|
ÖZET: Başvuran firma, Kızılcahamam Devlet Hastanesi’ne sunduğu bakım hizmetinin bedelinin ödenmesi talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Sözleşme süresi sona ermesine rağmen, 2018 yılı boyunca hastaneye hizmet vermeye devam eden firma, bu hizmete ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığını belirtmiştir. Sağlık Bakanlığı’nın incelemesi sonucunda, firmanın verdiği hizmetin doğruluğu tespit edilmiş, ancak ödemelerin yapılmadığı ifade edilmiştir. Başvuran, toplamda 6.000 TL tutarındaki hizmet bedelinin yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin yapılan incelemelerde, firmanın hizmetlerinin karşılığında ödeme yapılmamasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, Sağlık Bakanlığı ve Kızılcahamam Devlet Hastanesi’ne, sözleşmelerin ayrı ayrı yapılmaması ve hasta verilerinin güvenliğinin sağlanması konusunda tavsiyelerde bulunulmuştur. İlgili idarelerin, bu tavsiyelere uygun hareket etmesi ve gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, başvuran firmanın yükümlülüklerini yerine getirmesi durumunda ödemelerin yapılması gerektiği vurgulanmış, hasta verilerinin güvenliğinin sağlanması için gerekli önlemlerin alınması gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu kararın uygulanmasını takip edecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5359-S.22.8157
BAŞVURU NO : 2021/18273
KARAR TARİHİ : 18/04/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA KIZILCAHAMAM DEVLET HASTANESİ
BAŞHEKİMLİĞİ
SAĞLIK BAKANLIĞI
ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Kızılcahamam Devlet Hastanesine verilen hizmetin bedelinin ödenmesi talebidir.
BAŞVURU TARİHİ : 27/10/2021
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza Şirketi tarafından yapılan başvuruda başvuran temsilcisi, Ankara İli 3.
Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği ile bakım hizmet sözleşmesi imzaladıklarını, bu kapsamdaki hastanelerden birinin de Kızılcahamam Devlet Hastanesi olduğunu, bakım hizmeti sözleşmesinin 31/12/2017 yılında sonlandığını, 2018 yılı başında Sağlık Bakanlığı’ndaki organizasyon değişikliği nedeniyle yetki karışıklığı yaşandığını, ancak hasta mağduriyetine neden olunmaması için sözleşme süresi bitmesine rağmen bedeli daha sonra fatura edilmek üzere sözleşme yapılmadan, bakım hizmet sözleşmesine 4 ay boyunca devam edildiğini, süre sonunda verdikleri hizmetin hastane yönetimi tarafından inkar edilmesi üzerine, kendilerine ait cihazları da alarak hastaneden ayrıldıklarını, hastanenin 01/01/2018-30/04/2018 tarihleri arasındaki görüntüleri de beraberinde götürdüklerini, bu verilerin hastanede bulunmadığını, daha sonra Sağlık Bakanlığı tarafından inceleme başlatıldığını, Teftiş Kurulu tarafından yürütülen sayılı soruşturma sonunda kendi cihazlarında bulunan verilerin hastaneye teslimi ile hastanenin ilgili döneme ait ödemeyi yapması kanaatine varıldığını, data teslimi için defaatle hastaneyle iletişime
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
geçtiklerini ancak verileri teslim edemediklerini belirterek, 2018 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs aylarında verilen toplam hizmet bedeli 6.000 TL (Altı Bin Türk Lirası)+ KDV tutarının yasal faiziyle ödenmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sağlık Bakanlığı’ndan 2021/18007 numaralı dosya üzerinden 03/12/2021 tarih, sayılı ve 17/03/2022 tarih, sayılı yazılarımız ile bilgi ve belge talep edilmiştir.
3. Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı 08/12/2021 tarihli cevabi yazısıyla, Teftiş Kurulu tarafından yürütülen 08/03/2019 tarihli Ön İnceleme Raporu ile Başvuran Şirkete yönelik yürütülen 30/10/2019 tarihli sayılı
İnceleme Raporunu göndermiştir.
4. Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 28/01/2022 tarihli cevabi yazısında, bugüne kadar firmasına ödenmesi gereken hizmet bedelinin, ilgili sağlık tesisleri tarafından ödenmediği ve firmanın mağduriyetinin giderilmediği bilgisi verilmiştir.
5. Ankara İl Sağlık Müdürlüğü 29/03/2022 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde, ilgili hastanelerin başvuru konusuyla ilgili son yazışmalarına yer vermiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”; 8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Borç İlişkileri” ana başlıklı “A.
Koşulları” “I. Genel olarak” alt başlıklı 77. maddesinde; “Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.
Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur.”; 8.1. “VI. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde” “1. İfada sıra” başlıklı 97. maddesinde, “Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir.”; 8.2. “Vekaletsiz İşgörme” başlıklı 10. Bölümün “A. İşgörenin hak ve borçları” “I. İşin görülmesi” başlıklı 526.
maddesinde; “Vekâleti olmaksızın başkasının hesabına işgören, o işi sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun olarak görmekle yükümlüdür.”; 8.3. “B. İşsahibinin hak ve borçları” “I. İşin işsahibinin menfaatine yapılması hâlinde” başlıklı 529. maddesinde;
“İşsahibi, işin kendi menfaatine yapılması hâlinde, işgörenin, durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masrafları faiziyle ödemek ve gördüğü iş dolayısıyla üstlendiği edimleri ifa etmek ve hâkimin takdir edeceği zararı gidermekle yükümlüdür. Bu hüküm, umulan sonuç gerçekleşmemiş olsa bile, işi yaparken gereken özeni göstermiş olan işgören hakkında da uygulanır.
İşgören, yapmış olduğu giderleri alamadığı takdirde, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ayırıp alma hakkına sahiptir.” 9. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5. maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez.
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez. Bu Kanuna
göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. (Ek cümle:
2/7/2018-KHK-703/171 md.) Cumhurbaşkanlığı hizmetlerinin özelliği ve güvenlik şartlarına uygun şekilde yerine getirilme zorunluluğu nedeniyle Cumhurbaşkanlığınca gerçekleştirilecek her türlü mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin ihaleler bu Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre yapılabilir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.”;
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden 11. Başvuran firma yetkilisi, sözleşme süresi bitmesine rağmen, Merkezi Radyoloji Yönetim Sistemi Bakım ve
Onarım Hizmet sözleşmesi kapsamında 4 ay Kızılcahamam Hastanesi’ne hizmette bulunduğunu, ancak bu hizmete ilişkin herhangi bir ödemenin kendilerine yapılmadığını belirterek, gerekli ödemenin yapılmasını talep etmiştir.
12. İdareden gelen cevabi yazı ve eklerinde, firmanın gerekli hizmeti verdiğini Sağlık Bakanlığı Müfettişinin inceleme raporu ile sabit olduğu, henüz bir ödeme yapılmadığı, ilgili Devlet Hastanesi’nin başvuran tarafından teslim edilen verileri kontrol sürecinde olduğunu, akabinde başvurandan hizmete ilişkin detaylı bilgi (fatura) verilmesinin isteneceği bilgilerinin verildiği görülmüştür.
13. “Dosya kapsamında; 13.1. Başvuran şirket ile Ankara İli 3. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği arasında 9 hastaneyi kapsar şekilde 31/07/2017 tarihinde (01/08/2017 ve 31/12/2017) 5 aylık 1. “Merkezi Radyoloji Yönetim Sistemi Bakım ve
Onarım Hizmeti Alımı” sözleşmesi yapıldığı, 13.2. Yine başvuran şirketle Genel Sekreterlik arasında 05/10/2017 tarihinde (01/12/2017-01/12/2018) 12 aylık 2.
“Radyoloji Bilgi Yönetim Sistemi (RBYS) Veri Depolama Merkezi (DATACENTER) Hizmeti Alımı” sözleşmesi yapıldığı, 13.3. Hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesine göre Doğrudan Temin yöntemiyle gerçekleştirildiği, 13.4. Birinci alım ve sözleşmeye göre hastanelerden elde edilen verilerin ikinci sözleşme kapsamında şirket tarafından depolandığı, 13.5. 25/08/2017 tarihinde yayınlanan 694 sayılı KHK’nin 184. maddesiyle Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, Bakanlığa bağlı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü haline getirildiği, illerdeki hastanelerin İl Sağlık
Müdürlüklerine bağlandığı, bilgileri edinilmiştir.
14. Başvuran şirket ile 9 hastane arasında, ilk sözleşme (Bakım ve Onarım Sözleşmesi) süresi bitmesine rağmen herhangi bir ücret alınmadan hizmet alımına devam edildiği, yine bu kapsamda Kızılcahamam Devlet Hastanesi’nin de hizmet alımlarına devam ettiği tespit edilmiştir.
15. Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 30/10/2019 tarihli Müfettişlik No’lu İnceleme Raporu’ndan, başvuran şirketin birinci sözleşmeye göre (Bakım ve onarım sözleşmesi) 31/12/2017 tarihinde, fiilen ise 01/05/2018 tarihinde biten işe ait görüntüleri, ikinci sözleşme (Veri Depolama Sözleşmesi) kapsamında depoladığı, bu depolanan verileri 6 hastaneye teslim ettiği, üç hastaneye ise görüntüleri teslim etmediği bilgileri edinilmiştir.
16. Yine aynı raporda, görüntülerin teslim edilmediği hastanelerde hastaların mağdur edildiği, hizmetin aksadığı bilgisine yer verildiği görülmüştür. Nitekim Sağlık Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 08/03/2019 tarihli
Müfettişlik No’lu İnceleme Raporu’nda, netice ve kanaat kısmında, Devlet Hastanesi’nde tedavi gören hastanın hastaneye başvuru tarihleri olan 10/04/2018, 17/04/2018, 09/05/2018 ve 24/05/2018 tarihlerine ilişkin belgelerin elde edilememesi hususunun incelenmesi gerektiği kanaatine yer verildiği görülmüştür.
17. Başvuran şirketin birinci sözleşme (Bakım ve Onarım Sözleşmesi) kapsamında elde ettiği verileri, ikinci sözleşme (Veri Depolama Sözleşmesi) kapsamında depoladığı görülmüştür. Daha açık bir ifadeyle her iki sözleşmenin birbiriyle bağlantılı olduğu, ikinci sözleşmenin, birinci sözleşmenin neticesi olduğu, her iki sözleşmenin ayrı ayrı yapılmasının makul olmadığı değerlendirilmiştir. Nitekim Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5.
maddesinde de “Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.” hususu açıkça vurgulanmıştır.
18. İkinci sözleşmede (Veri Depolama Sözleşmesi) sözleşmenin karşı tarafı olan idarenin sözleşmeye uygun olarak gerekli ifayı yaptığı, ancak başvuran şirketin birinci sözleşme (Bakım ve Onarım Sözleşmesi) kapsamında elde ederek, ikinci sözleşme (Veri Depolama Sözleşmesi) kapsamında depoladığı verileri, birinci sözleşmenin süresi bitmesine rağmen hizmete devam etmesi ve ücreti alamamasına karşılık olarak, üç hastaneye teslim etmediği görülmüştür. Bir diğer ifadeyle idarenin hak edişleri ödeyerek edimini yerine getirdiği ikinci sözleşmede, başvuran
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
şirket, veri tesliminde bulunmayarak edimini yerine getirmemiştir. Bunun gerekçesi olarak da sözleşme için ödemede bulunmadığı, yani edimini yerine getirmediği belirtilmiştir.
19. Verilerin teslim edilmediği bu üç hastane arasında adı geçmemekle birlikte başvuranca verilen şikayet formunda verilerin teslim edilmediği belirtilen hastanelerden birinin de Kızılcahamam Hastanesi olduğu, nitekim hastane yetkilerinin düzenlediği 03/05/2018 tarihli tutanak incelendiğinde hastaların hasta verilerine ulaşabilmesinin engellediği ve veri güvenliğinin zedelendiği değerlendirilmiştir.
20. Ankara İl Sağlık Müdürlüğü’nün aynı sözleşme ile ilgili olarak Ankara Dr. Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji
Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne hitaben yazmış olduğu 14/02/2022 tarihli, sayılı Hukuki Görüş yazısında, daha sonradan vekâlet ücreti, yargılama gideri gibi birtakım kamu zararlarının ortaya çıkmaması adına sulh olunabileceğinin ya da sebepsiz zenginleşmeden dava açılmasının da beklenebileceği hususlarının değerlendirildiği ifade edilmiştir.
21. Gelinen süreçte Kızılcahamam Hastanesi tarafından 23/03/2022 tarihinde Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Mali
Hizmetler Birimi’ne fatura ve eki belgelerin teslimi sonrası ödeme işleminin yapılacağının belirtildiği tespit edilmiştir.
22. Birinci sözleşmenin bitimini müteakip firmaca gerçekleştirilen edimlerin bedelinin vekaletsiz iş göre hükümleri kapsamında ödenmesi gerekmekte olup, ödenmemesi halinde sebepsiz zenginleşmeye neden olacaktır. Bununla birlikte sözleşmenin taraflara karşılıklı borç yüklediği göz önünde bulundurulduğunda, karşı taraftan ifa talebinde bulunan başvuranın da kendi yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesi gerekmektedir.
23.Tüm dosya kapsamında yapılan incelemede, başvuran firma tarafından Kızılcahamam Hastanesi’ne birinci sözleşmenin süresi bitmesine rağmen herhangi bir ücret almadan hizmetin verildiği görülmüş olup, şirketin bütün yükümlülüklerini yerine getirmesi (fatura sunulması vs) halinde gerekli ödemenin yapılmasının yerinde olacağı değerlendirilmiştir.
24. Diğer yandan, başvuran şirketin ikinci sözleşme (Veri Depolama Sözleşmesi) kapsamında edimlerini yerine getirebilmesinin, 1. sözleşme (Bakım ve Onarım Sözleşmesi) kapsamında veri elde etmesine bağlı olduğu, yani her iki sözleşmenin bütün olduğu, ancak 9 hastane ile de iki ayrı sözleşme yapıldığı görülmüş, nitekim şirketin birinci sözleşmeden dolayı elde ettiği, ikinci sözleşme kapsamında depoladığı verileri, ilk sözleşme kapsamında ücretini alamaması nedeniyle üç hastaneye teslim etmediği, raporda adı geçmemekle birlikte başvuranın ikrarından bu hastanelerden birinin de Kızılcahamam Hastanesi olduğunun anlaşıldığı, Sağlık Bakanlığı Müfettişliğinin raporunda verilerin teslim edilmemesinin hastaların mağduriyetine yol açtığı bilgisine yer verilmiş olup, idareye, Kamu İhale
Kanunu’nun 5. maddesine uygun olarak, birbiriyle bütünlük arz eden (bağlantılı olan) sözleşmeleri ayrı ayrı yapmaması, hastaların hasta verilerine erişiminin ve veri güvenliğinin zedelenmemesi hususunda tavsiye kararı verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından her iki idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, böylece “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
26. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. maddesinin 2. uyarınca, bu Tavsiye
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde,
BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuran firma tarafından Kızılcahamam Devlet Hastanesi’ne sözleşme süresi bitmesine rağmen herhangi bir ücret almadan hizmetin verildiği görülmüş olup, şirketin bütün yükümlülüklerini yerine getirmesi (fatura sunulması vs.)
halinde gerekli ödemenin yapılması hususunda ve hasta verilerinin ulaşılabilirliğinin ve güvenliğinin bir daha zedelenmemesi hususunda KIZILCAHAMAM DEVLET HASTANESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesine uygun olarak, birbiriyle bütünlük arz eden (bağlantılı olan) sözleşmelerin ayrı ayrı yapılmaması ve hastaların hasta verilerine erişiminin ve veri güvenliğinin zedelenmemesi hususunda SAĞLIK
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sağlık Bakanlığınca ve Kızılcahamam Devlet
Hastanesince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana, Sağlık Bakanlığı’na, Kızılcahamam Devlet Hastanesi’ne ve bilgileri için Ankara İl Sağlık
Müdürlüğü’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr