KOSGEB Geleneksel Girişimci Destek Programı kapsamında benzer işletme faaliyetinin destekten yararlanma koşulunu ihlal ettiği iddiası (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/16065-S.22.24518

BAŞVURU NO : 2022/9298

KARAR TARİHİ : 13/12/2022

RET KARARI ,TCKN:

BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE

DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın KOSGEB Geleneksel Girişimci Destek Programından yararlanma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 29/06/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda; adı geçen özetle, firmasının 18/03/2022 tarihinde kurulduğunu, işletmesinin asıl unvanının – Pizza, tabela unvanının olduğunu, markasının bayiliği alındığı için bu unvanı kullandığını, işletmesinin bulunduğu

AVM’de aynı yerdeki önceki işletme ile hiçbir maddi ve manevi bağı bulunmadığını, işletmesinin mevcut başka bir işletmenin kapatılması üzerine unvan ya da iş değişikliği şeklinde açılmadığını, başka bir işletme veya şahıs ile doğrudan veya dolaylı yollarla ortaklık/çıkar ilişkisi bulunan bir işletme olmadığını, muvazaalı olarak başka bir işin devamı veya genişletilmesine yönelik kurulmadığını, bayiliğinin markanın belirlediği yerlerde açılabildiğini, bu nedenle AVM’de açmak zorunda kaldığını, kendisinin kontrolü dışında olan bu durumdan dolayı hak kaybı yaşamak istemediğini, iş ve işlem süreçlerini KOSGEB uygulama esaslarına göre gerçekleştirdiğini, Geleneksel Girişimcilik Desteği

Uygulama Esaslarında daha önce aynı işyerinde benzer bir işletme faaliyet göstermişse aynı faaliyet konusunda yeni kurulacak işletmenin destek kapsamında değerlendirilemeyeceğinin açıkça belirtilmediğini, bu gerekçe ile destekten yararlanma talebinin reddedildiğini belirterek girişimcilik desteğinden yararlanmasının sağlanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi

Başkanlığından 06/07/2022 tarihli ve S.22.13408 sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup konuyla

ilgili olarak gönderilen 29/07/2022 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. 27/04/2022 tarihinde Geleneksel Girişimci Destek Programı başvurusunda bulunduğu, bu başvurunun KOSGEB Ankara OSTİM Müdürlüğünce ilgili mevzuatın değerlendirme kriterlerine göre değerlendirilerek 24/05/2022 tarihinde “ işletmesinin verilen adreste daha önce faaliyet gösteren Pizza şubesini aynı isimle devralmış olduğu” gerekçesi ile reddedildiği, 2.2. Geleneksel Girişimci Destek Programı Başvuru Değerlendirme Kriterlerinden 2 numaralı kriterin, “Desteklerden yararlanarak fon sağlamak amacıyla; mevcut başka bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad, unvan ya da bir iş birimi olarak açılması, yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı yollarla ortaklık/çıkar ilişkisi bulunan işletme olması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi yollarla muvazaalı olarak başka bir işin devamı veya genişletilmesine yönelik mi kurulmuş?” şeklinde olduğu, 2.3. KOSGEB Ankara Ostim Müdürlüğüne vermiş olduğu Geleneksel Girişimci Destek Programı

Taahhütnamesinde yer alan “KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği, Geleneksel Girişimci Destek

Programı, Bu Programın Uygulama Esasları ve destek süreçlerine ilişkin diğer KOSGEB Mevzuatı, KOSGEB Destek Programları Erken Ödeme Usul ve Esasları ve KOSGEB Uygunsuzluk Yönergesinin bu taahhütnamenin ayrılmaz bir parçası ve eki olduğunu, söz konusu mevzuatın tamamını okuduğumuzu ve tüm hükümlerine kayıtsız şartsız uyacağımızı, ayrıca belirtilen mevzuatta yapılacak düzenlemelere ilişkin değişiklikler doğrultusunda yapılacak işlemleri baştan kabul ettiğimizi …. kabul beyan ve taahhüt ederiz.” hükmü gereği, başvuranın ilgili mevzuatı bildiğini kabul, beyan ve taahhüt ettiğini onayladığını; gerek bu beyan gerek aldığı Girişimcilik Eğitimi gereği bu bilgiye vakıf olmasının beklendiğini, bu durumun açıkça belirtilmediği yönündeki iddianın yersiz ve mesnetsiz olduğunu, 2.4. İşletmenin KOBİ Bilgi Sistemi (KBS) üzerinden gerekçeleri ile birlikte 24/05/2022 tarihinde redde itiraz başvurusunda bulunduğu, itiraz dilekçesinin KOSGEB İdaresi Başkanlığının ilgili birimince tekrar değerlendirildiği, İtiraz Komisyonu tarafından başvuruya ait ret kararının uygun bulunduğu ve girişimcinin itirazının reddedildiği, İtiraz Komisyonunun kararı işletmeye 10/06/2022 tarihinde KBS üzerinden bildirdiği, 2.5. KOSGEB Geleneksel Girişimci Destek Programı Uygulama Esasları çerçevesinde, başvuru ve itiraz ile ilgili tüm süreçlerin tamamlandığı ve Kurumlarınca yapılacak herhangi bir işlemin bulunmadığı hususlarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 15/06/2010 tarih ve 27612 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri

Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Destek Programları Yönetmeliğinin; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında, küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, ekonomik gelişmelere uygun bir şekilde sanayide entegrasyonu gerçekleştirmek, ihracattaki paylarını artırmak, araştırma-geliştirme, yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünü geliştirmek üzere, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve

Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından uygulanacak destek programlarına ilişkin esasları düzenlemektir.”, 5.2. “Destek Programları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamında sağlanacak destekler, KOSGEB tarafından destek programları çerçevesinde verilir.

Destek programları; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında, küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek, ihracattaki paylarını artırmak, araştırma-geliştirme, yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünü geliştirmek amacına uygun olarak; Ar-Ge ve yenilik, endüstriyel uygulama, girişimcilik, pazarlama, e-dönüşüm, kurumsallaşma, markalaşma, kalite geliştirme, tasarım, çevre, enerji ve işbirliği-güçbirliği ile günün şartlarına bağlı olarak oluşabilecek diğer konularda, Kalkınma Planları, Hükümet Programları ve Yıllık

Programlarda belirlenen hedefler dikkate alınarak hazırlanır. Destek programlarına ilişkin olarak Kalkınma

Ajansları ile kurulacak işbirliğinin çerçevesi protokoller ile belirlenir.

Destek programlarının teknik, mali ve idari hususları her bir destek programında ayrı ayrı belirtilir. Destek programları; amaç, kapsam, destek türleri ve unsurları, destek miktarı, destek oranı ve her bir programa mahsus genel hükümleri içerir.

Destek programları, İcra Komitesi onayı ile yürürlüğe girer. Onaylanan destek programları KOSGEB’in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrıca yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur. Destek programlarının değiştirilmesi, kaldırılması ve/veya birleştirilmesi İcra Komitesi kararıyla yapılabilir.

İcra Komitesi tarafından onaylanan destek programlarının uygulama esasları Başkanlıkça belirlenir ve

KOSGEB’in www.kosgeb.gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrıca yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur.”,

5.3. “Destek programına başvuru ve değerlendirme” başlıklı 7 nci maddesinde; “Destek programlarından yararlanacak işletme, meslek kuruluşu ve işletici kuruluşların KOSGEB Veri Tabanında yer alması koşulu aranır.

KOSGEB Veri Tabanında yer almak için KOSGEB’in www.kosgeb.gov.tr internet adresinde belirtilen belgelerle birlikte KOSGEB Birimine başvuru yapılır.

KOSGEB Veri Tabanında yer alan işletme, meslek kuruluşu ve işletici kuruluşların destek programlarına başvuru süreci ve koşulları ilgili destek programı ve uygulama esaslarında belirlenir.

Destek programlarına yapılan başvurular; ilgili destek programı ve uygulama esaslarına göre değerlendirilir. Değerlendirme sonucu başvuru sahibine bildirilir.

Destek programlarından yararlanacaklardan, ilgili KOSGEB mevzuatına uyulacağına dair taahhütname alınır.”, 6. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Geleneksel

Girişimci Destek Programı Uygulama Esaslarının; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu uygulama esaslarının amacı girişimcilerin kurduğu yeni işletmelerin hayatta kalma oranının arttırılmasını sağlamak için uygulanan Geleneksel Girişimci Destek

Programına ilişkin iş ve işlemlerin esaslarını düzenlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Uygulama Esasları, Geleneksel Girişimci Destek

Programına ilişkin düzenleyici işlemleri kapsar.”, 6.3. “Destek programına yapılan başvuruların değerlendirilmesi” başlıklı 12 nci maddesinde; “Başvuru, KBS üzerinden sorumlu personel tarafından Geleneksel Girişimci Destek Programı Başvuru

Değerlendirme Kriterleri Formunda yer alan hususlar dikkate alınarak Geleneksel Girişimci Programı

Başvuru Değerlendirme Formu ile değerlendirilir ve ilgili uygulama birimi müdürü onayına gönderilir.

Değerlendirme sonucunda; başvuru kabul edilebilir, reddedilebilir veya başvurunun düzeltilmesi talep edilebilir.

Ret gerekçeleri veya düzeltme talep edilen hususlar KBS üzerinden işletmeye bildirilir.

Değerlendirme sonucu düzeltme talep edilmesi halinde, uygulama birimi tarafından işletmeye 1 aydan az olmamak kaydıyla süre verilir. Belirtilen tarihe kadar işletme tarafından gerekli düzeltmeler KBS üzerinden yapılarak onaylanır. Düzeltilen başvurunun belirtilen sürede onaylanmaması halinde ilgili başvuru KBS üzerinden ret durumuna getirilir.”, hükümleri yer almaktadır.

7. Geleneksel Girişimci Destek Programı Başvuru Değerlendirme Kriterleri Formunda “Başvuruda bulunan işletme Programın amacına uygun kurulmuş mu?” başlıklı 2 numaralı kriterde; “Desteklerden yararlanarak fon sağlamak amacıyla; mevcut başka bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad, unvan ya da bir iş birimi olarak açılması, yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya

dolaylı yollarla ortaklık/çıkar ilişkisi bulunan işletme olması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi yollarla muvazaalı olarak başka bir işin devamı veya genişletilmesine yönelik mi kurulmuş?” ifadeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 18/03/2022 tarihinde kurduğu işletmesinin asıl unvanının – Pizza olduğunu, markasının bayiliği alındığı için tabelada bu unvanı kullandığını, işletmesinin bulunduğu AVM’de aynı yerdeki önceki işletme ile hiçbir maddi ve manevi bağı bulunmadığını, iş ve işlem süreçlerini

KOSGEB uygulama esaslarına göre gerçekleştirdiğini, Geleneksel Girişimcilik Desteği Uygulama

Esaslarında daha önce aynı işyerinde benzer bir işletme faaliyet göstermişse aynı faaliyet konusunda yeni kurulacak işletmenin destek kapsamında değerlendirilemeyeceğinin açıkça belirtilmediğini, bu gerekçe ile destekten yararlanma talebinin reddedildiğini belirterek girişimcilik desteğinden yararlanmasının sağlanmasını talep etmektedir.

10. Konuyla ilgili olarak Küçük Ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme Ve Destekleme İdaresi

Başkanlığı, 10.1. Adı geçenin destek başvurusunun ilgili mevzuatta yer alan değerlendirme kriterlerine göre incelendiğini ve başvuranın işletmesinin bulunduğu adreste daha önce faaliyet gösteren Pizza şubesini aynı isimle devralmış olduğu gerekçesi ile reddedildiğini, 10.2. Başvuranın aynı işyerinde benzer bir işletme faaliyet göstermişse aynı faaliyet konusunda yeni kurulacak işletmenin destek kapsamında değerlendirilemeyeceğinin açıkça belirtilmediği yönündeki iddiasının, imzalamış olduğu Geleneksel Girişimci Destek Programı Taahhütnamesinde yer alan açıklamalar göz önünde bulundurulduğunda yersiz olduğunu, 10.3. Söz konusu taleple ilgili olarak yapılabilecek bir işlem kalmadığını ifade etmektedir.

11. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; 11.1. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Geleneksel Girişimci

Destek Programı Uygulama Esaslarının 1 inci maddesinde, bu destek programının amacının, girişimcilerin kurduğu yeni işletmelerin hayatta kalma oranının arttırılmasını sağlamak olduğu, 11.2. Destek programına yapılan başvuruların, Esasların 12 nci maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde ve Geleneksel Girişimci Destek Programı Başvuru Değerlendirme Kriterleri Formunda yer alan hususlar dikkate alınarak değerlendirilip onaylandığı,

11.3. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Destek Programları

Yönetmeliğinin 7 nci maddesinde bulunan hüküm uyarınca, destek programlarından yararlanacaklardan, ilgili KOSGEB mevzuatına uyulacağına dair bir taahhütnamenin alınmakta olduğu görülmektedir.

12. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Geleneksel Girişimci

Destek Programı Uygulama Esaslarının ekinde yer alan ve destek başvurularının değerlendirilmesi sürecine esas teşkil eden Geleneksel Girişimci Destek Programı Başvuru Değerlendirme Kriterleri Formunun 2 numaralı kriterin başvuruda bulunan işletmenin Programın amacına uygun kurulup kurulmadığına ilişkin olduğu; mevcut başka bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad, unvan ya da bir iş birimi olarak açılması, yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı yollarla ortaklık/çıkar ilişkisi bulunan işletme olması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi yollarla muvazaalı olarak başka bir işin devamı veya genişletilmesine yönelik işletme kurulması durumlarında

Geleneksel Girişimci Destek Programından yararlanılamayacağı anlaşılmaktadır.

13. Başvuru konusu olayda, işletmesinin bulunduğu adreste daha önce faaliyet gösteren

Pizza şubesini aynı isimle devralmış olduğu gerekçesi ile reddedilmiş, adı geçen redde itiraz başvurusunda bulunması üzerine talebin İtiraz Komisyonu tarafından tekrar değerlendirilmiş başvuruya ait ret kararı uygun bulunmuştur.

14. KOSGEB Geleneksel Girişimci Destek Programı ile yeni kurulan işletmelerin hayatta kalmalarının amaçlandığı, bu programdan yararlanacak işletmelerin belirlenmesinde Geleneksel Girişimci Destek

Programı Başvuru Değerlendirme Kriterlerinin esas alındığı ve başvuranın adreste daha önce faaliyet gösteren Pizza şubesini aynı isimle devralmış olduğu gerekçesi ile reddedildiği hususları dikkate alındığında başvuru konusu hakkında tesis edilen işlemin yerinde olduğu değerlendirilmektedir.

15. Öte yandan, başvuranın imzaladığı Geleneksel Girişimci Destek Programı Taahhütnamesi ile ilgili mevzuatın tamamını okuduğunu ve tüm hükümlerine kayıtsız şartsız uyacağını, ayrıca belirtilen mevzuatta yapılacak düzenlemelere ilişkin değişiklikler doğrultusunda yapılacak işlemleri baştan kabul ettiğini onayladığı; dolayısıyla başvuranın gerek bu taahhütname gerekse almış olduğu Girişimcilik Eğitimi kapsamında geleneksel girişimci desteği ve mevzuatı hakkında yeterli bilgiye sahip olması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, başvuranın aynı işyerinde benzer bir işletme faaliyet göstermişse aynı faaliyet konusunda yeni kurulacak işletmenin destek kapsamında değerlendirilemeyeceğinin açıkça belirtilmediği yönündeki iddiasının kabul edilemeyeceği açıktır.

16. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu

kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin

bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle

“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME

VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/