|
ÖZET: Başvuru, Tepebaşı Belediye Başkanlığı’na yapılan bir talebin reddine ilişkindir. Şikayetçi, sahip olduğu parselde komşu parsel sınırına kısmen veya tamamen bitişik bir blok başı bina inşa edilmesine izin verilmediğini iddia ederek, bu kararın düzeltilmesini talep etmiştir. İlgili idare, mevcut imar planının geçerli olduğunu ve başvuruya konu yapılaşmanın bu plana uygun olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, şikayetçinin daha önceki taleplerinin de mevzuat ve mahkeme kararları gereği uygun bulunmadığı ifade edilmiştir.
Tepebaşı Belediyesi, şikayetçinin talebinin, yürürlükteki imar yönetmeliklerine ve önceki yargı kararlarına aykırı olduğunu vurgulamıştır. İdare, mevcut yapılaşma koşullarının 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayandığını ve bu planın geçerliliğinin sürdüğünü belirtmiştir. Şikayetçi tarafından yapılan suç duyurusu da, kaymakamlık tarafından yapılan ön inceleme sonucunda gereksiz bulunmuştur. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu, şikayetçinin taleplerinin ise mevzuat çerçevesinde geçerliliği bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu karar, şikayetçiye ve Tepebaşı Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/69420-S.20.75679
BAŞVURU NO : 2020/5624
KARAR TARİHİ : 27/08/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TEPEBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin, maliki olduğu parselde bir yanı komşu parseldeki sınıra kısmen veya tamamen bitişik diğer yanı ayrık blok başı bina yapılabilmesine yönelik talebinin idare tarafından reddedilmesi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 26/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi dilekçesinde özetle; Maliki olduğu parselin, uygulama imar planında blok nizam yapılaşma koşullu bölgeye isabet ettiğini, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin tanımlar başlıklı
4 /1/ (pppp) maddesinde yapılan blok nizam tanıma göre bir taraftan komşu parseldeki binaya
bitişik, diğer taraftan ayrık olan ikili nizamların, blok nizam olarak değerlendirildiğini, Plansız
Alanlar İmar Yönetmeliğinin 4. maddesinde ise blok başı binanın, bir yanı komşu parseldeki binaya kısmen veya tamamen bitişik olan bina olarak tanımlandığını, anılan yönetmelik hükümlerinden anlaşılacağı üzere, blok nizam yapılaşma koşullu söz konusu parselde yapılacak blok başı binanın, komşu parsel sınırına kısmen veya tamamen bitişik yapılabileceğinin açık olduğunu ancak, komşu parsel sınırına kısmen veya tamamen bitişik blok başı bina yapılmasına izin verilmediğini iddia ve ifade ederek,
1.1. Bir yanı komşu parseldeki sınıra kısmen veya tamamen bitişik diğer yanı ayrık blok başı bina yapılabilmesine yönelik 29.01.2020 tarihli başvurusunun reddine ilişkin 28.02.2020 tarih ve sayılı işlemin geri alınması, kaldırılması, değiştirilmesi veya düzeltilmesi talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge yazısına istinaden Tepebaşı Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’ndan alınan bila tarih ve sayılı yazıda özetle, “ İlgi (a) dilekçede (30.01.2020 tarih ve evrak kayıt numaralı ait dilekçe.), Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ada parsele yönelik blok nizam ve komşu parsel sınıra kısmen veya tamamen bitişik yapı yapılması hususlarında değerlendirme yapılarak eğer
İdaremiz söz konusu yapı adasında ayrık nizam öngörüyorsa veya amaçlıyorsa plan tadilatı yapılarak yapılaşma koşulunun ayrık nizam olarak değiştirilmesi gerektiği ve sınıra bitişik bina yapılmasının istenmediği belirtilmiş olup ilgi (b) yazımız (28.02.2020 tarih ve sayılı yazımız.) ile “Mevcut 1/1000 ölçekli uygulama imar planı geçerli olup mer’i mevzuat doğrultusunda işlem yapılmaktadır. ” şeklinde cevap verilmiştir.
2.1. Ada nolu parsel, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında (EK.3), BL-5 Yapılaşma koşullu Konut alanına isabet etmekte, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin tanımlarına istinaden Ada nolu parselin cephesi, 20 metrelik Uludağ Sokak yönünde, ön bahçeye komşuluğu bulunmayan bina arka cephesi ile arka komşu parsel ( ada nolu parsel)
sınırı arasında kalan parsel bölümü de arka bahçe olup 1/1000 ölçekli Uygulama Revizyon
İmar Planı Plan Notlarının 19. Maddesi’nin “g” bendine göre 5 kat için arka bahçe mesafesi de 7.75 metre olarak uygulanmaktadır.
2.2. İlgi (b) yazımızda da meri planların geçerli olduğu belirtilerek ilgi (a) dilekçedeki talepte de bahsi geçen plan tadilatının aslında söz konusu olmadığı ifade edilmiştir. Söz konusu şikâyetçinin hâlihazırda Belediyemize Ada nolu parsele yönelik bir imar çapı talebi olmadığı gibi ilgili imar mevzuatına uygun olarak Belediyemize sunulmuş bir imar planı tadilatı dosyası da bulunmamaktadır.
2.3. ait Belediyemize daha evvel sunulmuş dilekçelerde arka bahçe uygulamasına ilişkin “… mevcut binalara olan mesafesinin yürürlükteki yan bahçe mesafesi esas alınarak belirlenebileceği yönünde…” veya “komşu parsel tarafındaki bahçelerin yan bahçe olarak değerlendirilmesi” yönünde taleplerde bulunulmuş olup mevzuat ve mahkeme kararı gereği talebin uygun olmadığı ya da söz konusu taşınmaza ilişkin 12/11/2015 tarihli davanın reddi kararı mahkeme kararına (ki bu karar ilgili yönetmelik ve plan notlarına dayanarak alınmıştır)
istinaden cevaplanmıştır. Konuya ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel
Müdürlüğü’nün 08.07.2019 tarih ve sayılı görüş yazısında da “köşe başı parsellerin komşu parsel tarafındaki bahçelerinin yan bahçe olarak değerlendirilmesi gerektiği” belirtilmesine rağmen aynı kurum görüşünde “öncelikle ada nolu parsele ilişkin yargı kararlarına uyulmasının anayasal bir zorunluluk olduğu” belirtilmiştir.
2.4. Yukarıda bahsi geçen Bakanlık görüşünde belirtildiği doğrultuda öncelikli olarak yargı kararlarına bakıldığında, söz konusu parsele ilişkin şikayetçi tarafından “…İmar formülü ve
İnşaat İstikamet rölevesi (İmar çapı) belgesindeki arka bahçe mesafesi 3,50 m olarak düzeltilmesi talebinin reddine dair 15/05/2014 tarih ve sayılı işlemin hukuka aykırı” iddiası ile Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin Esas ile açılan davada ada parselde bulunan dava konusu ada parsele bakan yönü ilgili binanın arka cephesi oluşturduğunun anlaşıldığı, … arka bahçe mesafesinin 3,50 m olarak düzeltilmesi teknik olarak mümkün olmayacağı anlaşılmış ve başvurunun reddinde hukuka aykırılık görülmemiştir. ” hükümlerine yer verilerek Karar sayılı ve 12/11/2015 tarihli DAVANIN REDDİ
KARARI (EK.4) bulunmakta olup davacı tarafından temyiz edilmiştir. Bahsi geçen mahkeme kararı söz konusu komşu parsel tarafındaki bahçeyi ARKA BAHÇE olarak belirtmektedir.
2.5. Dolayısıyla şikâyetçinin yan bahçe olarak talep ettiği alan ile mahkemenin arka bahçe olarak belirttiği alan aynı alan olup iki konu farklı olarak değerlendirilememektedir. Bu doğrultuda söz konusu mahkeme kararına uyulması gerektiği değerlendirilmektedir. Kaldı ki
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. Maddesi’nin 1. fıkrasında “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.” şeklinde belirtildiği üzere İdare Mahkemesi kararlarını 30 gün içinde yerine getirilmesi gereken karar uygulanmakta olup Belediyemizin işlemleri mevzuat ve yasal durumun gereğidir.
2.6. Şikâyetçi tarafından söz konusu parseline ve arka bahçeye ilişkin Cumhuriyet
Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulmuş olup konuya ilişkin Kaymakamlıkça başlatılan
Ön İnceleme neticesinde soruşturmaya gerek olmadığı kararlaştırılmıştır. Ayrıca, Ankara
Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi’nin Esas ve Karar nolu
12.03.2020 tarihli kararı ile de söz konusu ön inceleme kapsamında yapılan İTİRAZIN
REDDİNE karar verilmiştir.
2.7. BELEDİYEMİZE YAPILMAYAN BİR RUHSAT BAŞVURUSUNUN TASAVVURU
ÜZERİNDEN, tarafından hem hem de güncel parsele ilişkin olarak dilekçeler Belediyemize sunulmuş olup defalarca yazılı ve ayrıca şifahen mevzuata yönelik olarak Belediyemiz açıklamak durumunda kalmıştır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceleri”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 3194 sayılı İmar Kanun’un “Mekânsal planlama kademeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji
Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır.” 6. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ (1) Bu
Yönetmelikte geçen; …
pppp) Yapı nizamı: Uygulama imar planı ile belirlenen ayrık, blok ve bitişik nizamdan birini,
1) Ayrık nizam: Hiç bir yanından komşu parseldeki binalara bitişik olmayan yapı nizamını,
2) Bitişik nizam: Bir veya birden fazla komşu parsellerdeki binalara bitişik olan ve ortak
alandan arka bahçeye çıkış sağlanan yapı nizamını,
3) Blok nizam: İmar planı veya bu Yönetmelikte cephe uzunluğu, derinliği ve yüksekliği
belirlenmiş yapı kitlesinin, bir parsel veya dilatasyonla ayrılmak suretiyle birden fazla parsel üzerine oturduğu bahçeli yapı nizamını (Bir taraftan komşu parseldeki binaya bitişik, diğer taraftan ayrık olan ikili veya ikiz nizamlar, blok nizam olarak değerlendirilir.)”
7. Tepebaşı Belediyesi 1/1000 ölçekli Uygulama Revizyon İmar Planı Plan Notlarının 19 uncu maddesinde; “Bitişik, blok yapı nizamdaki parsellerde bina derinliği 20.00 metreyi, ayrık yapı düzenindeki parsellerde bina derinliği 40.00 metreyi geçemez.
…
g) Arka bahçe mesafeleri; 19-c. maddesindeki istisnai durum hariç 3.00 metreden az olmamak koşulu ile, imar planı olarak hazırlanacağı, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanacağı hükümlerine yer verilmiş, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde; “Uygulama imar planı: Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan plan” olarak tanımlanmıştır.
12. Uyuşmazlık konusu hakkında dosya kapsamındaki bilgi belgeler ile birlikte idarenin cevabi yazısı incelendiğinde; şikayetçinin arka bahçe uygulamasına ilişkin dilekçelerinde “…
mevcut binalara olan mesafesinin yürürlükteki yan bahçe mesafesi esas alınarak belirlenebileceği yönünde…” veya “komşu parsel tarafındaki bahçelerin yan bahçe olarak değerlendirilmesi” yönündeki taleplerinin, idare tarafından mevzuat ve mahkeme kararı gereği uygun olmadığı şeklinde cevaplandırıldığı, konuya ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 08.07.2019 tarih ve sayılı görüş yazısında; “köşe başı parsellerin komşu parsel tarafındaki bahçelerinin yan bahçe olarak değerlendirilmesi gerektiği” ve “öncelikle ada nolu parsele ilişkin yargı kararlarına uyulmasının anayasal bir zorunluluk olduğu”nun belirtildiği, ayrıca idareye yapılmayan bir ruhsat başvurusunun tasavvuru üzerinden, şikayetçi tarafından hem 2926/1 hem de güncel parsele ilişkin olarak dilekçelere defalarca yazılı ve ayrıca şifahen açıklamalarda bulunulduğu, yönünde bilgilere yer verildiği tespit edilmiştir.
13. Bu kapsamda, somut olay değerlendirildiğinde; konuyla ilgili yargı kararında yer verilen tespitler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün görüş yazısında yer verilen açıklamalar ile birlikte, TEPEBAŞI BELEDİYESİ’NİN MERİ 1/1000
ÖLÇEKLİ REVİZYON UYGULAMA İMAR PLANI VE PLAN NOTLARINDA YER
VERİLEN DÜZENLEMELERİN HÂLİHAZIRDA GEÇERLİ OLDUĞU DİKKATE
ALINDIĞINDA, ŞİKAYETÇİNİN MEZKUR TALEBİ KARŞISINDA İDARE
TARAFINDAN İLGİLİ MEVZUAT KAPSAMINDA TESİS EDİLEN İŞLEMDE
HUKUKA AYKIRILIK TESPİT EDİLEMEMİŞTİR.
14. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, yargı kararı, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu hakkında ilgili idare tarafından tesis edilen idari işlemde hukuka aykırı bir husus tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde
Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
“Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Eskişehir İdare
Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve TEPEBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi