|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın UYAP Bilişim Sistemi’nde tutulan ve saklanan kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların silinmesini talep ettiği belirtilmektedir. Başvuran hakkında çeşitli suçlardan soruşturmalar açılmış, ancak bu soruşturmalar sonucunda yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. UYAP, adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulmuş bir sistemdir ve bu sistemde tutulan kayıtların saklanması, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 38/A maddesi gereğince zorunludur.
Kararda, kişisel verilerin korunması hakkının Anayasa ile güvence altına alındığı, ancak bu verilerin yalnızca kanunla öngörülen durumlarda ve yetkililer tarafından erişilebileceği vurgulanmaktadır. Başvuranın kişisel verilerine yetkisiz erişim olduğuna dair bir iddiası bulunmadığı gibi, yapılan incelemelerde de bu yönde bir bulguya rastlanmamıştır. Sonuç olarak, UYAP’ta tutulan kayıtların silinmesine yönelik talebin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuştur. |
yazısında özetle; 2.1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun “Elektronik İşlemler” başlıklı 38/A maddesinin I .
fıkrasında “Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)
kullanılır . Bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır .” hükmüne yer verildiği; 2.2. Söz konusu bu bilgilere mahkeme tarafından açılan kovuşturma dosyası için UYAP Bilişim
Sisteminde mahkemeye yetki verilen Hâkim, yazı işleri müdürü ve zabit kâtibi rolleri; Cumhuriyet
Başsavcılığında açılan soruşturma dosyasına ise dosyanın görevli Cumhuriyet Savcısı, görevli
Cumhuriyet Savcısının yetki vereceği zabıt kâtibi, Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcı
Vekillerinin erişiminin bulunduğu, ayrıca Mahkeme dosyaları açısından, dosyadaki tarafların (sanık-müşteki) vekil kaydı varsa Avukat Portalında dosyanın vekillerinin, Vatandaş Portalında ise dosyanın taraflarının (sanık-müşteki) yetkili giriş izinleri dâhilinde (e-imza ile) dosyalara erişim yetkisinin bulunduğu; 2.3. 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 2, 4/A . 13, Ek 6.maddeleri, 5682 sayılı
Pasaport Kanununun 22.maddesi, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında
Yönetmeliğin 16.maddesi, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğin 11. maddesi gereğince yargılaması devam eden dava dosyalarının kapak bilgileri ile mahkûmiyet kararı verilen dosyaların (memnu hakların iadesine karar verilenler ile kesinleşmesi itirazın kabulü üzerine ortadan kaldırılanlar hariç) kapak bilgilerinin kolluk birimleri ile paylaşıldığı; 2.4. UYAP Bilişim Sisteminde bulunan kayıtların 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 38/A maddesi ve Hukuk Muhakemeleri Kanununun 445/ 1 maddesi gereğince tutulması ve saklanması zorunlu olan kayıtlar olduğu, UYAP Bilişim Sisteminden önce, verilen kararlara dair dosya bilgileri nasıl fiziki arşivlerde saklanıyorsa, UYAP Bilişim Sisteminde tutulan kayıtlar ve dosya bilgilerinin de, yeniden ele alınabilmesi ya da ihtiyaç duyulması halinde yeniden bakılabilmesi amacıyla
Sistemde saklandığı ve silinmediği; 2.5. 06/ 08/ 2015 tarihli 29437 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve
Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin
Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 5/ 1. maddesinde , “iş süreçlerindeki her türlü veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemleri ile uyum ve işbirliği sağlanmış dış birimlerle yapılacak her türlü işlemler UYAP ortamında gerçekleştirilir . “ düzenlemesine yer verildiği; 2.6. Aynı Yönetmeliğin “Cumhuriyet Başsavcılığı Yazı İşleri Hizmetleri” bölümünün “Tutulacak
Kayıtlar” başlıklı 107. maddesinde Cumhuriyet başsavcılığında tutulması zorunlu kayıtlara yer verildiği, buna göre a) Soruşturma kaydı, b) Suç eşyası kaydı, c) Ölü muayenesi ve otopsi kaydı, ç)
Uzlaşma kaydı, d) Önödeme kaydı, e) Bilirkişilik kaydı, f) Tercüman kaydı, g) SEGBİS kaydı, ğ)
İstinabe kaydı, h) Yakalama kaydı, ı) Ailenin korunması kararlarının kaydı, i) Esas kaydı, j) İnfaz kaydı, k) Denetimli serbestlik kaydı, l) Hapis ile tazyik kaydı, m) Tazyik hapsi kaydı, n) Disiplin hapsi kaydı, o) İstinaf kaydı, ö) Temyiz kaydı, p) Muhabere kaydı, r) İdarî yaptırım kararlarının kaydı, s)
2 / 9Zimmet kaydı, ş) Kitaplık kaydı, t) Cumhuriyet savcısı bilgi kaydının tutulmasının zorunlu olduğu,
2.7. Aynı yönetmeliğin “Kayıtların düzeni ve düzeltilmesi” başlıklı 257. maddesinin 3. fıkrasında
“Düzeltilmesi veya değiştirilmesi kanun yollarına başvurulmak suretiyle mümkün olan kayıtların elektronik olarak onaylanmasından sonra düzeltme ve değiştirme işlemi yapılamaz .” ve 4. fıkrasında
“Üçüncü fıkra kapsamı dışında kalan kayıtlarda yanlışlık yapılması hâlinde, yetkili daire başkanı, üye, komisyon başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısının onayı ile oluşturulan düzeltme onayından sonra sistemde kaybolmayacak şekilde yetkili kişi tarafından gerekli değişiklik yapılır .” düzenlemelerine yer verildiği; 2.8. 2709 sayılı Anayasanın 20. maddesinin 3. fıkrasına göre kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenme hakkı olduğu, ancak bu hakkın kanunla veya kişinin kendi rızasıyla sınırlandırılabileceğinin öngörüldüğünü, bu itibarla başvuruya konu kayıtların UYAP Bilişim Sistemde saklanması, sistemden silinmemesi, kanunun verdiği yetkiye dayanarak sadece yetkililer tarafından görülebilmesi hususlarının, Anayasanın yukarıda bahse konu düzenlemesine paralel olduğu; Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 3.1. “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20 nci maddesinde, “… (Ek fıkra : 7/ 5/ 2010- 5982/ 2 md.) Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir . Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar . Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir . Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir .”; 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”; 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”;
3 / 95. 24/ 3/ 2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun “Kişisel verilerin
işlenme şartları” başlıklı 5 inci maddesinde, “( 1) Kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez . ( 2) Aşağıdaki şartlardan birinin
varlığı hâlinde, ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin işlenmesi mümkündür :
a) Kanunlarda açıkça öngörülmesi . ….”; 6. 4/ 12/ 2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 6.1. “Elektronik işlemler” başlıklı 38/A – (Ek : 2/ 7/ 2012- 6352/ 95 md.) maddesinde, ( 1) Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılır . Bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır .
….( 11) Ceza muhakemesi işlemlerinin UYAP’ta yapılmasına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir . …”:
6.2. “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinde, “( 1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir . Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir . Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir .”; 7. 12/ 1/ 2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Elektronik işlemler” başlıklı 445 inci maddesinde, “ ( 1) Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP), adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemidir . …”; 8. 06.08.2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk
Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin
Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 8.1. “UYAP’ın kullanılması” başlıklı 5 inci maddesinde, “( 1) İş süreçlerindeki her türlü veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemleri ile uyum ve işbirliği sağlanmış dış birimlerle yapılacak her türlü işlemler UYAP ortamında gerçekleştirilir . … ( 3) Fizikî olarak verilen ve gönderilen her türlü evrak, elektronik ortama aktarılarak UYAP’a kaydedilir ve ilgili birime gönderilir . …” ; 8.2. “Cumhuriyet Başsavcılığı Yazı İşleri Hizmetleri” bölümünün “Tutulacak Kayıtlar” başlıklı 107.maddesinde, “( 1) Cumhuriyet başsavcılığında; a) Soruşturma kaydı, b) Suç eşyası kaydı, c) Ölü muayenesi ve
4 / 9otopsi kaydı, ç) Uzlaşma kaydı, d) Önödeme kaydı, e) Bilirkişilik kaydı, f) Tercüman kaydı, g)
SEGBİS kaydı, ğ) İstinabe kaydı, h) Yakalama kaydı, ı) Ailenin korunması kararlarının kaydı, i) Esas kaydı, j) İnfaz kaydı, k) Denetimli serbestlik kaydı, l) Hapis ile tazyik kaydı, m) Tazyik hapsi kaydı, n)
Disiplin hapsi kaydı, o) İstinaf kaydı, ö) Temyiz kaydı, p) Muhabere kaydı, r) İdarî yaptırım kararlarının kaydı, s) Zimmet kaydı, ş) Kitaplık kaydı, t) Cumhuriyet savcısı bilgi kaydı, tutulması zorunludur .”; 8.3. “Soruşturma kaydı” başlıklı 108 nci maddesinde, “( 1) Cumhuriyet başsavcılığınca, soruşturma evresine ilişkin işlemlerin safahatının işlendiği kayıttır .
( 2) Bu kayıt; sıra numarası, mağdur, şikâyetçi ve şüphelinin kimlik bilgileri, suçun türü, suç tarihi, soruşturmanın kaydedildiği tarih, geldiği birim, Cumhuriyet savcısı, şüphelinin gözaltına alınma, tutuklanma, salıverilme ve tahliye tarihleri, iddianamenin onaylandığı tarih ile esas numarası ve karar bilgileri, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz edilmiş ise sonucuyla düşünceler sütunlarından oluşur . …( 4) Aşağıda belirtilen hâllerde evrak kaydedilerek soruşturma numarası alır .
a) İhbar veya şikâyet üzerine ya da re’sen Cumhuriyet başsavcılığınca soruşturma başlatılması, …”; 8.4. “Kartonlar” başlıklı 134 üncü maddesinde, “( 1) Cumhuriyet başsavcılığında, aşağıda gösterilen karar ve işlem kartonlarının UYAP’ta tutulması zorunludur . … b) Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kartonu : Cumhuriyet başsavcılığınca verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların saklandığı kartondur .”; 8.5. “Kayıtların düzeni ve düzeltilmesi” başlıklı 257 nci maddesinde, “( 1) UYAP’ta tutulan tüm belgeler tarihi, türü ve alfabetik sırasına göre düzenlenir . … ( 3)
Düzeltilmesi veya değiştirilmesi kanun yollarına başvurulmak suretiyle mümkün olan kayıtların elektronik olarak onaylanmasından sonra düzeltme ve değiştirme işlemi yapılamaz . ( 4) Üçüncü fıkra kapsamı dışında kalan kayıtlarda yanlışlık yapılması hâlinde, yetkili daire başkanı, üye, komisyon başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısının onayı ile oluşturulan düzeltme onayından sonra sistemde kaybolmayacak şekilde yetkili kişi tarafından gerekli değişiklik yapılır .” ;
Düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde, başvuran hakkında verilen Kovuşturmaya yer olmadığına kararların kişisel nitelikte veri olduğunu, söz konusu verinin 2010 yılında yapılan
Anayasa değişikliği ile “özel hayatın gizliliği ve korunması hakkı” kapsamında Anayasal güvenceye kavuştuğunu; kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin Kanunla düzenleneceğini ifade eden bahse konu Anayasa hükmü gereğince 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun
07.04.2016 tarihli ve 29677 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiğini; söz konusu
Kanun incelendiğinde, kişisel nitelikteki verilerin kişilerin açık rızası olmaksızın işlenebilme koşulları arasında kanunlarda açıkça öngörülmüş olma koşuluna yer verildiğini; bahse konu kararın
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 38/A ve Hukuk Muhakemeleri Kanununu 445/ 1
5 / 9maddeleri gereğince tutulması ve saklanması zorunlu olan kayıtlardan olduğunu; Cumhuriyet
Başsavcılığında açılan soruşturma dosyalarına dosya için görevlendirilen Cumhuriyet Savcısı, görevli Cumhuriyet Savcısının yetki verdiği zabıt kâtibi, Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet
Başsavcı vekilinin erişimine izin verildiğini, kararın kolluk birimleri ile paylaşılmadığını; adil yargılanma hakkının önemli bir unsuru olarak “davaların makul bir süre içinde sonuçlandırılması”, yargı hizmetlerinin uluslararası standartlarda en iyi şekilde yürütülmesi amacıyla uygulamaya konan
Ulusal Yargı Ağı Projesi ile yapılanın yargılamanın safahatına ilişkin her türlü verinin kâğıt ortamından teknolojideki gelişmelere paralel olarak bilgisayar verisi haline getirilip web tabanlı bir sisteme dönüştürülmesinden ibaret olduğunu; başvuranın kişisel verisine yetkisiz erişim olduğuna dair bir iddiası olmadığı gibi dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde de bu yönde bir bilgi, bulguya rastlanmadığını tespit etmekle, idarenin Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminde (UYAP)
başvuran hakkında tutulan ve saklanan kayıtların silinemeyeceğine yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaati ve sonucuna varmış, şikâyetin reddini önermiştir .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle, çalınan kimlik belgesi ile TTNET A.Ş ve Kobikom Telekomünikasyon A.Ş isimli firmalardan adına hatlar alındığını ve bu hatların dolandırıcılık eylemlerinde kullanılması nedeniyle Trabzon, Antalya, Bursa ve Lüleburgaz Cumhuriyet Başsavcılıklarınca hakkında soruşturma açıldığını, yürütülen soruşturmalar neticesinde hakkında atılı suçlardan “kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar” verildiğini belirterek masumiyet karinesi gereğince hakkında UYAP Bilişim Sisteminde tutulan ve saklanan kayıtların silinmesini ve bahse konu firmalara “idari para cezası” verilmesi hususunda gereğini talep etmektedir .
11. Dosya kapsamında yapılan ön inceleme neticesinde, başvuranın 03/ 04/ 2018 tarihinde 2018/ 4100 sayılı şikâyet başvurusu ile bahse konu firmalar tarafından adına açılan hatlar nedeniyle uğradığı mağduriyete ilişkin olarak Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun denetim ve gözetim görev ve yetkisi kapsamında Kurumumuza başvuruda bulunduğu ve yapılan inceleme neticesinde 14/ 09/ 2018 tarihinde, “Kişilerin bilgisi ve rızası dışında 0 850 no.lu hat aboneliği kurulmasının önüne geçilebilmesi için ilgili işletmeciler nezdindeki denetimlerin sıklaştırılması, caydırıcı idari yaptırımların uygulanması ve ilgililerin adlarına düzenlenen 0 850 no.lu hatların bilgisine e-devlet üzerinden ulaşabilmesi imkânının acilen uygulamaya geçirilmesi için gerekli çalışmaların yapılması” hususunda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na tavsiyede bulunulduğu tespit edilmiştir . Kurumun 23/ 10/ 2018 tarihinde Kurumumuz kayıtlarına giren Tavsiye kararının uygulanmasına ilişkin değerlendirmesinde ise, “… Ayrıca, …. Kobikom Telekomünikasyon ve Bil .
Hiz . San. ve Tic . A .Ş . ile TTNET A .Ş hakkında idari yönden işlemlerin yürütülmesine devam edilmektedir .” denilmekle başvuranın bahse konu firmalara “idari para cezası” verilmesi hususundaki isteminin tavsiye kararımız kapsamında ele alınarak mevzuatı kapsamında iş ve işlemlere başlanıldığı tespit edilmiştir . Bu doğrultuda, ilgili firmalara idari para cezası verilmesi istemi yönünden “Kurum tarafından daha önce sonuçlandırılan bir şikâyet başvurusuyla sebepleri, konusu ve tarafları aynı olan” başvurunun 6328 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ve Kamu Denetçiliği
6 / 9Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 20 nci
maddesinin birinci fıkrası gereğince incelenmemesine ve başvurunun, UYAP Bilişim Sisteminde tutulan ve saklanan kayıtların silinmesine yönelik kısmı üzerinden inceleme ve araştırmaya devam edilmesine karar verilmiştir .
12. Bilindiği üzere, 2010 yılında 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2 nci maddesi ile Anayasanın 20 nci maddesine “ Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir . Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar . Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir . Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir .” hükmü üçüncü fıkra olarak eklenmiş, böylelikle kişisel veriler, “özel hayatın gizliliği ve korunması hakkı” kapsamında Anayasal güvenceye kavuşmuştur . Kişisel verilerin nasıl korunacağına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceğini ifade eden bahse konu Anayasa hükmü gereğince de 24.03.2016 tarihinde kabul edilen 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, 07.04.2016 tarihli ve 29677 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş, böylece kişisel verilerin korunması için gerekli hukuksal altyapı tamamlanmıştır .
13. 6698 sayılı Kanun ile kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasların düzenlenmesi amaçlanmıştır . Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi ifade etmekte olup, kişisel verilerin işlenmesi Kanunun 3 üncü maddesinde “Kişisel verilerin tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle getirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlem” olarak tanımlanmıştır . Kişisel verilerin ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemeyeceği Kanunun 5 nci maddesinde kural altına alınmış olmakla birlikte, maddenin devamında kişisel verilerin işlenme koşulları tek tek sayılmak suretiyle belirtilmiştir . Buna göre, Kanunlarda açıkça öngörülmesi halinde kişisel verilerin işlenmesi mümkündür .
14. Başvuru dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde, Bursa Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma numarası ile başvuran hakkında “Kredi kartının kötüye kullanılması ve bilişim sistemlerini kulllanmak suretiyle hırsızlık”; Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma numarası ile “Başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama”; Antalya Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma numarası ile
“Başkasına ait banka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama, kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta, kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemek suretiyle dolandırıcılık” ve Lüleburgaz Cumhuriyet
Başsavcılığınca soruşturma numarası ile başvuran hakkında “Bilişim sistemleri banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık” suçlarından soruşturma
7 / 9başlatıldığı, yürütülen soruşturmalar sonucunda şüpheli hakkında üzerine atılı suçlardan dolayı suçun
unsurlarının oluşmaması/ suçu şüphelinin işlediğine dair hakkında kamu davasını açmayı haklı kılacak yeterli delil olmadığı gerekçesiyle kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar alındığı tespit edilmiştir . Başvuran, hakkında verilen kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların, UYAP Bilişim sisteminden silinmesini talep etmektedir .
15. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 445 nci maddesinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim
Sistemi (UYAP), adalet hizmetlerinin elektronik ortamda yürütülmesi amacıyla oluşturulan bilişim sistemi olarak tanımlanmış, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 38/A maddesinde ise, her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminin (UYAP) kullanılacağı, bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve kararın, UYAP vasıtasıyla işleneceği, kaydedileceği ve saklanacağı hüküm altına alınmıştır . Her iki Kanunda da UYAP’ın kullanılmasına dair usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir . İdareye verilen bu yetki kapsamında çıkarılan
Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı
İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelikte de iş süreçlerindeki her türlü veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin her türlü kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemleri ile uyum ve işbirliği sağlanmış dış birimlerle yapılacak her türlü işlemlerin
UYAP ortamında gerçekleştirileceği belirtilmiş, Cumhuriyet Başsavcılığında tutulması zorunlu kayıtlara tek tek sayılmak suretiyle yer verilmiş, bu kayıtlar arasında soruşturma kaydına yer verilmiştir . Soruşturma kaydı, Cumhuriyet başsavcılığınca, soruşturma evresine ilişkin işlemlerin safahatının işlendiği kayıt olup, bu kayıt; sıra numarası, mağdur, şikâyetçi ve şüphelinin kimlik bilgileri, suçun türü, suç tarihi, soruşturmanın kaydedildiği tarih, geldiği birim, Cumhuriyet savcısı, şüphelinin gözaltına alınma, tutuklanma, salıverilme ve tahliye tarihleri, iddianamenin onaylandığı tarih ile esas numarası ve karar bilgileri, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz edilmiş ise sonucuyla düşünceler sütunlarından oluşmaktadır . Aynı Yönetmeliğin “Kartonlar” başlıklı 134 üncü maddesinde, “kovuşturmaya yer olmadığına dair karar kartonu”na Cumhuriyet başsavcılığında tutulması zorunlu karar ve işlem kartonları arasında yer verilmiştir .
16. Yukarıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuat, dosyası kapsamında mevcut bilgi ve belgeler birlikte ele alınıp değerlendirildiğinde; başvuran hakkında verilen Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların kişisel nitelikte veri olduğu, söz konusu verinin 2010 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile “özel hayatın gizliliği ve korunması hakkı” kapsamında Anayasal güvenceye kavuştuğu; kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin Kanunla düzenleneceğini ifade eden bahse konu
Anayasa hükmü gereğince 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 07.04.2016 tarihli ve
29677 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği; söz konusu Kanun incelendiğinde,
kişisel nitelikteki verilerin kişilerin açık rızası olmaksızın işlenebilme koşulları arasında kanunlarda açıkça öngörülmüş olma koşuluna yer verildiği; bahse konu kararın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun 38/A ve Hukuk Muhakemeleri Kanununu 445/ 1 maddeleri gereğince tutulması ve saklanması zorunlu olan kayıtlardan olduğu; Cumhuriyet Başsavcılığında açılan soruşturma dosyalarına dosya için görevlendirilen Cumhuriyet Savcısı, görevli Cumhuriyet Savcısının yetki verdiği zabıt kâtibi, Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcı vekilinin erişimine izin verildiği, kararın kolluk birimleri ile paylaşılmadığı; adil yargılanma hakkının önemli bir unsuru olarak “davaların makul bir süre içinde sonuçlandırılması”, yargı hizmetlerinin uluslararası
8 / 9standartlarda en iyi şekilde yürütülmesi amacıyla uygulamaya konan Ulusal Yargı Ağı Projesi ile
yapılanın yargılamanın safahatına ilişkin her türlü verinin kâğıt ortamından teknolojideki gelişmelere paralel olarak bilgisayar verisi haline getirilip web tabanlı bir sisteme dönüştürülmesinden ibaret olduğu; başvuranın kişisel verisine yetkisiz erişim olduğuna dair bir iddiası olmadığı gibi dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde de bu yönde bir bilgi, bulguya rastlanmadığı tespit edildiğinden, idarenin Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminde (UYAP) başvuran hakkında tutulan ve saklanan kayıtların silinemeyeceğine yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaati ve sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazıları incelendiğinde, “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “bilgi edinme hakkı”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği hususları tespit edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞI’NA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi