı Kira Yardımı Kılavuzu çerçevesinde bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
13) 6306 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrası incelendiğinde, anlaşma ile tahliye
edilen yapıların maliklerine, kiracılarına ve yapıda ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahiplerine geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabileceği hususunun yer aldığı, kira yardımında başvuru sürelerine ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, bu hususların 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde düzenlendiği görülmektedir.
14) Anılan Yönetmeliğin kira yardımını düzenleyen 16 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında,
kira yardımı başvurularının; tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde yapılması gerektiği belirtilmiş olup, benzer bir düzenlemenin 2019 yılı Kira Yardımı Kılavuzunda da yer aldığı görülmektedir. Ayrıca, 2019 yılı Kira Yardımı Kılavuzunun 11 inci maddesinin son fıkrasında, söz konusu kılavuzun 01/01/2019 tarihinden itibaren geçerli olduğu, bu tarih itibarı ile yapılan yeni başvurular ile bu tarih itibariyle henüz sonuçlandırılmamış başvuruların bu kılavuz hükümlerine göre inceleneceği ve sonuçlandırılacağı hüküm altına alınmıştır.
15) Başvuranın 06/08/2019 tarihli başvurusu bu kapsamda incelendiğinde, maliki olduğu riskli
yapı için kira yardımı başvurusunun 07/05/2018 olan tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde 07/05/2019 tarihine kadar ya da 29/04/2019 olan yıkım tarihinden itibaren üç ay içinde 29/07/2019 tarihine kadar yapılması gerektiği; ancak başvuranın Yönetmelikte ve Kılavuzda belirtilen süreleri aşarak 06/08/2019 tarihinde kira yardımı başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır. Bu kapsamda, idarenin 21/08/2019 tarihli kira yardım talebinin reddine ilişkin işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
16) Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu 17/09/2019 tarihli başvurusu üzerine verilen
25/09/2019 tarihli ve 2019/16024 başvuru numaralı Gönderme Kararına cevaben Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı tarafından başvurana ve Kurumumuza iletilen 07/10/2019 tarih ve
E.232101 sayılı cevabi yazıda da talebin “süre yönünden” reddedildiği yinelenmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri kapsamında söz konusu idari işlemde de hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
17) Öte yandan; başvuranın annesi …’in kira yardımı başvurusunda bulunması neticesinde adı
geçene kira yardımı yapıldığı iddiası ile ilgili olarak idareden temin edilen belgelerden, annesinin 26/03/2019 tarihinde kira yardımı başvurusunda bulunduğu, bu tarihin mevzuatta belirtilen süre şartını taşıdığı tespit edilmiştir.
18) Başvuran, talebinin 2019 Kira Yardımı Kılavuzunun “Kira yardımında geçici uygulama”
başlıklı Geçici 1 inci maddesi kapsamında değerlendirilmesini talep etmektedir. Anılan madde incelendiğinde (bkz. Prg. 7.4); Kanun ve Yönetmelikte yer almayan bir düzenleme ile idarece kişilerin hak kayıplarının önüne geçilmesi amacıyla koşullu bir geçiş düzenlemesi yapıldığı görülmektedir. Söz konusu Kılavuz hükmünde, yıktırılan riskli yapılarda ikamet ettiği halde, ikameti tevsik edici faturanın ibrazı, faturada tüketim, adres bilgilerindeki uyumsuzluk, numarataj yanlışlıkları vb. sebeplerle ikametini belgelendiremedikleri için kira yardım başvurusu reddedilen maliklerden bina yıkım tarihinden 10/12/2018 tarihine kadar bir yıllık başvuru süresi dolmamış olanların, 10/12/2019 tarihine kadar başvurmaları halinde, başvurularının 2019 Kira Yardım Kılavuzu kapsamında değerlendirileceği anlaşılmaktadır.
19) Başvuranın talebi 2019 Kira Yardım Kılavuzunun Geçici 1 inci maddesi kapsamında
değerlendirildiğinde, Geçici 1 inci madde ile ikamet şartına ilişkin Kanun değişikliğinden önceki dönemde başvuranların ikamet değişikliği nedeniyle hak kaybı yaşamasının önüne geçilmesinin amaçlandığı, ancak somut olayda başvuranın yıktırılan riskli yapıda ikamet ettiğine ilişkin herhangi bir iddiası ya da beyanı olmadığı, dosyasına söz konusu yapıda ikamet edildiği halde ikametin belgelendirilememesi gerekçesiyle reddedilen herhangi bir başvurunun da sunulmadığı anlaşıldığından, başvuranın 06/08/2019 tarihli başvurusunun anılan Geçici 1 inci madde kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, başvuranın geçici madde kapsamında değerlendirilme talebinin, bahse konu hükmün başvurucular için yeterince anlaşılır olmamasından kaynaklandığı değerlendirilmiştir.
20) Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir ve herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede
yaşama hakkına sahiptir. Anayasanın 5 inci maddesi “Devletin temel amaç ve görevleri, …kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır” düzenlemesi ile sosyal devletin sağlanmasında devlete bir takım yükümlülükler getirmiştir. Çevreyi geliştirme, sağlığını koruma, kirlenmesini önleme, sağlıklı ve düzenli kentleşmenin sağlanması, şehirlerin özellikleri, çevre şartlarını gözeterek bir planlama çerçevesinde konut ihtiyaçlarını karşılayacak tedbirleri almak da bu yükümlülükler arasında sayılmıştır.
21) Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilmesi kapsamında çıkarılan 6306 sayılı Kanun ile
riskli alan içinde veya dışında olup da ekonomik ömrünü tamamlamış ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı tespit edilen riskli yapılar, standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil edecek şekilde iyileştirilmeye ve yenilenmeye çalışılmaktadır.
22) Anılan Kanun kapsamında riskli olarak tespit edilen yapılardaki hak sahiplerinin, bu
iyileştirme ve yenilenme sürecinde oluşabilecek mağduriyetlerinin önlenmesi amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca kira yardımı adıyla kişilere finansal destek sağlanmaktadır.
23) Yukarıda belirtildiği üzere, Bakanlığın kira yardımı ile ilgili olarak başvuru süresi
takdirinde esas alacağı objektif ölçütler Kanunda gösterilmemiştir. Kanunda sadece kira yardımı verilebileceği düzenlenmiş, bununla beraber Kanunun uygulanmasına dair diğer usul ve esasların Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikler ile düzenleneceğine yer verilmiş olup, kira yardımında başvuru süreleri hususunda yetki idareye bırakılmıştır. İlgili Yönetmelikte kira yardımı başvurularının tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde yapılacağı şeklindeki düzenleme açık ve anlaşılır olmakla beraber,
2019 yılı Kira Yardımı Kılavuzu’nun geçici birinci maddesinde yer alan düzenlemenin kuşkuya
yer vermeyecek şekilde açık ve net olmadığı, anlaşılır olmaktan uzak olduğu değerlendirilmiştir.
24) Anayasa Mahkemesinin 17/04/2008 tarihli ve 2005/5 Esas, 2008/93 Karar sayılı kararında;
“Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir.
Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Yasa kuralı, ilgili kişilerin mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini makul bir düzeyde öngörmelerini mümkün kılacak şekilde düzenlenmelidir. “Öngörülebilirlik şartı” olarak nitelendirilen bu ilkeye göre yasanın uygulanmasında takdirin kapsamı ve uygulama yöntemi bireyleri keyfi ve öngöremeyecekleri müdahalelerden koruyacak düzeyde açıklıkla yazılmalıdır. Belirlilik, kişilerin hukuk güvenliğini korumakla birlikte idarede istikrarı da sağlar.” denilmektedir.
25) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; kira yardımına ilişkin somut olay
için geçerli olan düzenlemelerde (İlgili Kanun, Yönetmelik ve Kılavuz); kira yardımı başvurularının, tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren üç ay içinde yapılacağı hususu belirlenmiş olup, başvuranın kira yardımı talebinin reddine ilişkin idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,
25.1) Anayasamızın 65 inci maddesi ve hukuk devletinin temel ilkelerinden olan belirlilik ilkesi
ile birlikte yasal düzenlemelerde öngörülebilirlik şartı göz önünde bulundurulduğunda, 2019 yılı Kira Yardımı Kılavuzunun geçici 1 inci maddesinde yer alan hükmün kuşkuya yer vermeyecek şekilde net, açık ve anlaşılır olmadığı değerlendirildiğinde, burada başvuru süresi 10/12/2019 tarihinde dolmuş olmakla beraber, bundan sonra yapılacak düzenlemelerde söz konusu hususta daha dikkatli olunması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemesinde dava yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Başvuru süresi 10/12/2019 tarihinde dolmuş olmakla beraber, 2019 yılı Kira Yardımı
Kılavuzunda yer alan söz konusu geçici düzenlemeye benzer bundan sonraki düzenlemelerin kuşkuya yer vermeyecek şekilde net, açık ve anlaşılır olması hususunda ÇEVRE VE
ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Çevre Ve Şehircilik Bakanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi