KDV’de kısmi istisna, işlem üzerinden KDV hesaplanmamasına karşın bu işleme ilişkin yüklenilen KDV’nin kural olarak indirim konusu yapılamadığı istisna türüdür. İndirilemeyen KDV’nin gider veya maliyet olarak dikkate alınıp alınamayacağı ise gelir/kurumlar vergisi ve özel hükümlere göre ayrıca değerlendirilir.
Tam istisnadan farkı
Tam istisnada yüklenilen KDV indirim konusu yapılabilir ve şartları varsa iade alınabilir. Kısmi istisnada ise yüklenilen KDV çoğunlukla KDV Kanunu m.30/a gereği indirim dışıdır. Bu nedenle ‘işlem istisna’ bilgisi tek başına muhasebe ve iade sonucunu belirlemek için yeterli değildir.
Kısmi istisna örnekleri
KDV Kanununun 17 nci maddesinde kültür, eğitim, sosyal amaçlı işlemler; belirli kurum teslimleri; taşınmaz kiralama veya satışlarının bazı türleri; finansal ve sosyal nitelikli çeşitli işlemler kısmi istisna kapsamında düzenlenebilir. Her alt bent farklı şartlara sahiptir.
Yüklenilen KDV’nin düzeltilmesi
İndirim hakkı tanınmayan istisna işlem için daha önce indirilen KDV varsa, indirim hesabının düzeltilmesi gerekebilir. Doğrudan ilişkilendirilemeyen ortak giderlerde ise makul dağıtım anahtarı kullanılarak istisna faaliyete isabet eden KDV belirlenir.
Gider veya maliyet
İndirilemeyen KDV, işlemin niteliğine göre gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınabilir. Ancak verginin kendisi kanunen kabul edilmeyen bir harcamaya bağlıysa veya özel bir yasak varsa farklı sonuç doğabilir.
İstisnadan vazgeçme
KDV Kanununun 18 inci maddesi, belirli istisnalardan vazgeçme imkanı tanır. Vazgeçme halinde işlemler KDV’ye tabi hale gelir ve yüklenilen KDV bakımından indirim hakkı doğabilir. Ancak başvuru ve bağlı kalma süresi kuralları vardır.
Taşınmaz işlemlerinde tarihsel rejim
Taşınmaz satış ve kiralamalarında geçmiş yıllarda değişen istisna düzenlemeleri bulunduğundan, yalnız bugünkü madde metnine bakmak yeterli değildir. Özellikle kurum aktifindeki taşınmazların iktisap tarihi ve geçici hükümler ayrıca kontrol edilmelidir.
Kontrol listesi
- İstisnanın dayandığı madde/bent hangisi?
- Tam mı, kısmi mi?
- Yüklenilen KDV daha önce indirilmiş mi?
- Ortak giderlerden istisna faaliyete pay ayrılması gerekiyor mu?
- İndirilemeyen KDV gider/maliyet olabilir mi?
- İstisnadan vazgeçme mümkün mü?