|
ÖZET: Başvuru, koronavirüs salgınından olumsuz etkilenen esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlere sağlanan hibe desteğinden yararlanma talebine ilişkindir. Başvuran, Beylikdüzü Vergi Dairesi kayıtlarına göre 2010 yılından itibaren dolmuş işletmeciliği yaptığını belirtmiş, ancak adres değişikliği nedeniyle hibe desteği başvurusunun reddedildiğini ifade etmiştir. Ticaret Bakanlığı, başvuranın adının hibe desteği alabilecekler listesinde yer almadığını bildirmiştir. Ancak Gelir İdaresi Başkanlığı, başvuranın hibe desteğinden yararlanabileceğini belirtmiştir.
Ticaret Bakanlığı, 20/05/2021 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararı çerçevesinde hibe desteğinden yararlanma şartlarını belirlemiştir. Başvuranın, gerekli şartları sağladığı ve hibe desteğinden faydalanması gerektiği değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabul edilmesi ve Ticaret Bakanlığı’na tavsiyede bulunulması yönünde karar almıştır. Bu karar, başvuranın hibe desteğinden yararlanmasını sağlamak amacıyla Ticaret Bakanlığı’nın gerekli işlemleri yapmasını öngörmektedir. Sonuç olarak, başvuranın hibe desteğinden yararlanması için Ticaret Bakanlığı’na tavsiye edilmiştir ve bu sürecin 30 gün içinde tamamlanması gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5071-S.22.7747
BAŞVURU NO : 2021/17655
KARAR TARİHİ : 13/04/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ticaret Bakanlığı
Başvuranın koronavirüs salgınından işleri ve/veya işletmeleri zarar
BAŞVURUNUN KONUSU :
gören esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlere verilecek hibe desteğinden yararlanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, esnafa verilecek hibe desteği ile ilgili destek verilecek esnaflar arasında yer almasına rağmen talebinin kabul edilmediğini, Beylikdüzü Vergi Dairesi kayıtlarına bakıldığında 02/09/2010 tarihinden itibaren şehir içi dolmuş faaliyetine devam ettiğinin görüleceğini, iş yeri adresinin ilçesi Mahallesi iken ilçesi Mahallesi olarak değiştiğini, Mahallesinin Beylikdüzü Vergi Dairesi sınırları içerisinde, Mahallesinin ise Esenyurt Vergi Dairesi sınırları içerisinde olması nedeniyle, 18/05/2021 tarihinde Beylikdüzü Vergi
Dairesi’nden, Esenyurt Vergi Dairesi’ne geçiş yaptığını, ancak faaliyetinin hiç değişmediğini ifade ederek, hibe desteği başvurusunun olumlu sonuçlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ticaret Bakanlığı’ndan 09/12/2021 tarih, sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, Ticaret Bakanlığı Esnaf, Sanatkarlar ve
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü’nün 14/12/2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında; /
2.1. “20/05/2021 tarihli ve 3998 sayılı “Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs
Salgını Nedeniyle Verilecek Hibe Desteği Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı” ile esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlere hibe desteği verildiği, 2.2. Hibe desteğine ilişkin Bakanlıklarınca belirlenen desteklenecek ekonomik faaliyet kodları kapsamına giren ve 17.05.2021 tarihi itibariyle gelir vergisi mükellefiyeti olan esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlerin aynı tarihteki esas faaliyet konuları üzerinden hibe desteğinden yararlandığı, 2.3. Hibe desteğinden faydalanmak için yukarıda belirtilen şartları sağlayan esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlerin Hazine ve Maliye Bakanlığından alınan listeler doğrultusunda belirlendiği, 2.4. Bu doğrultuda şikayetçi Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi
Başkanlığından alınan destek alabilecek hak sahiplerinin belirlendiği listede isminin yer almamasından dolayı hibe desteğinden yararlanamadığının tespit edildiği, 2.5. İlgili kişinin destekten yararlanamama durumunun nihai olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı ile değerlendirilmesi hususunun yerinde olacağının düşünüldüğü,”
Bilgilerinin verildiği görülmüştür.
3. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan 16/03/2022 tarih, sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın
Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı (III) ‘nın 06/04/2022 tarihli, sayılı cevabi yazısında; 3.1. “20/05/2021 tarihli ve 3998 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ilgili olarak, söz konusu Karara ilişkin hükümlerin “Yürütme” başlıklı 5 inci maddesi hükmü gereği, konunun Ticaret Bakanlığı tarafından yürütüldüğünü, 3.2. Bu kapsamda, Ticaret Bakanlığı tarafından 21/05/2021 tarihli ve sayılı, 24/05/2021 tarihli ve sayılı yazılar ile Başkanlıkları veri tabanında kayıtlı sicil kayıtları ile ilgili olarak
Karar kapsamında bulunan mükelleflere ilişkin bilgilerin Bakanlıklarına gönderilmesinin talep edildiğini, 3.3. Söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı nezdinde, Başkanlıkları veri tabanında yer alan kayıtlar 27/05/2021 tarihli ve sayılı yazıları ile 21/05/2021 – 24/05/2021 tarihlerinde düzenlenen 2 adet tutanak karşılığında Ticaret Bakanlığından gelen görevliye elektronik ortamda (CD) hazırlanarak teslim edildiğini, 3.4. Teslim edilen veri dosyasının tetkiki neticesinde; başvuru sahibi mükellefin bilgilerinin kontrol edildiğini, Ticaret Bakanlığı ile paylaşılan veri dosyasının sayılı satırında mükellefin
Cumhurbaşkanlığı Kararına istinaden hibe destek programından faydalanabilecek mükellefler arasında yer aldığının Ticaret Bakanlığına bildirildiğinin görüldüğü,
3.5. Başkanlıkları sicil veri tabanı kayıtlarında herhangi bir hatanın yer almadığının tespit edildiğini, mükellefin sicil kayıtlarının ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararı kapsamında yer alması hususu Ticaret
Bakanlığına iletilmiş olduğundan, konunun Ticaret Bakanlığı nezdinde değerlendirilmesi gerektiği,”
Bilgilerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin 1.
fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”; 6. 20/05/2021 tarihli ve 3998 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın (Esnaf ve Sanatkârlar ile Gerçek
Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını Nedeniyle Verilecek Hibe Desteği Hakkında Karar) “Amaç ve
Kapsam” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Karar, koronavirüs salgınından işleri ve/veya işletmeleri zarar gören esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlere verilecek hibe desteğine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.” 6.1. “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde; “(1) Bu Kararda geçen: a) Bakanlık; Ticaret Bakanlığını, b)
Esnaf ve sanatkâr: Koronavirüs salgınıyla mücadele kapsamında alınan tedbirlerden etkilenen ve
Bakanlık tarafından tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârları, c) Gerçek kişi tacir:
Koronavirüs salgınıyla mücadele kapsamında alman tedbirlerden etkilenen ve Bakanlık tarafından tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren gerçek kişi tacirleri, ç) Hibe desteği: Bu Karar kapsamında yapılacak karşılıksız desteği, ifade eder.” 6.2. “Hibe desteği” başlıklı 3. maddesinde; “(1) Hibe desteği, Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Bu Karar kapsamındaki hibe desteği, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 446 ncı ve 453 üncü maddelerine göre Bakanlık tarafından hazırlanacak destek programı çerçevesinde doğrudan verilir. (2) Hibe desteği, tek seferde ödenmek üzere, ekonomik faaliyet konulan Bakanlık tarafından belirlenecek iki ayrı grup için 5.000 Türk Lirası ve 3.000
Türk Lirasıdır. (3) Hibe desteğinden, 17/5/2021 tarihi itibarıyla gelir vergisi mükellefiyeti olan esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirler, esas faaliyet konulan üzerinden faydalanabilir. (4) Bu Karar kapsamında desteklerden faydalanan esnaf ve sanatkârlar, 28/12/2020 tarihli ve 3340 sayılı
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve
Sanatkârlara Kredi Kullandırılmasına Dair Kararın 5 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmünden istisnadır. (5) Hibe desteğinin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
/
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden 8. Başvuran, koronavirüs kapsamında esnafa verilen destekten yararlanmayı talep etmiştir.
9. Ticaret Bakanlığı, hibe desteğinden, 17.05.2021 tarihi itibariyle gelir vergisi mükellefiyeti olan esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlerin yararlanabileceğini ifade etmiş, başvuranın adının Gelir İdaresi
Başkanlığı tarafından gönderilen listede yer almadığını ifade etmiştir.
10. Gelir İdaresi Başkanlığı ise, “başvuru sahibi mükellefin bilgileri kontrol edilmiş olup, Ticaret
Bakanlığı ile paylaşılan veri dosyasının sayılı satırında mükellefin Cumhurbaşkanlığı
Kararına istinaden hibe destek programından faydalanabilecek mükellefler arasında yer aldığının
Ticaret Bakanlığına bildirildiği” bilgisini verilmiştir.
11. Dünyada ve ülkemizde ortaya çıkan COVID-19 salgını nedeniyle, hem vatandaşların sağlığının korunması hem de ekonomik aktivitenin mümkün olduğunca devam etmesi için önlemler alınmıştır. Bu önlemlerden biri de salgın nedeniyle ticari faaliyetleri olumsuz etkilenen esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirlere verilecek hibe destek programıdır.
12. 20/05/2021 tarihli ve 3998 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda hibe desteğinden faydalanabilecek kişilere yer verilmiş, Karar’ın 3. maddesinin 3. fıkrasında “Hibe desteğinden, 17/5/2021 tarihi itibarıyla gelir vergisi mükellefiyeti olan esnaf ve sanatkârlar ile gerçek kişi tacirler, esas faaliyet konulan üzerinden faydalanabilir.” hükmü düzenlenmiştir.
13. Başvuran da bu hibe desteği kapsamında başvuruda bulunmuş, ancak başvurusu kabul edilmemiştir.
Dosya kapsamında ekte yer alan başvurana ilişkin vergi levhasına bakıldığında, işe başlama tarihinin 02/09/2010 olduğu, vergi türünün ‘Basit usulde ticari kazanç’ olduğu, Faaliyet kod ve alanı kısmında
“ Minibüs ve Dolmuş ile Yapılan Şehir İçi ve Banliyö Yolcu Taşımacılığı (Belirlenmiş
Güzergahlarda)” yazdığı, 2018, 2019, 2020 yıllarına ait tahakkuk eden vergi miktarlarının yer aldığı görülmüştür.
14. Başvuranın başvuru formunda, Beylikdüzü Vergi Dairesi mükellefi iken 18/05/2021 tarihinde yapılan adres değişikliği nedeniyle Esenyurt Vergi Dairesi mükellefi olduğunu, ancak basit bir sorgulama ile işe başlama tarihi ile faaliyet konusunun hiç değişmeyeceğinin tespit edilebileceğini ifade etmiştir.
15. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Ticaret Bakanlığı, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan gönderilen “hibe desteğinden yararlanabilecek kişiler listesinde” başvuranın adının yer almadığını ifade etmişse de, Gelir İdaresi Başkanlığı, Ticaret Bakanlığı ile paylaşılan veri dosyasının sayılı satırında başvuranın adının yer aldığını açıkça ifade etmiş olduğundan, başvuranın 20/05/2021 tarihli ve
3998 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Esnaf ve Sanatkarlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs Salgını
/
Nedeniyle Verilecek Hibe Desteği Hakkında Karar) kapsamında hibeden yararlandırılması gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından her iki idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, böylece “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. maddesinin 2. uyarınca, bu
Tavsiye Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın “20/05/2021 tarihli ve 3998 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ile Gerçek Kişi Tacirlere Koronavirüs
Salgını Nedeniyle Verilecek Hibe Desteği Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı” kapsamında hibeden yararlandırılması hususunda TİCARET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Ticaret Bakanlığınca bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana, Ticaret Bakanlığı’na ve bilgileri için Gelir İdaresi Başkanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi