|
ÖZET: Bu karar, başvuranın kişisel verilerinin izinsiz paylaşılması ve bu bilginin resmi basketbol müsabakalarında görev verilmemesi amacıyla kullanılması üzerine odaklanmaktadır. Başvuran, askerlik bilgisi nedeniyle görevden men edildiğini, ancak basketbol müsabakalarında görev alabilmek için askerlik şartının aranmadığını iddia etmiştir. Türkiye Basketbol Federasyonu ve İstanbul Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nün bu durumu dikkate almadığı ve başvuranın dilekçelerine geç yanıt verdiği belirtilmiştir.
Kararda, başvuranın dilekçelerine yanıt verilmemesi ve tahkim yoluna başvurmasının engellenmesi gibi iddialar incelenmiş, bu durumun iyi yönetim ilkelerine aykırı olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, Türkiye Basketbol Federasyonu’nun atama süreçlerinde hukuka uygun davranmadığı ve başvuranın hak arama özgürlüğünü kısıtlayıcı düzenlemeler yaptığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye Basketbol Federasyonu’na, atama süreçlerinde yapılan hukuka aykırı uygulamaların düzeltilmesi ve başvuranın mağduriyetinin giderilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, spor alanında kişisel verilerin korunması ve adil yönetim ilkelerinin önemini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4941-S.7406
BAŞVURU NO : 2018/16024
KARAR TARİHİ : 01/07/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL GENÇLİK VE SPOR İL MÜDÜRLÜĞÜ
TÜRKİYE BASKETBOL FEDERASYONU
BAŞKANLIĞI
GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Türkiye Basketbol Federasyonu İstanbul İl Temsilciliğinin
BAŞVURUNUN KONUSU :
kişisel verilerine izinsiz erişimi, Gençlik ve Spor İl
Müdürlüğü’nün gerekli işlemleri yapmadığı iddiaları hk.
BAŞVURU TARİHİ : 01/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran … … Kurumumuza yapmış olduğu tarihli başvuruda, özetle;
1999 yılından bu yana İstanbul Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğüne bağlı olarak
il düzeyindeki basketbol müsabakalarında masa görevlisi-hakem lisansına sahip olduğunu, spor müsabakalarında masa görevlisi-hakem olarak ilgili spor mevzuatında belirtilen hakem olma şartları çerçevesinde görev alabildiğini, Federasyon ile arasında herhangi bir işçi-işveren ilişkisi olmadığını, sözleşmeli-kadrolu hakem de olmadığını, fahri görev olarak hakemlik yaptığını, basketbol müsabakalarında masa görevlisi-hakem olarak görevlendirmelerin İstanbul Gençlik
Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü uhdesinde fahri görevli … Temsilcisi … … … ve … üyesi
… … tarafından yapıldığını, 29/03/2017 tarihinde … üyesi … … tarafından cep telefonu kanalı ile arandığını, askerlik görevini yerine getirmediğine ilişkin bilgiyi 11/01/2016 – 02/11/2016 tarihleri arasında çalışmış olduğu eski işyeri olan Türkiye Basketbol Federasyonu (TBF)
aracılığı ile öğrendiğini, bu nedenle müsabakalarda görev verilmeyeceğinin söylendiğini, bu tarihten sonra resmi basketbol müsabakalarında tarafına hakemlik görevi tebliğ edilmemesi sonrasında, 14/04/2017 tarih ve … sayılı dilekçeyi İstanbul Gençlik Hizmetleri ve Spor İl
Müdürlüğü makamına verdiğini, spor mevzuat ve yönetmeliklerine aykırı biçimde hareket edildiğini ve mağduriyet yaşadığını bildirdiğini, İstanbul Gençlik Hizmetleri ve Spor İl
Müdürlüğü tarafından işlem yapılmadığını ve tarafına cevap verilmediğini, ancak İstanbul
Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü … ünvanlı … … tarafından İstanbul Basketbol İl
Temsilcisine 24/04/2017 tarih …-…-… sayılı yazının e-posta yoluyla gönderildiğini, 21/04/2017 tarihinde … … …’nin hakkında kuruma evrak sunduğunu, ancak ilgili evrakın evrak-kayıt biriminden geçirilmemiş olduğunu, buna rağmen evrak kayıt protokol sayı numarası olmayan evraka İstanbul Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü Spor Şube Müdürü
… … imzasıyla usulsüzce cevap verildiğini, 01/06/2017 tarih … sayılı dilekçe ile ikinci defa
İstanbul Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğüne başvurduğunu, resmi basketbol müsabakalarında şahsına yine spor mevzuatına aykırı biçimde görev verilmemesinin dolayısıyla, mağduriyetinin devam ettiğini bildirdiğini, 01/06/2017 tarih … sayılı dilekçesine 02/10/2018 tarih …-…-E…sayılı yazı ile, İl Müdürü … … e-imzasıyla 489 gün (1 yıl 4 ay)
sonra cevap verildiğini, anlaşılması güç, muğlak, üstü örtülü biçimde ve gerçekdışı ifadelerle mağduriyetinin giderildiğini ve müsabakalarda görev aldığına dair cevap verildiğini, ancak yetersiz ve gerçekdışı bilgi verildiğini, mağduriyetinin sürdüğünü, 29/03/2017 tarihinden bu yana basketbol resmi müsabakalarında tarafına görevlendirmeler yapılmadığını, İstanbul
Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü’nün görevlendirilmemesine ilişkin kararını muhafaza ettiğini, cevap ve savunma hakkının açıkça engellendiğini, Türkiye’de spor uyuşmazlıklarının çözümü için Spor Genel Müdürlüğü Tahkim Kurulu gibi kurumlara başvurmasının da bu yolla engellenmek istendiğini, İstanbul Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü’nün müsabakalarda görev verilmemesi kararı hakkında tarafına bilgi vermediğini ifade etmekte, spor mevzuat ve yönetmeliklerine aykırı davranış, dilekçeye cevap verilmeme, dilekçeye geç cevap verilmesi konularının değerlendirilmesi ve gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 13/03/2019 tarih ve E… sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen İstanbul Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nün 29/03/2019 tarih ve E…sayılı yazısı ile; 2.1. Başvuranın masa görevlisi olarak Federasyon ve İl Faaliyetlerinde görev aldığı, kendisine görev verilmediğine istinaden İl Müdürlüğüne dilekçe verdiği, İl Müdürlüğüne verilen dilekçenin İl Temsilciliğine gönderildiği, masa görevlilerinin görevlendirilmesi işleminin
24/05/2016 onay tarihli ‘Müsabaka görevlileri yönergesi’, Hakemler Talimatı (onay Tarihi:
17/08/2018 İlgili tarih itibariyle Müsabaka görevlileri yönergesi Yürürlükten kaldırılmıştır.)
7’nci maddesinde İl Hakem Kurullarınca yapılacağı, İl Hakem Kurulu Üyelerin görev ve sorumlulukları ve görevlendirmelerin Atamadan sorumlu üye tarafından yapılacağının belirtildiğini, belirtilmiştir.
2.2. Başvuranın, dilekçelerini ‘Müsabaka Görevlileri Yönergesi’nin 45’inci maddesinde “İl
Hakemleri ve Yerel Liglerde görev yapan görevliler başvurularını İl Müdürlüğü aracı ile yapmak zorundadırlar. Doğrudan yapılan başvurular işleme konulmaz.” denildiğinden dilekçenin İl Müdürlüğüne verildiği, görevlendirmelerin İl Temsilciliğine bağlı İl Hakem
Kurulunca yapıldığı, bu nedenle dilekçenin İl Temsilciliğine gönderildiği, başvuranın mağduriyet yaşamaması ve konunu çözümü için yazışmalar yapıldığı bilgisi verilerek ilgili bilgi ve belgeler Kurumumuza gönderilmiştir.
3. Kurumumuzun 13/03/2019 tarih ve E… sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen Türkiye Basketbol Federasyonu’nun 12/04/2019 tarih ve …/…-… sayılı yazısı ile; 3.1. Basketbol müsabakalarında görev alan masa görevlilerinin seçilmesi ve görevlendirilmesi işlemlerinin Gençlik ve Spor Bakanlığı – İstanbul Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından atanan İl Hakem Kurulu tarafından yapıldığı, bu sebeple başvuranın yaptığı yazışmaların, görev aldığı müsabaka çizelgesinin ve ilgili evraklarının Spor İl Müdürlüğünden talep edilmesi gerektiği; 3.2. Başvuranın 11/01/2016-02/11/2016 tarihleri arasında Federasyonun Alt Yapı Faaliyetleri biriminde çalıştığı, halihazırda ise Federasyon ile başvuran arasında işçi- işveren ilişkisinin bulunmadığı, başvuran ile Federasyon arasında herhangi bir dava bulunmadığı gibi Federasyon tarafından başvuranın müsabakalarda görev almamasına yönelik de bir karar alınmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 4.1. “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” başlıklı 59’uncu maddesi; “Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder.
Devlet başarılı sporcuyu korur.
(Ek fıkra: 17/3/2011-6214/1 md.) Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir. Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.” hükmünü, 4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkınasahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü, 6. 21/05/1986 tarih ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun 9’uncu ek maddesinde; “(Ek: 4/3/2004-5105/2 md.) (Değişik birinci fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Spor dalı ile ilgili faaliyetleri ulusal ve uluslararası kurallara göre yürütmek, gelişmesini sağlamak, sporcu sağlığı ile ilgili konularda gerekli önlemleri almak, teşkilatlandırmak, federasyonu uluslararası faaliyetlerde temsil etmek ve Tahkim Kurulu kararlarını uygulamakla görevli ve yetkili, özel hukuk hükümlerine tabi bağımsız spor federasyonları kurulur. Federasyonlar, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur ve kararın Resmi Gazetede yayımlanması ile tüzel kişilik kazanır. Bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen federasyonların tüzel kişilikleri bu maddede belirtilen usulle iptal edilir ve mal varlıkları Gençlik ve Spor
Bakanlığına devredilir. … Federasyon malları Devlet malı hükmündedir, haczedilemez.
Federasyon faaliyetlerinde görevli bulunanlar, görevleriyle ilgili olarak işlemiş oldukları suçlar bakımından kamu görevlisi sayılır…” denilmektedir 7. 19/7/2012 tarihli ve 28358 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bağımsız Spor
Federasyonlarının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik; 7.1. Tanımlar başlıklı 4’üncü maddesinde; “….ç) Federasyon: 3289 sayılı Kanunun Ek 9 uncu maddesi hükümlerine göre kurularak tüzel kişilik kazanan, organları genel kurul tarafından seçimle göreve gelen, her türlü kararlarını kendi organları içerisinde alan, bütçesi genel kurul tarafından onaylanan ve ibra edilen, özel hukuk hükümlerine tabi bağımsız spor federasyonunu, i) Talimat: Federasyon ana statüsüne uygun olarak yönetim kurulu tarafından hazırlanan ve Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleme,” şeklinde ifade edilmiştir.
7.2. Denetim başlıklı 17’inci maddesinde; “(1) Federasyonların her türlü faaliyetlerinin denetimi; genel kurul, denetim kurulu ve Bakan tarafından görevlendirilecek denetim elemanlarınca yapılır.”; (3) Bakanlık veya Genel Müdürlükçe yaptırılacak denetimlerde; a)
Her türlü iş ve işlemlerin mevzuata uygun yapılıp yapılmadığı,” kurala bağlanmıştır.
7.3. Disiplin işlemleri başlıklı 18’inci maddesinde; “(1) Federasyonlara bağlı spor dalları ile ilgili olarak; a) Federasyonların faaliyet programında yer alan müsabaka ve faaliyetlerde; kulüpler, federasyona bağlı spor dallarında faaliyette bulunan kuruluşlar, sporcular, hakem, antrenör, menajer, yönetici ve görevli diğer kişilerin spor ahlakına ve disiplinine aykırı davranışlarına ilişkin ceza işlerine federasyonun ceza/disiplin kurulu,” kurala bağlanmıştır.
8. 01/10/2014 tarih ve 29136 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Basketbol Federasyonu Ana Statüsü’nün ‘Federasyon il temsilciliği’ başlıklı 20’nci maddesinde; “ (1) Federasyonun yurt içi bağlantısını sağlamak üzere yönetim kurulu kararı ile illerde Federasyon temsilcilikleri kurulabilir. (2) Federasyon il temsilcileri, Federasyon Başkanının teklifi ve Genel Müdürün onayı ile görevlendirilir. Federasyon il temsilcisinin görev süresi, Başkanın görev süresi kadardır. (3) Federasyon Yönetim Kurulu tarafından il temsilcilerinin bazıları aynı zamanda bölge temsilcisi olarak görevlendirilebilir.
(4) Federasyon il temsilcisi, Federasyon ile il müdürlüğü arasındaki koordinasyonu sağlar.
Federasyon adına yaptığı işlemler hakkında il müdürlüğüne ve Federasyona bilgi verir.
Federasyon il temsilcileri, il müdürlüğü ya da Federasyonca temin edilecek bürolarda görev yapar. (5) Federasyon hizmet ve faaliyetlerini yerine getirmeyen, il müdürlüğü ve Federasyonla koordinasyon sağlamayan Federasyon il temsilcileri, Federasyon Başkanının teklifi ve Genel
Müdürün onayı ile görevden alınır.” denilmektedir.
9. 24/05/2016 tarihli yürürlükten kaldırılan Müsabaka Görevlileri Yönergesi’nin; 9.1. ‘Müsabaka Resmi Görevlileri’ başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Ülkemizde düzenlenen her türlü resmi veya özel basketbol müsabakalarında, Federasyon tarafından belirlenmiş esaslar doğrultusunda eğitim görmüş ve eğitim sonunda yapılan sınav ve testlerde başarılı olarak lisans veya belge almış kişiler görev yapabilir.” denilmekte; ikinci fıkrasında, “Basketbol müsabakaları resmi görevlileri aşağıdaki gibidir. a) Hakemler, b)
Gözlemciler, c) Masa Görevlileri, d) Temsilciler, e) Saha Komiserleri” denilmektedir.
9.2. ‘Görev’ başlıklı 30’uncu maddesinde; “Müsabaka görevlileri; basketbol müsabakalarında sayı görevlisi, saat görevlisi, şut saati görevlisi ve yardımcı sayı görevlisi olarak görev yapan kişilerdir.” denilmekte; 9.3. ‘Başvurular ve Masa Görevlisi Olabilme Şartları’ başlıklı 31’inci maddesinde; “Basketbol müsabakalarında masa görevlisi olarak görevlendirilecek kişilerin öncelikle bu görev için açılacak kurslara katılmak üzere başvuruda bulunmaları gereklidir. Başvurularını zamanında yapan ve istenen belgeleri tam olarak teslim edenlerin başvuruları İHK tarafından değerlendirilir ve uygun görülenler ismen kurslara davet edilirler. İHK tarafından yapılacak masa görevlisi sınavlarına katılacaklarda aşağıdaki koşullar aranır; a) Türkiye Cumhuriyeti
Vatandaşı olmak, b) En az lise veya dengi okul öğrencisi veya mezunu olmak, c) 17 yaşından küçük olmamak, d) Yüz kızartıcı bir suçtan dolayı hüküm giymemiş olmak, e) Disiplin ve ceza kurulları tarafından üç aydan daha fazla ceza vermemiş olmak.” denilmekte; 9.4. ‘Federasyon ile İlişkiler ve Yazışmalar’ başlıklı 45’inci maddesinde; “İl Hakemleri ve
Yerel Liglerde görev yapan görevliler başvurularını İl Müdürlüğü aracı ile yapmak zorundadırlar. Doğrudan yapılan başvurular işleme konulmaz. Klasman hakemleri ve gözlemciler görevleri ile ilgili başvurularını doğrudan MHK’ya yapabilirler.” denilmektedir.
10. İl Temsilcilikleri Yönergesinin;‘Amaç’ başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu yönergenin amacı; Federasyon faaliyetlerinin koordinasyonu, il müsabakalarının yürütülmesi, resmi faaliyetler dışında kalan her türlü basketbol aktivitesinin düzenlenmesi, takip ve denetimi, il çapında basketbolun yaygınlaşması ve gelişmesi için girişimlerde bulunmak üzere görev yapacak Federasyon İl temsilcilerinin görevlerini ve atanma şekillerini düzenlemektir.” denilmektedir.
10.2. ‘Federasyon il temsilcisi’ başlıklı 5’inci maddesinde; “Federasyon İl Temsilcisi, Federasyonun stratejik planı ve mevzuatı dâhilinde, illerdeki basketbol faaliyetlerini organize etmek, yürütmek vedenetlemek üzere Federasyona karşı sorumlu olarak ilgili birimlerinin talep ve yönlendirmesi doğrultusunda görev yapan kişidir.” 10.3. ‘Federasyon il temsilcisinin görevleri’ başlıklı 6’ncı maddesinde; “İl Hakem
Komitelerine başkanlık etmek. Resmi müsabakalar ve Federasyon onayı ile gerçekleşen maçlara hakem ve diğer resmi görevlilerin atamasını yapmak. İl seviyesindeki hakemlerin dosyalarını tutmak, terfi işlemlerini takip etmek ve hakemlik niteliğini kaybetmiş olanların lisanslarının iptali için girişimde bulunmak.” Sayılmakta; 10.4. ‘İl müdürlükleri ile işbirliği’ başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında; “İl temsilcileri, basketbol sporunun yayılması ve gelişmesi için, kendisine bu yönerge ile verilen görevleri yerine getirirken, İl Müdürlükleri ile koordineli çalışır.” denilmekte; 10.5. TBF Personel Talimatının ‘Yetki kullanımı’ başlıklı 25’inci maddesinde; “
Personelin Federasyona adına işlem yapmaya yetkili olduğu konular, iş tanımlarında ve
Federasyonun diğer iç düzenlemelerinde açıkça belirtilir. Kimse kendine tanımlanmamış yetkileri kullanamaz ve yetki sınırlarını aşamaz.” denilmektedir.
11. Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü İl Spor Dalı Temsilci Yönetmeliği’nin; 11.1. ‘Amaç’ başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı, illerde spor faaliyetleriyle meşgul olmak üzere Valilerin sorumluluğu altında o ilde yapılacak olan spor faaliyetlerinin ilgili federasyonları ile uyumlu çalışabilme ve bu federasyonların taşra bağlantılarını sağlayabilme amacıyla fahri olarak görev yapan spor dalı temsilcilerinin görevlerini ve atanma şekillerini düzenlemektedir.” denilmektedir.
11.2. ‘Görevden ayrılma’ başlıklı 9’uncu maddesinde; “Spor dalı temsilcileri, başarısızlıkları ile kanun, tüzük ve yönetmeliklere aykırı davranışlarının tespit edilmesi halinde il müdürünün teklifi ile il başkanınca süresi dolmadan görevden alınabilirler.” denilmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvuruya konu uyuşmazlık, başvuranın askerliğe ilişkin kişisel bilgisinin izni ve bilgisi dışında yetkili olmayan kişilerce üçüncü kişilerle paylaşıldığı, bu bilginin başvurana resmi basketbol müsabakalarında görev vermemek amacıyla kullanıldığı, ancak basketbol resmi müsabakalarında görevlendiril kriterleri arasında askerlik şartının aranmadığı, Federasyonun askerlik şubesinden yasal olmadığı halde tarafı hakkında bilgi aldığı iddiaları ile gerek Türkiye
Basketbol Federasyonu gerek İstanbul Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nde konu ile ilgili görevliler hakkında gereğinin yapılması talebi hakkındadır.
14. Ülkemizde spor 1982 Anayasası’nda Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler başlığı altında düzenlenmiş olup spor hizmeti Gençlik ve Spor Bakanlığı teşkilatı altında yer alan Spor Genel
Müdürlüğü ve bağlı organları ile bağımsız spor federasyonları, Türkiye Futbol Federasyonu, TMOK ve TPMOK tarafından sağlanmaktadır. Bu çerçevede, Gençlik ve Spor Hizmetleri
Kanunu’nun 9’uncu ek maddesi (bkz. 6 no’lu prg.) ile özel hukuk hükümlerine tabi bağımsız spor federasyonları kurulması öngörülmüştür. Anılan Kanun kapsamında hazırlanan Bağımsız
Spor Federasyonlarının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (bkz. 7 no’lu prg.) ile spor dallarının yönetimi, bir spor dalı ile ilgili her türlü müsabakanın düzenlenmesi, ilgili spor dalında uluslararası spor federasyonlarının ülke içinde temsili, sporun disiplininin sağlanması gibi görevler ilgili spor dalı üzerinde kurulacak bağımsız spor federasyonlarına aktarılmıştır.
15. Başvuruya konu Türkiye Basketbol Federasyonu da mezkûr Yönetmeliğe tabi olup 01/10/2014 tarih ve 29136 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ana
Statüsü ile Federasyonunun teşkilat, genel kurul ile yönetim, denetim ve disiplin kurullarının oluşumu, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemiştir. Ana
Statü’ye bağlı olarak Federasyon Yönetim Kurulu tarafından çıkarılan Talimatlar ile açıklanan görev, yetki ve sorumluluklar gerçekleştirilmektedir.
16. Uyuşmazlık konusu kapsamında, somut olayın gerçekleştiği dönemde geçerli olan
‘Müsabaka Görevlileri Talimatı’ (bkz. 9 no’lu prg.) ile Merkez Hakem Kurulu (MHK) ve İl
Hakem Kurullarının (İHK) kuruluşu, görev ve yetkilerinin belirlenmesi ile basketbol müsabakalarında ve faaliyetlerinde görev yapacak görevlilerinin belirlenmesi, eğitimi, tescili, sınıflandırılması ve görevlendirilmesine ilişkin esaslar düzenlenmiştir. MHK Federasyon bünyesinde kurulan ve müsabakalarda görev yapan resmi görevliler ve hakemlikle ilgili idari ve teknik tüm konulardan sorumlu iken İHK illerdeki basketbol müsabakalarında görev yapana resmi görevliler ve hakemler ile ilgili tüm idari ve teknik konulardan sorumlu olan kuruldur. İl faaliyetleri kapsamındaki bütün resmi müsabakalar ile federasyon tarafından onaylanmış atama yetkisi verilmiş özel müsabakalara masa görevlisi atamalarını yapmak anılan kurulun görevleri arasında sayılmıştır. Ayrıca, İl Temsilcilikleri Yönergesinin 6’ncı maddesinde de Resmi müsabakalar ve Federasyon onayı ile gerçekleşen maçlara hakem ve diğer resmi görevlilerin atamasını yapmak Federasyon il temsilcisinin görevleri arasında sayılmıştır. Dolayısıyla, masa görevlisinin müsabakalara atanması görevi İHK üyesi ve İl Temsilcisi ile birlikte yerine getirilmektedir.
17. Başvuranın İstanbul Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nün dilekçelerine geç yanıt verdiği, İstanbul Basketbol İl Temsilcisi tarafından yetkisi dışında tarafına ait askerlik bilgisinin üçüncü taraflarla paylaşıldığı, askerlik bilgisi bahane edilerek resmi müsabakalarda masa görevlisi olarak atamaların durdurulduğu, dilekçelerine İdare tarafından yanıt verilmeyerek Tahkim
Kuruluna başvurmasının önüne geçildiği iddiaları yer almaktadır 18. Dosya kapsamı incelendiğinde, başvuranın 2009-2010 döneminde masa görevlisi olarak tescilinin TBF bünyesinde yapıldığı, 11/01/2016-02/11/2016 tarihleri arasında Federasyonun
Alt Yapı Faaliyetleri biriminde TBF İl Temsilciliği binasında çalıştığı anlaşılmaktadır.
Başvuranın, İHK üyesi tarafından arandığını ifade ettiği 29/03/2017 tarihinden sonra 14/04/2017 tarihinde İl Müdürlüğüne dilekçe ile başvuruda bulunduğu, tarafına görev verilmediğinin ifade edildiği, 21/04/2017 tarih ve bila sayılı TBF İl Temsilciliği tarafından İl
Müdürlüğüne verilen yanıtta “İstanbul bölgesi masa hakemlerinden … … ile ilgili görevlendirme durumundaki sıkıntıların tarafımıza Türkiye Basketbol Federasyonu tarafından
‘problemli ‘ olarak iletilmesinden dolayı konu ile ilgili tarafınıza herhangi bir cevap veremiyoruz.” denildiği, Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü’nün Basketbol İl
Temsilciliğine 24/04/2017 tarih ve … sayılı yazısında “İlgi yazınızda Basketbol Federasyonu tarafından şifahen “problemli” olarak bilgi verildiği İçin … …’ ye müsabakalarda görev verilmediğinden bahsetmiş bulunmaktasınız…Türkiye Basketbol Federasyonu Merkez
HakemKurulunca Müsabakalarda görev verilmemesi kararı alınan hakemlerin (İl-Aday) ve
Masa görevlilerinin İl Müdürlüğümüze gerekçeli kararıyla birlikte gönderilmesi ve İl
Müdürlüğümüzce soruşturması tamamlandıktan sonra İl Temsilciliğimize bağlı İl Hakem
Kuruluna tebliğ edilmesi şeklinde son bulur…Konu tarafımızca değerIendirilmiş, … … ile ilgili cezayı gerektirecek bir sonuca ulaşılmamış olup; … …’nin mağduriyetinin ivedi olarak düzeltilmesi hususunda” denildiği ancak başvurana yapılan işlemler ile ilgili resmi yazı ile yanıt verilmediği, başvuranın İl Müdürlüğüne 01/06/2017 tarih ve … sayılı dilekçe ile yeniden şikâyette bulunduğu, anılan dilekçeye ilk yanıtın 02/10/2018 tarih ve E… sayılı yazı ile verildiği, anılan yazıda başvurana 12/11/2017 tarihinden itibaren İHK tarafından müsabakalarda görev verildiğinin bildirildiği, ancak başvuranın 04/12/2018 tarih ve …sayılı yazı ile İstanbul Valiliğine başvuruda bulunduğu, anılan yazıya 11/01/2019 tarihinde İl
Müdürlüğü tarafından yanıt verildiği anlaşılmaktadır.
19. TBF İstanbul İl Temsilciliğinin 20/07/2017 tarihli ve bila sayılı Gençlik Hizmetleri ve Spor
İl Müdürlüğü’ne göndermiş olduğu yazıda, ‘İstanbul İl Temsilciliği olarak 09/05/2017 tarihli
Sivas Kangal Askerlik Şubesine yazı yazıldığı, anılan askerlik şubesinin verdiği yanıtta başvuran ile ilgili işlem tesis edilmesi halinde haklarında suç teşkil edebilecek hukuki bir durumun oluşabileceği, bu nedenle durumundaki olası değişikliğe kadar temsilcilik tarafından herhangi bir işlem yapılamayacağının’ bildirildiği görülmektedir.
20. Anılan yazının eki incelendiğinde, yazının tarihinin 24/10/2016 olduğu ve İstanbul İl
Temsilciliğine başvuranın TBF’nin çalışanı olduğu dönemde gönderildiği, ancak İl Temsilciliği yetkilisinin TBF başvuranın işvereni olmadığı halde yetkisi dışında başvurana ait kişisel bilgiyi
Sivas ili Kangal ilçesi Askerlik Şubesinden aldığı, almış olduğu belge yerine taraflarına 24/10/2016 tarihinde başvuran TBF’nin çalışanı iken Askerlik Şubesi tarafından gönderilen yazının konduğu, dolayısı ile İstanbul Temsilciliği tarafından masa görevlisi ve Federasyon arasında işçi-işveren ilişkisi varmış gibi bilgi verilip TBF antetli kağıt kullanılmak suretiyle gerek Askerlik Şubesi yönlendirilerek, gerek İl Müdürlüğüne gerçek dışı bilgi verilerek başvuran hakkında asılsız bilginin dağıtımının yapıldığı, benzer tutumun 02/08/2017 tarih ve
… sayılı TBF Başkanlığının yazısında ‘Kangal Askerlik Şubesinden gelen yazıya istinaden kendisine ulaşılmaya çalışılmış ve gerekli işlemleri yapması konusu iletilmiştir’ denilerek sürdürüldüğü, ancak anılan yazıda görev verilmemesinin de gerekçelerinin sayıldığı görülmektedir.
21. İl Müdürlüğü’nün TBF Genel Sekreterliğinden alınan yazıya, 13/09/2017 tarih ve
E…tarihli yazısı ile “İlgi yazınızla Müdürlüğümüzün bilgisi dışında Sivas Kangal Askerlik
Şubesi Başkanlığına yazı yazdığınız ve bu yazı karşılığında Müdürlüğümüze İstanbul Basketbol hakemi … … hakkında herhangi bir işlem yapamayacağınızı belirtmişsiniz. Ancak Basketbol
Hakemi … … Basketbol Federasyonunda çalışan olmayıp fahri olarak Basketbol Hakemliği yapmaktadır. Hakemliğin fahri görev olması ve Hakem olma şartlarında Askerlikle ilgili herhangi bir şart olmadığından … …’nin görev almasında Müdürlüğümüzce herhangi bir sakınca bulunmayıp, ilgili kişinin sorununun çözülmesi hususunda; Gereğini bilgilerinize rica ederim.” şeklinde yazı yazıldığı görülmekte, yine 24/10/2017 tarihli ve E. …sayılı yazıda da başvuranın mağduriyetinin giderilmesinin istendiği görülmektedir. Buna göre başvuranın dilekçelerine yanıt verilmediği, Tahkim Kuruluna başvurmasının önüne geçildiği iddiaları doğrultusunda, dosya kapsamına konu yazışmalar incelendiğinde; her ne kadar başvuranın dilekçelerine ilk resmi yanıt başvuranın iddiasına uygun olarak yaklaşık 1 yıl sonra verilmişse de, başvuranın ilk dilekçesini sunduğu 14/04/2017 tarihini takiben, 21/04/2017 tarihinde İl
Temsilciliğine yazı yazılarak kişinin iddiasına ilişkin açıklama ve gerekçe istendiği, verilen yanıtın yeterli görülmediği, 24/04/2017 tarihinde yeniden gerekçe talep edildiği, ilgili yazışmaların 24/10/2017 tarihine dek sürdüğü, 2018 yılı içerisinde İl Temsilciliğinden başvuranın maçlarda görev alıp almadığına ilişkin defaten bilgi talep edildiği ancak İl
Müdürlüğü tarafından gerek 3289 sayılı Kanun gerek Bağımsız Spor Federasyonlarının
Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin denetim ve teftişe ilişkin hükümleri kapsamında herhangi bir denetim veya soruşturma yoluna gidilmediği ya da Bakanlığa konuya ilişkin bilgi verilmediği görülmektedir. Sonuç olarak, dosya kapsamının incelenmesinden, İl
Müdürlüğü’nün usulsüz belge kaydı yaptığı, başvuranın dilekçesi hakkında işlem yapmadığı, başvuranın Tahkim Kurulu’na başvurmasını engellediği iddialarına ilişkin herhangi bir bulgu tespit edilememiştir. Diğer yandan, dosya kapsamının incelenmesinden başvuran … …’nin
İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan başvurusu neticesinde İstanbul Anadolu
Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 30/11/2018 tarihli ve …/… sayılı soruşturma izni doğrultusunda
İl Müdürlüğü hakkında idari soruşturmanın başladığı ve devam ettiği anlaşılmış olup burada
Kurumumuz nezdinde başkaca bir değerlendirme yoluna gidilmesinin yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.
22. Öte yandan, başvuranın 11/03/2019 tarih ve … intikal sayılı ek dilekçesinin ekinde yer alan 14/01/2019 tarih ve …-…/(…-…) sayılı Kangal Askerlik Şubesi Başkanlığının yazısından 09/05/2017 tarihinde İstanbul Basketbol İl Temsilcisi İ.Ş. imzalı yazışma ile başvuranın masa hakemi kadrosunda bulunduğunun belirtildiği, il bazında düzenlenen maçlarda başvurana görev verilip verilmemesine ilişkin bilgi sorulduğu görülmektedir. Ancak, İl temsilciliği tarafından başvuranın yapmış olduğu masa görevlisi görevinin işçi-işveren ilişkisini barındırmadığı, masa görevlisinin sadece müsabakalarda almış olduğu görev bakımından kamu hizmeti gördüğünün, dahası masa görevlisi olarak atamaların yapılmasındaki kriterin sezon başındaki sınavlara girerek vize işleminin yapılması olduğu, kriterler arasında askerlik şartının aranmadığı, bu bağlamda Askerlik Şubesine TBF’nin adı kullanılarak İl temsilcisi imzasıyla sanki başvuranın işvereniymiş gibi yazı yazılmasının mevzuat ile yetkisi ve görev tanımı dışında olduğunun TBF ve İl Temsilciliği yetkilileri tarafından bilinmesi beklenmektedir.
23. İstanbul Basketbol İl Temsilciliği TBF’nin bünyesinde olmakla birlikte basketbol sporunun il ve bölge düzeyinde yaygınlaşması, gelişmesi vb. amacıyla kurulmuş olup TBF’nin vermekle yükümlü olduğu kamu hizmetinin görülmesini sağlamakla en az TBF kadar sorumludur. Bu anlamda, İdarelerin uymakla mükellef olduğu, kararlarının gerekçeli olması, nezaket, makul sürede karar verme gibi iyi yönetim ilkelerine İl Temsilcilikleri de uymakla yükümlüdür. Diğer yandan, adıgeçen temsilcilikte görevli kişiler ise 3289 sayılı Kanun uyarınca görevi ile ilgili ilişkileri sırasında kamu görevlisi sayılmakta, ayrıca görevleri ile ilgili işlemiş oldukları suçlar bakımından da kamu görevlisi sayılmakta (bkz. 11 no’lu prg.), İl Temsilcilerinin başarısızlıkları ve mevzuata aykırı davranışları nedeni ile il müdürünün teklifi ve il başkanının kararı ile görevden alınabilmektedirler (bkz. 11.2. no’lu prg.). Dolayısıyla, adı geçen Temsilci ve İHK üyeleri hakkında yukarıda açıklanan iş ve işlemlerine ilişkin TBF Başkanlığı bünyesinde bir soruşturma gerçekleştirilmesi gerekirken gerçekleştirilmediği, TBF tarafından İl
Müdürlüğünün sayısız dilekçesine rağmen bir inceleme başlatılmadığı anlaşılmaktadır.
24. Başvuranın, İstanbul İli Basketbol Temsilciliği tarafından resmi müsabakalarda görevlendirilmediği iddiasına ilişkin bilgi ve belgeler incelendiğinde, 12/11/2017 ve 02/06/2018 tarihleri arasında özel müsabakalarda görev aldığı, 29/03/2017 tarihinden sonrasında da 24/11/2017, 14/12/2017, 19/12/2017, 28/12/2017, 16/03/2018, 20/03/2018, 18/04/2018 tarihlerinde Eurolig müsabakalarında görev verildiği anlaşılmakta ancak altyapı ligleri ya da TBF nezdinde düzenlenen lig müsabakalarında görev verildiğine ilişkin bir belge tespit edilememiştir.
25. Öte yandan, 17/08/2018 tarihinde Masa Görevlileri Yönergesi’nin yürürlükten kalktığı, yerine Hakemler Talimatının TBF tarafından yayımladığı, anılan Talimatın Masa Görevlileri
Görev ve Sorumluluklar başlıklı 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasına “Masa görevlileri, atanmalarına ilişkin kararları sorgulayamazlar. Herhangi bir başarı veya farklı statü, bir müsabakaya atanma hakkını beraberinde getirmez.” cümlelerinin eklendiği, aynı hükmün 8’inci maddesi ile hakem atamaları, 21’inci maddesi ile hakem değerlendirici görevlendirmelerine getirildiği görülmektedir. Yukarıda açıklandığı üzere Talimatlar Yönetim
Kurulu kararı ile yürürlüğe girmekte ve basketbol sporunun gerek profesyonel gerek amatör düzeyde gelişmesini, ilerlemesini ve kitlelere yayılmasını sağlamak üzere ulusal düzeyde düzenleme yapılmasını sağlayan bağlayıcı hukuki metinlerdir. Talimat ile Basketbol alanında
Devlet tarafından TBF’ye sağlanan tekelin ve buna bağlı olarak kamu gücünün kullanılmasında, hızlı hareket edilmesinde, spor dalının kendine özgü ihtiyaçlarının yine sporu yöneten yapının içinde serbestçe yönetilebilmesi ve kuralların uygulanabilmesi hedeflenmektedir. Bu anlamda, her ne kadar ülkemiz İdare hukukunda talimat kavramının normlar hiyerarşisi çerçevesinde bir tanımı yer almasa da (detaylı bilgi için bkz. E.YILMAZ (2012). Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu Kararlarına Karşı Hiçbir Yargı Merciine
Başvurulamamasının Yanlışlığı. Ankara Barosu Spor Hukuku Kurulu Av. Atila Elmas
Armağanı, 817-842) Talimatların Ana Statüye, Yönetmeliğe, Kanuna ve dahası hukukun genel ilkelerine uygun hazırlanması gerektiği şüphesizdir. Ancak, anılan değişiklik ile İdarenin hakem atama iş ve işlemini gerekçelendirme yükümlülüğünün önüne geçecek şekilde bir düzenleme yapılma yoluna gidildiği anlaşılmaktadır. TBF tarafından Talimata eklenen ibare ile
Anayasa ile korunan bilgi edinme ve dilekçe hakkının ilgili taraflarca kullanılmasında caydırıcı sonuç doğurabilecektir. Nitekim gerekçe ilkesi dayanağını hem işlemin hukuka uygunluğunun denetimini sağlayacağından hukuk devleti ilkesinden hem de kullanılabilirliğini güvence altına aldığından hak arama hürriyetinden alan bir ilkedir (Kamu Denetçiliği Kurumu İyi Yönetim
İlkeleri Rehberi, 2018). Bu itibarla, TBF’nin basketbol sporunun yönetiminde sahip olduğu tekel gücünü mümkün olan en demokratik yöntemler ile kullanmasının önemi düşünüldüğünde yapılan değişikliğin ivedilikle geri alınması gerektiği değerlendirilmektedir.
26. Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; 26.1. Başvuran anılan işyerinde çalışan konumunda olmadığı halde TBF İstanbul İl Temsilciliği tarafından ve İstanbul İl Temsilcisinin yetkisi dışında Kangal Askerlik Şubesine yazı yazarak, başvurana ait gizli nitelikteki bilgiyi edindiği, bu bilgiyi başvuranın müsabakalarda görevlendirilmemesi yönünde gerekçe olarak kullandığı, ayrıca edinilen askerlik bilgisinin
Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne meşru bir işlemmiş gibi sunduğu, anılan iş ve işlemlerin İl
Temsilcileri Yönergesi (bkz. 10 no’lu prg.) uyarınca görev ve yetkisi dışında kaldığı, ayrıca askerlik bilgisinin gerekçe gösterilmesinin TBF MHK Talimatında yeri olmadığı, bu anlamda
Temsilciliğin tutum davranış ve işleminin mevzuata aykırı olduğu anlaşıldığından , TBF nezdinde ilgililer hakkında soruşturma başlatılması gerektiği; 26.2. TBF’nin ve İl Temsilciliklerinin iyi yönetim ilkeleri ve genel hukuk ilkeleri ile bağlı olduğu, bu itibarla TBF’nin Hakemler Talimatı’nın 8’inci maddenin beşinci fıkrasına, 21’inci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendine, ve 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasına 24/085/2018 tarihli değişiklik ile eklenen “Masa görevlileri, atanmalarına ilişkin kararları sorgulayamazlar.” cümlenin hak arama özgürlüğünü ve dilekçe hakkını sınırlayıcı nitelik taşıdığı, bu anlamda hukuka uygun olmadığı ve geri alınması gerektiği, halihazırda Gençlik ve
Spor İl Müdürlüğü görevlileri hakkında bir idari soruşturma yürütüldüğünden konu hakkında
KDK nezdinde bir karar verilmesine yer olmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 27. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Türkiye Basketbol Federasyonu’nun ve Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nün iş ve işlemlerine konu başvurana sunduğu yazışmalarda karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden; ayrıca Türkiye Basketbol Federasyonu’nun Hakemler Talimatı 8’inci maddenin beşinci fıkrasına, 21’inci madde ikinci fıkranın (e) bendine, ve 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasına 24/085/2018 tarihli değişiklik ile eklemiş olduğu “Masa görevlileri, atanmalarına ilişkin kararları sorgulayamazlar.” ibaresi ile ‘kararların gerekçeli olması ilkesi’ne uygun davranmadığı anlaşıldığından İdarelerin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş olup Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 38’inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 31/05/2019 tarihli ve S… sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Türkiye Basketbol Federasyonu Başkanlığı’nın; 24/08/2018 tarihli Hakemler Talimatı’nın hakemler, hakem değerlendiricileri ve masa görevlilerinin atamalarına ilişkin sair maddelere eklenen “Masa görevlileri, atanmalarına ilişkin kararları sorgulayamazlar.” ibaresinin çıkartılması; İstanbul Basketbol İl Temsilciliği’nde masa görevlisi atamalarında görevli ve 09/05/2017 tarih ve bila sayılı TBF anteti kullanılarak yetkisi dışında Sivas Kangal Askerlik Şubesi’nden … …
hakkında bilgi talepli yazıda imzası bulunan kişi/kişiler hakkında gerekli inceleme ve/veya soruşturmanın ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi yönünde TÜRKİYE
BASKETBOL FEDERASYONUNA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
TÜRKİYE BASKETBOL FEDERASYONU tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, BAŞVURANA ve TÜRKİYE BASKETBOL FEDERASYONU
BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi