Kopya çekme girişiminde “Salon Sınav Tutanağı”nın usul açısından geçerliliği sınavın geçersiz sayılması için yeterli midir (KDK)

2.1) Başvurucu nın, 2013- 2014 öğretim yılı 10/ 09/ 2013 tarihinde Anadolu Üniversitesi

Açıköğretim Fakültesi İlahiyat Önlisans Programına kayıt yaptırmış olduğu ve halen öğrenciliğinin devam ettiği ,

2.2) Başvuranın 14/ 04/ 2018 tarihinde, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Numaralı bina ve numaralı salonda 2017- 2018 eğitim-öğretim yılı bahar dönemi ara sınavlarına katıldığı, sözkonusu sınavların sabah oturumunda, sınav başladıktan 20 dakika sonra salon görevlilerinin adayın kopya çekme girişiminde bulunduğunu fark ederek müdahalede bulundukları, salon başkanının adaydan kopyaya konu edilen evrakı istediği, adayın ısrarla kopya evrakını vermediği, salon başkanı ve salon görevlilerinin öğrenci hakkında Anadolu Üniversitesi

Merkezi Sınav Yönergesinin 19-(g) maddesindeki “Kopya çekmek, kopya vermek ya da kopya çekilmesine yardımcı olmak vb. eylemlerde bulunmak” hükmü gereği tutanak tuttukları ve öğrenciyi sınavın 30. dakikasından itibaren salon dışına çıkardıkları, ilgili Yönetmelik hükmü gereğince öğrencinin sınavının ilgili birim yönetim kurulu kararıyla geçersiz sayıldığı, her sınav görevlisinin kendisine verilen Merkezi Sınav Yönergesindeki talimatlar çerçevesinde sınavları yürütmek zorunda olduğu, başvurucunun mevcut Yönetmelik hükümleri gereği 2017- 2018 öğretim yılı Bahar dönemi

Dönem Sonu Sınavlarına bireysel kopya nedeniyle giremediği, ancak öğrencinin 2018- 2019 öğretim yılı Güz dönemi Kayıt Yenileme işlemi yapması durumunda sınavlara katılabileceği,

2.3) Üniversitenin Açıköğretim sistemine göre öğretim yapan Açıköğretim, İktisat ve İşletme

Fakültelerinin sınavlarında kamera uygulamasının bulunmadığı, ifade edilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;

3.1) “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim

hakkından yoksun bırakılamaz…”

3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin

üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,

4) Avrupa Konseyinin İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye

(Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) Ek Protokolünün “Eğitim Hakkı” başlıklı 2 nci maddesinde ; “Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz .”,

5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”

6) Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğinin,

6.1) Kınama cezasını gerektiren disiplin suçları başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (d)

bendi; “Sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek”,

2 / 66.2) Yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma cezasını gerektiren disiplin

suçları başlıklı 7 nci maddesinin (e) bendi; “ Sınavlarda kopya çekmek veya çektirmek”

7) Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav

Yönetmeliğinin Sınav kuralları başlıklı 12 nci maddesi 2 nci fıkrasında; Sınav kurallarına uymayan öğrencinin o oturumdaki sınavı, sınav görevlileri tarafından düzenlenecek “Bireysel Sınav İptal

Tutanağı”na dayanarak ilgili birim yönetim kurulu kararıyla geçersiz sayılır .” 3 üncü fıkrasında ;”Sınavı/sınavları geçersiz sayılan öğrenci bu ders/derslerden 0 puan almış kabul edilir .

Kopya nedeniyle sınavı/sınavları geçersiz sayılan öğrenci, kopya olayının gerçekleştiği sınav dönemini izleyen ilk sınav döneminde hiçbir dersin sınavına giremez . Bu öğrenci hakkında 18/ 8/ 2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci

Disiplin Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ve 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükümleri uygulanmaz .”

8) Anadolu Üniversitesi Merkezî Sınav Yönergesinin,

8.1)“ Sınava getirilmesi yasak olan nesneler ” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Adayın yanında kâğıt , kitap, defter, not vb . dokümanlar; pergel, açıölçer, cetvel vb . araçlar;…yasaktır .”, 8.2)“Salon sınav görevlilerinin karşılaşabilecekleri özel durumlar” başlıklı 13 üncü maddesinde; “ Salon sınav görevlilerinin sınavda karşılaşabilecekleri özel durumlar için izlenmesi

gereken yollar şunlardır :

a) Bu Yönergeye göre “Sınavın Geçersiz Sayılacağı Durumlar”da salon görevlileri tarafından ayrıntılı olarak ve açık ifadelerle “Salon Sınav Tutanağı” düzenlenir . Tutanağa, “Adayın sınavı geçersiz sayılacaktır .” ibaresi eklenir . Bu tutanak, 3/ 9/ 2015 tarihli ve 29464 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve

Sınav Yönetmeliği”nde düzenlenen “Bireysel Sınav İptal Tutanağı” hükmündedir .

b) Kopya çeken , kopya veren, kopya çekme ve/veya verme girişiminde bulunan adayın soru kitapçığı, cevap kâğıdı ve varsa kopya kanıtı (kime ait olduğu ayrıca belirtilmelidir), adayın sınavı bitirmesini beklemeden salon görevlileri tarafından alınır . Kopya eyleminin gerçekleşme biçiminin ayrıntılı olarak ve açıkça belirtildiği “Salon Sınav Tutanağı” salon görevlileri tarafından düzenlenir . Kopya kanıtları (varsa) “Salon Sınav Tutanağı”na eklenir .”, 8.3)“Tutanakların düzenlenmesi” başlıklı 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “…Bu

Yönergeye göre sınavı geçersiz sayılması gereken aday hakkında “Salon Sınav Tutanağı” düzenlenir .

Tutanağa adayın; TCKN’si, adı ve soyadı ve sınavının geçersiz sayılma nedeni açıkça yazılır .”, 8.4)“ Sınavın geçersiz sayılacağı durumlar ” başlıklı 19 uncu maddesinde; “ …b) “Sınava getirilmesi yasak olan nesneler”i yanında bulundurmak , g) Kopya çekmek, kopya vermek ya da kopya çekilmesine yardımcı olmak vb . eylemlerde bulunmak,”, hükümleri yer almaktadır .

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9) Kamu Denetçisi Arif DÜLGER tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Anadolu

Üniversitesi Rektörlüğü ’nün başvurana yönelik gerçekleştirdiği idari iş ve eylemlerde hukuka ve

3 / 6hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10) Başvuran, bir numaralı paragrafta belirtildiği üzere; Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi

İlahiyat Ön Lisans Programı 2. sınıf öğrencisi olarak, 2017- 2018 eğitim-öğretim yılı bahar dönemi ara sınavına katıldığını, sınav başlama aşamasında sınav giriş evrakının yanında bulunan başka bir kağıdın bulunmasından dolayı, salon görevlilerinin sınava devam etmesine izin vermeyip hakkında tutanak düzenlediğini belirterek, kendisine verilen sınavlara katılmama cezasının kaldırılmasını talep etmektedir .

11) Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının

(d) bendinde, sınavlarda kopyaya teşebbüs etme fiiline “kınama”; 7 nci maddesinin (e) bendinde ise sınavlarda kopya çekmek veya çektirmek fiiline “Yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma cezası” disiplin yaptırımı uygulanacağı hüküm altına alınmıştır . Benzer şekilde

Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav

Yönetmeliğinde sınav kurallarına ilişkin düzenlemeler yer almakta olup anılan Yönetmeliğin 12 nci maddesinin 2 nci fıkrasıyla, sınav kurallarına uymayan öğrencinin o oturumdaki sınavının, sınav görevlileri tarafından düzenlenecek “Bireysel Sınav İptal Tutanağı”na dayanarak ilgili birim yönetim kurulu kararıyla geçersiz sayılacağı düzenlenmiştir . Ayrıca aynı maddenin devamındaki 3 üncü fıkrada da, sınavı/sınavları geçersiz sayılan öğrencinin bu ders/derslerden sıfır puan almış kabul edileceği, kopya nedeniyle sınavı/sınavları geçersiz sayılan öğrencinin, kopya olayının gerçekleştiği sınav dönemini izleyen ilk sınav döneminde hiçbir dersin sınavına giremeyeceği belirtilmiş, ancak bu öğrenci hakkında Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ve 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır . Bunun yanında Anadolu Üniversitesi Merkezî Sınav

Yönergesinde de; kopya çekme, kopya vermek ya da kopya çekilmesine yardımcı olmak gibi fiillerin disiplin yaptırımına tabi olduğu düzenlenmiş ayrıca anılan Yönergenin 10 uncu maddesinde sınava “kağıt” getirilmesi yasak nesneler arasında sayılmıştır . Söz konusu Yönergenin 19 uncu maddesinde de sınava getirilmesi yasak olan nesneleri yanında bulundurmak ile kopya çekme fiilleri sınavı geçersiz hale getiren durumlar olarak düzenlenmiştir .

12) Bu çerçevede Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırmada; başvuranın, 2017- 2018

eğitim-öğretim yılı bahar dönemi ara sınavı için 14/ 04/ 2018 tarihindeki sabah oturumuna Çanakkale

Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zemin Kat 01 numaralı derslikte katıldığı, sınav salonun

40 kişilik olduğu, öğrencilerden üçü dışında 37 adayın salonda hazır olduğu, başvuran tarafından

Arapça-II ve Temel Bilgi Teknolojileri-II derslerine ait optik okuyucu formunun “Tüm sınav kurallarını okudum, anladım, kabul ediyorum” kısmının doldurulup imzalandığı, sınav saatinin başlangıcından yaklaşık 20 dakika sonra sınav gözetmenleri tarafından başvuranın kopya çektiğinin fark edildiği, bunun üzerine sınav gözetmenlerinin olaya müdahil olarak başvurucudan kopyaya konu materyali istedikleri, ancak başvuranın söz konusu evrakı görevlilere vermediği, bunun üzerine

4 / 6salon başkanı ve diğer iki gözetmen tarafından başvuran hakkında kopya çektiğine ilişkin “Salon

Sınav Tutanağı” düzenlendiği ve sınavın 30. dakikasında başvuranın salondan çıkartıldığı, söz konusu tutanakta başvuranın “kopya çektiğinin fark edildiğinin” açıkça belirtildiği, bu tespit üzerine de başvuranın Arapça-II ve Temel Bilgi Teknolojileri-II derslerine ilişkin sınavının geçersiz sayıldığı ve söz konusu derslerin sınav notunun sıfır olarak değerlendirildiği, ayrıca Anadolu Üniversitesi

Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Sınav kuralları” başlıklı 12 nci maddesi kapsamında 2018 yılı Bahar Dönemi yılsonu sınavlarına alınmadığı anlaşılmıştır .

13) Diğer taraftan başvuran hakkında tutulan “Salon Sınav Tutanağının” usul yönünden

incelenmesinde; başvuranın kural ihlaline yol açan fiilinin, gerekçesiyle birlikte tutanakta açıkça belirtildiği ve salonda görevli iki gözetmen ve salon başkanı tarafından tam ve eksiksiz olarak düzenlenip imzalandığı tespit edilmiştir . Her ne kadar başvuran, yanında bulunan “kağıt” incelenmeden hakkında kopya kararı verildiğini iddia etse de Anadolu Üniversitesi Merkezî Sınav

Yönergesinde sınava giren adayın yanında “kağıt” bulundurmasının yasak fiiller arasında sayıldığı ve bu fiilin sınavın geçersiz sayılmasını gerektiren bir disiplin yaptırımına tabi olduğu dikkatten kaçmamalıdır .

14) Öte yandan kopyaya teşebbüs etmenin sınav düzeninin bozulmasına yönelik bir eylem olduğu

göz önünde bulundurulduğunda diğer öğrencilerin hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik önlemler alınması zorunluluk arz etmektedir . Bu itibarla Anadolu Üniversitesi Açıköğretim

Fakültesinin sunduğu eğitim faaliyetinin bir parçası olan sınavların, dikkatli ve özenli bir şekilde yapılabilmesi için belirli kuralları koyması ve bunları uygulaması bu zorunluluğun bir gereğidir .

Ayrıca başvuran hakkında uygulanan bir sonraki sınavlara alınmaması disiplin yaptırımıyla ilgili olarak, öğrencinin bir yıl kaybetmesine neden olabilecek bir konuda sorumluluğun bilincinde, daha hassas ve özenli olması gerektiği, öğrencinin ve idarenin her zaman için mevzuata uymakla yükümlü olduğunu kabul etmek gereklidir .

15) Bu kapsamda, bilgi, belge ve mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme

neticesinde; başvuran hakkında kopya fiiline karşılık uygulanan disiplin yaptırımın ölçülü ve yerinde olduğu, bu çerçevede İdare tarafından başvurana karşı tesis edilen iş ve işlemlerin mevzuata uygun olarak yapıldığı, dolayısıyla başvuruya konu işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim

İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak

Kurumumuza gönderildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikayet başvurucusunun konuyla ilgili başvurusunu gerekçeli olarak reddetmesine rağmen, karara karşı başvuru yolunu göstermediği, bu nedenle iyi yönetişim ilkelerinde vurgulanan “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir .

5 / 6VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana

tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın , BAŞVURANA ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi