|
ÖZET: Başvuran, Van İli Edremit İlçesi’nde ikamet etmekte olup, 8.298,00 TL tutarındaki emlak vergisinin iadesini talep etmiştir. İddiasına göre, 6360 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin 15. fıkrası gereğince, köyden mahalleye dönüştürülen yerlerde, ilk mahalli seçim tarihinden itibaren beş yıl boyunca her türlü vergiden muaf tutulması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, Edremit Belediyesi, başvuranın talebini reddetmiştir.
Edremit Belediye Başkanlığı, başvuruya ilişkin açıklamalarında, ilgili yerin mücavir alan sınırları içinde bulunduğunu ve bu nedenle emlak vergisine tabi olduğunu ifade etmiştir. Emlak Vergisi Kanunu’na göre, muafiyetin sağlanabilmesi için arazinin belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunması gerektiği vurgulanmıştır. Bununla birlikte, 6360 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesi, köy statüsünden mahalleye dönüşen yerlerde vergi muafiyetinin geçerli olduğunu açıkça düzenlemektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu tespit ederek, Edremit Belediye Başkanlığı’na 8.298,00 TL tutarındaki emlak vergisinin iadesi konusunda tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, bu karar üzerine 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7465-S.11402
BAŞVURU NO : 2019/4819
KARAR TARİHİ : 23/08/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : EDREMİT BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Alınan 8.298,00 TL tutarındaki emlak vergisinin tarafına
BAŞVURUNUN KONUSU :
iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, ikamet ettiği Van İli Edremit İlçesi … Mahallesinde buğday ekili arazilerine karşılık değeri 8.298,00 TL olan emlak vergisi alındığını, … mahallesinin, 12/11/2012 tarih ve
6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun
ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile köy statüsünden çıkarılıp mahalleye dönüştürüldüğünü, iş bu kanunun geçici 1. maddesinin 15. fıkrası gereğince köyden mahalleye dönüştürülen yerlerde, ilk mahalli seçim tarihi olan 30/03/2014 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile her türlü vergiden muaf tutulduğunu, konuya ilişkin 30/01/2019 tarihinde
Van Edremit Belediyesi’ne yaptığı başvuruda isteminin reddedildiğini belirterek, alınan 8.298,00 TL tutarındaki emlak vergisinin tarafına iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden, Edremit Belediye
Başkanlığı’ndan gelen 12/06/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. 2014 yılı öncesinde … Mahallesi Van Belediyesi sınırı içinde kalan köy statüsünde bir yerleşim alanıdır. On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe kurulması İle Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkındaki 6360 Sayılı
Kanunla Van İlinde Büyükşehir Belediyesi kurulduğu, yasa ile birlikte yeniden Büyükşehir İlçe sınırları belirlenerek … Mahallesinin Edremit İlçesine bağlandığı,
2.2. … Köyü Van Belediyesi döneminde köy statüsünde iken; Van Belediye Meclisinin 08/04/2005 tarih ve … sayılı kararına göre … Mahallesi Mücavir Alan sınırlarına dahil edilerek, 04/11/2010 tarih ve … sayılı Meclis kararı ile hizmet götürülmesine karar verildiği,
2.3. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4/11 ve 14/g maddelerinde, belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan bina ve arazilerin kiraya verilmemek şartıyla bina ve arazi vergisinden daimi muaf tutulacağı, ancak anılan yerlerde bulunan ve muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan binalar, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan bina ve araziler ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi için bu muafiyetin uygulanamayacağı, ayrıca Emlak Vergisi Kanununun 12 nci maddesinde, belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazinin arsa sayılacağı, belediye sınırları içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş araziden hangilerinin arsa sayılacağının Cumhurbaşkanı Kararı ile belli edileceğinin hükme bağlandığı,
2.4. Ayrıca; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesi gereğince; “büyükşehir belediyelerinde, büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı, ilgili ilçe belediyeleri tarafından alınır. Emlak vergisinden
Büyükşehir Belediyesine veya Özel İdareye ayrıca pay kesilmez.” hükmü amir olduğu,
2.5. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 14. maddesinin (g) fıkrası hükmüne göre, bir arazinin emlak vergisi daimi muafiyetinden yararlanabilmesi için; belediye ve mücavir alan sınırlan dışında bulunması, kiraya verilmemesi, ticari, sınai ve turistik faaliyette kullanılmaması gerektiği,
2.6. Belediyelerin mücavir alanlara götürmeleri gereken olmazsa olmaz hizmetin imar hizmetleri olduğu, ancak belediyelerin mücavir alanlardan harç ve vergileri alabilmeleri için
Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği uyarınca yol ve içme suyu götürmekle yükümlü oldukları, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1. “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesi; “… Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.”,
3.2 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun,
4.1. “Mevzu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun hükümlerine göre Bina Vergisine tabidir.”,
4.2. “Bina tabiri” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu kanundaki bina tabiri, yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsar.”,
4.3. “Mükellef” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder.”,
4.4. “Daimi muaflıklar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (Ek: 4/12/1985 – 3239/100 md.) (u) bendinde; “Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan binalar (Gelir Vergisinden muaf esnaf ile basit usulde Gelir Vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan binalar hariç olmak üzere ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan binalar ile muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan binalar için bu muafiyet uygulanmaz.)”,
4.5. “Mevzu” başlıklı 12 nci (Değişik: 17/7/1972-1610/7 md.) maddesinde; “… Belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazi arsa sayılır. Belediye sınırları içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş araziden hangilerinin bu kanuna göre arsa sayılacağı Cumhurbaşkanı
Kararı ile belli edilir.”,
4.6. “Daimi muaflıklar” başlıklı 14 üncü maddesinin (g) (Ek :4/12/1985-3239/104 md.)
fıkrasında; “Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan arazi. Gelir Vergisinden muaf esnaf ile basit usulde Gelir Vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan arsa ve arazi hariç olmak üzere, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan arazi ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi için bu muafiyet uygulanmaz.”,
5. 5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediyenin gelirleri” başlıklı 59 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “ Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya özel idareye ayrıca pay kesilmez.”,
6. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesinin on beşinci fıkrasında; “Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak
Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz ve 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31/12/2022 (bu tarih dâhil) tarihine kadar (bu tarih dahil) uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 6360 sayılı Kanunun geçici 1. maddesinin 15. fıkrası gereğince köyden mahalleye dönüştürülen yerlerde, ilk mahalli seçim tarihi olan 30/03/2014 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile her türlü vergiden muaf tutulduğu, konuya ilişkin 30/01/2019 tarihinde Van Edremit Belediyesi’ne yaptığı başvuruda isteminin reddedildiğini belirterek, alınan 8.298,00 TL tutarındaki emlak vergisinin tarafına iadesini talep etmektedir.
9. İlgili idare tarafından, bahsedilen yerin Van Belediyesi tarafından Mücavir Alan sınırlarına alındığı ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 59’uncu maddesi gereğince Emlak Vergisine tabi olduğu ve muafiyetin sağlanması için de 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4/u ve 14/g maddelerinde, belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan bina ve arazilerin kiraya verilmemek şartıyla bina ve arazi vergisinden daimi muaf tutulacağı, ancak anılan yerlerde bulunan ve muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan binalar, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan bina ve araziler ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi için bu muafiyetin uygulanamayacağının hükme bağlandığı açıklamalarına yer verilmiştir.
10. Emlak Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinde, Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan binaların, 12 nci maddesinde, Belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazilerin arsa sayılacağı, Belediye sınırları içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş araziden hangilerinin bu kanuna göre arsa sayılacağının ise Cumhurbaşkanı Kararı ile belirleneceğine dair düzenlemeleri ile birlikte, On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi
Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesinin on beşinci fıkrasında, tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981
tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz şeklinde düzenlemenin olduğu anlaşılmaktadır.
11. Kurumumuza yapılan şikayet başvurusuna benzer yönde açılan dava hakkında, Danıştay 9. Dairesi’nce verilen E. 2016/605, K. 2016/5202 sayılı kararda;“… 06.12.2012 tarih ve 28489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6360 sayılı Kanun’un, 30.03.2014 tarihinde yürürlüğe giren geçici 1. maddesinin 15. bendinde “Bu Kanun’a göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29.07.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak
Vergisi Kanunu’na göre alınması gereken emlak vergisi ile 26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları beş yıl süreyle alınmaz ve 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendi, 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi ile beşinci bendi, 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi hükümleri 31.12.2017 tarihine kadar (bu tarih dahil) uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret beş yıl süreyle en düşük tarifenin %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir.
10.07.2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun geçici 2’nci maddesi ile
köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır” hükmüne yer verilmiştir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 01.03.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1610 sayılı Kanunu’nun 14. maddesiyle değişik 22. maddesinde bina ve arazi vergileriyle ilgili muaflık ve istisna hükümlerinin, bu Kanun’a eklenmek veya bu Kanun’da değişiklik yapılmak suretiyle düzenleneceği hükmü yer almakta ise de Danıştay İçtihadı Birleştirme
Genel Kurulu’nun 11.02.1988 tarihinde verilen E:1987/3, K:1988/1 sayılı kararında gerekse
Danıştay Dokuzuncu Dairesince aynı yönde verilen birçok kararda belirtildiği sonra çıkan kanunun, genel nitelikteki önceki kanunun yerine geçeceği ve sonradan yürürlüğe giren özel nitelikteki kanunda yer alan istisna ve muafiyet hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş bulunmaktadır.” yönünde açıklamalara yer verilmiştir.
12. Her ne kadar, Van Belediye Meclisinin 04/11/2010 tarih ve … sayılı Meclis kararı ile …
Mahallesi Mücavir Alan sınırlarına dahil edilmesi ve Emlak Vergisi Kanununun ilgili maddelerinde, anılan yerlerde bulunan ve muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan binalar, ticari, sınai ye turistik faaliyetlerde kullanılan bina ve araziler ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi için bu muafiyetin uygulanamayacağı belirtilmiş olsa da, 6360 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin on beşinci fıkrasında, ‘tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununa göre alınması gereken emlak vergisi ile 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve katılım payları 31/12/2022 tarihine kadar (bu tarih dâhil) alınmaz.’ şeklinde açık bir düzenlemenin olduğu anlaşılmaktadır.
13. Dolayısıyla, ilgili düzenlemede mücavir alanlara ilişkin herhangi bir istisna öngörülmediği, köyden mahalleye dönüştürülen yerlerin, ilk mahalli seçim tarihi olan 30/03/2014 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile her türlü vergiden muaf tutulduğu, daha sonra bu sürenin 31/12/2022 tarihine kadar uzatıldığı tespit edilmiştir.
14. Bu nedenle, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4, 11, 12 ve 14 üncü maddeleri,
5393 sayılı Belediye Kanunun 59 uncu maddesi ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir
Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesinin on beşinci fıkrasında düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın kendisinden 8.298,00 TL tutarındaki emlak vergisinin alınmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu anlaşılmıştır.
15. Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın kendisinden alınan 8.298,00 TL tutarındaki emlak vergisinin tarafına iadesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza gönderildiği; İdarenin “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, dolayısıyla idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Van Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile; Başvurandan alınan 8.298,00 TL tutarındaki emlak vergisinin iadesi hususunda EDREMİT
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Edremit Belediye
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve EDREMİT BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi