Kışla komutanının otopark düzenleme yetkisi ve başvuranın sağlık durumu belgesi sunmaması özel araç giriş kartı talebini nasıl etkiler (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/13641-S.23.21560

BAŞVURU NO : 2023/7475

KARAR TARİHİ : 25/10/2023

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : AKDENİZ BÖLGE KOMUTANLIĞI

SAHİL GÜVENLİK AKDENİZ BÖLGE KOMUTANLIĞI

Başvuranın; iş yeri sınırları içerisinde bulunan otoparktan faydalanmak

BAŞVURUNUN KONUSU :

için şahsına özel araç giriş kartı verilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 31/05/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran; Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığında çalıştığını, iş yerinin Deniz Kuvvetleri

Komutanlığı Akdeniz Bölge Komutanlığı ile aynı bahçe içerisinde bulunduğunu, 2023 yılına kadar şahsi aracıyla işe gittiğini ve aracını iş yerinde bulunan otoparka park ettiğini, otopark alanı ile ilgili araç girişçıkış, kontrol, güvenlik gibi her türlü düzenlemenin Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Akdeniz Bölge

Komutanlığının yetkisinde olduğunu, bu yıl özel araç girişine kısıtlama getirildiğini ve çalıştığı kuruma sınırlı sayıda giriş kartı verildiğini, bu giriş kartlarının üst düzey subaylara ve özel durumu olan personele verildiğini, bu konuda ayrımcılık yapıldığını, şahsi aracı ile işe gitmek durumunda olan ve araç giriş kartı olmayan personelin aracını işyerine 1-1,5 km uzaklıktaki boş ve güvenli olmayan alanlara park etmek zorunda kaldığını, onlarca personelin park yeri sorunu yaşadığını ve mağdur olduğunu, kendisinin yakın zamanda ciddi bir diz ameliyatı olduğunu, haftanın belirli günlerinde hem kendi özel işleri hem de eşinin işi gereği özel aracıyla işe gitmek durumunda olduğunu, otoparka giriş kartı olmadığı için aracını iş yerine uzak bir alana park etmek zorunda kaldığını, buradan iş yerine araç trafiğinin yoğun olduğu yerlerden emniyetsiz bir şekilde yürümek durumunda kaldığını, iş yeri sınırları içindeki otoparkın büyük bir kısmının boş olduğunu, mevcut durumun değiştirilerek tüm personelin aracının iş yeri içerisine alınması gerektiğini belirterek iş yeri sınırları içerisinde bulunan otoparktan faydalanmak için şahsına özel araç giriş kartı verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Akdeniz Bölge Komutanlığının başvuru konusuna ilişkin 12/07/2023 tarihli ve – – sayılı yazısında özetle; 2.1. Milli Savunma Bakanlığı bağlısı Akdeniz Bölge Komutanlığı ile İçişleri Bakanlığı bağlısı Sahil

Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığının sorumluluk sahalarının emakin ve görev olarak birbirinden ayrı olup sadece aynı kışlada konuşlu birlikler olduğu, Kışla Komutanının Akdeniz Bölge Komutanı olup dış güvenlik ve genel idareden sorumlu olduğu, güvenlik hariç (personel giriş/çıkış kontrol, araç giriş/çıkış kontrol, personele araç giriş kartı verilmesi) Akdeniz Bölge Komutanlığının, Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge

Komutanlığı sorumluluk sahasında herhangi bir yetkisinin bulunmadığı, bu durumun Sahil Güvenlik

Akdeniz Bölge Komutanlığı için de geçerli olduğu ve sadece ana giriş kapılarının ortak olduğu, her iki komutanlığın aynı bölgede komşu ve konuşlu olmasından dolayı güvenliğin Akdeniz Bölge Komutanlığı tarafından sağlandığı, 2.2. 2021 yılında mevcut otopark kapasitesinin personelin şahsi araçla giriş taleplerini karşıladığı ancak

Temmuz 2022 tarihinde Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığı sorumluluk sahasında bulunan araç park alanının kendi ihtiyaçları kapsamında bina yapılmasına ayrılması sebebiyle 30 araçlık park alanının eksildiği, ayrıca Ağustos 2022’de 5 adet askeri geminin konuş yerinin değiştirilerek Mersin’e bağlanmasının, Akdeniz Bölge Komutanlığı mevcudunun yaklaşık 500 kişi birden artmasına neden olduğu, mevcut otoparkların kapasitesinin dolduğu ve personelin gelişigüzel yerlere araçlarını park etmeye başladığı, bu durumun disiplin ve güvenliği bozucu bir hal aldığı, ayrıca limanda askeri maksatla yapılan transferlerde tırların, askeri araçların, tankerlerin ve tankların manevralarında sıkıntılara sebep olduğundan konuya ilişkin düzenleme yapılmasının hasıl olduğu, bu nedenlerden dolayı 2023 yılında konuşlu her ast komutanlığının personel sayıları ile mevcut otopark sayıları baz alınarak her komutanlığa oransal olarak araç giriş kartı verilmesinin sağlandığı, 2.3. Herhangi bir sorumlulukları olmamasına rağmen iyi niyet göstergesi olarak ve kendi kapasitelerinden sarfınazar ederek görevlerinin aksamaması maksadıyla Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığı personeline de 60 adet araç giriş kartı verilmesinin sağlandığı, hâlihazırda 60 adet araç giriş kartı kullanan

Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığı personelinin 45 adedinin Akdeniz Bölge Komutanlığı sorumluluk sahasındaki 15 adedinin ise Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığı sorumluluk sahasındaki otoparkı kullandığı, Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığına verilen giriş kartlarının kime, nasıl verileceğinin yine bu Komutanlığın sorumluluğunda olduğu, başvuranın; araç giriş kartı olmayan personelin aracını park etmek zorunda kaldığını belirttiği iş yerine 1-1,5 km uzaklıktaki yerlerden

Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığına ait personel servis araçlarının geçtiği, dolayısıyla zamanlamayı ayarlayarak servislerden yararlanılabileceği ve buradan yürümeye gerek kalmayacağı, 2.4. Akdeniz Bölge Komutanlığı sorumluluk sahası sınırları içerisinde 181 adet, Sahil Güvenlik Akdeniz

Bölge Komutanlığı sorumluluk sahasında 15 adet olmak üzere toplam 196 adetlik otopark yeri bulunmakla birlikte izin, istirahat ve görev nedeniyle otopark alanlarının boş kalmaması için personele toplam verilen giriş kartı sayısının 274 olduğu, otoparkların zaman zaman gemilerin ve personelin göreve gitmeleri ile personelin nöbet istirahatlerinden dolayı kısmen boş kalmakla birlikte gemilerin ve personelin görev dönüşlerinde mevcut otoparkların ihtiyaca cevap vermediği, Mersin Garnizonundaki askeri trafik vazifesine ilişkin düzenlemeleri yapma ve birlik içerisindeki askeri disiplinin muhafaza yetkisinin Milli

Savunma Bakanlığı bağlısı Akdeniz Bölge ve Garnizon Komutanlığına ait olduğu, askerliğin özünün

disiplin olduğu ve başvuranın talebine yönelik otopark/şahsi araç girişlerine dair yapılacak düzenlemelerin kurum içindeki askeri disipline halel getirme ve askeri hizmetin aksamasına neden olma ihtimalinin bulunduğu, bu nedenlerle mevcut kontenjanın artırılmasının uygun olmadığı, mevcut uygulamanın idarenin takdir hakkı kapsamında kaldığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.

3. Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığının 15/07/2023 tarihli ve – – sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 3.1. Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığının, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Akdeniz Bölge

Komutanlığı sınırları içerisinde bulunduğu ve mesaiye özel aracı ile gelen personelin Deniz Kuvvetleri

Komutanlığı Akdeniz Bölge Komutanlığı özel araç giriş kartını kullanarak her iki Komutanlığın belirlediği otopark alanlarına araçlarını park ettiği, 3.2. Kasım 2022 tarihine kadar şahsi araç otopark alanı yeterli gelmekte iken, Burak Sınıfı Karakol

Gemilerinin konuş yerinin değişmesiyle birlikte Akdeniz Bölge Komutanlığı sınırları içerisinde mesaiye şahsi aracı ile gelen ve otoparkları kullanan personel sayısında artış yaşandığı, bu nedenle özel araç ile girişlerde düzenlemeye gidildiği, bu kapsamda özel araç giriş kart sayısı düşürülerek Sahil Güvenlik

Akdeniz Bölge Komutanlığına 60 adet kontenjan verildiği, 3.3. Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığı Karargâhı ile S.G. Mersin Grup Komutanlığı, S.G.

Akdeniz Onarım Destek Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığı bağlısı botlarda görevli toplam 488 personel bulunduğu, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Akdeniz Bölge Komutanlığı tarafından Komutanlıklarına verilen 60 adet özel araç giriş kartının dağılımının birlik komutanlıkları ve şube müdürlüklerinin mevcudu oranında yapıldığı, birlik komutanlıkları ve şube müdürlükleri tarafından personelin özel durumu, statüleri gözetilerek subay, astsubay, memur, uzman erbaş ve işçi ayrımı yapılmadan özel araç giriş kartı alacak personel sayılarının belirlendiği, 3.4. Personelin mesaiye gelişinde yaşanabilecek sıkıntılar göz önünde bulundurularak kiralama yöntemi ile tedarik edilen 9 adet personel servisi hizmetinin verilmeye başlanıldığı, bu kapsamda; S.G. Akdeniz Onarım

Destek Komutanlığı personeli için tahsis edilen servisin güzergâhının başvuranın evinin yaklaşık 400 metre yakınından geçtiği, diğer personellerin kullanımına sunulan 2 adet servisin de aynı noktadan saat 07.50’de geçtiği ve başvuranın birliğe geliş-gidiş maksatlı kullanabileceği toplam 3 adet servis hizmeti sağlandığı, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”

5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde,

hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

6. 4/1/1961 tarihli ve 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 91’inci maddesinde: “a) Garnizonlarda askeri disiplinin muhafazası, önleyici zabıta ve adliye vazifeleri ile askeri trafik vazifeleri garnizon kumandanlarına aittir…”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığında çalışmakta olan başvuran, iş yeri sınırları içerisinde bulunan otoparktan faydalanmak için şahsına özel araç giriş kartı verilmesini talep etmektedir.

9. Kamu kurumlarının, fiziki ve mali imkânları elverdiği ölçüde, bünyelerinde görev yapan personellerin işe araçlarıyla giriş-çıkışlarını kolaylaştıran ve kapasitesi kurumdan kuruma değişen otopark alanları ayırdığı bilinmektedir. Kamu kurumlarının gerçekleştirdiği bu tür faaliyetlerin, çalışanlarının iş hayatını kolaylaştırmaya yönelik sosyal faaliyetlerinden olduğunu söylemek mümkündür. Dolayısıyla kamu kurumlarının fiziki imkânları çerçevesinde otopark alanı belirlemesi, otopark alanlarının kurum personeline yetmediği durumlarda belirlenen alanlar için kimlere araç giriş kartı verileceği yönünde düzenlemeler yapılması ve bu yönde gerekli önlemlerin alınması kurumların yetkisi dâhilindedir.

10. Sahil Güvelik Akdeniz Bölge Komutanlığı ile Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Akdeniz Bölge

Komutanlığı; sorumluluk sahaları ve görev alanları birbirinden ayrı olmakla birlikte aynı kışlada konuşlu birliklerdir. Kışla Komutanı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Akdeniz Bölge Komutanı olup dış güvenlik ve genel idareden sorumludur. Kışla Komutanı ayrıca 211 sayılı Kanun’un 91’inci maddesi uyarınca askeri trafik vazifelerini yerine getirmekle görevli ve yetkilidir. Bu kapsamda, kışladaki otopark alanlarının kullanımı ve kapasitesi konusundaki askeri trafik vazifesine ilişkin düzenlemeleri yapma yetkisi Kışla

Komutanı’na aittir.

11. Başvuruya konu idareler tarafından; kışlada otopark alanı daha önce ihtiyacı karşılamaktayken 2022 yılında Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığının araç park alanının kendi ihtiyaçları kapsamında bina yapılmasına ayırması sebebiyle 30 araçlık park alanının eksildiği, yine 2022 yılında 5 adet askeri geminin konuş yerinin değiştirilerek Mersin’e bağlanmasından dolayı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Akdeniz Bölge

Komutanlığı mevcudunun yaklaşık 500 kişi birden arttığı, mevcut otoparkların kapasitesinin dolduğu ve personelin gelişigüzel yerlere araçlarını park etmeye başladığı, bu durumun disiplin ve güvenliği bozucu bir hal aldığı, ayrıca limanda askerî maksatla yapılan transferlerde tırların, askerî araçların, tankerlerin ve

tankların manevralarında sıkıntılara sebep olduğu, bu doğrultuda konuya ilişkin düzenleme yapıldığı hususları belirtilmiştir.

12. Başvuranın çalıştığı kışlada; bina yapımı nedeniyle otopark alanının azaldığı ve askeri gemilerin konuş yeri nedeniyle personel sayısının arttığı görülmekte olup bu nedenlerden dolayı mevcut otopark alanlarının personel sayısına göre sınırlı sayıda kaldığı açıktır. Kışlada toplam 196 araçlık otopark yeri bulunduğu ancak istirahat ve görev nedeniyle otopark alanlarının boş kalmaması için toplamda 274 araç verildiği görülmektedir. Araç giriş kartı sayısının, mevcut araç park yeri sayısının çok daha üzerinde olduğu dikkate alındığında, başvuranın iş yeri sınırları içindeki otoparkın büyük bir alanının boş olduğunu iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmaktadır. Bunların yanında, askerliğin özünün disiplin olduğu göz önünde bulundurulduğunda; kışla içerisindeki düzenin korunması, güvenliğin sağlanması ve askerî hizmetin aksamaması nedeniyle kısıtlı olan otopark alanlarına ilişkin düzenleme yapılmasının ve sınırlı sayıda araç giriş kartı verilmesinin ilgili idarelerin düzenleme yetkisi kapsamında kaldığı ve haklı gerekçelere dayandığı değerlendirilmiştir.

13. Başvuran tarafından araç giriş kartlarının dağıtılmasında ayrımcılık yapıldığı iddiasında bulunulmuştur.

Başvuranın çalışmakta olduğu Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığında 500’e yakın personel bulunduğu ve bu Komutanlığa toplamda sadece 60 adet özel araç giriş kartı verildiği, dolayısıyla araç giriş kartı sayısının personel sayısına kıyasla çok kısıtlı olduğu görülmektedir. İdarece kart dağılımının oransal yapıldığı ve personelin özel durumu gözetilerek subay, astsubay, memur, uzman erbaş ve işçi ayrımı yapılmadan özel araç giriş kartı alacak personelin belirlendiği ifade edilmiştir. Yanı sıra başvuran tarafından da bahse konu iddiayı ispatlayıcı ya da destekleyici nitelikte herhangi bir bilgi veya belge sunulmamıştır.

14. Başvuran ayrıca kendisinin yakın zamanda ciddi bir diz ameliyatı olduğunu belirtmiş ancak bu ameliyatın; yürümesine ve toplu taşıma kullanmasına engel olduğuna ya da şahsi aracıyla işe gidip gelmesini gerektirdiğine dair herhangi bir sağlık raporu veya belge sunmamıştır. Nitekim dosya kapsamındaki belgelerden başvuranın ameliyat sonrası iyileşme sürecinin 6-12 hafta olduğu, ameliyat üzerinden ise yaklaşık bir yıl geçtiği görülmektedir. Bu yönüyle hâlihazırda başvurana özel araç giriş kartı verilmesini gerektirecek herhangi bir mazeret ya da özel durum tespit edilmemiştir.

15. Bunlarla birlikte Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutanlığı tarafından personelin mağduriyet yaşamaması adına 9 adet personel servisi ile hizmet verilmeye başlandığı, bu kapsamda; tahsis edilen bir servisin başvuranın evinin yaklaşık 400 metre yakınından geçtiği, yine diğer personellerin kullanımına sunulan 2 adet servisin de aynı noktadan geçtiği ve başvuranın birliğe geliş-gidiş maksatlı kullanabileceği toplam 3 adet servis hizmeti sağlandığı, ayrıca başvuranın; araç giriş kartı olmayan personelin aracını park etmek zorunda kaldığını belirttiği, iş yerine 1-1,5 km uzaklıktaki yerlerden de servis araçlarının geçtiği, dolayısıyla başvuranın zamanlamayı ayarlayarak buradan geçen servislerden de yararlanılabileceği görülmekte olup tüm bu açıklamalardan idarenin personelin işe gidiş-gelişlerde sıkıntı yaşamaması adına gerekli tedbirleri aldığı anlaşılmaktadır.

16. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurana özel araç giriş kartı verilmemesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiş olup başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak

Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, Başvurana, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Akdeniz Bölge Komutanlığına ve Sahil Güvenlik

Akdeniz Bölge Komutanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi