Komiserlik rütbe kıdem tarihinin düzeltilmesi talebi ve 3201 sayılı Kanun’un Geçici 26. maddesi değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/4896-S.22.7424

BAŞVURU NO : 2022/3430

KARAR TARİHİ : 08/04/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Komiserlik rütbe kıdem tarihinin değiştirilmesi talebi hk

BAŞVURU TARİHİ : 03/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, İl Emniyet Müdürlüğünde komiser rütbesiyle görev yaptığını, komiser yardımcılığı kıdem tarihinin 11/07/2014, komiserlik kıdem tarihinin ise 11/07/2020 olduğunu belirtmektedir. Başvuran, 3201 sayılı Kanun’un 7196 sayılı Kanun’la değişik Geçici

26 ncı maddesinde yapılan değişiklikle polis amirlerinden en az dört yıllık fakülte ve yüksekokul mezunu

olanların (A) grubu sayılacağının, en az bekleme sürelerinin 4 yıl olacağının ve kanunun yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe gireceğini hüküm altına alındığını belirtmektedir. Başvuran, Kanun’un yürürlüğe girdiği 24/12/2019 tarihinde komiser yardımcılığı bekleme süresini tamamlamış olduğunu, dolayısıyla komiserliğe atanma tarihinin 11/07/2020 değil, 24/12/2019 olması gerektiğini ileri sürmektedir.

Başvuran, idareye yaptığı başvurunun kanunların geriye yürütülemeyeceği gerekçesiyle reddedildiğini ifade ederek komiserlik rütbe kıdem tarihinin 24/12/2019 olarak düzeltilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Emniyet Genel Müdürlüğünün 25/03/2022 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Emniyet Teşkilatında rütbe terfi işlemlerinin 12/04/2001-04/04/2015 tarihleri arasında sayılı

Kanun’un 4638 sayılı Kanun’la değişik 55 inci maddesi; 04/04/2015-06/12/2019 tarihleri arasında sayılı Kanun’la değişik 55 inci maddesi; 2019 yılından sonra ise7196 sayılı Kanun’la değişik 55 inci maddesine göre yürütüldüğü, 2.2. Başvuranın Emniyet Teşkilatına 16/12/2005 tarihli onay ile polis memuru olarak katıldığı, /

2.3. Başvuranın 2013 yılında girdiği ve ilk etapta kontenjan dışı kaldığı komiser yardımcılığı sınavına ilişkin mahkeme kararı ile bazı soruların iptal olması sonrası yeniden yapılan sıralama neticesinde asil başarı listesinde yer alarak 06/05/2019 tarihinde başladığı komiser yardımcılığı kurusunu 30/01/2020 tarihinde başarıyla tamamlaması üzerine rütbe hak ediş tarihinin aynı sınava katılan ve başarılı olan emsalleri gibi 11/07/2017 tarihi olarak düzeltilmesi talebiyle açtığı dava neticesinde başvuranın komiser yardımcısı rütbe kıdem tarihinin (B) gurubu statüsünde 11/07/2014, üst rütbe kıdem esas tarihinin ise 11/07/2020 olarak düzenlendiği 2.4. 2019/1 sayılı Merkez Değerlendirme Kurulu’nun 28/05/2019-23/07/2019 tarihlerindeki toplantısında bu tarihler arasında yürürlükte olan Kanun’un Geçici 26 nci maddesinde belirtilen bekleme süresini tamamlamamış olanların 2019 yılı Kurul gündemine alınmasının mümkün olmadığı, kanun maddesinin geriye yürütülemeyeceği, bu kapsamdaki personelden üst rütbe kıdem esas tarihleri 2020 yılı ve öncesi olan personelin kıdem tarihlerinin “bu şekilde (A) grubuna geçenlerin bulundukları rütbede (A) grubu polis amirleri için belirlenen süreden fazla çalışmış olmaları geriye yönelik olarak herhangi bir hak doğurmaz” hükmü de göz önünde bulundurularak üst rütbe kıdem esas tarihleri aynı kalacak şekilde gerçekleştirildiği, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 3210 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun 27/03/2015 tarihli 6638 sayılı Kanun’la değişik 55 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Polis amirlerinin, rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri rütbe sırası ile aşağıda gösterilmiştir

MESLEK EN AZ BEKLEME

RÜTBELER

DER E C E LER İ S ÜRE LER İ

Komiser Yardımcısı 9 4

Komiser 8 4

Başkomiser 7 3

Emniyet Amiri 6 3

Yedinci fıkrasında; “Komiser Yardımcısı, Komiser ve Başkomiserlerin liyakat koşullarını belirlemek ve terfilerini önermek üzere Genel Müdürlük Merkez Değerlendirme Kurulu oluşturulur. Bu Kurul, Emniyet

Genel Müdürlüğü personel işlerinden sorumlu Genel Müdür Yardımcısının başkanlığında, Personel

Dairesi Başkanı, Birinci Hukuk Müşaviri ve Genel Müdürün uygun göreceği iki Daire Başkanı ile Teftiş

/

Kurulu Başkan Yardımcılarının birinden teşekkül eder.” Dokuzuncu fıkrasında; “Kurullar her yıl mayıs ayında toplanır ve kararlar oy çokluğu ile alınır.”, Geçici 26 ncı maddesinin 06/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanun’la değişik ikinci fıkrasında; Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce atanan polis amirlerinin rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri ile (B) grubundan (A)

grubuna geçiş işlemleri aşağıdaki hükümler çerçevesinde yürütülür. (Değişik fıkra:6/12/2019-7196/9 md.) Polis amirlerinden en az dört yıllık fakülte ve yüksek okullardan mezun olanlar (A), komiser yardımcılığı kursunu başarıyla bitirmiş olan diğer amirler (B) grubunu oluşturur. Polis amirlerinin, rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri rütbe sırası ile aşağıda gösterilmiştir.

Polis amirlerinin, rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri rütbe sırası ile aşağıda gösterilmiştir.

EN AZ BEKLEME SÜRELERİ

RÜTBELER

MESLEK

DERECELERİ

(A) (B)

Komiser Yardımcısı 9 4 6

Komiser 8 4 6

Başkomiser 7 3 Yaş Haddi

6. Son fıkrasında; “(B) grubu polis amirlerinden bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce en az dört yıllık yükseköğretim kurumunu bitirenlerin (A) grubuna geçişleri bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, daha sonra bitirenlerin (A) grubuna geçişleri ise mezuniyet tarihleri itibarıyla sağlanır ve bulundukları rütbedeki zorunlu en az bekleme süreleri (A) grubuna göre hesaplanır. Bu şekilde (A) grubuna geçenlerin bulundukları rütbede (A) grubu polis amirleri için belirlenen süreden fazla çalışmış olmaları geriye yönelik olarak herhangi bir hak doğurmaz.” 7. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına ilişkin Yönetmelik’in “Kurullara hazırlık ve toplanma zamanı” başlıklı 23 üncü maddesinin ilk üç fıkrasında; “Genel Müdürlük Personel Dairesi Başkanlığı yıl içinde terfi edecek polis amirlerinin grubunu, bulundukları rütbedeki bekleme sürelerini, başlama ve bir üst rütbeye terfi tarihlerini, bekleme süresindeki performans değerlendirme puanlarının ortalamasını, cezalarını, ödül ve başarı belgelerini, rütbede değerlendirilmeyecek süre ve sebeplerini, sınav sonuçlarını, yöneticilik ile ilgili hizmet içi eğitim başarı durumlarını gösteren bir çizelge düzenleyerek terfii önerecek değerlendirme kuruluna verir. Merkez ve Yüksek Değerlendirme kurulları her yıl Mayıs ayı başında toplanır. Merkez Değerlendirme

Kurulunun kararları Genel Müdürün, Yüksek Değerlendirme Kurulunun kararları Bakan onayı ile yürürlüğe girer.”, yedinci fıkrasında; “Kurullar her yıl mayıs ayında toplanır ve kararlar oy çokluğu ile alınır. Ancak Bakanın onayı ile kurullar, yıl içinde birden fazla toplanabilir ve terfi değerlendirmesine karar verebilirler.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran komiser yardımcılığı kıdem tarihinin 11/07/2014, komiserlik kıdem tarihinin ise 11/07/2020 olduğunu belirtmektedir. Başvuran, 3201 sayılı Kanun’un 7196 sayılı Kanun’la değişik Geçici 26 ncı maddesinde yapılan değişiklikle polis amirlerinden en az dört yıllık fakülte ve yüksekokul mezunu olanların (A) grubu sayılacağının, en az bekleme sürelerinin 4 yıl olacağının ve kanunun yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe gireceğini hüküm altına alındığını belirtmektedir. Başvuran, Kanun’un yürürlüğe girdiği 24/12/2019 tarihinde komiser yardımcılığı bekleme süresini tamamlamış olduğunu, dolayısıyla komiserliğe atanma tarihinin 11/07/2020 değil, 24/12/2019 olması gerektiğini ileri sürmektedir. Başvuran, komiserlik rütbe kıdem tarihinin 24/12/2019 olarak düzeltilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.

10. 3210 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun 27/03/2015 tarihli 6638 sayılı Kanun’la değişik 55 inci maddesindeki değişiklikle polis amirlerinden Polis Akademisi mezunları, Polis Akademisi mezunu sayılanlar ile Emniyet Genel Müdürlüğüne eleman yetiştirmek üzere Polis Akademisi bünyesinde en az 4 yıllık fakülte ve yüksekokullarından mezun olanların (A), komiser yardımcılığı kursunu başarıyla bitirmiş (B) grubunu oluşturması uygulamasına son verildiği anlaşılmaktadır. Daha önce (B) grubundaki teşkilat mensuplarının (A) grubuna geçişlerinin düzenlendiği Geçici 26 ncı maddenin 06/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunla değişik ikinci fıkrasında ise (B) grubu polis amirlerinden (A) grubuna geçen komiser yardımcıları için de, bulundukları rütbede (A) grubu komiser yardımcıları için belirlenen süreden fazla çalışmış olmalarının geriye yönelik olarak herhangi bir hak doğurmayacağı düzenlenmiştir.

11. Başvuru konusu olayda başvuranın komiser yardımcılığı kıdem tarihinin 11/07/2014, komiserlik kıdem tarihinin ise 11/07/2020 olduğu görülmektedir. İlgili mevzuatı çerçevesinde yapılan değerlendirmede, başvuranın 11/07/2020 olan komiserlik rütbe kıdem tarihinde, 24/12/2019 tarihli yeni düzenlemede öngörülen 4 yıllık en az bekleme süresinden fazla komiser yardımcılığı rütbesinde çalışmış olduğu gerekçesiyle, komiserlik rütbe kıdem tarihinin düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih olarak belirlenmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmayacağı değerlendirilmiştir.

12. Ayrıca, 3201 sayılı Kanun’da ve Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme

Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına ilişkin Yönetmelik’te Komiser Yardımcısı, Komiser ve

Başkomiserlerin liyakat koşullarını belirlemek ve terfilerini önermek üzere Genel Müdürlük Merkez

Değerlendirme Kurulu’nun oluşturulacağı ve kurulların her yıl Mayıs ayında toplanacağı da belirtilmektedir.

13. 2019 yılı Merkez Değerlendirme Kurulu da, mevzuatında belirtildiği şekilde, Geçici 26 ncı maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki 28/05/2019-23/07/2019 tarihleri arasında liyakat ilkeleri çerçevesinde terfi işlemlerini yürütmüştür. Her ne kadar başvuran bir sonraki Kurul toplantısının yapılacağı 2020 yılı Mayıs ayından önce, sadece en az bekleme süresinin Kanun’da yapılan değişikliğe göre düzenlenmesi gerektiğini belirtmekte ise de, başvuranın Merkez Değerlendirme Kurulu’nun belirlediği liyakat koşullarını maddenin yürürlüğe girdiği 24/12/2019 tarihinde sağlayıp sağlamadığının tespit edilmemiş olduğu da

değerlendirildiğinde, başvuranın komiserlik rütbe kıdem tarihinin 24/12/2019 olarak düzeltilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı belirlenmiştir.

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/