Köyden Mahalleye Dönüşen Yerlerde Yapı Kayıt Belgesi Olmayan İşyerlerine Ruhsat Verilebilir mi (ÇŞB)

Not: 6360 sayılı Kanun öncesi ile bu Kanunla köyden mahalleye dönüşen ve yapı kayıt belgesi olmayan yapıların işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurularına istinaden ruhsat düzenlenip düzenlenemeyeceği hk.

T.C.

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı : 14399437-622.02-E.83541 09/04/2020 Konu : İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsat
Başvuruları Hk.

DAĞITIM YERLERİNE

İlgi : … İl Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısı.

İlgi yazı ile 6360 sayılı Kanun öncesi ile bu Kanunla köyden mahalleye dönüşen ve yapı kayıt belgesi olmayan yapıların işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurularına istinaden ruhsat düzenlenip düzenlenemeyeceği hususunda Bakanlığımız görüşü talep edilmektedir.

Bilindiği üzere, 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1 inci maddesinin ondördüncü fıkrasında; “Bu Kanunla mahalleye dönüşen köylerde, bu Kanunun yayımlandığı tarih itibarıyla 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa göre oluşturulan Ulusal Adres Bilgi Sistemine kayıtlı veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uydu fotoğraflarıyla tespit edilen, entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılardaki işletmeler ile bu yerlerde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, fırın, kahve, lokanta, pansiyon, tanıtım ve teşhir büfeleri, yerleşim yeri halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatifler işletme ruhsatı almış sayılır. Bu işletmelerin bulunduğu binalar ile konutlardan, bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar bitirilmiş olanlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya belediye ya da üniversiteler tarafından fen ve sanat kuralları ile ilgili mevzuat hükümlerine uygun yapıldığı tespit edilenler ruhsatlandırılmış sayılır. Ayrıca bu yapılar elektrik, su ve bunun gibi kamu hizmetlerinden yararlandırılır. Ancak; bu fıkranın öngördüğü uygulamaların özel kanun hükümlerine aykırı olması durumunda, özel kanun hükümleri geçerlidir.” hükmüne yer verilmiştir.,
3194 sayılı İmar Kanununun 27 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Belediye ve mücavir alanlar dışında köylerin köy yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda yapılacak konut, entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar için yapı ruhsatı aranmaz. Ancak etüt ve projelerinin valilikçe incelenmesi, muhtarlıktan yazılı izin alınması ve bu yapıların yöresel doku ve mimari özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olması zorunludur. Etüt ve projelerin sorumluluğu müellifi olan mimar ve mühendislere aittir. Bu yapılar valilikçe ulusal adres bilgi sistemine ve kadastro planlarına işlenir. Köy yerleşik alan sınırları dışında kalan ve entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapıların yapı ruhsatı alınarak inşa edilmesi zorunludur. Tarım ve hayvancılık amaçlı yapıların

denetimine yönelik fennî mesuliyet 28 inci madde hükümlerine göre mimar ve mühendislerce üstlenilir.” hükmü bulunmaktadır.

02/11/1985 tarih ve 18916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinin 57 nci maddesi “Köy ve mezraların yerleşik alanlarında ve civarında sadece köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca yapılacak konut, tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile müştemilat binaları yapı ruhsatı ve yapı kullanma iznine tabi değildir. Ancak, yapı projelerinin fen ve sağlık kurallarına uygun olduğuna dair valilik görüşü alınmasından sonra, muhtarlıkça izin verilmesi ve bu izne uygun olarak yapının yapılması şarttır.” hükmünü içermektedir.

Diğer taraftan 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 8 inci maddesinde; “Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.

Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile gayrisıhhî müesseseler hariç olmak üzere, sıhhî işyerleri için adresin değişmemesi kaydıyla faaliyet konusunun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenlenir.

İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez.

İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır.

Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir.

İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır.

Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir.” hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 184 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, “Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır” hükmü bulunmaktadır. 29.6.2005 tarihli ve 5377 sayılı Kanunla 7/7/2005 tarihinden itibaren Türk Ceza Kanununun 184 üncü maddesine “İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili olarak uygulanmaz.” şeklinde altıncı fıkra eklenmiştir Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde;
-6360 sayılı Kanun öncesi köy iken bir belediyeye katılmak suretiyle mahalleye dönüşen yerlerde mahalle olmadan önce inşa edilen yapılardan 3194 sayılı Kanunun 27 nci maddesi kapsamında kalanlar yapı ruhsatından muaf olup söz konusu yerlere işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilebilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümlerine göre ruhsat düzenlenebileceği, ancak Türk Ceza Kanununda yapılan değişiklik ile 12/10/2004 tarihinden önce yapılan binalarda yürütülecek sınaî faaliyetler için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi halinde 184 üncü maddenin üçüncü fıkrasında gösterilen cezanın uygulanmayacağı,
-6360 sayılı Kanun kapsamında köyden mahalleye dönüşen yerlerde ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle 5490 sayılı Kanuna göre oluşturulan Ulusal Adres Bilgi Sistemine kayıtlı veya Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından uydu fotoğraflarıyla tespit edilen ve entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılarda faaliyet

gösteren işletmeler ile bakkal, manav, berber, fırın, kahve, lokanta, pansiyon, tanıtım ve teşhir büfeleri ile yerleşim yeri halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme ruhsatı almış sayılacağı hüküm altına alınmış olup, bu işyerleri için ayrıca işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmasına gerek olmadığı; bu işyerlerinin devirleri söz konusu olduğunda ya da köyden mahalleye dönüşen yerlerde yeni bir işyeri açılmak istendiğinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ve diğer meri mevzuattaki şartların aranması gerektiği Değerlendirilmektedir.

Bilgilerinizi rica ederim.

Bakan a.

Genel Müdür