Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü tarafından naklen atanan personelin promosyon ödemesinin yapılmaması nedeniyle yaşanan eşitlik ihlali ta (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/1927-S.24.3052

BAŞVURU NO : 2023/14537

KARAR TARİHİ : 19.02.2024

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : KIRIKKALE İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon ödemesinin yapılması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 12.09.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; 20/03/2023 tarihi itibari ile Çorum İl Sağlık

Müdürlüğü emrinden Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü hastanesinde olarak göreve başladığını, Çorum İl Sağlık Müdürlüğünün Yapı Kredi Bankası ile 2022-2027 yılı için promosyon anlaşması yaptığını, ilgili banka ile yapılan protokole de kurumdan ayrılan personelden promosyon iadesinin talep edilmeyeceğine yönelik madde bulunduğunu, 20/03/2023 tarihi itibari ile Kırıkkale

Hastanesinde göreve başladığı tarihten sonra promosyon ödemesi ile ilgili olarak 20/04/2023 tarihinde Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğüne dilekçe ile başvuruda bulunduğunu, ancak tarafına olumsuz cevap verildiğini, daha sonra tekrar verdiği dilekçesinin ise resmi işleme alınmadığını, Kırıkkale İl Sağlık

Müdürlüğü ile Ziraat Bankası arasında yapılan protokolün 19. maddesinde ‘’Geçerliliği halen devam eden bir dönem için bankadan promosyon almış kurum personeline, ilgili dönem boyunca banka tarafından herhangi bir şekilde promosyon ödemesi yapılmayacaktır, ancak işbu protokolün halen yürürlükte bulunan bir maaş protokolü mevcut iken ek promosyon ödenmesini teminen ek protokol mahiyetinde akdedilmiş olması halinde madde 18 uygulanılır.’’ denilmekte olduğunu, Ziraat Bankası ile yapılan görüşmesi neticesinde 19. madde de geçerliliği halen devam eden bir dönem için personelin tayin geldiği ildeki Ziraat

Bankası şubesinden promosyon almış ise kurum personeline promosyon ödeme yapılmamasından bahsedildiğinin tarafına bildirildiğini, örnek olarak Hastanesine 2023 yılı Mart ayında

Beyin Cerrahi uzmanı olarak başlayan bir personel ile aynı şartlarda olmalarına rağmen ilgili kişiye

Kırıkkale Hastanesi tarafından promosyon ödeme emri çıkarılarak promosyon ödemesi yapıldığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

/

II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğünden 01/11/2023 tarihli ve S. sayılı yazı ile konuya ilişkin bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Anılan idareden alınan 28/11/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;

2.1. Başvuranın naklen geldiği ve kadrosunun bulunduğu Çorum İl Sağlık Müdürlüğünün 15.03.2022-

15.03.2027 tarihleri için promosyon anlaşması kapsamında kendisine 17.500 TL promosyon ödemesi

yaptığı, anılan il müdürlüğünün yazısında başvuranın kurumdan ayrılırken promosyon tutarını iade etmediği, Müdürlükleri ile T.C. Ziraat Bankası arasında yapılan promosyon sözleşmesinin 19. Maddesine istinaden Müdürlüklerince başvurana herhangi bir promosyon ödemesi yapılmadığı,

2.2. Başvuranın 20.03.2023 tarihinden itibaren 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 42. Maddesinin 12. Fıkrası gereğince sözleşmeli statüde Kırıkkale Hastanesi Başhekimliğinde olarak görev yapmakta olduğu, 663 sayılı KHK hükmünce başvuranın maaş ödemelerinin Müdürlükleri tarafında yapılmakta olduğu, performans ve diğer ödemelerinin sözleşmeli olarak görev yaptığı Kırıkkale

Hastanesi Başhekimliğince yapılmakta olduğu,

2.3. Başvuranın promosyon ödemeleri hakkında vermiş olduğu dilekçesine istinaden T.C. Ziraat Bankası

Kırıkkale Merkez Şube Müdürlüğüne yazılan yazıda başvuranın şartları belirtilerek kendisine promosyon ödemesinde bulunup bulunulamayacağının sorulduğu, bankadan gelen cevabi yazıda, “ödenebilir/ödenmesinde sorun yoktur.” ibaresi belirtilmesi ve ayrıca kişinin devam eden güncel bir promosyonunu olduğundan başvurana promosyon ödemesinde bulunulamayacağının kendisine bildirildiği,

2.4. 20.07.2007 tarih ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında 23.12.2022 tarihinde düzenlenmiş ve 15.12.2022 tarihinden itibaren geçerli olan T.C. Ziraat

Bankası ve Müdürlükleri arasında imzalanan protokolün 19. maddesinde yer alan “Geçerliliği halen devam eden bir dönem için Bankadan promosyon almış Kurum personeline ilgili dönem boyunca Banka tarafından herhangi bir şekilde promosyon ödemesi yapılmayacaktır. Ancak iş bu protokolün halen yürürlükte bulunan bir maaş protokolü mevcut iken ek promosyon ödenmesini teminen ek protokol mahiyetinde akdedilmiş olması halinde iş bu protokolün 18. Maddesi kapsamında hesaplanacak cezai şartın belirlenmesinde Banka tarafından aynı döneme ilişkin ödenen toplam promosyon tutarı dikkate alınacaktır.” maddesi gereğince

Çorum İl Sağlık Müdürlüğünde geçerliliği halen devam eden bir promosyon anlaşması bulunduğundan dolayı başvurana promosyon ödemesinin yapılamadığı,

2.5. Başvuranın şikayet başvurusunda yer vererek kendisi ile benzer durumda olduğunu iddia ettiği personelin Müdürlükleri personeli olmamakla birlikte adı geçen personele promosyon ödemesinin yapıldığı,

Görülmüştür.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.

Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,

3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,

4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal

Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,

5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her

türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,

6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,

7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi; “Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.”,

/

8.20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık

Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,

9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün

34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında

yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran, 1. paragrafta da açıklandığı üzere, naklen tayin ile atandığı Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğünce, daha önceki çalıştığı Kurumda promosyon alması gerekçe gösterilerek ödenmeyen banka promosyonu bedelinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.

12. Başvuruya muhatap Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, başvuranın,

20.03.2023 tarihinde Kırıkkale Hastanesi Başhekimliğinde olarak göreve

başladığı, naklen geldiği ve kadrosunun bulunduğu Çorum İl Sağlık Müdürlüğünün 15.03.2022-15.03.2027 tarihleri için promosyon anlaşması kapsamında kendisine 17.500 TL promosyon ödemesi yaptığı, anılan il müdürlüğünün yazısında başvuranın kurumdan ayrılırken promosyon tutarını iade etmediği, T.C. Ziraat

Bankası ve Müdürlükleri arasında imzalanan protokolün 19. maddesinde yer alan “Geçerliliği halen devam eden bir dönem için Bankadan promosyon almış Kurum personeline ilgili dönem boyunca Banka tarafından herhangi bir şekilde promosyon ödemesi yapılmayacaktır. Ancak iş bu protokolün halen yürürlükte bulunan bir maaş protokolü mevcut iken ek promosyon ödenmesini teminen ek protokol mahiyetinde akdedilmiş olması halinde iş bu protokolün 18. Maddesi kapsamında hesaplanacak cezai şartın belirlenmesinde Banka tarafından aynı döneme ilişkin ödenen toplam promosyon tutarı dikkate alınacaktır.” maddesi gereğince

Çorum İl Sağlık Müdürlüğünde geçerliliği halen devam eden bir promosyon anlaşması bulunduğundan dolayı başvurana promosyon ödemesinin yapılamadığı, başvuranın şikayet başvurusunda yer vererek kendisi ile benzer durumda olduğunu iddia ettiği personelin Müdürlükleri personeli olmamakla birlikte adı geçen personele promosyon ödemesinin yapıldığının bildirildiği görülmüştür.

13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra

/

No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.

14. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.

15. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu

Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.

16. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, 20.07.2007 tarih ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında 23.12.2022 tarihinde düzenlenen ve 15.12.2022 tarihinden itibaren geçerli olan T.C. Ziraat Bankası ve Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü arasında imzalanan protokolün

15.12.2022 ila 14.12.2025 tarihleri arasında geçerli olduğu, bu protokol çerçevesinde her bir personele

25.200 TL hesaben ve 3.800 TL Bankkart lirası ödeneceği, başvuranın söz konusu protokolün geçerli

olduğu 15.12.2022 tarihinden birkaç ay sonra 20.03.2023 tarihinde ilgili idarede göreve başlanmasına rağmen başvuranın daha önce görev yapmış olduğu idareden promosyon ödemesi alması gerekçe gösterilerek kendisine eksik promosyon ödemesinde bulunulduğu görülmüştür.

17. Öte yandan başvuranın eski görev yerinden maaş ödeme protokolü çerçevesinde 2027 yılı Mart ayına kadar promosyon ödemesini aldığı, alınan bu promosyonun başvuranın kurumundan ayrılırken kendisinden talep edilmediği, yine başvuranın naklen gittiği yeni iş yerinde 20.03.2023-14.12.2025 tarihleri arasında

T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’nin ilgili banka şubesinden maaş alacağı, yani söz konusu bankaya yapılan toplu maaş ödemeleri içerisinde başvurana ait maaş ödemelerinin de bulunduğu, ilgili idare tarafından başvuruya ilişkin olarak yapılan değerlendirmede de anılan banka şubesinin bu durumdan faydalanacağının da göz ardı edildiği, bu durumun da başvuranın mağduriyet yaşamasına yol açtığı anlaşılmaktadır.

18. Şu halde yeni bir kurumda göreve başlayan, yeni bir maaş ödeme protokolüne tabi olarak maaş alacak olan personel için, bu protokol kapsamında yapılacak işlemlerde idarenin tüm personele eşit davranma yükümlülüğüne uyması Anayasamızda öngörülen kanun önünde eşitlik ilkesinin gereğidir. Bu çerçevede, başvuran ile aynı tarihlerde Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğüne naklen atama ile gelen başka bir personele

/

promosyon ödemesinde bulunulmasına rağmen başvurana promosyon ödemesinde bulunulmaması

Anayasamızda yer alan eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

19. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğüne naklen atama yoluyla atanan ve kendisine maaş ödeme protokolü süresince yapılacak maaş ödemelerinin dikkate alınmaksızın daha önceki kurumundan almış olduğu promosyon ödemesi ve bu ödemeye dayanak teşkil eden maaş ödeme protokolünün sözleşme süresi gerekçe gösterilerek promosyon ödemesi yapılmaması işleminde hukuka, hakkaniyete ve yukarıdaki paragrafta belirtildiği üzere eşitlik ilkesine uygunluk tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Kırıkkale İdare

Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için KIRIKKALE

İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

KIRIKKALE İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve KIRIKKALE İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/