|
ÖZET: Petra Teknik Teknoloji Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, KOSGEB İleri Girişimcilik Destek Programı’na yaptığı başvurunun keyfi bir şekilde reddedildiğini iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvuru, projenin dron üretimi üzerine bir tesis kurulması amacıyla yapılmış olup, ret gerekçeleri arasında bilgi ve tecrübe eksikliği ile maddi kaynak yetersizliği belirtilmiştir. Ancak, bu gerekçelerin yeterince açıklanmadığı ve itiraz sürecinin de tatmin edici bir şekilde yürütülmediği ifade edilmiştir.
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi, başvurunun ve itirazın İleri Girişimcilik Programı Uygulama Esasları çerçevesinde değerlendirildiğini belirtmiştir. Kurul, başvuruya dair yapılan değerlendirmelerde, işletmenin puan ortalamasasının 60’ın altında kalması nedeniyle başvurunun reddedildiğini açıklamıştır. İtiraz süreci de benzer şekilde yürütülmüş ve itiraz komisyonu, ilk kararın uygun olduğunu belirterek başvuruyu reddetmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediğini belirtmiş, ayrıca idarenin başvuru sahibine gönderdiği yazılı bildirimde gerekçelerin net bir şekilde ifade edilmediğini vurgulayarak iyi yönetim ilkelerine uygun davranılması gerektiğini önermiştir. Başvurunun reddi, Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15125-S.21.24208
BAŞVURU NO : 2021/9733
KARAR TARİHİ : 20/10/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE
DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : KOSGEB destek başvurusunun yeniden değerlendirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Petra Teknik Teknoloji Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına tarafından
Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda, özetle; başvuran küçük ve orta boy iş dronları üretimi üzerine bir tesis oluşturmak için proje geliştirdiğini, projesi için başvurduğu KOSGEB İleri
Girişimcilik Destek Programı başvurusunun keyfi olarak reddedildiğini, ret gerekçelerinin açıkça belirtilmediğini, başvurusunun konuyla ilgili bilgi/tecrübe eksikliği ve maddi kaynak yetersizliği gerekçeleriyle reddedildiğinin belirtildiğini ancak gerekçelerle ilgili herhangi bir açıklamanın yapılmadığını, söz konusu ret kararına itiraz ettiğini, ancak itirazının da yeterli şekilde incelenmeyerek reddedildiğini belirterek projenin yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi
Başkanlığından 02/06/2021 tarihli ve sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup konuyla ilgili olarak gönderilen 01/07/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. İşletmenin NACE kodunun GİB sorgusuna göre Uçak ve Benzer Hava Taşıtlarının İmalatı şeklinde tanımlı olmakla birlikte 26/10/2020 tarihli formunda Hava Taşıtı Parçalarının İmalatı şeklinde seçildiği, başvuru formu ile iş modelinde belirtilen faaliyetlerin işletmenin GİB’e kayıtlı faaliyet konusu ile uyumlu olması gerektiği, İş Modeli Bölüm 3’te belirtilen ürün ve hizmetler incelediğinde tereddüt oluştuğu, faaliyet konusu ile üretilecek ürün grupları arasında görünen bu uyumsuzluğun gerek başvuru formu gerekse iş
modelindeki Bölüm 3’te detaylı bir şekilde açıklanarak giderilmesi gerektiği gerekçesi ile belirtilen hususlar için düzenlemeye açıldığı, işletmenin ileri girişimci başvurusunun tekrar 09/11/2020 tarihinde onaylandığı ve kurul değerlendirmesine alındığı, 2.2. 04/12/2020 tarihli Kurul Kararında başvurunun İleri Girişimci Destek Programı Uygulama Esasları
gereğince yapılan değerlendirmesi sonucunda, girişimcinin başvuruya esas faaliyet konusu olan 30.30.04:
Uçak ve Benzer Hava Taşıtlarının İmalatı (uçak veya uçak motorlarının fabrikalarda büyük çaplı revizyonu ve değiştirilmesi dahil) konusunda beşeri sermayesi, bilgi birikimi ve tecrübesinin yeterli olmadığı, bununla birlikte girişimcinin başvuru formuna ve iş modeline hâkimiyetinin eksik olduğu gerekçeleriyle başvurunun reddedilmesine karar verildiği, 2.3. Kurulun verdiği ret kararının ve karara ilişkin varsa itiraz süresinin 08/12/2020 tarihinde “İleri
Girişimci Destek Programı başvurunuz 01/12/2020 tarihinde değerlendirilmiş ve Kurul Karar formunda belirtilen gerekçe ile reddedilmiştir. Kurul Karar formuna başvuru sayfasından ulaşabilirsiniz. Kurulun ret kararına bir kereye mahsus olmak üzere itiraz gerekçeleri ve buna ilişkin bilgi ve belgeleriniz ile 23/12/2020 tarihine kadar http://edevlet.kosgeb.gov.tr adresinden itiraz edebilirsiniz. Bu tarihe kadar itiraz edilmemesi durumunda yeniden itiraz hakkınız bulunmamaktadır.” şeklinde başvuranın sistemde kayıtlı e-posta adresine iletildiği, 2.4. İşletmenin Kurulun verdiği ret kararına ilişkin itiraz başvurusunda bulunduğu, İleri Girişimci Destek
Programı İtiraz Formu ve itiraza ilişkin ek belgelerin 14/12/2020 tarihinde KBS üzerinden ilgili Başkanlık
Birimine sevk edildiği, itirazın ilgili birim tarafından değerlendirildiği, 23/02/2021 tarihli İleri Girişimci
Destek Programı İtiraz Karar Formunda “İtiraz ve Kurul Kararı birlikte incelendiğinde, İleri Girişimci
Programı Değerlendirme ve Karar Kurulunun vermiş olduğu karar uygun bulunmuştur.” şeklinde karar alındığı ve işletmenin itirazının kabul edilmediği, işletmenin itiraz başvurusuna ilişkin İtiraz Komisyonu tarafından yapılan nihai değerlendirmenin 24/02/2021 tarihli ve sayılı yazı ile işletmeye bildirildiği, 2.5. İşletmenin İleri Girişimci Destek Başvurusunun, İleri Girişimci Destek Programı Uygulama
Esaslarının 16 ncı maddesinde yer alan “Kurul sekretaryasını yürüten uygulama birimi, toplantı yeri ve zamanını, değerlendirilecek başvuruları, toplantı gündemini ve gündemde yer alan konulara ilişkin bilgi ve belgeleri toplantı tarihinden en az 7 gün önce KBS üzerinden üyelere gönderir.” hükmü gereğince belirtilen sürede kurul üyelerine incelenmek üzere gönderildiği, kurul üyelerinin toplantıdan önce başvuru üzerinde gerekli incelemeleri yapmış olduğu, 2.6. Başvurunun, kurul toplantısında yapılan görüşmede kurul üyelerince yöneltilen sorular ve alınan cevaplar ile girişimcinin açıklamaları, sermayesi, başvuru formu, İş Modeline İlişkin Bilgiler Dokümanında belirtilen maliyet yapısı ve gelir akışı ile girişimciye ait tecrübe bilgileri göz önünde bulundurularak her bir kurul üyesi tarafından Kurul Değerlendirme Formunda yer alan kriterler ile Uygulama Esasları çerçevesinde titizlikle değerlendirildiği ve buna istinaden karar alındığı, 2.7. Kurul kararının İleri Girişimci Destek Programı Uygulama Esaslarının 16 ncı maddesinin 9 uncu fıkrasında yer alan “Kurulun redde ilişkin kararının işletmeye bildiriminde; bildirim tarihinden itibaren 15 gün içerisinde bir defaya mahsus olmak üzere gerekçeleriyle birlikte karara itiraz edebileceğine yer verilir.” hükmü gereğince işletmeye bildirildiği, 2.8. İtiraz sürecinde, işletmenin Uygula Esaslarının 17 nci maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan “Destek programı başvurusu kurul tarafından reddedilen işletme, ret kararına bir defaya mahsus olmak üzere, itiraz gerekçeleri ve buna ilişkin bilgi ve belgeler ile birlikte kararın KBS üzerinden işletmeye bildirildiği tarihten
/
itibaren 15 gün içerisinde İleri Girişimci Destek Programı İtiraz Formu ile KBS üzerinden itiraz edebilir.” hükmü çerçevesinde itiraz başvurusunda bulunduğu, 2.9. İşletmenin itiraz başvurusunun Uygulama Esaslarının Madde 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasında yer alan “Uygulama birimi, gerekçeli itirazı; itiraza konu bilgi ve belgeler ile birlikte itiraza ilişkin görüş ve açıklamalarını ekleyerek ilgili Başkanlık birimine itirazın işletme tarafından KBS üzerinden onaylandığı tarihten itibaren en geç 15 gün içerisinde KBS üzerinden gönderir.” hükmü gereğince ilgili birime gönderildiği, itiraz komisyonu kararının da işletmeye bildirildiği, 2.10. İleri Girişimci Destek Programı Uygulama Esaslarının 17 inci maddesinin 11 inci fıkrasının b bendinde “İtirazın reddedilmesi veya itirazı kabul edilen başvurunun kurul tarafından tekrar reddedilmesi halinde bu karara itiraz edilemez.” hükmünün yer aldığı, 2.11. İşletmenin gerek program başvurusunun gerekse itiraz başvurusunun Uygulama Esasları çerçevesinde titizlikle değerlendirildiği ve belirtilen hükümler çerçevesinde işlem tesis edildiği, hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük
Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.”, 3.3. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı İleri Girişimci
Destek Programının 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Ülkemizin stratejik öncelikleri doğrultusunda belirlenen sektörlerde girişimcilerin kurduğu yeni işletmelerin hayatta kalma oranının arttırılmasını sağlamaktır.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu destek programı, yeni kurulan işletmelere yönelik olarak
KOSGEB tarafından uygulanacak İleri Girişimci Destek Programına ilişkin esasları kapsar.”,
5.3. “Destek programından yararlanma koşulları” başlıklı 11 inci maddesinde; “Girişimcinin işletmesini kurmadan önce girişimcilik eğitimini tamamlamış olması gerekir. İŞGEM’de/TEKMER’de yer alan işletme için bu koşul aranmaz.
İşletmenin Türk Ticaret Kanununda tanımlı gerçek veya tüzel kişi statüsünde olması ve KBS’de kayıtlı ve aktif durumda olması gerekir.
Girişimcinin kurmuş olduğu işletmedeki kurucu ortak olarak payı en az %50 ve üzeri olmalıdır.
İşletme başvuru tarihi itibari ile son bir yıl içinde kurulmuş olmalıdır.
Bu destek programından yararlanabilecek işletmelerin faaliyet konuları Başkanlık tarafından belirlenir.
Başvuru ve yararlanma koşullarına ilişkin özel hükümler destek programının uygulama esaslarında ayrıca belirtilir.”,
5.4. “Başvuru, değerlendirme ve itiraz” başlıklı 12 nci maddesinde; “İşletme, KBS üzerinden ilgili uygulama birimine başvuru yapar. İşletme tarafından başvuru ile birlikte taahhütname onaylanır.
Destek programı başvurusu, kurul tarafından değerlendirilir. Değerlendirme sonucunda; başvuru kabul edilebilir, reddedilebilir veya başvurunun düzeltilmesi istenebilir.
İşletme, başvurunun reddine ilişkin kurul kararına bir kereye mahsus olmak üzere itiraz edebilir.
Destek programı kapsamındaki kurul oluşumu ve çalışma esasları destek programının uygulama esaslarında belirlenir.”,
6. İleri Girişimci Destek Programı Uygulama Esaslarının;
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Ülkemizin stratejik öncelikleri doğrultusunda belirlenen sektörlerde girişimcilerin kurduğu yeni işletmelerin hayatta kalma oranının arttırılmasını sağlamak için uygulanan İleri Girişimci Destek Programına ilişkin iş ve işlemlerin esaslarını düzenlemektir.”,
6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Uygulama Esasları, İleri Girişimci Destek Programına ilişkin düzenleyici işlemleri kapsar.”,
6.3. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “…s) Kurul: Destek programı kapsamında değerlendirme yapan ve karar alan yapıyı…ifade eder”,
6.4. “Desteğe ilişkin hususlar” başlıklı 5 inci maddesinde; “Destek programı kapsamında kuruluş desteği, performans desteği, makine-teçhizat ve yazılım desteği, mentörlük, danışmanlık ve işletme koçluğu desteği ve sertifika desteği sağlanır.
Destek programına İleri Girişimci Destek Programı Faaliyet Konuları Tablosunda yer alan NACE kodlarında faaliyet gösteren işletme başvuru yapabilir.
Destek programının süresi, desteklemeye ilişkin ilk kurul kararının evrak kaydına alındığı tarihten itibaren iki yıldır.
İşletme/girişimci bu destek programından sadece bir kez faydalanabilir.
Destek Programı kapsamında kontrol süreci veya kurul değerlendirmesi sonucu reddedilen işletme ile düzeltme istenilen başvurunun belirtilen sürede onaylanmaması halinde KBS üzerinden başvurusu ret durumuna getirilen işletme, bu destek programına tekrar başvuru yapamaz…”,
6.5. Başvuruların kontrolü başlıklı 13 üncü maddesinde; “Başvuru, İleri Girişimci Destek Programı
Başvuru Kontrol Tablosunda yer alan hususlar doğrultusunda en geç 1 ay içerisinde KBS üzerinden kontrol edilir. Bu aşamada başvurunun; başvuru ve yararlanma koşullarını sağlaması, dokümantasyon formatına uygun olması, eklerinin bulunması gibi hususların kontrolü sağlanır. Uygun durumlarda bazı kontroller
KBS üzerinden otomatik olarak yapılabilir.
Sorumlu personel tarafından yapılan kontrol, onaylanmak üzere ilgili uygulama birimi müdürüne gönderilir.
Başvuru, kontrol sonucu eksik ve/veya hata tespit edilmesi durumunda veya işletmenin talebi üzerine KBS üzerinden düzeltmeye açılır. İşletmeye gerekli düzeltmeleri yapması için KBS üzerinden bilgi verilir.
Kontrol sonucu başvurunun reddedilmesi durumunda işletmeye KBS üzerinden bilgi verilir.”,
6.6. “Destek programına yapılan başvuruların değerlendirilmesi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Kontrol sonucu uygun bulunan başvurular, KBS üzerinden kurul toplantı gündemine dâhil edilir.
Kurul, İleri Girişimci Destek Programı Kurul Değerlendirme Kriterleri Formu doğrultusunda gündemdeki başvuruları değerlendirir.
Kurul, başvuruyu kabul edebilir, reddedebilir veya yeniden değerlendirme yapmak üzere işletmeden düzeltme talep edebilir.
Kurulun ret gerekçeleri veya düzeltme talep ettiği hususlar KBS üzerinden işletmeye bildirilir.
Düzeltme talep edilmesi halinde işletmeye 1 aydan az olmamak kaydıyla süre verilir. Bu durumda İleri
Girişimci Destek Programı Başvuru Formu ve ekleri işletme tarafından KBS üzerinden düzeltilerek kurul kararında belirtilen süre içerisinde onaylanır. Belirtilen sürede onaylanmayan başvurular KBS üzerinden ret durumuna getirilir.
Kurulun başvuru değerlendirmesi neticesinde destekleme kararı verilebilmesi için kurul toplantısına katılan üyelerin 100 üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 60 ve üzeri olması gerekir.”,
6.7. “Kurul oluşumu” başlıklı 15 inci maddesinde; “Kurul, en az 2 KOSGEB personeli ve en fazla 1 bağımsız değerlendirici olmak üzere toplam 3 üyeden oluşur ve üye tam sayısı ile toplanır.
Kurulda görev alacak KOSGEB personeli Müdür ve/veya Süreç Danışmanı unvanına sahip personel arasından Başkanlık tarafından belirlenir.
Kurul başkanı, asil ve yedek üye olarak kurulda görev alacaklar ve kurul sekretaryasını yürütecek KOSGEB birimi Başkanlık Makamı Oluru ile belirlenir. Kurul üye listesi uygulama birimlerine duyurulur.
Kurulda görev alacak bağımsız değerlendiriciler, kurul sekretaryasını yürüten KOSGEB birimi tarafından belirlenir.”,
6.8. “Kurul çalışma esasları” başlıklı 16 ncı maddesinde; “…Kurulda görevlendirilen üyeler, değerlendirmelerinde, başvuru kapsamında talep edilen gider/harcama kalemlerinin; gerekliliği, yerindeliği ve maliyetlerin uygunluğu gibi hususları da incelemek ve değerlendirmek ile yükümlüdür.
Kurul üyeleri, görevlerinin yerine getirilmesinde; kamu yararını gözetmeyi, eşitliği, sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindeliği esas alır.”,
6.9. “İtiraz süreci” başlıklı 17 nci maddesinde; “Destek programı başvurusu kurul tarafından reddedilen işletme, ret kararına bir defaya mahsus olmak üzere, itiraz gerekçeleri ve buna ilişkin bilgi ve belgeler ile birlikte kararın KBS üzerinden işletmeye bildirildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde İleri Girişimci
Destek Programı İtiraz Formu ile KBS üzerinden itiraz edebilir.
Kurul tarafından düzeltme istenilen başvurunun belirtilen sürede işletme tarafından onaylanmaması halinde
KBS üzerinden ret durumuna getirilen başvuru için itiraz edilemez.
Uygulama birimi, gerekçeli itirazı; itiraza konu bilgi ve belgeler ile birlikte itiraza ilişkin görüş ve açıklamalarını ekleyerek ilgili Başkanlık birimine itirazın işletme tarafından KBS üzerinden onaylandığı tarihten itibaren en geç 15 gün içerisinde KBS üzerinden gönderir.
Gerekçeli itiraz; itiraz komisyonu tarafından değerlendirilir. Değerlendirmede, destek programı başvurusunun ret kararına ilişkin uygulama birimine yapılan itirazlar değerlendirilir.
İtiraz komisyonu; Daire Başkanı, Müdür, Süreç Danışmanı unvanına sahip KOSGEB personeli arasından belirlenmek üzere toplam 3 üyeden oluşturulur. İtiraz komisyonu başkanı, ilgili Başkanlık biriminden sorumlu Daire Başkanıdır.
İtiraz komisyonunun sekretaryası, ilgili Başkanlık birimi tarafından yürütülür. İtiraz komisyonu, sekretaryayı yürüten Başkanlık birimi tarafından üyeleri belirlenerek oluşturulur.
İlgili Başkanlık birimi itiraz komisyonu gündemini ve başvuru dosyalarını KBS üzerinden en az 7 gün önce itiraz komisyonu üyelerine gönderir.
İtiraz komisyonu üye tam sayısı ile toplanır. Kararlar oyçokluğu ile alınır.
İtiraz komisyonu itirazı inceleyerek, ret veya kabul eder. Alınan karar, gerekçeleri ile birlikte İleri Girişimci
Destek Programı İtiraz Karar Formuna işlenerek uygulama birimine bildirilir.
Uygulama birimi, itiraz komisyonu kararını işletmeye KBS üzerinden bildirir.
İtiraz komisyonu tarafından: a) İtiraza konu destek programı başvurusunun tekrar değerlendirilmesinin uygun bulunması halinde; başvuru, itiraz komisyonu kararının KBS üzerinden uygulama birimine iletilmesinden itibaren en geç 2 ay içerisinde kurul tarafından tekrar değerlendirilir. b) İtirazın reddedilmesi veya itirazı kabul edilen başvurunun kurul tarafından tekrar reddedilmesi halinde bu karara itiraz edilemez.
İtiraz komisyonu, itiraz hakkında itirazın uygulama birimi tarafından KBS üzerinden ilgili Başkanlık birimine iletildiği tarihten itibaren en geç 2 ay içerisinde karar alır.
İtiraz komisyonu fiziki veya elektronik ortamda toplanır. İtiraz komisyonunun toplanma usulü komisyon üyelerine bildirilir.
İtiraz Komisyonu gerekli görmesi halinde ret kararı alınan kurul toplantısına ilişkin kayıtları izleyebilir.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMUDENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran küçük ve orta boy iş dronları üretimi üzerine bir tesis oluşturma projesi için başvurduğu
KOSGEB İleri Girişimcilik Destek Programı başvurusunun keyfi olarak reddedildiğini, ret gerekçelerinin açıkça belirtilmediğini, başvurusunun konuyla ilgili bilgi/tecrübe eksikliği ve maddi kaynak yetersizliği gerekçeleriyle reddedildiğinin belirtildiğini ancak gerekçelerle ilgili herhangi bir açıklamanın yapılmadığını, söz konusu ret kararına itiraz ettiğini, ancak itirazının da yeterli şekilde incelenmeyerek reddedildiğini belirterek projenin yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili olarak Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı, adı geçen işletmenin gerek program başvurusunun gerekse itiraz başvurusunun İleri Girişimcilik Programı
Uygulama Esasları çerçevesinde değerlendirilerek işlem tesis edildiğini ifade etmektedir.
10. İleri Girişimcilik Programı Uygulama Esaslarının destek programına yapılan başvuruların değerlendirilmesine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı 14 üncü maddesinde; Kurulun, İleri Girişimci Destek
Programı Kurul Değerlendirme Kriterleri Formu doğrultusunda başvuruları değerlendireceği ve değerlendirmesi neticesinde destekleme kararı verilebilmesi için kurul toplantısına katılan üyelerin
100 üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 60 ve üzeri olması gerektiği hüküm
altına alınmıştır.
11. Uygulama Esaslarının Kurulun çalışma esaslarını düzenleyen 16 ncı maddesi uyarınca Kurul üyeleri, başvuru kapsamında talep edilen gider/harcama kalemlerinin; gerekliliği, yerindeliği ve maliyetlerin uygunluğu gibi hususları da incelemek ve değerlendirmek ile yükümlü oldukları; ayrıca üyelerin, görevlerinin yerine getirilmesinde kamu yararını gözetmeyi, eşitliği, sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindeliği esas alacakları görülmektedir.
12. Başvuru konusu olayda, işletmenin proje başvurusunun 01/12/2020 tarihli Kurul gündeminde değerlendirildiği ve kurul üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda Beşeri Sermaye
Değerlendirmesi bölümünde 40 puan üzerinden 12 puan aldığı, İş Modelinin Değerlendirmesi bölümünde
30 puan üzerinden 14 puan aldığı, Bütçe ve Maliyet Etkinliği bölümünde 30 puan üzerinden 17 puan aldığı,
puanların aritmetik ortalamasının 60 (altmış) ve üzeri olmaması nedeniyle söz konusu yatırım projesinin
KOSGEB İleri Girişimcilik Destek Programı Uygulama Esaslarının 14 üncü maddesinin 6 ncı fıkrası uyarınca reddedildiği; ret kararına itiraz edilmesi üzerine konunun Uygulama Esaslarının 17 inci maddesinin 5 inci fıkrası uyarınca oluşturulan İtiraz Komisyonunca değerlendirildiği ve İtiraz Komisyonu tarafından da İleri Girişimci Değerlendirme Kurulunun verdiği karar uygun bulunarak itirazın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
13. Bu çerçevede, işletmenin proje başvurusunun Kurul gündeminde değerlendirilmesi sonucunda tüm kurul üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalamasının 60 puanın altında olduğu ve işletmenin
İleri Girişimci Destek Programından yararlanma başvurusunun değerlendirme ve itiraz aşamalarında mevzuata aykırı işlem tesis edildiğine ilişkin herhangi bir bulgu tespit edilemediği hususları dikkate alındığında talebin değerlendirilmesi sürecinin mevzuata uygun yürütüldüğü ve idarenin takdir yetkisi kapsamında projenin reddedilmesi yönünde tesis edilen işlemin yerinde olduğu değerlendirilmektedir.
14. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın projesinin yeniden değerlendirilmesi talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, ancak “kararların gerekçeli olması”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve şikayetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranılmadığı görülmüştür.
16. Başvuranın ret kararına karşı yaptığı itirazın İtiraz Komisyonu tarafından hiçbir gerekçeye dayandırılmadığı ve herhangi bir yasal dayanak gösterilmeksizin itiraz talebinin reddedildiği iddialarıyla ilgili olarak yapılan incelemede; başvuranın ret kararına karşı verdiği 08/12/2020 tarihli itiraz dilekçesi üzerine konunun İtiraz Komisyonunda görüşüldüğü ve “Kurulun kararı uygun olup itiraz reddedilmiştir.” açıklamasının bulunduğu, bunun dışında herhangi bir açıklamaya yer verilmediği anlaşılmaktadır.
17. İdari işlemlerde neden (sebep): “İdari işlemlerden önce gelen ve idari işlemin dışında, idareyi bu işlemi yapmaya yönelten etkenler” olarak tanımlanabilir. (Gözübüyük, Ş. Yönetsel Yargı s.174) İlgili, kendisine yapılan yazılı bildirimden, hakkında alınmış olan karar veya işlemin hukuka uygun olup olmadığını inceleyebilme olanağına sahip olmalıdır. (Gözübüyük, Ş. Yönetsel Yargı s.321)
18. Dava açma süresinin işlemeye başlayabilmesi için ilgiliye yapılan yazılı bildirimin yetkili makamlarca ve usulüne uygun olarak yapılmış olması yetmez; ayrıca yazılı bildirimin açık ve anlaşılır bir biçimde olması da gerekir. Yani ilgili, yapılan yazılı bildirimden hakkında ne tür bir idari işlemin tesis edilmiş olduğunu ve bu işlemle hak ve menfaatlerinin zedelenip zedelenmediğini hatta bunun derecesini de öğrenebilmelidir. Örneğin, ilgiliye yapılan yazılı bildirimde idarece tesis edilmiş kararın metni gönderilmeden, sadece “karar alınmıştır” şeklinde bir ifadenin bulunması halinde yazılı bildirimin tam olarak yapılmış olduğundan söz edilemez. (Gözübüyük, Ş. Yönetsel Yargı s.321)
19. Nitekim konuyla ilgili yargı kararlarına baktığımızda; 19.1. Danıştay 7. Dairesinin Esas No: 2007/695, Karar No sayılı kararında, “…idare, tesis ettiği idari işlemi, gerçek ve hukuka uygun, sebep ya da sebeplere dayandırmak zorundadır. İdarenin dayandığı sebebin gerçek olması, usulüne uygun olarak yapılan tespitlerle ortaya konulmuş bulunmasını anlatır…”, 19.2. Danıştay 8. Dairesinin Esas No:2009/8191 sayılı kararında, “…idare hukukunda işlemlerin objektif bir sebebe dayanacağı kuşkusuzdur. Sebep unsuru ise, karar alınmadan veya işlem tesis edilmeden önce var olan ve idareyi belli bir karar veya işlem tesis etmeye götüren hukuki veya fiili durum olarak tanımlanabilir.
Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, sebep, işlemi yapanın kendi düşüncesinde yer alan ve bu nedenle tercih ettiği bir husus olmadığından, nesnel bir nitelik taşır. Bu durumun sonucu da, bireysel veya düzenleyici işlem, hukukun öngördüğü nesnel bir neden veya maddi olguya dayanılarak yapılmamış ise hukuka aykırı olacaktır.
Ayrıca, işlemlerde gösterilen sebep ve gerekçe, işlemin hukuka uygunluğunu değerlendirme ve itiraz edip etmeme konusunda ilgililere yardımcı olmasının yanında, idarenin saydamlığı, savunma hakları ve idareye güven ilkeleri ve yukarıda belirtilen hukuk devleti anlayışının oluşumu bakımından da büyük öneme sahiptir…” hususlarının vurgulandığı görülmektedir.
20. Bu çerçevede, idarenin başvurana gönderdiği yazılı bildirimde tesis ettiği idari işlemin dayanağı olan hukuki veya fiili durumu açık ve net olarak belirtmediği anlaşılmış olup; idareye bahse konu iyi yönetim ilkelerine uygun şekilde davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu
Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME
VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi