ÖZET: Danıştay, 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun 7469 sayılı yasayla değiştirilen 7. maddesi uyarınca, bir köyde belediye kurulabilmesi için gerekli olan nüfus koşulunu değerlendirmiştir. Bu koşul, köyün son nüfus sayımında 2000’den fazla nüfusa sahip olmasıdır. Danıştay, geçici ve sayım günü itibarıyla mevcut olan misafir nüfusun, köyün gerçek ve sürekli nüfusunu temsil etmediğini vurgulamıştır.

Kararda, belediye gelir ve giderlerinin de sürekli nüfusa göre hesaplanması gerektiği belirtilerek, misafir nüfusun dikkate alınmaması gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, köydeki nüfusun 2000’in altında olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Danıştay, köyde belediye kurulması talebinin reddine karar vermiştir. Bu karar, yasada öngörülen nüfus koşulunun, idari işlemlerin temel koşulu olarak uygulanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Böylece, geçici nüfus artışlarının belediye kurulması için yeterli olmayacağı sonucuna varılmıştır.

1. Daire         1985/42 E.  ,  1985/43 K.

“İçtihat Metni”

Daire : BİRİNCİ DAİRE
Karar Yılı : 1985
Karar No : 43
Esas Yılı : 1985
Esas No : 42
Karar Tarihi : 25/02/985

BELEDİYE KURULABİLMESİ İÇİN MİSAFİR SAYILANLAR DIŞINDA NÜFUSUN 2000 DEN ÇOK OLMASI GEREKECEĞİ HK.

… Köyünde belediye kurulması hususunda düzenlenen dosya incelendi.
… Köyünde belediye kurulması hususunda, 1580 sayılı Yasanın 7469 sayılı Yasayla değiştirilen 7.maddesi hükmüne göre, köy ihtiyar kurulunca başvurulduğu, yapılan bildiri üzerine yerel seçim kurulunca köy seçmenlerinin oylarının alındığı, 734 seçmenden 650 sinin oylamaya katıldığı, 646 seçmenin evet, 4 seçmenin hayır oyu kullandığı, … İl Genel Meclisinin kararıyla, kurulacak belediyenin gelirlerinin yasalarda yazılı hizmetlerin ifasına yeteceği ve önerinin kabulünün faydalı ve zaruri olduğundan bahisle adı geçen köyde belediye kurulmasının uygun olacağı yolunda karar verildiği, Valiliğin … Köyünde belediye kurul masının yararlı olacağı yolunda görüş bildirdiği, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığının yazısında 1980 genel nüfus sayımı kesin sonuçlarına göre köy nüfusunun 2001 ve bu nüfusa dahil 15 misafir nüfus olduğunun bildirildiği görülmüştür.
1580 sayılı Belediye Kanununun 7469 sayılı yasayla değiştirilen 7.maddesinde, bir köyde belediye kurulabilmesi için nüfus yönünden öngörülen koşul, nüfusun, son nüfus sayımına göre 2000 den çok olmasıdır.
Bir yerleşim yerinin nüfusu, sayım günü orada bulunanların sayısı ile belirlendiğine, maddede, misafir nüfus, yerli nüfus, yerleşik nüfus gibi bir ayrımın yapılmasını öngören veya en azından buna dayanak tutulabilecek olan bir ifade de yer almış bulunmadığına göre, Yasanın nüfus yönünden öngördüğü koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediği noktasından üzerinde durulacak hususun sayım günü köyde bulunanların sayısı olduğunda kuşku bulunmamak gerekir. Belediye kurulması yönünden uygulamanın köyde sürekli olarak oturan nüfus esas alınarak yapılması, misafir olarak sayılanların nazara alınmaması yoluna gidilecek olursa, sayım günü köyde bulunmayan, bu nedenle başka yerlerde sayılan köyün yerleşik nüfusunun da gözönüne alınması gerekeceği açıktır. Yasakoyucunun, son nüfus sayımındaki nüfusun esas alınmasını öngörmekte olmasının nedenleri arasında, muhtemelen, bunun belirlenmesinin mümkün olamaması ve misafir gelenlerle, misafir gidenlerin birbirini karşılayabileceği düşüncesi de bulunmaktadır. Aksine bir uygulama, Yasada yer almayan ve belediye kurulması bakımından tek yanlı olarak nüfusu 2000 civarında bulunan yerlerin aleyhine işleyen bir ilkenin, idari işlemin temel koşulu haline getirilmesi sonucunu doğurur ki, bunun pek çok nedenle kabul edilir yönü olmamak gerekir.
Bu anlayışın, aslında nüfusun 2000 in altında olan ve sayım gününde amaçlı olarak getirilen kimselerle nüfusu yapay olarak çoğaltılan köyler yönünden geçerli olamayacağı kuşkusuzdur. Buralarda, Yasada öngörülen koşulu taşımadan belediye kurulması, idarenin ve Danıştayın yapacağı incelemelerle, nihai aşamada da yargısal denetimle önlenebilir, bunun örnekleri de vardır.
… Köyünün nüfusu 15 misafir olmak üzere 2001 olarak gösterildiğine göre, böyle bir durumun söz konusu olamayacağı, yukarda belirtilen hususların burası için geçerli olması gerekeceği açıktır.
Öte yandan, Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Gelirlerin den Pay Verilmesi Hakkında 2 Şubat 1981 günlü ve 2380 sayılı Kanunun 1.maddesinin ikinci fıkrasında İller Bankasında her ay sonuna kadar toplanan belediyeler payının son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre dağıtılacağı hükme bağlanmış, söz konusu payın da yerleşik nüfus, misafir nüfus ayrımı yapılmadan nüfus sayımında sayılan nüfusa göre dağıtılmakta bulunmuş olması, idari uygulamanın yukarıda belirttiğimiz esasa göre yürütülmekte olduğunu ortaya koymaktadır.
Bu nedenlerle ve Yasanın öngördüğü diğer koşulların da mevcut bulunması karşısında … Köyünde istek ve öneri doğrultusunda belediye kurulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına karşıyız.” yolundaki ayrışık oya karşı, 1580 sayılı Belediye Kanununun 7469 sayılı Yasayla değiştirilen 7.maddesine göre belediye kurulabilmesi için aranan koşullardan biri de, o yerin nüfus tutarının, son nüfus sayımında 2000’den fazla olmasıdır. Bununla, beldenin gerçek ve sürekli nüfusu amaçlanmak ta, geçici ve sadece sayım gününe özgü nüfusun belde nüfusu olarak kabulüne olanak bulunmamaktadır. Öte yandan, kurulacak belediyenin gelir
ve gideri de gerçek ve sürekli nüfusa göre hesaplanacağından belediye kurulmasında da bu nüfus tutarının gözönüne alınması Yasanın amacına daha uygun olacağı cihetle, misafir sayılanlar dışında nüfusu 2000’den çok olmadığı anlaşılan belediye kurulması isteminin reddine karar verildi.

İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR:
1. **Yasada öngörülen koşul nedir?**
Cevap: Yasada öngörülmüş nüfus yoğunluğu şartı, bir köyün son yapılan nüfus sayımında 2000’den fazla nüfusa sahip olmasıdır.

2. **Nüfus sayımı esasında hangi nüfusu dikkate alınır?**
Cevap: Nüfus sayımı esasına göre, köyde sürekli olarak oturan ve gerçek nüfusu temsil eden nüfus esas alınır. Misafir gelen kimseler dahil edilmez.

3. **Yasanın amacı nedir?**
Cevap: Yasada öngörülen nüfusa sahip bir belediye kurulması için ilke olarak esaslı bir koşul belirlenmiştir. Bu amaç, nüfusun son sayımında 2000’den fazla olmasıdır.

4. **Misafir sayılanlar nasıl algılanır?**
Cevap: Misafir sayılan kimseler köy nüfusunu yapay olarak artırmaz. Yasada öngörülen gerçek ve sürekli nüfus esas alınır.

5. **Belediye kurulması için hangi nüfusa bakılır?**
Cevap: Belediyenin kurulabilmesi için nüfusa bakan esasa göre, köyün son yapılan nüfus sayımında 2000’den fazla nüfusa sahip olmanız gereklidir.

6. **İdari işlemin temel koşulu nedir?**
Cevap: Yasada öngördüğü nüfus yoğunluğu şartı idari işlemin temel koşulu olarak uygulanır.