TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2398-S.22.3631
BAŞVURU NO : 2021/15473
KARAR TARİHİ : 21/02/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
ANKARA ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Evleri Konut Yapı Kooperatifinin denetimi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Ankara ilinde bulunan Konut Yapı Kooperatifinin tasfiye sürecinin devam ettiğini ancak kooperatifin site yönetimi gibi idare edildiğini, kooperatif genel kurulunda
Kat Mülkiyeti Kanunu’na ilişkin hususlarda kararlar alındığını, ortak olan kişilerle ortak olmayan kişilerin bir arada idare edilmeye çalışıldığını, bu durumun genel kurul gündeminden anlaşılabileceğini, yönetim kurulunun; genel kurulda aldırmış olduğu kararları, kat malikleri kurulu kararıymış gibi işleme tabi tutup ortağı olmayan maliklere “ödenmeyen aidat” adı altında icra takibi başlattığını, site yönetiminin hesabına yatırılması gereken paranın kooperatif hesabında tutulduğunu, yanı sıra genel kurul hazırun listesinin ve ortak kayıt defterinin usulüne uygun tutulmadığını, kooperatif ortağı olmadığı halde hazırun listesinde adına yer verilenlerin olduğunu, toplantıya vekil sıfatıyla katılmış olanların vekâletnamelerinin eksik ya da geçersiz olduğunu, paylı hisselerde tek paydaşın toplantıya vekâletsiz katılıp diğer paydaşlar adına da kararlara katıldığını, ayrıca karar yeter sayısı sağlanmadan karar alındığını, kooperatif genel kuruluna ilişkin İl Müdürlüğüne teslim edilmesi gereken belgelerin eksik olduğunu, bunların yanında kooperatif yöneticisinin ortak alanları uhdesine katmasına göz yumulduğunu, kooperatife ve ortaklara ait sır niteliğindeki bilgilerin sosyal medya üzerinden paylaşıldığını, tüm bu hususlarda defalarca ihbar ve şikâyette bulunduklarını ancak Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından herhangi bir araştırmanın yapılmadığını ve dilekçelerinin gereğinin yerine getirilmediğini iddia ve ifade
/
ederek ilgili Kooperatif hakkındaki ihbar ve şikâyetlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler
Genel Müdürlüğünün 2019/10 sayılı Genelgesi uyarınca soruşturulmasını ve ilgililer hakkında gerekli işlemlerin başlatılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin 12/01/2022 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; başvuranın 25/05/2021 tarihli dilekçesine istinaden 2019/10 sayılı Genelge uyarınca gereğinin yapılması konusunda Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne talimat verildiği, 1163 sayılı
Kooperatifler Kanunu’nun 81’inci maddesinde, tasfiye sürecinde olan kooperatiflerin ortaklarının ortaklıktan istifa etseler dahi tasfiye sürecinde oluşan borçlardan sorumlu olduğunun düzenlendiği, ayrıca kooperatif yönetim kurulu üyelerinin, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında kurulu bulunan site yönetimlerinde görev almasına, 1163 sayılı Kanun kapsamında engel bulunmadığı, 634 sayılı Kanun nedeniyle oluşan zararlarının tanzim yolu olarak adli mercilere başvurması gerektiği, kooperatifler ile ortakları ve/veya ortaklıktan ayrılan kişiler arasındaki borç ve alacakları tespit, tayin ve tahsile ilişkin olarak
Bakanlığın herhangi bir yetki ya da görevinin bulunmadığı, tüm bu hususlarda başvuranın da bilgilendirildiği, dolayısıyla başvuranın dilekçesinde belirtilen hususların ihbar kabul edilerek .
Evleri Konut Yapı Kooperatifinin tekrar denetlenmesine gerek olmadığının değerlendirildiği belirtilmiştir.
3. Ankara Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün başvuru konusuna ilişkin 10/11/2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 3.1. 1136 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 81’inci maddesi uyarınca, kooperatif tasfiye halinde bulunsa bile istifa eden ortakların parasal yükümlülüklerinin devam edeceği ve bu ortaklardan aidat talebinde bulunulabileceği, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında kalan hususların ise ilgili mevzuatı çerçevesinde çözümü yoluna gidilmesi gerektiği, 3.2. Bakanlığın 28/04/2021 tarih ve sayılı yazısında: “Bu bağlamda, tasfiye memurlarınca anasözleşmenin ilgili maddesinde sıralanan görevler dâhilinde işlem tesis edilmesi gerekmekte olup, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesinde işlem tesis edilmesinin ve bu yönde genel kurullarda karar alınmasının uygun olmayacağı, 634 sayılı Kanuna tabi giderlerin bu kanun çerçevesinde oluşturulacak kat malikleri kurulu kararları ve site yönetimi vasıtasıyla yapılması gerektiği, değerlendirilmektedir.” görüşünün verildiği, 3.3. Yine Bakanlığın 29/04/2021 tarih ve sayılı yazısında: “Her bir kooperatifin iş, işlem ve faaliyetleri ile tasfiye sürecinin birbirinden farklı şartlara bağlı olabileceği kabulüyle, kooperatifin faaliyetleri, alacakları, borçları, devam eden davalarının durumu, menkul ve gayrimenkullerine ilişkin bilgilerin kooperatif yetkililerince genel kurula bildirilerek bunların kooperatif ve ortakların menfaatlerine uygunluğunun en yetkili organ olan genel kurulda ortaklarca değerlendirilerek alınacak kararlarla idare edilmesi gerektiği, Bakanlıkça kooperatiflerin faaliyetleri ve varlıklarının ortakların menfaatlerine uygun kullanılıp kullanılmadığına karar verme yetki ya da görevi bulunmadığı, Bakanlıkça özel hukuk tüzel kişisi olan ve ticari şirket nevi sayılan yapı kooperatifleri ve üst birliklerinin kuruluş, işleyiş ve denetlenmesine
/
ilişkin iş ve işlemlerin yürütüldüğü, kooperatif işlemlerinin yürütülmesine ilişkin kararlar alınmasında kooperatif anasözleşmesi hükümleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde genel kurul iradesinin hakim kılındığı, genel kurulda alınan kararlara karşı itiraz veya iptal istemlerinin özel hukuk yargısında dava konusu edilmesi yoluyla neticelendirmesi gerektiği, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ve ilgili mevzuatında
Bakanlığa tanınan denetim-gözetim yetkisinin kooperatifin kamu düzenine ilişkin işlemlere yönelik olduğu şekilde anlaşılması gerektiği, dolayısıyla anonim şirket yapısında kurulan kooperatiflerin her türlü kararının veya işleminin takip edilmesi ve de kooperatif ortaklarının özel hukuka konu olabilecek her türlü menfaatlerinin gözetilmesi konusunda Bakanlığa yüklenmiş bir yükümlülüğün bulunmadığı, Bakanlığın kamu düzenine ilişkin konularda Kanundan kaynaklı yetkisini kullanarak gerekli görülen işlemleri yapabileceği” hususlarının belirtildiği, 3.4. Tüm bu nedenlerle, başvuranın 1163 sayılı Kanun kapsamında bildirdiği hususlar hakkında değerlendirme yapmak ve/veya hüküm bildirmek suretiyle kooperatifin iş ve işlemlerini yönlendirmenin, Müdürlüğü bu hususlarda hukuki taraf haline getirebileceği için uygun olmadığı, ayrıca başvuran ile ortağı bulunduğu kooperatif arasındaki hak ve yükümlülüklere ilişkin talep ve anlaşmazlıkların tarafları arasında çözülmesi, uyuşmazlık halinde ise özel hukuk yoluna gidilmesi gerektiği, genel mahiyette olmayan, belirgin bir şikâyet konusu ile ilgili somut delil ve bilgiye dayalı olarak başvuruda bulunulması halinde konunun ayrıca değerlendirileceği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun; 6.1. “Ortaklığa girme şartları ve ortak sayısı” başlıklı 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasında: “Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirlenir. Yönetim Kurulu, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kaydedemez.” 6.2. “Gündem” başlıklı 46’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında: “Gündemde olmayan hususlar görüşülemez…” 6.3. “Temsil” başlıklı 49’uncu maddesinin birinci fıkrasında: “Anasözleşmede açıklama bulunduğu takdirde, bir ortak yazı ile izin vermek suretiyle Genel Kurul toplantısında oyunu ancak başka bir ortağa kullandırabilir. Bir ortak Genel Kurulda birden fazla ortağı temsil edemez.”
/
6.4. “Bakanlık temsilcileri ve kararların yürürlük şartı” başlıklı 87’nci maddesinde: “Kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, merkez birliklerinin ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliğinin, genel kurul toplantılarından en az onbeş gün önce ilgili Bakanlıktan temsilci talebinde bulunması zorunludur.
Genel kurul toplantıları, Bakanlık temsilcisinin huzuru ile açılır ve devam eder. Temsilci, toplantının kanunlara, anasözleşmeye ve gündeme göre yürütülmesine nezaret eder. Genel kurul toplantı tutanağı ile toplantıya katılanların listesi temsilci tarafından imzalanır. Temsilci, genel kurulda, kanun ve anasözleşmeye aykırı olarak alınan kararlar hakkındaki görüşünü tutanakta belirtir. Usulüne uygun talepte bulunulduğu halde, temsilci toplantıya katılamaz ise ilan edilen saatten bir saat sonra toplantıya başlanır…” 6.5. “Teftiş ve denetleme” başlıklı 90’ıncı maddesinin birinci fıkrasında: “İlgili bakanlık; kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin ve Türkiye Milli Kooperatifler
Birliğinin işlem ve hesaplarını ve varlıklarını müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine veya denetim için görevlendirilecek olan personele denetlettirebilir.” 7. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 107’nci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde: “(1) Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: … k) Yapı kooperatiflerinin ve üst birliklerinin kurulması, işleyişi ve denetlenmesine ilişkin iş ve işlemleri yürütmek, kuruluş kayıtlarının ve sicillerinin tutulmasını sağlamak ve uygulamaları denetlemek,” 8. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 26/06/2019 tarih ve 2019/10 sayılı “Yapı Kooperatifleri ve Üst Birliklerinin Denetiminde Uygulanacak Esas ve Usuller (Denetim Kılavuzu)” konulu Genelgesi’nin; 8.1. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde: “Bu genelge, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun Ek madde
1 uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görev alanındaki kooperatifler ve üst kuruluşlarının İl
Müdürlükleri tarafından denetimi esnasında yapılacak iş ve işlemleri kapsar.” 8.2. “İncelenemeyecek Dilekçeler ve Şikâyet Konuları” başlıklı 6’ncı maddesinde: “(1) Belli bir konuyu ihtiva etmeyen veya yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olan veya dilekçe sahibinin adı-soyadı ve İmzası ile iş veya ikamet adresi bulunmayan (Cimer, Bilgi Edinme ve e-devlet üzerinden yapılan başvurular hariç) şikâyet dilekçeleri ve dilekçelerde yer alan konular hakkında, 3071 sayılı Dilekçe
Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun “İncelenemeyecek dilekçeler” başlıklı 6 ncı maddesi hükmü gözetilerek inceleme yapılmaz, Ancak, dilekçe sahibinin adı soyadı ve imzası ile iş veya ikamet adresi bulunmamakla birlikte, başvurulara olayla alakalı inandırıcı mahiyette bilgi ve belgeler eklenmiş veya somut nitelikte bilgi, bulgu ya da olaylara dayanılıyor ise, bu hususlar ihbar kabul edilerek işlem yapılabilir…” 8.3. “Şikâyetlerin İncelenmesi” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasında: “(1) Şikayet dilekçesindeki iddiaların İncelenmesi; kooperatif, birlik ve merkez birliği yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile memurlarının kanun, anasözleşme ve diğer mevzuat hükümlerine aykırı eylem ve hareketleri kapsamında yapılır.”
8.4. “İnceleme Esnasında ve Rapor Düzenlenmesinde Gözetilecek Genel Esaslar” başlıklı 8’inci maddesinde: “(1) Her inceleme sonucunda ayrı bir rapor düzenlenir. Bu raporların düzenlenmesinde aşağıdaki esaslar gözetilir… d) İddialar öncelikle defter ve belgeler üzerinden araştırılıp incelenir. Bu araştırma ve inceleme sonucu açıklığa kavuşturulamayan veya suç teşkil eden hususlar varsa ilgililerin açıklamalarına başvurulur… ğ) İncelenemeyecek dilekçeler ve şikayet konuları tespit edilmiş ise bu konuların incelenemediğine ilişkin bilgi ve dokümanlara raporda yer verilir…” 8.5. “Açıklamaların Dinlenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde: “(1) İhbar ve şikayet üzerine yapılan incelemelerde; ihbar ve şikayet konularının aydınlatılması, iddiayı kanıtlayacak kanıt ve belgelerin şikayetçinin elinde olup olmadığı hususlarına açıklık getirilmesi amacıyla incelemeye şikayetçinin açıklamalarının dinlenmesiyle başlanılır…” 8.6. “İncelemenin Sonuçlandırılması” başlıklı 22’nci maddesinde: “(1) Yapılan incelemelerin tamamlanmasından sonra; açıklamalar, olaylar, defter ve belgeler yeniden gözden geçirilip değerlendirilmek suretiyle kişilerin eylemlerle olan ilişkisi tespit edilmeye çalışılır. Birbirleriyle çelişen veya eksik olan hususlarda gerekirse yeniden defter ve belgelerdeki kayıtlara ve açıklamalara başvurulabilir.
(2) Söz konusu eylemlerin Genelgenin 10 uncu maddesinde örneklerine yer verilen cezai sorumluluk halleri kapsamındaki suç ve kabahatlerden olup olmadığı, 11 inci maddesine göre hukuki sorumluluğuna gidilip gidilmeyeceği, idari yönden hangi talimatların verileceği tespit edilir.
(3) Her bölümün sonunda, o bölüm ile ilgili olarak varılan kanaat ve yapılması istenilen işlemler belirtilir.
Her bölüm kendi içinde sonuçlandırılır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Başvuran; Ankara ilinde bulunan Evleri Konut Yapı Kooperatifi hakkındaki ihbar ve şikâyetlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün 2019/10 sayılı Genelgesi uyarınca soruşturulmasını ve ilgililer hakkında gerekli işlemlerin başlatılmasını talep etmektedir.
11. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nda, kooperatiflerin denetimi hususunda genel kurul adına denetçiler tarafından yerine getirilen denetim ve finansal tablolar konusundaki dış denetimin yanı sıra ilgili bakanlık tarafından; kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin ve Türkiye Milli
Kooperatifler Birliğinin işlem ve hesaplarının ve varlıklarının müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine veya denetim için görevlendirilecek olan personele denetlettirebileceği öngörülmüştür. Yapı kooperatifleri konusunda ilgili bakanlığın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olması nedeniyle, yapı kooperatiflerinin ve üst birliklerinin kurulması, işleyişi ve denetlenmesine ilişkin iş ve işlemleri yürütmek, /
kuruluş kayıtlarının ve sicillerinin tutulmasını sağlamak ve uygulamaları denetlemek; 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 107’nci maddesinde Mesleki
Hizmetler Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
12. Yapı kooperatiflerinin ve üst kuruluşlarının İl Müdürlükleri tarafından denetimi esnasında yapılacak iş ve işlemler ise anılan Genel Müdürlüğün “Yapı Kooperatifleri ve Üst Birliklerinin Denetiminde
Uygulanacak Esas ve Usuller (Denetim Kılavuzu)” konulu Genelgesi’nde ayrıntılı olarak belirlenmiştir.
Genelge’nin 6’ncı maddesinde, belli bir konuyu ihtiva etmeyen veya yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olan veya dilekçe sahibinin adı-soyadı ve imzası ile iş veya ikamet adresi bulunmayan şikâyet dilekçeleri ve bu dilekçelerde yer alan konular hakkında inceleme yapılmayacağı, ancak; dilekçe sahibinin adı soyadı ve imzası ile iş veya ikamet adresi bulunmamakla birlikte, başvurulara olayla alakalı inandırıcı mahiyette bilgi ve belgeler eklenmiş veya somut nitelikte bilgi, bulgu ya da olaylara dayanılıyor ise, bu hususların ihbar kabul edilerek işlem yapılabileceği düzenlenmiştir.
13. Mezkûr Genelge’de ayrıca, ihbar ya da şikâyet üzerine incelemenin nasıl yapılacağı, incelemede hangi hususların dikkate alınacağı, iddiaların incelenmesinin; kooperatif, birlik ve merkez birliği yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile memurlarının kanun, anasözleşme ve diğer mevzuat hükümlerine aykırı eylem ve hareketleri kapsamında yapılacağı, yapılan incelemelerde; ihbar ve şikâyet konularının aydınlatılması, iddiayı kanıtlayacak kanıt ve belgelerin şikâyetçinin elinde olup olmadığı hususlarına açıklık getirilmesi amacıyla incelemeye şikâyetçinin açıklamalarının dinlenmesiyle başlanacağı, her inceleme sonucunda ayrı bir rapor düzenleneceği, rapor düzenlenmesinde hangi esasların gözetileceği, incelenemeyecek dilekçeler ve şikâyet konuları tespit edilmiş ise bu konuların incelenemediğine ilişkin bilgi ve dokümanlara raporda yer verileceği, yapılan incelemelerin tamamlanmasından sonra ise; söz konusu eylemlerin Genelge’de örneklerine yer verilen cezai sorumluluk halleri kapsamındaki suç ve kabahatlerden olup olmadığının, ilgililerin hukuki sorumluluğuna gidilip gidilmeyeceğinin, idari yönden hangi talimatların verileceğinin tespit edileceği ve incelemenin nasıl sonlandırılacağı hususlarında ayrıntılı hükümlere yer verilmiştir.
14. Tüm bu düzenlemelerden; kooperatiflerin denetimine yönelik şikâyet dilekçelerinin incelenemeyecek dilekçeler kapsamında olduğuna dair herhangi bir tespit yapılmamış ise, bu dilekçelerdeki şikâyetler üzerine ilgili Genelge’de öngörülmüş olan usulde inceleme yapılması gerektiği, ayrıca şikâyet dilekçelerinde bazı eksiklerin olması durumunda bile dilekçede yer alan hususların ihbar kabul edilerek işlem yapılabileceği anlaşılmaktadır.
15. Somut olayda başvuran tarafından; kooperatif genel kurulunda Kat Mülkiyeti Kanunu’na ilişkin hususlarda kararlar alındığı, yönetim kurulunun; genel kurulda aldırmış olduğu kararları, kat malikleri kurulu kararıymış gibi işleme tabi tutup ortağı olmayan maliklere “ödenmeyen aidat” adı altında icra takibi başlattığı, site yönetiminin hesabına yatırılması gereken paranın kooperatif hesabında tutulduğu, yanı sıra genel kurul hazırun listesinin ve ortak kayıt defterinin usulüne uygun tutulmadığı, kooperatif ortağı olmadığı halde hazırun listesinde adına yer verilenlerin olduğu, toplantıya vekil sıfatıyla katılmış olanların vekaletnamelerinin eksik ya da geçersiz olduğu, paylı hisselerde tek paydaşın toplantıya vekaletsiz katılıp diğer paydaşlar adına da kararlara katıldığı, ayrıca karar yeter sayısı sağlanmadan karar alındığı, kooperatif genel kuruluna ilişkin İl Müdürlüğüne teslim edilmesi gereken belgelerin eksik olduğu, bunların yanında kooperatif yöneticisinin ortak alanları uhdesine katmasına göz yumulduğu, kooperatife ve ortaklara ait sır
niteliğindeki bilgilerin sosyal medya üzerinden paylaşıldığı yönünde hem Mesleki Hizmetler Genel
Müdürlüğüne hem de Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne çeşitli tarihlerde şikâyette bulunulmuştur.
16. Başvuranın dilekçeleri üzerine, Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından bahse konu dilekçelerin 2019/10 sayılı Genelge’nin 6’ncı maddesi uyarınca incelenmeyecek dilekçe mahiyetinde olduklarına yönelik herhangi bir tespit yapılmamasına rağmen Genelge’de öngörülmüş olan inceleme prosedürünün başlatılmadığı, sadece, tasfiye halindeki kooperatiflerde gayrimenkulünü almış ortakların ortaklıktan istifa etseler dahi, daha sonra oluşabilecek tasfiye masrafına katılacakları, hazırun cetvelinin bu husus dikkate alınarak düzenleneceği, kooperatifin 2020 yılı olağan genel kurul toplantısında site yönetimi ve kooperatif için ayrı ayrı aidat tespit edildiği, site yönetimi için toplanacak paraların site yöneticiliği adına açılacak hesaba yatırılmasına karar verildiği, kooperatif ile site malikleri arasında aidata dayalı bir borç alacak ilişkisi kurulmasının hukuken mümkün olmadığı, kooperatifte ferdi mülkiyete geçildiğinden, ortak alanlara kooperatif yöneticisinin yasal olarak bir müdahalesinin söz konusu olamayacağı hususlarının ifade edildiği görülmektedir.
17. Görüldüğü üzere, başvuranın şikâyet dilekçelerinde öne sürmüş olduğu birçok iddia hakkında İl
Müdürlüğü tarafından herhangi bir araştırma yapılmadığı gibi bu iddialara yönelik herhangi bir açıklamaya da yer verilmemiştir. Oysa bu iddialar arasında 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nda yasaklanmış olan; yönetim kurulunun, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kaydedemeyeceği, genel kurul toplantısında gündemde olmayan hususların görüşülemeyeceği, anasözleşmede açıklama bulunduğu takdirde, bir ortağın yazı ile izin vermek suretiyle genel kurul toplantısında oyunu ancak başka bir ortağa kullandırabileceği, bir ortağın genel kurulda birden fazla ortağı temsil edemeyeceği gibi hususların da yer aldığı, yanı sıra, kanunlara, anasözleşmeye ve gündeme göre yürütülmesine nezaret etmesi amacıyla
Bakanlık temsilcisinin de yer almasının öngörüldüğü genel kurul toplantısında Kat Mülkiyeti Kanunu’na ilişkin konularda kararlar alındığının iddia edildiği, bunlarla birlikte, 6698 sayılı Kişisel Verilerin
Korunması Kanunu kapsamındaki verilerin ihlal edildiği yönünde iddiaların da bulunduğu anlaşılmış olup tüm bu hususların Bakanlığın yapı kooperatiflerine yönelik denetim yetkisi kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
18. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Evleri Konut Yapı Kooperatifi hakkındaki ihbar ve şikâyetlerinin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün 26/06/2019 tarih ve sayılı
“Yapı Kooperatifleri ve Üst Birliklerinin Denetiminde Uygulanacak Esas ve Usuller” konulu
Genelgesi’nde öngörülmüş olan usulde incelenmesi hususunda ilgili idareye tavsiye bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun
davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ İLE; T.H.S.S. Mogan Sevgi Çiçeği Evleri Konut Yapı Kooperatifi hakkındaki ihbar ve şikâyetlerin, 2019/10 sayılı “Yapı Kooperatifleri ve Üst Birliklerinin Denetiminde Uygulanacak Esas ve Usuller” konulu
Genelge’de öngörülmüş olan usulde incelenmesi hususunda ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM
DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna; Kararın, Başvurana, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına ve Ankara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi