|
ÖZET: Başvuru, köprü ve otoyollardan geçiş ihlali nedeniyle kesilen idari para cezalarının iptali talebine ilişkindir. Başvuran, 2017 yılında aracına kesilen HGS ve OGS geçiş cezalarının 18/10/2018 tarihinde kendisine tebliğ edildiğini belirterek, bu cezaların tamamının iptal edilmesini istemiştir. Karayolları Genel Müdürlüğü, başvuranın aracının 21/10/2015 ile 02/11/2016 tarihleri arasında geçiş ihlalleri yaptığını, bu ihlallerin sistem tarafından tespit edildiğini ve tebligatların yasal süre içinde gerçekleştirildiğini ifade etmiştir.
İlgili mevzuat çerçevesinde, geçiş ücretlerini ödemeden yapılan geçişler için idari para cezası uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın iddialarının incelenmesi sonucunda, cezaların hukuka uygun olduğu ve başvuranın talebinin haksız olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, tebligatların zamanında yapılmadığına dair bir durumun söz konusu olmadığı, dolayısıyla cezaların iptali talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın idari para cezalarının iptali talebi reddedilmiş, ancak Karayolları Genel Müdürlüğü’ne cezaların tebliğ sürelerinin iyileştirilmesi ve iyi yönetim ilkelerine uygun olarak daha hızlı karar verme süreçleri geliştirilmesi konusunda tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7352-S.11220
BAŞVURU NO : 2019/5094
KARAR TARİHİ : 21/08/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Karayolları Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Köprü ve otoyollardan geçiş ihlali yapılması üzerine kesilen idari para cezalarının iptali talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28/02/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, … plakalı aracına 2017 yılında OGS ve HGS geçişleri ile ilgili olarak kesilen cezaların 18/10/2018 tarihinde tebliğ edildiğini iddia edip tarafına kesilen HGS ve OGS geçişleri cezalarının tamamının iptalini talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Karayolları Genel
Müdürlüğü’nden alınan 29/04/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle;
2.1. … plakalı aracın 21/10/2015 ile 02/11/2016 tarihleri arasında otoyol ve köprü istasyonu
OGS sisteminden geçiş ihlalleri yaptığı,
2.2.Bu amaçla kurulan sistem tarafından aracın fotoğrafı çekilmek sureti ile geçiş ihlalinin yaptığının tespit edildiği,
2.3.Geçiş ihlali yapan aracın adres ve plaka bilgilerinin (dijital ortamda) Emniyet Genel
Müdürlüğünden istendiği,
2.4.Gelen adres doğrultusunda 17/03/2016 tarih …, 27/10/2016 tarih …, 28/02/2017 tarih …
10/03/2017 tarih …, 13/09/2017 tarih …, 20/09/2017 tarih … sayılı yazı ile ilgilisine tebligat yapıldığı,
2.5.Davacıya cezai işlemin 26/05/2016-09/12/2016-06/04/2017-19/04/2017-27/11/201730/11/2017 tarihlerinde tebliğ edildiğinin “İhlalci Bilgiler Tablosu ve İnternet Posta Takip
Belgesinden” tespit edildiği,
2.6. … araca … … adına 29/09/2015 tarihinde “…” numaralı HGS etiketi alındığı, ilgili hesap 20/10/2015 tarihinde kara listeye girdikten sonra 21/10/2015 ile 02/11/2016 tarihleri arasında gerçekleştiği, belli tarihlerdeki bakiye yüklemesinin yetersiz geldiği, yasal süre olan 15 gün içerisinde hesabına yeterli para yatırmadığı, “HGS Bakiye Tablosundan” anlaşıldığı, sistemde herhangi bir düzeltme yapılmadığı, cezalı geçişlerin ödenmesi gerektiği,
2.7.Davaya konu işlemlerin hukuka uygun olduğu, davacının iddia ettiği gibi haksız bir işlem olmadığı, yapılan tebligatların 16/05/2018 tarih 7144 sayılı Kanuna göre düzenlendiği,
2.8.“…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 11,00 TL ve ceza tutarı (4 katı) 44,00 TL olmak üzere toplam 55,00 TL olduğu,
2.9.“…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 27,50 TL ve ceza tutarı (4 katı) 110,00 TL olmak üzere toplam 137,50 TL olduğu,
2.10.“…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 36,00 TL ve ceza tutarı (4 katı) 144,00
TL olmak üzere toplam 180,00 TL olduğu,
2.11.“…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 18,00 TL ve ceza tutarı (4 katı) 72,00 TL olmak üzere toplam 90,00 TL olduğu,
2.12.“…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 12,00 TL ve ceza tutarı (4 katı) 48,00 TL olmak üzere toplam 60,00 TL olduğu,
2.13.“…” sayılı tebligatla ilgili olarak ise, Kurumun “…” numaralı hesabına geçiş ücreti olan 6,00 TL yatırması, dekontun “… …” adresine gönderilmesi ve alıcı kısmına mutlaka
“Karayolları Genel Müdürlüğü” ibaresi yazılması durumunda “…” sayılı tebligata konu cezalı işlemin kaldırılarak sistemde gerekli düzeltmenin yapılacağı,
2.14.15/04/2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6639 sayılı Kanunla
“Güzergâhın en uzun mesafesi” ibaresi “Geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafe” olarak değiştirildiği, 7 inci fıkrasında yer alan “Yedi gün” ibaresi, “On beş gün” olarak değiştirildiği, ayrıca “Bu kanunun 33 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan ödemesiz geçişlere söz konusu madde ile yapılan değişiklik öncesi 6001 sayılı kanunun 30 uncu maddesinin 1 inci ve 7 inci fıkraları hükümleri uygulanır.” şeklinde geçici madde eklendiği,
2.15.Dava konusunun 2918 sayılı Kanunun 116 ncı maddesine ilişkin olmadığı, 6001 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesine ilişkin olduğu, bu nedenle kanun gereği tebligatın 7 gün içinde yapılma zorunluluğunun olmadığı,
2.16.6111 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin “6001 sayılı Karayolları Genel
Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilmez, verilmiş olanlarda düşer” şeklinde olduğu,
2.17.Kanun gereği işlemlerin yasal süre içerisinde yapıldığı, şeklinde belirtilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun, “Tescil plakasına göre tutanak
düzenlenmesi” başlıklı 116 ncı maddesinde;
“Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir.
Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için posta yoluyla tebligat yapılır, bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilân asmaya mahsus yerinde liste halinde ilân edilir, ilân tarihini takip eden otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur.”,
7.6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun,
7.1.“Geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali” başlıklı 30 uncu maddesinde;
“(1) Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel
Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idarî para cezası verilir…
(3) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idarî para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idarî para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir. Vergi daireleri tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilâtın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır.
(4) Birinci fıkra uyarınca ödenmesi gereken idarî para cezaları ile geçiş ücretleri ödenmeden, kabahatin işlendiği araçların fennî muayeneleri ile satış ve devirleri yapılmaz.
(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.
(6) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir.
(7) Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/18 md.)
Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez…
(9) Bu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, yedinci ve sekizinci fıkraları Bakanlık tarafından işletilen otoyolları ve erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için; beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları ise Bakanlık tarafından 3996 sayılı Kanun ve diğer ilgili kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için de uygulanır.”,
7.2.Geçici 4’üncü maddesinde;
“(1) 2/11/2016 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, araç sınıfları itibarıyla kullanılması yasak olan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsünden geçilmesi nedeniyle 30 uncu maddenin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilmez, verilmiş olanlar tebliğ edilmez, tebliğ edilmişlerin tahsilatından vazgeçilir, varsa yapılmış itirazlar veya açılmış davalar hakkında resen karar verilmesine yer olmadığına karar verilir, yargılama ve takip giderleri taraflar üzerinde bırakılır ve vekâlet ücretine hükmedilmez. Söz konusu cezalar kapsamında bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan tahsilatlar 28/2/2019 tarihine kadar başvurulması hâlinde 29/3/2019 tarihine kadar red ve iade edilir.”,
7.3.Geçici 5’inci maddesinde;
“01/01/2019 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, araç sınıfları itibarıyla kullanılması yasak olan 15 Temmuz Şehitler Köprüsünden geçilmesi nedeniyle 30 uncu maddenin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilmez, verilmiş olanlar tebliğ edilmez, tebliğ edilmişlerin tahsilatından vazgeçilir, varsa yapılmış itirazlar veya açılmış davalar hakkında resen karar verilmesine yer olmadığına karar verilir, yargılama ve takip giderleri taraflar üzerinde bırakılır ve vekâlet ücretine hükmedilmez. Söz konusu cezalar kapsamında bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan tahsilatlar maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ikinci ayın sonuna kadar başvurulması halinde maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üçüncü ayın sonuna kadar ret ve iade edilir.”,
8.6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar Ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun, “Değişiklik Hükümleri” başlıklı 22 nci maddesinde;
“30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasına
aşağıdaki cümle eklenmiştir:
“Ancak 1111 sayılı Askerlik Kanunu, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar
Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun, 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması
Hakkında Kanun, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemez, verilmiş olanlar düşer.”,
9.30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun, “Soruşturma Zamanaşımı” başlıklı 20’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ek cümlede;
“Ancak 1111 sayılı Askerlik Kanunu, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar
Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun, 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna
Sunulması Hakkında Kanun, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5490 sayılı Nüfus
Hizmetleri Kanunu ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemez, verilmiş olanlar düşer.”
10.14/05/2012 tarih ve 28292 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Karayolları Genel
Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar ile Erişme Kontrolünün
Uygulandığı Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin
Yönetmeliğinin, “Ücret ödemeden yapılan geçişlere dair işlemler” başlıklı 9’uncu maddesinde;
“(1) Bu Yönetmelik kapsamında geçişi ücretli olduğu halde ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine (Değişik ibare: RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) 6001 sayılı
Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesine göre o güzergâhın en uzun mesafesine ait geçiş ücretinin on katı tutarında idari para cezası verilir.
En uzun mesafe, ücret ödemeden çıkış yapılan gişelere en uzak mesafede olan gişe dikkate alınarak belirlenir.
(2) Ücret ödemeden geçişin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ödemesiz geçiş yapan aracın plakasına ait hesabın, ilgili tarafından Ana Kontrol Merkezine bildirilmesi durumunda cezasız geçiş ücreti bu hesaptan tahsil edilir. Ödemesiz geçiş ücreti bedelinin ödenmesinden araç sahibi sorumludur. Cezalı geçiş yapan gerçek kişi hüviyetindeki araç sahibinin ölmesi durumunda varislerinden sadece cezasız geçiş ücreti tahsil edilir. Bu uygulamada araç sahibinin ölüm raporu evraka eklenir.
(3) İdari para cezaları ile geçiş ücretleri, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödenir.
Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idari para cezaları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir.
(4) İdarenin ücret toplama sistemlerine yönelik tesis ettiği kameralarla tespit edilen görüntülerin saklanması, ücret toplama sisteminin çalıştırılmasına yöneliktir. Kamera görüntülerinin incelenmesini gerektiren itirazlar geçiş ücreti ve idari para cezasının ödemesini durdurmaz.
(5) Geçiş ücretleri ve idari para cezaları ödenmeden kabahatin işlendiği araçların fenni muayeneleri ile satış ve devirleri yapılmaz.” hükümlerine amirdir.
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12.Başvuran, … plakalı aracına 2017 yılında OGS ve HGS geçişleri ile ilgili olarak kesilen cezaların 18/10/2018 tarihinde tebliğ edildiğini iddia ederek tarafına kesilen HGS ve OGS geçişleri cezalarının tamamının iptalini tespit edilmiştir.
13.Karayolları Genel Müdürlüğü’nden Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, … plakalı aracın 21/10/2015 ile 02/11/2016 tarihleri arasında otoyol ve köprü istasyonu OGS sisteminden geçiş ihlalleri yaptığı, bu amaçla kurulan sistem tarafından aracın fotoğrafı çekilmek sureti ile geçiş ihlalinin yaptığının tespit edildiği, geçiş ihlali yapan aracın adres ve plaka bilgilerinin (dijital ortamda) Emniyet Genel Müdürlüğünden istendiği, gelen adres doğrultusunda 17/03/2016 tarih …, 27/10/2016 tarih …, 28/02/2017 tarih …, 10/03/2017 tarih …, 13/09/2017 tarih …, 20/09/2017 tarih … sayılı yazı ile ilgilisine tebligat yapıldığı, davacıya cezai işlemin 26/05/2016-09/12/2016-06/04/2017-19/04/2017-27/11/201730/11/2017 tarihlerinde tebliğ edildiğinin “İhlalci Bilgiler Tablosu ve İnternet Posta Takip
Belgesinden” tespit edildiği, … araca … adına 29/09/2015 tarihinde “…” numaralı HGS etiketi alındığı, ilgili hesap 20/10/2015 tarihinde kara listeye girdikten sonra 21/10/2015 ile 02/11/2016 tarihleri arasında gerçekleştiği, belli tarihlerdeki bakiye yüklemesinin yetersiz geldiği, yasal süre olan 15 gün içerisinde hesabına yeterli para yatırmadığı, “HGS Bakiye
Tablosundan” anlaşıldığı, sistemde herhangi bir düzeltme yapılmadığı, cezalı geçişlerin ödenmesi gerektiği, davaya konu işlemlerin hukuka uygun olduğu, davacının iddia ettiği gibi haksız bir işlem olmadığı, yapılan tebligatların 16/05/2018 tarih 7144 sayılı Kanuna göre düzenlendiği, “…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 11,00 TL ve ceza tutarı (4 katı)
44,00 TL olmak üzere toplam 55,00 TL olduğu, “…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 27,50 TL ve ceza tutarı (4 katı) 110,00 TL olmak üzere toplam 137,50 TL olduğu, “…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 36,00 TL ve ceza tutarı (4 katı) 144,00 TL olmak üzere toplam 180,00 TL olduğu, “…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 18,00 TL ve ceza tutarı (4 katı) 72,00 TL olmak üzere toplam 90,00 TL olduğu, “…” sayılı tebligatta yer alan tutarın geçiş ücreti 12,00 TL ve ceza tutarı (4 katı) 48,00 TL olmak üzere toplam 60,00 TL olduğu, “…” sayılı tebligatla ilgili olarak ise, Kurumun “…” numaralı hesabına geçiş ücreti olan 6,00 TL yatırması, dekontun “…” adresine gönderilmesi ve alıcı kısmına mutlaka
“Karayolları Genel Müdürlüğü” ibaresi yazılması durumunda “…” sayılı tebligata konu cezalı işlemin kaldırılarak sistemde gerekli düzeltmenin yapılacağı, 15/04/2015 tarihli Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6639 sayılı Kanunla “Güzergâhın en uzun mesafesi” ibaresi “Geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafe” olarak değiştirildiği, 7 inci fıkrasında yer alan “Yedi gün” ibaresi, “On beş gün” olarak değiştirildiği, ayrıca “Bu kanunun 33 üncü maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan ödemesiz geçişlere söz konusu madde ile yapılan değişiklik öncesi 6001 sayılı kanunun 30 uncu maddesinin 1 inci ve 7 inci fıkraları hükümleri uygulanır.” şeklinde geçici madde eklendiği, dava konusunun 2918 sayılı Kanunun
116 ncı maddesine ilişkin olmadığı, 6001 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine ilişkin olduğu, bu
nedenle kanun gereği tebligatın 7 gün içinde yapılma zorunluluğunun olmadığı, 6111 sayılı
Kanunun 22 nci maddesinin “6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilmez, verilmiş olanlarda düşer” şeklinde olduğu, işlemlerin yasal süre içerisinde yapıldığı anlaşılmıştır.
14.6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30’uncu
maddesinde, Karayolları Genel Müdürlüğü işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idarî para cezası verileceği hükme bağlamıştır. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan düzenlemeye göre 6001 sayılı Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezalarının tebliğ edilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.
15.Karayolları Genel Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar ile Erişme
Kontrolünün Uygulandığı Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına
İlişkin Yönetmeliğinin 3’üncü maddesinde geçiş ücreti, ücretli karayolunu kullanmanın karşılığı olarak kullanıcı tarafından ödenmesi gereken ücret olarak tarif etmiştir. Yine aynı Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinde, geçişi ücretli olduğu halde ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine 6001 sayılı Kanunun 30’uncu maddesine göre idari para cezası verileceği, ücret ödemeden geçişin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ödemesiz geçiş yapan aracın plakasına ait hesabın, ilgili tarafından Ana Kontrol Merkezine bildirilmesi durumunda cezasız geçiş ücreti bu hesaptan tahsil edileceği, ödemesiz geçiş ücreti bedelinin ödenmesinden araç sahibi sorumlu olacağı, idari para cezaları ile geçiş ücretleri, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödeneceği, bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idari para cezaları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edeceği, idarenin ücret toplama sistemlerine yönelik tesis ettiği kameralarla tespit edilen görüntülerin saklanması, ücret toplama sisteminin çalıştırılmasına yönelik olacağı, kamera görüntülerinin incelenmesini gerektiren itirazlar geçiş ücreti ve idari para cezasının ödemesini durdurmayacağı, geçiş ücretleri ve idari para cezaları ödenmeden kabahatin işlendiği araçların fenni muayeneleri ile satış ve devirlerinin yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
16.Bu düzenlemeler ile dosya muhteviyatındaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde; … plakalı aracın 21/10/2015 ile 02/11/2016 tarihleri arasında otoyol ve köprü istasyonu OGS sisteminden geçiş ihlalleri yaptığı, bu amaçla kurulan sistem tarafından aracın fotoğrafı çekilmek sureti ile geçiş ihlalinin yaptığının tespit edildiği, dolayısıyla idari yaptırım kararlarının görüntü ve tutanaklardaki tespitlere uygun olduğu, kabahatin tespit ve nitelendirilmesi ile cezanın tayin ve takdirinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı, mevzuat hükümlerinin usul ve esas yönünden doğru ve yerinde uygulandığı, tebligatların kanunda öngörülen süre içerisinde ilgilisine tebliğ edildiği, ayrıca 6001 sayılı
Kanunun Geçici 4 ve 5’inci maddelerindeki idari para cezalarının affını öngören düzenlemenin başvuru konusu cezalara uygulanamayacağı değerlendirildiği ve bu hali ile idari yaptırım kararlarının mevcut mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
18.5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20’nci maddesinin ikinci fıkrasında 6001 sayılı Kanunda
belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemeyeceği, eğer verilmiş ise düşeceği düzenlemesine yer verilmiştir. Bu düzenleme ile idareye, idari yaptırım kararlarının tebliğ edilmesi için bir yılın üzerinde bir süre tanınmaktadır.
Karar gerekçesinde de yer verildiği üzere başvuru konusu yaptırımlara ilişkin tebligatlarda bu süre şartına riayet edilmiş, ancak tebligatların ortalama 1 yılı aşan sürelerde ilgilisine ancak tebliğ edilebildiği tespit edilmiştir.
19.İdari yaptırım kararlarının tebliğ edilmesi süresinin 1 yılı aşmasının her ne kadar mezkûr düzenleme kapsamında bir mahzuru bulunmasa da, kanunun tanıdığı yetkinin geniş zaman aralıklarında ve bazı durumlarda süre sonuna kadar kullanılmasının iyi yönetim ilkelerinden
“Makul sürede karar verme” ve “Kararın geciktirilmesinin bildirilmesi” ilkelerine uygun düşmeyeceği değerlendirilmektedir. Dolayısıyla idarenin, idari yaptırım kararlarını mümkün olan en kısa sürede tebliğ edilmesine yönelik tedbirler alması iyi yönetim ilkelerine uygun bir yaklaşım olacaktır.
20.Diğer taraftan 25/05/2018 tarih ve 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanun ile 25/6/2010 tarih ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün
Hizmetleri Hakkında Kanunun başta 30’uncu maddesinin birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “On” ibarelerinin “Dört” şeklinde değiştirilmesi olmak üzere birtakım değişiklikler yapılmakla birlikte Karayolları Genel Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar ile Erişme Kontrolünün Uygulandığı Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve
Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin idari para cezaları ile ilgili değişiklik öncesi hükümleri ihtiva ettiği görüldüğünden, mezkûr yönetmeliğin 6110 sayılı Kanun ile uyumlu hale getirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarelerin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27 inci maddesinin
“İdari para cezası… Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabilir.” hükmüne göre cezai işlemin tesis edildiği yer Sulh Ceza Hakimliği’ne yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
İdari para cezalarının iptal edilmesi talebinin REDDİNE;
İdari para cezalarının, iyi yönetim ilkelerinden “Makul sürede karar verme” ve “Kararın geciktirilmesinin bildirilmesi” ilkelerine uygun olarak mümkün olan en kısa sürede tebliğ edilmesine yönelik tedbirler alınmasına,
Cezaların tebliğ süresinin Karayolları Genel Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan
Otoyollar ile Erişme Kontrolünün Uygulandığı Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün
Hizmetleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesinde 7144 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler ile uyumlu hale getirilmesi hususlarında KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA ve KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi