|
ÖZET: Başvuran, 15 Temmuz 2016 tarihindeki darbe girişimi sırasında yaralanarak malul sayılmadığı için Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’ndan aldığı faizsiz konut kredisinin geri ödeme taksitlerinin yeniden hesaplanmasını talep etmiştir. Başvuru, 30 Mayıs 2017 tarihinde yapılmış olup, başvuranın durumu Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından incelenmiştir. İlgili kurumlar, başvuranın terörle mücadele kapsamında hak sahibi olduğunu ve faizsiz konut kredisi alabileceğini belirtmiştir.
Toplu Konut İdaresi, başvuranın kredi taksitlerini, yönetmeliğin ikinci fıkrası gereğince belirlemiştir. Ancak başvuran, bu durumun hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu savunarak, yönetmeliğin on üçüncü fıkrasının uygulanmasını istemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumuna özel düzenlemelerin göz önünde bulundurulması gerektiği sonucuna varmış ve bu doğrultuda tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın kredi geri ödemesinin, yönetmeliğin on üçüncü fıkrası uyarınca hesaplanması gerektiği belirtilmiş ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’na bu konuda öneride bulunulmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 14725-14725 |sayi|94019529-101.07.04-E.94019529-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/7032 2017/ 7032
KARAR TARİHİ : 27/11/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, kredi geri ödeme taksitlerinin yeniden hesaplanması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 30/05/2017 30.5.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve
terör eylemi sırasında malul sayılmayacak derecede yaralandığı, 670 sayılı Olağanüstü Hal Kanun
Hükmünde Kararnamesinin 9 uncu maddesi uyarınca hak sahibi sayıldığı, Toplu Konut İdaresi
Başkanlığı tarafından kendisine faizsiz konut kredisi kullandırıldığından bahisle, kendisine malullük aylığı bağlanmaması sebebiyle kredi aylık taksitinin bu doğrultuda hesaplanmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuna ilişkin olarak; Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (Şehit Yakınları ve Gaziler
Dairesi Başkanlığı), Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının yetkili ve sorumlu olduğu gözetilerek anılan Kurumlardan 24/ 08/ 2017 tarihli ve sayılı dağıtımlı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur .
3) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 14/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
3.1) Başvuranın 15/ 07/ 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi sırasında terör
eyleminin etkisinin azaltılması veya bertaraf edilmesinde yardımcı ve faydalı olduğu ve bu faaliyetten dolayı yaralanması nedeniyle, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci
1 / 5maddesinin (j) bendi kapsamına girdiği ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde
Kararnamesinin 7 nci maddesi ile 670 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesinin 9 uncu maddesi kapsamında başvurana nakdi tazminat ödendiği anlaşıldığından, başvurana “Faizsiz
Konut Kredisi Hak Sahipliği Belgesi” düzenlenerek elden teslim edildiği,
3.2) Başvuranın durumunun “Toplu Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve Vazife
Malulleri ile Dul ve Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkındaki Yönetmelik” in 9 uncu maddesinin onüçüncü fıkrası kapsamında yer aldığı, bu fıkra ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kanun
Hükmünde Kararnamesinin 7 nci maddesi hükümleri gereğince kredi aylık taksitinin 6. Derece vazife malulü aylığının %25 artırımlı tutarının ¼’ü oranında hesaplanması gerektiği,
4) 24/ 08/ 2017 tarihli ve sayılı yazımız ile; değerlendirmek üzere Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığının 14/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı yazısını içeren 19/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı yazımıza cevaben Toplu Konut İdaresi Başkanlığının 27/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; başvuranın Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunda çalışmakta olduğu, net maaşının 9.498,98 TL olduğu, “Toplu Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve Vazife
Malulleri ile Dul ve Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkındaki Yönetmelik” in 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının malullerin çalıştığı kamu kurumunda sınıf veya görev değiştirerek çalışmalarının devam etmesi durumunda kredi aylık taksitinin maaşının ¼’ünün %25 fazlası olarak belirleneceği hükmü doğrultusunda taksit tutarının 2.968,00 TL olarak belirlendiği, Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin onüçüncü fıkrasının Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından veya bir kamu kurumundan maaş almayan kişileri kapsadığı ve başvuranı kapsamadığı,
5) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının 30/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında özetle;
başvuru konusunun Bakanlıkları görev alanı kapsamına girmediği, Belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
6) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
7) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” ,
8) 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun “Yardım” başlıklı 21 inci maddesinin birinci
fıkrasının (j) bendinde; terör eyleminin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı olanların bu faaliyetlerinden dolayı hayatını kaybettikleri, yaralandıkları veya engelli hâle geldiklerinin ilgili valinin teklifi üzerine Nakdi
Tazminat Komisyonu tarafından karara bağlanacağı,
9) 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin ( 667 sayılı) Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Vazife malulü aylığı bağlanması ve diğer haklar” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; 15/ 07/ 2016
.
2 / 5tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemin devamı niteliğindeki
eylemler sebebiyle hayatını kaybeden veya malul olan sivillere 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanunun nakdi tazminat hükümlerinin uygulanacağı,
10) 670 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesinin “Tazminat ödenmesi”
başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; 15/ 07/ 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemlerin devamı niteliğindeki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı oldukları sırada yaralandıkları, tedavi amacıyla başvurdukları hastane ve sağlık kuruluşlarının kayıtları esas alınmak suretiyle, ilgili valinin teklifi üzerine İçişleri Bakanlığı Nakdi Tazminat Komisyonu tarafından karara bağlanan kamu görevlileri ile sivillerden, 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında aylık bağlama şartları oluşmayanlara , 3/ 11/ 1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ile belirlenmiş esas ve usuller çerçevesinde engellilik ve yaralanma derecesine göre belirlenecek tazminatın beş katı tutarında nakdi tazminat ödeneceği,
11) Toplu Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve Vazife Malulleri ile Dul ve
Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkındaki Yönetmeliğin “ Hak sahibince kredinin geri ödenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin,
11.1) İkinci fıkrasında; malullerin çalıştığı kamu kurumunda sınıf veya görev değiştirerek
çalışmalarının devam etmesi ve maaşlarını da bu kurumlardan almaları hallerinde, maaşının ¼’ünün
%25 fazlasının aylık taksit kabul edileceği,
11.2) Onüçüncü fıkrasında; 15/ 08/ 2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması
Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesi kapsamına girenlerden Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hak sahipliği belgesi verilen, ancak anılan
Kurumca aylık bağlanamayan kişilere faizsiz olarak kullandırılacak olan kredi tutarının geri ödemesinin, Kurumca aylık bağlanma şartı aranmaksızın esas alınan en düşük maluliyet derecesinin karşılığı olan aylığın 1/ 4’ü oranına denk gelen tutarın, başlangıç taksiti olarak kabul edileceği, Hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) İdarenin, başvuranın kredi geri ödemesine yönelik olarak anılan Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinin başvuranın durumuna özgü onüçüncü fıkrası yerine ikinci fıkrası hükümlerini uygulamasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespitiyle tavsiye karar önerisinde bulunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuran, kullanmış olduğu faizsiz konut kredisinin aylık taksitlerinin en düşük maluliyet
derecesinin karşılığı olan aylığın ¼’üne karşılık gelen tutar olarak belirlenmesi talebiyle
Kurumumuza başvurmuştur (Bkz . 1) .
14) Başvuran 15/ 07/ 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemlerin
devamı niteliğindeki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin
.
3 / 5sağlanmasında yardımcı ve faydalı olduğu tespitiyle hak sahibi sayılmış ve faizsiz konut kredisi
kullanma hakkı elde etmiştir . Bu konuda başvuran ve İdare arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır .
15) Uyuşmazlık konusu kullanılan faizsiz konut kredisinin geri ödenmesi hususundadır . Toplu Konut
İdaresi Başkanlığı tarafından, başvuran halen bir kamu kurumunda çalışmakta olduğundan, aylık taksitler Toplu Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve Vazife Malulleri ile Dul ve
Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkındaki Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükümleri doğrultusunda hesaplanmıştır (Bkz . 11.1) . Yönetmelik hükmü kamu kurumunda sınıf veya görev değiştirerek çalışmakta olan malullere ilişkin olup, başvuranın sınıf veya görev değiştirdiğine dair bir bilgi ya da belge yer almadığından, fıkra hükmünün başvuran için uygulanabilirliği bulunmamaktadır .
16) Toplu Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve Vazife Malulleri ile Dul ve Yetimlerine
Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkındaki Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin onüçüncü fıkrası, başvuranın da aralarında yer aldığı, 15/ 08/ 2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesi kapsamına girenlerden hak sahipliği belgesi verilen ancak aylık bağlanamayan kişilere yönelik bir düzenleme içermektedir(Bkz . 11.2) . Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının da görüş yazısı doğrultusunda, başvuranın içinde bulunduğu durum için özel bir düzenleme getiren bu fıkra hükmü uygulanması gerekmekte iken, başvuranı kapsamayan ikinci fıkra hükmünün uygulanmasında hukuka ve hakkaniyete uyarlık görülmemiştir .
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde ; İdarenin, başvuranın kredi geri ödemesine
yönelik olarak anılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin başvuranın durumuna özgü onüçüncü fıkrası yerine ikinci fıkrası hükümlerini uygulamasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin haklı beklentiye uygunluk ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara Tüketici
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın faizsiz konut kredisi geri ödemesinin Toplu Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve Vazife Malulleri ile Dul ve Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkındaki
Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin onüçüncü fıkrası hükümleri doğrultusunda hesaplanması
4 / 5hususunda TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Toplu
Konut İdaresi Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ve TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi