|
ÖZET: Başvuru, Edirne Uzunköprü ilçesindeki Sosyal Yardımlaşma Vakfı’nda “Yardımcı Hizmet Görevlisi” olarak çalışan bir kişinin, “Büro Görevlisi” unvanına atanma talebi üzerinedir. Başvuran, 2012 yılından beri görevde bulunmakta ve 31 Ekim 2022 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararıyla, görevde yükselme şartlarının sağlandığını belirtmektedir. Ancak, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından getirilen KPSS P3 puan türünde en az 60 puan alma şartı, başvuran ve benzer durumda olan diğer personelin atama sürecini olumsuz etkilemiştir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın verdiği yanıtta, “Büro Görevlisi” unvanına geçiş için gerekli şartlar arasında, KPSS puanı alma zorunluluğu ve belirli bir süre çalışmış olma gibi kriterler yer almaktadır. Ancak, başvuranın KPSS sınavına girmemiş olması, bu şartların kendisi ve benzer durumda olan diğer personel için haksızlık oluşturduğunu öne sürmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, KPSS şartının aranmadan veya kurum içi bir sınavla değerlendirme yapılması gerektiği yönünde tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuru kabul edilmiş ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na, 2023 KPSS sonuçları öncesinde mevcut çalışanların haklarının korunması amacıyla gerekli düzenlemelerin yapılması önerilmiştir. Bakanlığın, bu karar doğrultusunda 30 gün içinde işlem tesis etmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1717-S.23.2875
BAŞVURU NO : 2022/17499
KARAR TARİHİ : 10/02/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Büro görevlisi unvanına atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 29/11/2022
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran; Edirne ili Uzunköprü ilçesi Sosyal Yardımlaşma Vakfı bünyesinde 2012 yılından bu yana “Yardımcı Hizmet Görevlisi” olarak çalıştığını, 31/10/2022 tarihli
Cumhurbaşkanı Yazısı ile kendilerinin görevde yükselmelerinin önünün açıldığını, gerekli şart olarak ise lisans mezunu olunması ile bulunulan Kurumda boş kadro olması ve 4 yıl çalışma şartının konulduğunu ancak Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğünün 24/11/2022 tarihli yazısı ile bu şartlara KPSS P3 puan türünde en az 60 puanı olma şartının getirildiğini, KPSS sınavının ise 3 ay önce yapıldığını ve getirilen bu şart ile kendisi ve kendisi gibi olan Türkiye genelindeki tüm personellerin önünün kapatıldığını belirterek yaşadıkları mağduriyetin çözülmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 27/12/2022 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben Aile ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından gönderilen 18/01/2023 tarihli ve – –
sayılı cevabi yazı ve eklerinde, özetle:
2.1. 1355 sayılı ve 24/11/2022 tarihli Unvan Değişikliği konulu Genel Yazıda; “1)İşe alımında KPSS şartı aranmadan Mütevelli Heyeti kararıyla istihdam edilen yardımcı Hizmet
Görevlisinin Büro Görevlisi unvanına geçişi için, geçiş yapılacak unvanda boş kadro bulunması, Vakıfta
4 yıl çalışmış olma, 4 yıllık yükseköğretim kurumlarının birinden mezun olma, Büro Görevlisi unvanında
istihdam edilmek için gerekli niteliklerden olan KPSS P3 puan türünde Vakıfta görev yaptığı süre içerisinde en az 60 puan almış olma şartlarının,
2)Büro Görevlisinin Sosyal yardım ve İnceleme Görevlisi unvanına geçişi için, bu unvanda boş norm kadro bulunması, Vakıfta 3 yıl çalışmış olma, 4 yıllık yükseköğretim kurumlarının birinden mezun olma, Sosyal yardım ve İnceleme Görevlisi unvanında istihdam edilmek için gerekli niteliklerden olan KPSS P3 puan türünde Vakıfta görev yaptığı süre içerisinde en az 60 puan almış olma şartlarının, 3)Vakıf Müdürü olarak istihdam edilen personel için unvan değişikliği yapılırken geçiş yapılacak unvanda boş kadro bulunması, 4 yıllık yükseköğretim kurumlarının birinden mezun olma, Sosyal yardım ve İnceleme
Görevlisi unvanında istihdam edilmek için gerekli niteliklerden olan KPSS P3 puan türünde Vakıfta görev yaptığı süre içerisinde en az 60 puan almış olma şartlarının sağlanması gerekmektedir.” hükmü yer almaktadır. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıfları Personelinin Norm Kadro Standartları, İş Tanımları, Nitelikleri, Özlük Hakları ve Çalışma Şartlarına İlişkin Esaslarda 31 Ekim 2022 tarihli
115010 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla değişiklikler yapılmış olup bahse konu esaslarla düzenlenen
unvan değişikliğine ilişkin yürütülecek iş ve işlemlere ilişkin genel yazımız 25.11.2022 tarihinde tüm SYD
Vakıflarına duyurulmuştur.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Çalışma ve sözleşme hürriyeti” başlıklı 48’inci maddesinde; “Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.” 3.2. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde; “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir
Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır”.
3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 4.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
5. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları Personelinin Norm Kadro Standartları, İş
Tanımları, Nitelikleri, Özlük Hakları ve Çalışma Şartlarına İlişkin Esaslar’ın Personel alımında aranacak şartlar başlıklı 6’ncı maddesi; “Vakıflara personel alımında aranacak genel ve özel şartlar aşağıda belirtilmiştir.
1) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
2) Medeni haklarını kullanma ehliyetine sahip olmak,
3) 18 yaşını bitirmiş olmak ve 35 yaşını doldurmamış olmak,
4) Askerlik görevini yapmış veya muaf olmak ya da askerlikle ilişkisi bulunmamak,
5) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
6) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir
suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.
7) Görevin özelliğine göre eğitim, yaş, tecrübe gibi özel şartlan taşımak.
8) Vakıflarda ilk defa istihdam edilecek Muhasebeci, Sosyal Yardım ve İnceleme Görevlisi ile Büro
Görevlisinde, 4 Yıllık Yükseköğretim Kuramlarının her bir unvanın iş tanımında belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve ÖSYM tarafından yapılan geçerli Kamu Personeli Seçme Sınavında KPSSP3 puan türünde en az 60 puan almış olmak şartlan aranır. İhtiyaç duyulması halinde Mütevelli Heyeti tarafından yabancı dil bilmek, bilgisayar programlan kullanabilmek vb. özel şartlar da aranabilir. Vakıflarda ilk defa istihdam edilecek Vakıf Müdürü için 4 yıllık yükseköğretim kurumlarının birinden mezun olma ve kamu sektöründe ve/veya özel sektörde toplam en az 5 yıllık iş deneyimine sahip olma şartlarının yanında
Vakıflarda yeterli norm kadro sayısının bulunması şartlan aranır. Bu unvan için yaş ve geçerli KPSS puanına sahip olma şartlan aranmaz. İhtiyaç duyulması halinde Mütevelli Heyeti tarafından yabancı dil bilmek, bilgisayar programlan kullanabilmek vb. özel şartlar da aranabilir. Ancak Vakıf Müdürü olarak istihdam edilen personel için unvan değişikliği yapılırken, geçiş yapılacak unvan için gerekli niteliklerin taşınması, boş norm kadronun bulunması ve ilk defa işe alınacak Sosyal Yardım ve İnceleme Görevlisi ve
Büro Görevlisi istihdam prosedürlerinin uygulanması şartlan aranır.
9) Ek-(VIII) İş Tanımlarında belirtilen nitelikleri taşımak (2) KPSS şartı bulunmayan unvanlar için
personel istihdamında 35 yaşını doldurmamış olmak şartı aranmaz” 5.1. “Personel istihdamı “başlıklı 8’inci maddesi; “Belirsiz süreli personel alımında, bu Esaslara ekli
Ek-(II) sayılı cetvelde belirlenen norm kadro sayılan aşılamaz. Personelin işe alınması mütevelli heyet karan ile sistem üzerinden yapılır. (Fon Kurulunun 11.12.2014/7 sayılı karan ile değiştirilmiştir.)
KPSS şartı bulunan kadrolar için Vakıflarda ilk defa istihdam edilecek personele yönelik Mütevelli Heyeti kararı ile ilana çıkılır. “İlan sonucunda alınacak personel sayısının 5 (beş) katı kadar kişi geçerli KPSS
P3 puanına göre en yüksek puandan başlayarak sıralanır ve mülakata çağnlır…”
5.2 “Unvan değişikliği “başlıklı 15’inci maddesi; “Vakıf Mütevelli Heyeti, Fon Kurulu kararıyla
belirlenen norm kadro standartlarına ve unvan için gerekli niteliklere bağlı kalmak kaydıyla gerekli gördüğü hallerde personelin unvanını değiştirerek sözleşmesini yeniler ve sisteme bilgi girilir. (Fon
Kurulunun 11.12.2014/7 sayılı kararı ile değiştirilmiştir.)
Mütevelli Heyet ayrıca personelin; yazılı olarak unvan değişikliği talebinde bulunması, bu unvan için gerekli olan nitelikleri taşıması, unvan değişiklik talebine uygun boş kadronun bulunması ve talebin mütevelli heyetince uygun görülmesi durumunda personelin unvanını değiştirerek sözleşmesini yeniler ve sisteme bilgi girilir. (Fon Kurulunun 11.12.2014/7 sayılı karan ile değiştirilmiştir.) “Bu şekilde yapılan daha alt unvanlara geçişlerde üniversite mezunu olma, yaş ve geçerli KPSS puanına sahip olma gibi şartlar aranmaz.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle 2012 tarihinden bu yana Uzunköprü Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında
“Yardımcı Hizmet Görevlisi” olarak görev yaptığını, “Büro Görevlisi” unvanına yapılacak alımlarda kurum içi personel için de KPSS şartının getirildiğini bu durumun hakkaniyet açısından adil olmadığını belirterek “Büro Görevlisi” kadrosuna geçebilme imkânının verilmesini talep etmektedir.
8. SYD Vakıflarında personel istihdamı ile ilgili iş ve işlemler işveren sıfatıyla Mütevelli Heyetince, İş
Kanunu hükümleri ve 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 34’üncü maddesi gereğince Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulunun 16/02/2012 tarihli ve 2012/1 sayılı Kararı ile yürürlüğe konulan “Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları Personelinin Norm Kadro Standartları, Nitelikleri, Özlük Hakları ve Çalışma Şartlarına İlişkin Esaslar” çerçevesinde yürütülmektedir. İş
Kanunu gereği belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi kapsamında personel istihdamı her bir Vakfın kendisi tarafından gerçekleştirilmektedir.
9. Bu süreç, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulunun 16/02/2012 tarihli ve 2012/1 sayılı Kararı ile yürürlüğe konulan “Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları Personelinin Norm
Kadro Standartları, İş Tanımları, Nitelikleri, Özlük Hakları ve Çalışma Şartlarına İlişkin Esaslar” ile düzenlenmektedir. Bahse konu Esaslarda 31/10/2022 tarihli 115010 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu Cumhurbaşkanlığı Kararının 4’üncü maddesi ile aynı Esasların, 15 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları değiştirilmiş ve yardımcı hizmet sınıfında çalışanların unvan değişikliğini bertaraf eden aynı maddenin dördüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
9.1. Söz konusu Esaslar uyarınca Vakıflarda ilk defa istihdam edilecek “Büro Görevlisi” unvanı için 4 yıllık yükseköğretim kuramlarının her bir unvanın iş tanımında belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve
ÖSYM tarafından yapılan geçerli Kamu Personeli Seçme Sınavında KPSSP3 puan türünde en az 60 puan almış olmak şartlan aranmaktadır (7.paragraf).
10. İdareden gönderilen cevabi yazı uyarınca işe alımında KPSS şartı aranmadan Mütevelli Heyeti kararıyla istihdam edilen yardımcı hizmet görevlisinin büro görevlisi unvanına geçişi için, geçiş yapılacak unvanda boş kadro bulunması, Vakıfta 4 yıl çalışmış olma, 4 yıllık yükseköğretim kurumlarının birinden mezun olma, büro görevlisi unvanında istihdam edilmek için gerekli niteliklerden olan KPSS P3 puan türünde Vakıfta görev yaptığı süre içerisinde en az 60 puan almış olma şartlarının bulunması gerektiği ifade edilmiştir.
11. Anayasa’da çalışma hürriyeti ile hak ve ödevi 48’inci ve 49’uncu maddelerde düzenlenmiş olup; herkesin, dilediği alanda çalışma hürriyetine sahip olduğu ve çalışmanın hem hak, hem ödev olduğu belirtildikten sonra, Devlete çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları koruma, çalışmayı desteklemek için tedbirler alma yükümlülüğü yüklenmiştir. Bu bağlamda, kurumların istihdam edecekleri personelde bazı özel koşullar arayabilecekleri açık olmakla birlikte, hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemeyecek olması bu koşulların genel, eşit, objektif ve hizmet gereklerine yönelik olması gerektiği de tartışmasızdır.
12. Unvan değişikliğine ilişkin yürütülecek iş ve işlemlere ilişkin genel yazı 25 Kasım 2022 tarihinde
SYD Vakıflarına duyurulmuş olup söz konusu duyuruda KPSS P3 puan türünde Vakıfta görev yaptığı süre içerisinde en az 60 puan almış olma şartı aranılmaktadır. Ancak ilan sırasında 2022 KPSS süreci tamamlanmış olduğundan, yardımcı hizmet unvanında çalışan ve büro görevlisi unvanına geçiş yapmak isteyen personel açısından sınav öncesi unvan değişikliği imkanı bulunmadığından KPSS’ye başvuru ve istenen puan türlerinin alınması söz konusu olamamıştır. Bu durumun ilan öncesi KPSS’ye girmemiş mevcut yardımcı hizmet unvanında çalışan personel açısından hak mahrumiyetine sebebiyet vereceği ve öngörülebilirlik ilkesini zedelediği değerlendirilmektedir.
12.1. Hali hazırda Vakıflarda görev yapmakta olan, eğitim ve görev süresi şartlarını taşıyan ancak KPSS puan türünde geçerli puana sahip olmayan kişilerin büro görevlisi olma başvuru hakkını engelleyen söz konusu uygulamanın hakkaniyete de aykırılık teşkil ettiği keza KPSS şartının Vakıfta ilk defa görevlendirilecek büro görevlileri için arandığı, dolayısıyla hak mahrumiyetlerini bertaraf edebilme adına bu kişilerin KPSS den muaf tutularak veya Kurum içi yapılacak bir sınav ile değerlendirmeye tabi tutulmaları gerektiği ayrıca ÖSYM’nin ilan ettiği 2023 KPSS takvimi esas alınarak büro görevlisi alım ilanının yapılarak unvana atama işleminin KPSS sonuçlarını müteakiben yapılması gerektiği bu bağlamda
mevcut çalışan kişiler ile dışardan büro görevlisi unvanına atanılacak kişiler arasında eşitlik ilkesinin sağlanarak olası hak mahrumiyetlerinin bertaraf edilebileceği kanaatine varılmıştır.
13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde KPSS sonucuna göre yapılacak “Büro
Görevlisi” unvanı alımlarında Vakıfta çalışan eğitim ve görev süresi şartlarını taşıyan ancak KPSS’ye girmemiş başvuran ve başvuran ile aynı durumda bulunan “Yardımcı Hizmetler” unvanındaki kişilerin
KPSS şartı aranılmadan ya da Kurum içi yapılacak görevde yükselme sınavı ile değerlendirmeye tabi tutulmaları ayrıca ÖSYM’nin ilan ettiği 2023 KPSS takvimi esas alınarak “Büro Görevlisi” alım ilanının yapılarak unvana atama işleminin KPSS sonuçlarını müteakiben yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Edirne İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
2023 KPSS sonuçları ilanı öncesinde “Büro Görevlisi” unvanına yapılacak atamalarda Vakıfta çalışan
eğitim ve görev süresi şartlarını taşıyan ancak KPSS’ye girmemiş “Yardımcı Hizmetler” unvanındaki kişilerin KPSS şartı aranılmadan veya Kurum içi yapılacak görevde yükselme sınavı ile değerlendirmeye tabi tutulmaları ayrıca 2023 KPSS takvimi esas alınarak “Büro Görevlisi” alım ilanının yapılarak unvana atama işleminin KPSS sonuçlarını müteakiben yapılması gerektiği hususunda, AİLE ve SOSYAL
HİZMETLER BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve AİLE ve SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi