|
ÖZET: Başvuran, Kadıköy ilçesinde bulunan bir bağımsız bölümün sahibi olarak, 07/03/2017 tarihinde Kadıköy Belediyesi’ne yaptığı kira yardımı başvurusunun reddedilmesi üzerine, bu kararın iptalini talep etmiştir. İdare, başvurunun reddedilme gerekçesi olarak, başvuranın riskli yapı tespit raporunun onay tarihinden sonra taşındığını ve bu nedenle kira yardımı için gerekli olan “riskli yapıda ikamet etme” şartını sağlamadığını belirtmiştir.
Kadıköy Belediye Başkanlığı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, başvuranın kira yardımı talebinin hukuki dayanağını incelemiş ve 6306 sayılı Kanun ile ilgili kılavuzlar çerçevesinde, riskli yapı onay tarihinden sonra yapılan taşınmaların kira yardımı başvurusu için engel teşkil ettiğini vurgulamıştır. Başvuranın, riskli yapı onay tarihinden sonra bağımsız bölüm satın alması da bu durumu etkilemiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. İlgili idarelerin, başvuru süreçlerinde iyi yönetim ilkelerine uygun davrandığı ancak başvurana itiraz yolu hakkında bilgi verilmediği tespit edilmiştir. Başvuranın, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 9501-9501 |sayi|94019529-101.07.05-E.94019529-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/3446 2017/ 3446
KARAR TARİHİ : 17/08/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Kadıköy Belediye Başkanlığı
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Re”sen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Kira yardımı talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 04/04/2017 4.4.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; İstanbul İli Kadıköy İlçesi Sokak pafta ada parselde tapuda
kain numaralı bağımsız bölümün maliki olduğunu, 07/ 03/ 2017 tarihinde kira yardımı için
Kadıköy Belediyesi’ne yapmış olduğu başvurusunun reddedildiğini iddia ederek, kira yardımından yararlandırılmamasına yönelik idari işlemin iptal edilmesini ve tarafına kira yardımı yapılmasına karar verilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 23/ 05/ 2017 tarih ve E . sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 26/ 05/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1) Kurumumuz tarafından gönderilen yazının, ilgisi nedeniyle Altyapı ve Kentsel Dönüşüm
Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne gönderildiği belirtilmiştir .
1 / 62.2) Bunun üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel
Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 16/ 06/ 2017 tarih ve E . sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.2.1) 2015 yılından itibaren başvuru yapan hak sahiplerinin kira yardımı başvurularının, riskli yapı
tespit raporu onay tarihinde riskli yapıda ikamet etme şartı ve 2015 yılı Kira Yardımı Uygulamaları
Kılavuzunda belirtilen diğer şartları sağlamaları halinde ilgili Belediye Başkanlığı’nca değerlendirileceği,
2.2.2) ’na ait yapının riskli yapı tespit raporunun 20/ 01/ 2015 tarihinde
onaylandığı, adı geçene ait adres bilgileri raporuna göre riskli yapıya riskli yapı tespit raporu onay tarihinden sonraki bir tarihte taşınıldığı, bu nedenle adı geçenin 07/ 03/ 2017 tarihli kira yardımı başvurusunun riskli yapı tespit raporu onay tarihinde riskli yapıda “ikamet etme şartını” sağlamadığı gerekçesiyle reddedildiği belirtilmiştir .
3) Kurumumuzun 23/ 05/ 2017 tarih ve E . sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden
Kadıköy Belediye Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 06/ 06/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle
3.1) Kira yardımı ödemelerinin 6306 sayılı Kanun ve bu kanuna ilişkin uygulama yönetmeliğinde
belirlenen usul ve esaslar ile 2015 Yılı Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu çerçevesinde yapılmakta olduğu,
3.2) İlgili mevzuatta riskli yapıda ikamet etme şartının arandığının yer aldığı,
3.3) ’na ait kira yardımı başvuru dosyası içerisinde yer alan adres bilgileri
raporu belgesine göre; adı geçenin, söz konusu riskli yapının, riskli yapı tespit raporu onay tarihinde ( 20/ 01/ 2015) riskli yapıda oturmadığı, riskli yapıya risk tespit onay tarihinden sonra taşınmış olduğu,
3.4) Ayrıca riskli yapı onay tarihinden sonra bağımsız bölümün satın alınmış olduğu, bu nedenlerle
başvurusunun değerlendirilmediği belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Anayasamızın “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı
74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4.1) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun “Tahliye ve
yıktırma” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır . Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine veya malik olmasalar bile kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak bu yapılarda ikamet edenlere
2 / 6veya bu yapılarda işyeri bulunanlara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı yapılabilir .”,
6) 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“Anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine tahliye tarihinden itibaren
Bakanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir .”, aynı maddenin dördüncü fıkrasında; “Kira yardımı başvuruları; tahliye tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde, Bakanlıkça belirlenecek bilgi ve belgelere istinaden riskli alan veya rezerv yapı alanlarında ilgili kuruma, riskli alan dışındaki riskli yapılarda ise Müdürlüğe veya Bakanlıkça yetki devri yapılması durumunda İdareye yapılır… .”,
7) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün riskli olarak tespit edilmiş yapılar için hazırlamış olduğu 20/ 01/ 2015 tarihli
Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzunun “Riskli Olarak Tespit Edilen Konutta İkamet Eden
Maliklerden;” başlıklı 3.1’inci maddesinin g bendinde; “Malikin riskli olarak tespit edilen yapıda ikamet ettiğine ve riskli olarak tespit edilen yapıyı tahliye ettiğine dair eski ve yeni adresini gösteren
İl/İlçe Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünden alınacak, imzalı ve mühürlü Adres Bilgileri Raporu” alınacağı,
8) 7 numaralı paragrafta bahsi geçen Kılavuzun “Kira Yardımı Başvurularında Dikkat
Edilecek Diğer Hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Kira yardımı ödemelerinde riskli yapıda ikamet şartı aranmakta olup, malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahiplerinden sadece bu şartı sağlayanlara ödeme yapılacaktır .”,
9) 7 numaralı paragrafta bahsi geçen Kılavuzun “Kira Yardımı Başvurularında Dikkat
Edilecek Diğer Hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin altınca fıkrasında; “Binanın riskli olduğu kesinleştikten sonra bağımsız bölümün satıldığı durumlarda, yeni malik kira yardımına başvuramaz .”,
10) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün riskli olarak tespit edilmiş yapılar için hazırlamış olduğu 15/ 03/ 2017 tarihli
Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzunun “Riskli Olarak Tespit Edilen Konutta İkamet Eden
Maliklerden;” başlıklı 3.1’inci maddesinin g bendinde; “Malikin, riskli olarak tespit edilen yapıda Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihte ikamet ettiğine ve riskli olarak tespit edilen yapıyı tahliye ettiğine dair eski ve yeni adresini gösteren İl/İlçe Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğünden alınacak, imzalı ve mühürlü Adres Bilgileri Raporu” alınacağı,
11) 15/ 03/ 2017 tarihli Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzunun “Kira Yardımı Başvurularında
Dikkat Edilecek Diğer Hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; “A .R.A.A.D.net sistemi üzerinden riskli yapı için Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihten sonra satış/ devir yapıldığı durumlarda, yeni malik Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihte ikamet etme şartını sağlayamayacağından kira yardımına başvuramaz .”,
12) Üst paragrafta bahsi geçen Kılavuzun “Kira Yardımı Başvurularında Dikkat Edilecek
Diğer Hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “ 2017 yılı Kira Yardımı
Uygulamaları Kılavuzu 15.03.2017 tarihinden itibaren geçerli olup, bu tarih itibarı ile yapılan yeni başvurular ve bu tarih itibariyle henüz sonuçlandırılmamış başvurular bu Kılavuz hükümlerine göre incelenir ve sonuçlandırılır .”,
3 / 6düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14) Başvuran; 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların
Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında kendisine kira yardımı yapılmasını talep etmektedir .
14.1) Başvuranın kira yardımı talebinin, riskli yapı tespit raporu onay tarihinde riskli yapıda
“ikamet etme şartını” sağlamadığı ve “bağımsız bölümün riskli yapı onay tarihinden sonra satın alınmış olduğu” gerekçeleriyle reddedildiği görülmektedir .
14.2) 14 ve 14.1 numaralı paragraflarda bahsedilen duruma göre, “başvuranın kira yardımı talebinin
kabulü için riskli yapı onay tarihinde riskli yapıda ikamet etmesinin yasal dayanağının bulunup bulunmadığı” hususu ile birlikte “riskli yapı onay tarihinden sonra bağımsız bölümün satın alınmış olmasının kira yardımı alınmasına bir engel teşkil edip etmediği” hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir .
15) Söz konusu hususun açıklığa kavuşturulması için yukarıda bahsedilen 6306 sayılı Kanun, 6306
sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği ile 20/ 01/ 2015 ve 15/ 03/ 2017 tarihli Kira Yardımı Uygulama
Kılavuzu çerçevesinde bir değerlendirme yapılması gerekmektedir .
16) 6306 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrası incelendiğinde, kira yardımına hak
kazanma koşullarına ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı görülmektedir .
17) 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin kira yardımını düzenleyen 16’ncı
maddesinin ilk fıkrası incelendiğinde, Kanundan farklı bir düzenlemeye yer verilmeyerek, anlaşma ile tahliye edilen uygulama alanındaki yapıların maliklerine ve fıkrada sayılan diğer hak sahiplerine, tahliye tarihinden itibaren, kira yardımında bulunulabileceğinin düzenlendiği görülmektedir .
18) 20/ 01/ 2015 tarihli Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu’nda, kira yardımı ödemelerinde
riskli olarak tespit edilen yapıda ikamet şartı arandığı ancak bununla ilgili olarak riskli yapı onay tarihinde ikamet etme gibi bir koşulun aranmadığı, dolayısıyla söz konusu kılavuzda bu hususla ilgili bir düzenleme olmadığı; Ancak;
18.1) 20/ 01/ 2015 tarihli Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu’nda, binanın riskli olduğu
kesinleştikten sonra bağımsız bölümün satıldığı durumlarda, yeni malikin kira yardımına başvuramayacağı, dolayısıyla kira yardımına hak kazanma hususunda bu durumun bir koşul olarak arandığı ve bu hususta açık bir hükmün var olduğu görülmektedir .
19) 15/ 03/ 2017 tarihli Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu’nda, malikten riskli olarak tespit
edilen yapıda Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihte ikamet ettiğine ve riskli olarak tespit edilen yapıyı tahliye ettiğine dair eski ve yeni adresini gösteren adres bilgileri raporu isteneceği,
4 / 6buna göre 15/ 03/ 2017 tarihinden itibaren geçerli olan söz konusu kılavuzda ikamet şartı hususuna
netlik kazandırılmış olup, yapı kimlik numarası alındığı tarihte riskli yapıda ikamet etme koşulunun arandığı görülmektedir .
19.1) 15/ 03/ 2017 tarihli Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu’nda, riskli yapı için yapı kimlik
numarasının alındığı tarihten sonra satış/devir yapıldığı durumda, yeni malikin kira yardımına başvuramayacağının düzenlendiği görülmektedir .
20) Başvuru konusu olay incelendiğinde;
20.1) Başvuranın, İstanbul İli’nde bulunan başka bir adreste ikamet ettiğini 29/ 05/ 2013 tarihinde
beyan ettiği, sonrasında riskli yapının bulunduğu adreste ikamet ettiğini 11/ 05/ 2015 tarihinde beyan ettiği ve bu adresten yine önceki beyan ettiği adresine 17/ 03/ 2016 tarihinde taşındığını beyan ettiği
Adres Bilgileri Raporu’ndan anlaşılmaktadır .
20.2) Riskli yapı onay tarihinin 20/ 01/ 2015 olduğu, dosya ekinde yer alan Riskli Bina Tespit
Raporu’ndan ve ilgili İdarelerin Kurumumuza göndermiş olduğu cevap yazılarından anlaşılmaktadır .
20.3) Başvuruya konu 11 no’lu bağımsız bölümün riskli yapı onay tarihinden sonra 12/ 05/ 2015
tarihinde satın alınmış olduğu, dosya ekinde yer alan Tapu Senedinden ve Kadıköy Belediye
Başkanlığı’nın Kurumumuza göndermiş olduğu cevabi yazısından anlaşılmaktadır .
20.4) Başvuranın, kira yardımı talebiyle 07/ 03/ 2017 tarihinde Kadıköy Belediye Başkanlığı’na
başvuruda bulunduğu, bu talebe ilişkin başvurunun adı geçen İdare tarafından 09/ 03/ 2017 tarihinde reddedilmek suretiyle sonuçlandırıldığı, dosya ekinde yer alan evraklardan anlaşılmaktadır .
21) Mezkur olay, kira yardımına başvuru koşullarının yer aldığı 20/ 01/ 2015 ve 15/ 03/ 2017
tarihli Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu bakımından incelendiğinde;
21.1) Başvuranın kira yardımına ilişkin başvurusunun ilgili İdare tarafından 09/ 03/ 2017 tarihinde
sonuçlandırıldığı hususu dikkate alındığında, 2017 yılı Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzunun
15.03.2017 tarihinden itibaren geçerli olduğu , bu nedenle mezkûr olay açısından 20/ 01/ 2015
tarihli Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu’nun geçerli olduğunu söylemek yerinde olacaktır .
21.2) Üst paragrafta değinilen husus gereği, 20/ 01/ 2015 tarihli Kira Yardımı Uygulamaları
Kılavuzu’nda yer alan ilgili düzenlemede, 18 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, “belirli bir tarihte ikamet şartı” hususunda bir netlik bulunmadığı için kira yardımı ödemelerinde riskli yapı onay tarihinde riskli yapıda ikamet etme gibi bir koşulun aranmadığı,
21.3) Ancak, 20/ 01/ 2015 tarihli Kira Yardımı Uygulamaları Kılavuzu’nda, 18.1 numaralı paragrafta
açıklandığı üzere, binanın riskli olduğu kesinleştikten sonra bağımsız bölümün satıldığı durumlarda, yeni malikin kira yardımına başvuramayacağı şeklinde bir açık hükmün var olduğu görülmektedir .
22) Şanlıurfa 2.İdare Mahkemesi’nin E:2015 / 1308, K :2016 / 488 sayılı kararında, “ 6306 sayılı
Kanunun genel gerekçesinde belirtildiği üzere, işin doğası gereği yardım yapılıp yapılmayacağı, varılacak anlaşmanın şartlarına ve ilgili kişilerin ihtiyaç durumuna bağlı olarak değişebilecektir .
Devletin varılacak anlaşmanın şartlarını ve ilgililerin ihtiyaç durumunu dikkate almadan herkese yardım yapma yükümlülüğü bulunmamaktadır .” hususuna yer verilmiş olup, söz konusu kararda kira yardımı ile ilgili maddede “yapılabilir” ibaresine yer verilerek, ilgili kurum ve kuruluşlara Kanun’da
5 / 6belirtilen sınırlar dâhilinde takdir yetkisi tanınmıştır .
23) Başvuranın iddiaları, İdarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararı ve
dosya birlikte değerlendirildiğinde; kira yardımına ilişkin mezkur olay için geçerli olan düzenlemelerde, riskli yapı ruhsatı onay tarihinde fiilen binada ikamet edenlere kira yardımı yapılacağına ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı ancak binanın riskli olduğu kesinleştikten sonra bağımsız bölümün satıldığı durumlarda, yeni malikin kira yardımına başvuramayacağı şeklindeki açık hükmün var olduğu,
24) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde ; Başvuranın kira yardımı talebinin reddine
ilişkin idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu hususta yapılan değerlendirme neticesinde; her iki İdareden de istenilen bilgi ve belgelerin makul süre içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca Kadıköy Belediye Başkanlığı’nın başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, ilkelerine uygun davrandığı ; ancak başvurana verdiği cevapta karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII . KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvuran ile birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na ve Kadıköy Belediye
Başkanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi