|
ÖZET: Başvuru sahibi, KOSGEB Adıyaman Müdürlüğü’ne yaptığı destek başvurularının haksız yere reddedildiğini iddia ederek, Deprem Sonrası Canlanma Desteği Programı ve İleri Girişimci Destek Programı kapsamında olumlu bir değerlendirme talep etmiştir. Ancak, KOSGEB tarafından yapılan incelemelerde, başvurunun reddedilme nedenleri arasında işletmenin faaliyet alanını deprem sonrası değiştirmesi ve gerekli üretim izin belgelerine sahip olmaması gibi unsurlar bulunmaktadır. İlgili idare, başvurunun yeterli puanı alamadığını ve itiraz süreçlerinin de sonuçlandığını belirtmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuru sahibinin deprem öncesinde tuhafiye ürünleri perakende ticareti yaparken, deprem sonrası uçucu yağların imalatına yönelmesi, destek programının kapsamı dışında kalmasına neden olmuştur. Ayrıca, Deprem Sonrası Canlanma Desteği Programı için herhangi bir red kararı bulunmamakta, ancak dış kaynaklı fonların sona ermesi nedeniyle destek ödemeleri yapılamamaktadır. Sonuç olarak, başvuru sahibinin İleri Girişimci Destek Programı’ndan yararlanma talebi, KOSGEB’in değerlendirme kriterlerine uygun bulunmadığı için reddedilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde yapılan incelemeler, başvurunun hukuka uygun bir şekilde değerlendirildiğini ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/13108-S.24.19765
BAŞVURU NO : 2024/7341
KARAR TARİHİ : 28.11.2024
RET KARARI (
)
Adres:
,TCKN:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : KOSGEP destek başvuruları hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 07.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuru sahibi, KOSGEB Adıyaman Müdürlüğü’ne Deprem Sonrası
Canlanma Desteği Programı ve İleri Girişimci Destek Programı kapsamında usulüne uygun yaptığı destek başvurularının haksız yere reddedildiğini belirterek KOSGEB Deprem Sonrası Canlanma Desteği’nden ve deprem mağduru esnaflar için istisnai bir uygulama olan KOSGEB İleri Girişimci Destek Programı
Uygulama Esasları Geçici 4’üncü kapsamında yaptığı başvurunun olumlu değerlendirilerek KOSGEB
İleri Girişimcilik Destek Programından yararlandırılmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 16/04/2024 tarih ve S. sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazılarına istinaden, Küçük Ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme Ve Destekleme İdaresi Başkanlığının (KOSGEP) 26/07/2024 tarih ve E- – – sayılı yazılarında;
2.1) Adı geçen programlardan yalnızca İleri Girişimci Destek Programı mevzuatına göre reddedildiği,
Deprem Sonrası Canlanma Desteği Programına ilişkin herhangi bir red kararının olmadığı, işletmenin, Deprem Sonrası Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Canlandırma Desteği başvurusuna ilişkin yapılan kontrollerde; Borç Taahhütnamesi ekine yüklenmesi zorunlu olan Esnaf/Ticaret Sicil Gazetesinin
yerine hasar tespit raporunun yüklendiği, dosyadan sorumlu uzman tarafından doğru evrakın yüklenebilmesi için Borç Taahhütnamesinin revizyona açıldığı, sonrasında işletme tarafından giriş yapıldığı, ancak dış kaynaklı fonların bitmesinden dolayı sistem kapatıldığından son yüklenen Borç
Taahhütnamesine ilişkin işlem yapılamadığı,
2.2) İşletme tarafından 17.02.2024 tarihinde KOBİ Bilgi Sistemi üzerinden onaylanan İleri Girişimci
Desteği başvurusu, 29.02.2024 tarihinde gerçekleştirilen Değerlendirme ve Karar Kurulunda görüşülmüş olup başvurunun reddedilmesine karar verildiği, işletme tarafından 05.03.2024 tarihinde red kararına itiraz edilmiş, söz konusu itiraz başvurusu değerlendirilmek üzere ilgili Müdürlükçe aynı tarihte İtiraz
Komisyonuna sevk edildiği, İtiraz Komisyonunca yapılan değerlendirmede, başvurunun Kurulda tekrardan görüşülmek üzere Müdürlüğe sevk edildiği, 20.05.2024 tarihinde gerçekleştirilen
Değerlendirme ve Karar Kurulunca başvuru tekrardan reddedildiğinden İleri Girişimci Destek Programı
Uygulama Esaslarının 18. Maddesinin 11. Fıkrasının b bendi uyarınca başvuru ve itiraz süreçlerinin sonlandığı,
2.3) İşletmenin deprem öncesinde “Belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda tuhafiye ürünleri
perakende ticareti (iğne, dikiş ipliği, orlon, düğme, fermuar, çıtçıt, fisto, dantel, güpür vb.)” alanında faaliyet gösterdiği bu faaliyetini depremden sonra 20.53.02 Uçucu Yağların İmalatı olarak tamamen değiştirerek apayrı bir faaliyete geçtiği, bu değişiklikten dolayı Deprem Bölgesi illerinde uygulanan İleri
Girişimci desteğinin amacının kapsam dışında olduğu değerlendirilerek başvurusunun reddedildiği,
2.4) Deprem öncesinde faaliyet alanı tuhafiye ürünlerinin perakende ticareti olan işletme depremden
sonra faaliyet alanını değiştirdiğinden başvurusunun uçucu yağların imalatı üzerine yapıldığı, söz konusu durum Kurul tarafından uygun bulunmayarak deprem öncesi işini tekrardan hayata geçirmeye yönelik değil de yeni bir işletme kuruluşu başvurusu olarak değerlendirildiği, yetkili Bakanlık ile kurum ve kuruluşlardan gerekli olan üretim izin belgelerine sahip olmadığının girişimci tarafından ifade edildiği, Kurul üyelerince tüm bu bilgiler göz önüne alınarak yapılan değerlendirme sonucunda, Kurul
Değerlendirme Kriterleri Formu kapsamında yapılan puanlamada yeterli puanı alamadığından dolayı da red kararı verildiği,
2.5) Başvuruların değerlendirilmesi ise Kurul Değerlendirme Kriterleri Formu üzerinden yapıldığı,
girişimcinin faaliyet alanında aldığı eğitim, iş deneyimi ve tecrübeleri, girişimcinin başvurusuna ve iş modeline hakimiyeti, işletmede çalışan personel sayısı, iş modelinin tutarlılığı ve yeterliliği, iş modelinin yerel/ulusal düzeyde istihdam artışı sağlama potansiyeli, talep edilen desteklerin gerekliliği ve maliyetlerin uygunluğu, gelir modelinin gerçekçiliği ve sürdürülebilirliği gibi kriterler üzerinden puanlama yapıldığı, destekleme kararı verilebilmesi için ise kurul toplantısına katılan üyelerin 100 üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 60 ve üzerinde olmasının gerektiği,
2.6) İşletmenin Deprem Sonrası Canlanma Desteği Programına ilişkin red kararı bulunmamakta olup
sürecin devam ettiği, söz konusu destek programına oldukça fazla talep oluşmuş olup Dünya Bankası, JICA gibi dış kaynaklardan sağlanan fonlar bittiğinden işletmelere hali hazırda destek ödemesi yapılamadığı, ileride yeni fonlar sağlanması durumunda işletmelere ödeme işlemlerine devam edilebileceği, İleri Girişimci Destek Programı başvurusuna ilişkin ise sürecin mevzuatta yer alan şekilde ilerlediği, işletmenin başvuru/itiraz yollarının tükendiği, ayrıca; İleri Girişimci Destek Programı başvuru formunun ilk sayfasında işletmenin kabul, beyan ve taahhüt ettiği üzere destek programı başvuru formunun hazırlanmış olması KOSGEB’e herhangi bir yükümlülük getirmediği, başvurucuya herhangi bir talep hakkı doğurmadığı, müktesep hak teşkil etmediği, KOSGEB kurulları tarafından başvurular Kurul
Değerlendirme Kriterleri Formunda yer alan kriterler ve ilgili mevzuatı doğrultusunda objektif bir şekilde değerlendirilerek karar alındığı, yapılan başvuru da yine aynı kriterler doğrultusunda değerlendirildiği, Kurul üyelerinden yeterli puanı alamadığından uygun bulunmadığı, /
Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” ,
3.1) ‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10’uncu maddesinde; “Devlet organları ve idare makamları bütün
[9] işlemlerinde (…) kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 4 Sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde, ‘Kuruluşun görevleri’ başlıklı 227’nci maddesinde, “(1) Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi
Başkanlığının görevleri şunlardır:
g) İşletmelerin yatırım, üretim, yönetim ve planlama konularında bilgi ve beceri yönünden güçlenmelerini ve gelişmelerini sağlamak.
h) Girişimcilik kültürünün ve ortamının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli tedbirleri almak, bu kapsamda girişimleri ve girişimcileri desteklemek.”
5.1) ‘Başkanlığın görevleri’ başlıklı 234’üncü maddesinde, “(1) Başkanlığın görevleri aşağıda
belirtilmiştir:
ç) Mevcut küçük ve orta ölçekli işletmeleri, kalkınma politikalarına göre rehabilite, reorganize ve entegre etmek, yeni teşebbüsleri teşvik etmek ve bu entegrasyona ve ihtiyaçlara göre yönlendirmek, yabancı finansman ve teknoloji katkısı imkanlarını araştırmak, teşebbüslere bu konuda yapılacak devlet destek ve katkılarını planlamak.
d) İşletmelerin geliştirilmesi, desteklenmesi ve yönlendirilmesi için gerekli stratejileri belirlemek ve uygulamaya yönelik teklifleri hazırlayıp İcra Komitesine sunmak.
r) İşletmelerin ve girişimcilerin yatırım, üretim, ihracat, istihdam, teknoloji geliştirme, pazarlama ve diğer konularda ihtiyaç duydukları ürün ve hizmetleri temin edebilmeleri ile sermaye piyasalarına açılabilmeleri için gerekli geri ödemeli ve/veya geri ödemesiz destekleri sağlamak.”
6) 13/01/2024 tarih ve 32428 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan KOSGEB Destek Programları
Yönetmeliğinin; /
6.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi, “Bu Yönetmeliğin amacı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri
Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından uygulanacak destek programlarına ilişkin esasları düzenlemektir.”
6.2) “Destek programlarının yürütülmesi” başlıklı 6’ncı maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik kapsamında
destek programlarına ilişkin başvuru, değerlendirme, uygulama ve ödeme süreçleri ile ilgili diğer hususlar Başkanlık tarafından hazırlanan düzenleyici işlemler çerçevesinde yürütülür. (2) Herhangi bir destek programına başvuru yapılmış olması, KOSGEB’i taahhüt altına sokmadığı gibi, müracaat edene de bir hak kazandırmaz. (3) Farklı destek programları içinde bulunması şartıyla aynı destek türünden faydalanılabilir. Ancak, gider gerçekleşmesini gösteren belgeler yalnızca bir destek için kullanılır.
7) Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı İleri Girişimci
Destek Programı Uygulama Esaslarında;
7.1) Destek programından yararlanma koşulları başlıklı 12’nci maddesinde, “(1) Destek
programından yararlanılabilmesi için işletmenin Türk Ticaret Kanununda tanımlı gerçek veya tüzel kişi statüsünde olması ve KBS’de kayıtlı ve aktif durumda olması gerekir. KBS’ye kayıt, KOSGEB Veri
Tabanına Kayıt Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir. (2) İşletmenin KOBİ bilgi beyannamesinin güncel olması gerekir. (3) Destek programına, Girişimcilik Eğitimi Usul ve Esasları kapsamında sağlanan ileri girişimci eğitimini tamamlamış olan girişimcinin kurduğu işletme başvurabilir. Çağrı esaslı uygulamalarda girişimci işletmesini kurmadan başvuru yapabilir.26 (4) Destek programına başvuru yapılabilmesi için ileri girişimci eğitiminin işletme kuruluş tarihinden önce tamamlanmış olması gerekir. Çağrı esaslı uygulamalarda girişimcinin destek programına başvuru yapmadan önce ileri girişimci eğitimini tamamlaması gerekir. (5) İŞGEM’de veya TEKMER’de yer alan işletme; diğer şartları karşılamak koşuluyla, sahip veya ortaklarının girişimcilik eğitimine katılım şartı aranmaksızın, İŞGEM’de veya TEKMER’de kurulmuş olması şartıyla destek programına başvurabilir.
İşletmenin İŞGEM’de veya TEKMER’de yer alması durumu ilgili uygulama birimi tarafından teyit edilir.
Bu kapsamda başvurarak desteklerden yararlanan işletmenin destek programı süresinde İŞGEM’den ayrılması halinde destek programı sonlandırılır. Ancak girişimcinin işletme kuruluş tarihinden önce alınmış geleneksel girişimci eğitimi katılım belgesi olması halinde destek süreci devam ettirilir. (6)
Girişimcinin destek programı başvurusunda bulunduğu işletmedeki kurucu ortak payı en az %50 olmalıdır. Destek programı süresinde girişimcinin ortaklık payı %50’nin altına düşemez. (7) İşletme, destek programı başvuru tarihi itibari ile son bir yıl içinde kurulmuş olmalıdır. (8) Girişimcinin, işletmesinin kuruluş tarihinden üç yıl öncesinden destek programına başvurduğu tarihe kadar, başvuruda bulunduğu işletme dışında; – gerçek kişi statüsünde bir firmasının olmaması, – tüzel kişi statüsünde kurulmuş herhangi bir firmada %30 ve üzeri ortaklığının bulunmaması gereklidir. Bu husus teklif çağrılarında farklı uygulanabilir. İşletmenin destek programına başvuru tarihi öncesinde tür değişikliği yapması; değişikliğin sicil gazetesinde yer alması koşuluyla bu fıkra hükümlerine aykırılık teşkil etmez.
Bu durumda işletme kuruluş tarihi olarak ilk kuruluş tarihi kabul edilir. (9) İşletme kuruluş tarihi, şahıs işletmeleri için vergi levhasında yer alan işe başlama tarihi, tüzel kişiliğe haiz işletmeler için ticaret siciline tescil tarihidir. (10) Girişimcinin destek sürecinde; başka bir işletme/kurum/kuruluşta Sosyal
Güvenlik Kurumu hükümlerine tabi olarak çalışmaması gerekmektedir. Ancak aşağıda sayılan özel durumlarda bu fıkra hükmü uygulanmaz; – İnkübatörlerde yer alan öğretim elemanı, – 5510 sayılı
/
Kanunun 87. Maddesi birinci fıkrasının h bendi uyarınca SGK primi ödenen girişimci, – Başka bir firma ortaklığından kaynaklı SGK primi ödenen girişimci, – Desteklenen işletmesi dışında yaptığı geçici işlerden kaynaklı yasal zorunluluk nedeniyle SGK primi ödenen girişimci (11) Girişimci işletmeyi münferiden temsile yetkili olmalıdır.”
7.2) “Başvuru” başlıklı 13’üncü maddesinde, “(1) Başvuru sahibi, İleri Girişimci Destek Programı
Başvuru Formunu KBS üzerinden hazırlar ve onaylar. Başvurunun başvuru sahibi tarafından ilk onaylandığı tarih destek programı başvuru tarihidir. (2) Destek programına başvuru yapılmış olması ve/veya taahhütname onaylanmış olması KOSGEB’i taahhüt altına sokmadığı gibi müracaat eden açısından da kazanılmış hak teşkil etmez.”
7.3) “Destek programına yapılan başvuruların değerlendirilmesi” başlıklı 15’inci maddesinde, “(1)
Kontrol sonucu uygun bulunan başvurular, KBS üzerinden kurul toplantı gündemine dâhil edilir. (2)
Kurul, İleri Girişimci Destek Programı Kurul Değerlendirme Kriterleri Formu doğrultusunda gündemdeki başvuruları değerlendirir.33 (3) Kurul, başvuruyu kabul edebilir, reddedebilir veya yeniden değerlendirme yapmak üzere başvuru sahibinden düzeltme talep edebilir. (4) Kurulun ret gerekçeleri veya düzeltme talep ettiği hususlar KBS üzerinden başvuru sahibine bildirilir. (5) Düzeltme talep edilmesi halinde başvuru sahibine 1 aydan az olmamak kaydıyla süre verilir. Bu durumda İleri Girişimci Destek
Programı Başvuru Formu ve ekleri başvuru sahibi tarafından KBS üzerinden düzeltilerek kurul kararında belirtilen süre içerisinde onaylanır. Belirtilen sürede onaylanmayan başvurular KBS üzerinden ret durumuna getirilir. (6) Kurulun başvuru değerlendirmesi neticesinde destekleme kararı verilebilmesi için kurul toplantısına katılan üyelerin 100 üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 60 ve üzeri olması gerekir.”
7.4) İtiraz süreci başlıklı 18’i maddesinde, “(1) Destek programı başvurusu kurul tarafından reddedilen
başvuru sahibi, ret kararına bir defaya mahsus olmak üzere, itiraz gerekçeleri ve buna ilişkin bilgi ve belgeler ile birlikte kararın KBS üzerinden işletmeye bildirildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde İleri
Girişimci Destek Programı İtiraz Formu ile KBS üzerinden itiraz edebilir. Çağrı esaslı uygulamalarda hangi durumlarda itiraz edilebileceği veya itiraz sürecinin uygulanıp uygulanmayacağı teklif çağrısında belirtilir. (2) Kurul tarafından düzeltme istenilen başvurunun belirtilen sürede başvuru sahibi tarafından onaylanmaması halinde KBS üzerinden ret durumuna getirilen başvuru için itiraz edilemez.”
7.5) Geçici 4’üncü Maddesinde, “(1) 06/02/2023 tarihinde yaşanan depremler nedeniyle ilan edilen
OHAL ve sonrasında kapsama alınan iller ve ilçelerde; yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlenen belge ile 06/02/2023 tarihinde sicilde kayıtlı işyerlerinden en az bir tanesi ağır hasarlı, acil yıkılacak ve tamamen yıkılmış olan işletmeler için hasarlı işyeri adresi ile aynı ilde yapacakları başvurular için; a)
Desteğe ilişkin hususlar başlıklı 5inci maddesinin altıncı, yedinci ve sekizinci fıkraları kapsamında adı geçen destek programlarından yararlanma ve reddedilme hali nedeni ile bu destek programına başvuru yapamaz/yararlanamaz hükümleri ile beşinci fıkrası hükümleri uygulanmaz. b) Destek programından yararlanma koşulları başlıklı 12nci maddesinin üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, sekizinci ve onuncu fıkralarının başvuru ve yararlanma hükümleri uygulanmaz.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
/
8) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuru sahibi özetle, KOSGEB Adıyaman Müdürlüğü’ne Deprem Sonrası Canlanma Desteği
Programı ve İleri Girişimci Destek Programı kapsamında usulüne uygun yaptığı destek başvurularının haksız yere reddedildiğini belirterek KOSGEB Deprem Sonrası Canlanma Desteği’nden ve deprem mağduru esnaflar için istisnai bir uygulama olan KOSGEB İleri Girişimci Destek Programı Uygulama
Esasları Geçici 4’üncü kapsamında yaptığı başvurunun olumlu değerlendirilerek KOSGEB İleri
Girişimcilik Destek Programından yararlandırılmayı talep etmektedir.
10) Başvuruya konu İleri Girişimcilik Destek Programından yararlandırılma talebiyle ilgili İdare
tarafından deprem öncesinde faaliyet alanı tuhafiye ürünlerinin perakende ticareti olan işletmenin depremden sonra faaliyet alanını değiştirdiğinden başvurusunu uçucu yağların imalatı üzerine yapmış olup söz konusu durumun Değerlendirme Kurulu tarafından usulen uygun bulunmayarak deprem öncesi işini tekrardan hayata geçirmeye yönelik değil de yeni bir işletme kuruluşu başvurusu olarak değerlendirildiği, ilgili ve yetkili Bakanlık ile kurum ve kuruluşlardan gerekli olan üretim izin belgelerine sahip olmadığı girişimci tarafından ifade edildiği, Kurul Değerlendirme Kriterleri Formu kapsamında yapılan puanlamada yeterli puanı alamadığından dolayı da red kararı verildiği, bu değişiklikten dolayı
Deprem Bölgesi illerinde uygulanan İleri Girişimci desteğinin amacının kapsam dışında olduğu değerlendirilerek başvurusunun reddedildiği, söz konusu ret kararına yapılan itiraz sonucunda
Değerlendirme ve Karar Kurulunca başvuru tekrardan reddedildiğinden İleri Girişimci Destek Programı
Uygulama Esaslarının 18. Maddesinin 11. Fıkrasının b bendi uyarınca başvuru ve itiraz süreçlerinin sonlandığı,
11) Öte yandan Deprem Sonrası Canlanma Desteği Programına ilişkin herhangi bir red kararının
olmadığı, işletmenin, Deprem Sonrası Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Canlandırma Desteği başvurusuna ilişkin yapılan kontrollerde; Borç Taahhütnamesi ekine yüklenmesi zorunlu olan
Esnaf/Ticaret Sicil Gazetesinin yerine hasar tespit raporunun yüklendiği, dosyadan sorumlu uzman tarafından doğru evrakın yüklenebilmesi için Borç Taahhütnamesinin revizyona açıldığı, sonrasında işletme tarafından giriş yapıldığı, ancak dış kaynaklı fonların bitmesinden dolayı sistem kapatıldığından son yüklenen Borç Taahhütnamesine ilişkin işlem yapılamadığı anlaşılmaktadır.
12) Konuyla ilgili mevzuatın incelenmesinde, destek programlarının teknik, mali ve idari hususlarının her
bir destek programında ayrı ayrı belirtileceği, destek programları; amaç, kapsam, destek türleri ve unsurları, destek miktarı, destek oranı ve her bir programa mahsus genel hükümleri içereceği, Ülkenin stratejik öncelikleri doğrultusunda belirlenen sektörlerde girişimcilerin kurduğu yeni işletmelerin hayatta kalma oranının arttırılmasını sağlamak için uygulanan İleri Girişimci Destek Programına ilişkin iş ve işlemleri uygulama esasları içerisinde, Destek programından yararlanılabilmesi için işletmenin Türk
Ticaret Kanununda tanımlı gerçek veya tüzel kişi statüsünde olması ve KBS’de kayıtlı ve aktif durumda olması, KBS’ye kayıt, KOSGEB Veri Tabanına Kayıt Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde gerçekleştirileceği, işletmenin KOBİ bilgi beyannamesinin güncel olması, destek programına, Girişimcilik Eğitimi Usul ve Esasları kapsamında sağlanan ileri girişimci eğitimini tamamlamış olan girişimcinin kurduğu işletme başvurabileceği, destek programına başvuru yapılabilmesi için ileri girişimci eğitiminin işletme kuruluş tarihinden önce tamamlanmış olması gerektiği, işletmenin, destek
programı başvuru tarihi itibari ile son bir yıl içinde kurulmuş olması, girişimcinin, işletmesinin kuruluş tarihinden üç yıl öncesinden destek programına başvurduğu tarihe kadar, başvuruda bulunduğu işletme dışında; gerçek kişi statüsünde bir firmasının olmaması, tüzel kişi statüsünde kurulmuş herhangi bir firmada %30 ve üzeri ortaklığının bulunmaması, işletme kuruluş tarihi, şahıs işletmeleri için vergi levhasında yer alan işe başlama tarihi, tüzel kişiliğe haiz işletmeler için ticaret siciline tescil tarihi hususlarına yer verilmiştir.
13) Öte yandan işletme başvurusunun İleri Girişimci Destek Programı Uygulama Esaslarının Geçici
4’uncu Maddesi kapsamında yaptığından yukarıda belirtilen 12’nci maddenin üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, sekizinci ve onuncu fıkra hükümlerinden muaf tutulduğu anlaşılmaktadır.
14) Somut durum incelendiğinde başvuru sahibi işletmenin anılan destek programına başvuru formunda,
11.03.1997 yılında tuhafiye üzerine açtığı işyerinin 6 Şubat depremlerinde ağır hasarlı hale geldiğini ve
kapatmak zorunda kaldığını, destek programına da deprem bölgesine getirilen istisnalar çerçevesinde müracaat ettiğini, deprem öncesi tekstil ticareti alanındaki faaliyetlerini işletme binasının depremde ağır hasar alması nedeniyle bırakmak zorunda kaldığını, deprem sonrası dönem için ise, uçucu yağların imalatını yapmak için yatırım yapmaya karar verdiğini, kekik, adaçayı, defne, ardıç ve lavanta gibi aromatik bitkilerden, kişniş, tarhun ve anason gibi bitki tohumlarından distilasyon (damıtma) yöntemiyle yağ üretimi yapmak amacıyla işyeri kiraladığını, “Uçucu Yağlar İmalatı” konusunda işletmeyi sürdürmeyi, haziran 2024 tarihinde de üretime başlayacağını belirtmiştir.
15) Buna göre, yapılan destek başvuruyla ilgili KOSGEP değerlendirme kurulu tarafından yapılan
incelemede, iletmenin 6 Şubat Depreminden önce “ ünvanı ve 47.51.03 NACE koduyla “Belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda tuhafiye ürünleri perakende ticareti (iğne, dikiş ipliği, orlon, düğme, fermuar, çıtçıt, fisto, dantel, güpür vb.)” alanında faaliyet gösterdiği bu faaliyetini depremden sonra 20.53.02 “Uçucu Yağların İmalatı” olarak tamamen değiştirerek apayrı bir faaliyete geçtiği bu değişiklikten dolayı Deprem Bölgesi illerinde uygulanan İleri Girişimci desteğinin amacının kapsam dışında olduğu değerlendirilerek başvurusunun reddedildiği, işletme tarafından 05.03.2024 tarihinde red kararına itiraz edildiği, İtiraz Komisyonunca yapılan değerlendirmede, 20.05.2024 tarihinde gerçekleştirilen Değerlendirme ve Karar Kurulunca başvurunun tekrardan reddedildiğinden İleri
Girişimci Destek Programı Uygulama Esaslarının 18’nci Maddesinin 11’inci Fıkrasının b bendi uyarınca başvuru ve itiraz süreçleri sonlandırıldığı anlaşılmaktadır.
16) Diğer taraftan başvuruya konu “Deprem Sonrası Canlanma Desteği Programına” ilişkin herhangi bir
red kararının olmadığı, işletmenin, Deprem Sonrası Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri
Canlandırma Desteği başvurusuna ilişkin yapılan kontrollerde; başvuruyla ilgili eksik evrak olduğu, ancak başvuru sürecinde dış kaynaklı fonların bitmesinden dolayı sistem kapatıldığından son yüklenen borç taahhütnamesine ilişkin işlem yapılamadığı, söz konusu destek programına oldukça fazla talep oluşmuş olup Dünya Bankası, JICA gibi dış kaynaklardan sağlanan fonlar bittiğinden işletmelere hali hazırda destek ödemesi yapılamadığı, ileride yeni fonlar sağlanması durumunda işletmelere ödeme işlemlerine devam edilebileceği açıklamasına yer verilmiştir.
17) Yukarıda yapılan açıklamalar ve dosya kapsamı ışığında Kurumumuzca yapılan değerlendirme
neticesinde, mezkur mevzuat hükümleri dikkate alındığında, İleri Girişimcilik Destek Programından yararlandırılma talebiyle ilgili KODGEP değerlendirme kriterlerine göre yapılan puanlamada yeterli puanı alamadığından dolayı red kararı verildiği ve buna ilişkin itiraz sürecinin de kesinleştiği görülmektedir. Nitekim, söz konusu destek programı kurul değerlendirme kriterleri formunda, “İşletme desteklerden yararlanarak fon sağlamak amacıyla; mevcut başka bir işletmenin kapatılarak değişik bir ad, /
unvan ya da bir iş birimi olarak açılması, yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı yollarla ortaklık/çıkar ilişkisi bulunan işletme olması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi gibi yollarla muvazaalı olarak başka bir işin devamı veya genişletilmesine yönelik mi kurulmuş?” sorusuna “EVET” cevabının tüm alanlara “0” puanı verilmesi yönünde değerlendirme yapılmaktadır. Buna göre, başvuruya konu işletmenin 6 Şubat depreminden önce tuhafiye ürünleri perakende ticareti alanında faaliyet gösterdiği, bu faaliyetini depremden sonra uçucu yağların imalatı olarak tamamen değiştirerek apayrı bir faaliyete geçtiği, ayrıca üretimle ilgili kurum ve kuruluşlardan gerekli olan üretim izin belgelerine sahip olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, anılan destek şartlar kapsamında KOSGEP desteğinden faydalanmak için yeterli kriterleri taşımadığı, yeterli puanı alamadığı, destek başvurusundan yararlanmasının reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede, hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Bu kararın BAŞVURANA ve KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE
DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi