|
ÖZET: Başvuran, Konya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne yaptığı başvuruda, G Grubuna ait Müteahhitlik Yetki Belgesi için ödediği 4.130 TL’nin iadesini talep etmiştir. Başvurusunda, yönetmelik değişiklikleri nedeniyle belgesinin geçersiz hale geldiğini ve bu süreçte yeterli bilgilendirme yapılmadığını belirtmiştir. Başvuran, daha sonra daha üst bir sınıf için başvurduğunu, dolayısıyla ilk belgesinin geçerliliğini yitirdiğini ifade etmiştir.
İlgili idare, başvuranın talebini değerlendirirken, Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik hükümlerine atıfta bulunmuştur. Yönetmelik gereği, başvuruların hangi grup için yapıldığına göre değerlendirildiği ve başvuranın G Grubuna ait belgeyi almadığı için masrafların iade edilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın imzaladığı dilekçelerde iade talebine ilişkin bir itiraz kaydı bulunmadığı da vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun hukuka ve hakkaniyete uygun olarak reddedildiği, iade talebinin yasal dayanağı olmadığı ifade edilmiştir. İdarenin kararına karşı yargı yolunun açık olduğu, başvuranın bu süreçte hak arama özgürlüğünü kullanabileceği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/79388-S.20.86362
BAŞVURU NO : 2020/28715
KARAR TARİHİ : 02/10/2020
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KONYA ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Başvuranın G Grubuna ait Müteahhitlik Yetki Belgesi
BAŞVURUNUN KONUSU :
masrafları olan 4130 TL’nin tarafına iadesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 09/05/2020
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan başvurusunda özetle; Yapı
Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik ile ilgili
Yönetmeliğin değişmesiyle birlikte eskiden beri kullandığı Müteahhitlik Yetki Belgelerinin geçersiz duruma düşüp yeniden belge alması gerektiğini, Yönetmeliğe göre Konya Çevre
Şehircilik İl Müdürlüğüne grup tayini için başvuruda bulunduğunu, fakat Yönetmeliğe göre ilgili idareye başvuruların hak edilen grup sınıfı belirlenmesi için değil de hangi grup için başvuruda bulunursanız o gruba yeterliliğin tespiti şeklinde gerçekleştiğini, bu başvuru esnasında kurum sözlü bilgilendirme yapmadığından çeşitli sıkıntılar yaşandığını, öteden beri müteahhitlik iş bitirme belgelerinin toplanmadığı, bu iş bitirme belgelerinden genellikle en büyüğünün seçilerek kullanıldığı bilgisi ile kendisinin 14.02.2020 tarihinde Mühendislik
Diploması ile kuruma G Gurubu Müteahhitlik belgesi almak üzere başvuruda bulunduğunu,
21.02.2020 tarihinde bu belgeyi alabileceğinin bildirilmesi ile grup esas ücretini de ödeyerek
belgeyi almaya hak kazandığını, fakat bu belgeyi yazılı olarak dahi kurumdan almadan ve hiçbir resmi veya özel iş/inşaat için kullanmadan bu belgenin hem hak ettiğinden daha düşük sınıf olduğunu hem de yapacağı işlere yetmeyeceğini fark edince kuruma tekrar bir üst sınıf belge için başvurduğunu, bu başvurusunun onayı ile bir üst sınıf belge almaya hak kazandığını, dolayısıyla ilk başvurusu ile almaya hak kazandığı belgenin hükmünü yitirdiğini, G grubuna ait belgeyi kurumdan yazılı olarak bile almadığı için G grubuna ait olan belge masraflarını kurumdan CİMER aracılığı ile talep ettiğini, ticari faaliyetlerde bile mal ve hizmet alım noktasında mal veya hizmetin alınmadığı/kullanılmadığı takdirde karşı tarafta ayrıca yükümlülüklerinden dolayı zarara uğramaması durumunda iade/cayma hakkı olabildiği gibi bu hakların çeşitli kanunlar ile korumaya alındığını, idari bir kurum olan Konya Çevre Şehircilik
İl Müdürlüğünden G Grubuna ait belgeyi almadığı ve bu belge numarası ile ilgili hiçbir faaliyet gerçekleştirmediğinden ötürü bu belgeye ait masraflarını iade etmesi gerektiği kanısında olduğunu ifade ederek, kullanmadığı G Grubuna ait Müteahhitlik Yetki Belgesi Masrafları olan
4130 TL’nin (Grup tayin ücreti olarak 830TL+Yetki Belgesi Ücreti olarak 3.300 TL=4.130TL)
tarafına iadesini Kurumumuzdan talep etmiştir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Konya Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’nden 22.06.2020 tarih, sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen İl Müdürlüğü’nün 03.07.2020 tarih ve sayılı cevabi yazısında; 2.1. 02.03.2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yapı Müteahhitlerinin
Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik” kapsamında yapı müteahhitlerinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine göre en küçükten en büyüğe (H, G, F, E, D, C, B, A) kadar sınıflandırılarak yetki belgesi numarası verilmesine, kayıtlarının tutulmasına, belge numaralarının veya gruplarının iptaline ilişkin usul ve esasların yeniden düzenlendiği, anılan Yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrasında aynen; “Yetki belgesi numarası almak isteyen başvuru sahiplerinin, başvuru yapılan tarih itibarıyla en az bir ay süreyle geçerli olacak şekilde, aşağıda sayılan belgeleri kapalı zarf içerisinde Yapı Müteahhitliği Yetki Belgesi
Numarası Başvuru Formu (Ek-1) ekinde Müdürlüğe sunmaları gerekir.” denilmek suretiyle aynı maddede sayılan diğer belgelerle birlikte yetki belge numarası ve grup tayini başvurularının yapılacağının belirtildiği, 2.2. Bununla birlikte anılan Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrasında aynen; “Yetki belgesi numaraları, geçici grup hariç, başvuru sahibinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterlikleri esas alınarak yapılacak sınıflandırmaya göre uygun grup atanmak suretiyle oluşturulur.” denilmesi, 14. maddesinin 1. fıkrasında aynen; “Yetki belgesi grupları, mesleki ve teknik yeterlikler ile ekonomik ve mali yeterlikler esas alınarak; A, B, C, D, E, F, G, H ve geçici olmak üzere gruplandırılır. Bu gruplandırmaya göre 12 nci ve 13 üncü maddelerde sayılanlarla birlikte, aşağıdaki yeterliklerin sağlanması gerekir…” denilmesi ve 15. maddesinin 1. fıkrasında da aynen; “Başvurular, belge komisyonu tarafından bu Yönetmelikte istenen şartlara uygunluk açısından Yapı Müteahhitlikleri İl Yetki Belgesi Komisyonu Başvuru
Dosyası İnceleme Formu (Ek-8)’na uygun şekilde incelenir. Komisyon başvuruyu belge numarası işlem süresi içerisinde Yapı Müteahhitleri İl Yetki Belge Komisyonu Karar
Tutanağı (Ek-9)’na göre gerekçeli olarak karara bağlar. Kararda yetki belgesi numarası verilip verilmeyeceği ile belge grubu belirtilir. Karar, İl Müdürünün onayından sonra
YAMBİS’e işlenir.” denilmesi nedeniyle Yapı Müteahhitlerinin grup tayininin, Valiliklerce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) teşkil edilen yetkili İl Yapı Müteahhitlik Komisyonları tarafından, yine Valiliklere (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) Yönetmelik eki matbu dilekçe ekinde kapalı zarf içinde sunulan mali, ekonomik, mesleki ve teknik yeterlikler esas alınarak yürütüldüğünü, 2.3. Ayrıca anılan Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. fıkrasında da aynen; “Yapı müteahhitleri tarafından bulundukları yetki belgesi grubundan farklı bir gruba yapılan başvurular, yeni başvuru olarak değerlendirilir.” denilmesi nedeniyle grup tayini yani sınıflandırma işlemlerinin Yapı Müteahhitlerinin talepleri doğrultusunda yapıldığı, bu hususun başvuru dilekçelerinin 1 no’lu dipnotunda aynen; “Talep edilen belge grubunun belirtilmediği dilekçeler işleme alınmaz.” şerhiyle açıkça ortaya konulmuş olup müşteki başvuru sahibinin hem G grubu hem de F Grubu sınıflandırmaya yönelik her iki başvuru dilekçesinde de herhangi bir ihtirazı kayıtta bulunmaksızın bu yükümlülüğünü bizatihi yerine getirdiğini, 2.4. Bu bağlamda ticaret siciline Yapı Müteahhidi olarak kayıtlı gerçek ve tüzel kişiliği haiz kişilerin, Yönetmelikte belirtilen kriterlere uygun olarak İl Yapı Müteahhitlik Komisyonlarınca sınıflandırma süreci işletilmek suretiyle YAMBİS’e (Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi)
tanımlandığını ve MYS’ye (Müteahhit Yeterlik Sistemi) kaydedildiğini, 2.5. Bu işlemi yürüten yetkili Komisyonlarca, Yapı Müteahhitleri tarafından sunulan bilgi ve belgeler incelenerek YAMBİS’de talep edilen grup seçilmek suretiyle MYS’ye girilmekte olup yeterlik sağlandığı takdirde grup tayininin YAMBİS tarafından otomatik olarak yapıldığını, Bir başka deyişle YAMBİS tarafından Komisyonlara, grup tayinine yönelik bilgi ve belge kontrolü dışında inisiyatif tanınmadığını ve Yapı Müteahhitlerinin üst grupların şartlarını sağlaması durumunda bile hangi gruba başvurulmuşsa o gruba atamasının yapıldığını, 2.6. Bakanlıklarınca tasarlanan bu yeni müteahhitlik sisteminin en temel özelliğinin, grup tayininin Yapı Müteahhitlerinin kendi inisiyatiflerine bırakılması olduğunu, bu nedenle halihazırda sektörde A, B, C gibi üst grupların kriterlerini sağladığı halde daha düşük bedelli inşaat işleri yapmak üzere azımsanmayacak sayıda H, G, F gibi alt gruplara başvuran Yapı
Müteahhidi bulunduğunu, 2.7. Mevzuatta Valiliklerce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) Yapı Müteahhitlerine sözlü bilgilendirme yapılmasına dair emredici bir hüküm bulunmadığı, ancak kamu kurum ve kuruluşları kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda vatandaşların kabul edilebilir, meşru ve kanuni taleplerini karşılamakla yükümlü olup bu bağlamda Valiliklerince (Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü) Yapı Müteahhitlerine daha etkin ve daha verimli hizmet sunulmasına yönelik Müteahhitlik Danışma Hattı kurulduğu ve personelleri vasıtasıyla yüz yüze bilgilendirme departmanı oluşturulduğu, ayrıca Valilikleri (Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü) resmi internet adresi olan www.konyacsb.gov.tr linkinde bulunan
Müteahhitlik Yeterlik Sistemi sekmesiyle Yönetmeliğe, Başvuru Şartlarına ve Başvuru
Belgelerine ulaşılabilecek interaktif bir ortam da sağlandığı, fakat Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından pandemi olarak ilan edilen yeni tip koronavirüs (COVID-19) hastalığının ülkemizde yayılımını önlemek üzere alınması zorunlu tedbirler kapsamında hizmetlerin sağlıklı olarak yürütülebilmesi için 01.06.2020 tarihinden itibaren kısmî kısıtlamalara gidilmişse de İl
Müteahhitlik Yetki Belgesi Komisyonu üyelerinin ve görevli diğer personelin (Güvenlik, Danışma Departmanı Görevlileri, Evrak Kayıt Memurları, Döner Sermaye İşletmenleri vb.)
Kurumlarının girişindeki Güvenlik noktasında hizmetlerin aksatılmadan yürütülmesine yönelik azami çaba gösterdiğini, hatta bu çabaların karşılığında, ismini vermek istemeyen bir Yapı
Müteahhidince CİMER’e yapılan teşekkür bildiriminin ve Müdürlüklerince CİMER
Koordinatörlüğüne verilen cevabi yazının konunun doğruluğunu tevsik etmeye örneklik teşkil edeceğini umduklarını, 2.8. Bu anlatılan uygulamalarının doğruluğunun yine no’lu telefon hatlarından www.konyacsb.gov.tr internet adreslerinden ve bizatihi Kurumları güvenlik noktasından da kontrol edilebilir olduğu, kaldı ki şikâyette bulunan başvuru sahibinin, Yapı Müteahhitliği belgelendirme sürecinin COVİD-19 öncesi döneme rast gelmekte olduğundan kesinlikle kısmî kısıtlamalara da maruz bırakılmadığının bilindiği, 2.9. Başvuruda bulunan gerçek ve tüzel kişiliği haiz Yapı Müteahhitlerinin, talep ettikleri sınıfa ilişkin sundukları bilgi ve belgelerin mezkur Yönetmelikteki kriterlere uygun olması halinde taranmış dijital nüshaları İl Yapı Müteahhitlik Komisyonları tarafından Yapı Müteahhitliği
Bilişim Sistemine (YAMBİS) yüklenildiği ve bu sistemin uzantısı olan Müteahhit Yeterlik
Sistemi (MYS) vasıtasıyla uygunluğu otomatik olarak belirlenerek sisteme kaydedildiği, Mevzuatta ve teamüllerde Yapı Müteahhitlerinin sınıfını tevsik eden belge düzenlemesine yönelik herhangi bir hüküm bulunmaması ve yetkilendirilmiş resmi kurumlar ile vatandaşların da YAMBİS’de erişim imkanının olması nedeniyle Yapı Müteahhitlerine herhangi bir belge düzenlenmediği, hal böyleyken ruhsat kesmeye yetkili İdarelerce (Belediyeler, Organize Sanayi
Bölge Müdürlükleri vb. gibi) https://yambis.csb.gov.tr adresinden Yapı Müteahhitlerine ait bilgilerin kontrol ve teyit edilmesinin imkanı olmasına ve Müteahhit Yeterlik Sistemi (MYS)
ile ruhsat işlemlerinin yürütüldüğü Mekânsal Adres Kayıt Sisteminin (MAKS) entegrasyonu bulunmasına rağmen Müteahhitlik Yetki Belgesi istenilmesinden ötürü Yapı Müteahhitlerince
Valiliklerinden (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) zaman zaman belge talebinde bulunulduğu, bahse konu taleplerin ise Yapı Müteahhitlerinin Valiliklerine (Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü) dilekçe ile başvurması halinde karşılanmaktayken, Valiliklerinin (Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü) 23.06.2020 tarihli ve E.22916 sayılı ilgili İdarelere tebliğ edilen dağıtımlı yazısıyla bu uygulamaya da son verildiği, 2.10. YAMBİS’te Yapı Müteahhidi adına tanımlanan grubun sağladığı yetki ve imkânların resmî ya da özel bir işte kullanılmamasının ücret iadesini gerektireceği hususunda düzenleyici ve/veya emredici bir hüküm bulunmadığı gibi Yönetmelik eki matbu dilekçenin 2 no’lu dipnotunda aynen; “… İl Yetki Belge Komisyonuna havale edilen dosyalarda Bakanlık
Döner Sermaye İşletmesine yatırılacak “grup tayin bedeli” kısmen veya tamamen iade edilmez.” şerhinin düşüldüğü ve bu şerhin düşüldüğü G ve F grubuna ilişkin her iki dilekçenin de başvuru sahibi tarafından herhangi bir ihtirazı kayıt belirtilmeksizin imzalandığı, bu durumun mal veya hizmet alımıyla kıyaslanmasının illiyet bağı bulunmaması nedeniyle hukuken geçerli olamayacağının da izahtan vareste olduğu, 2.11. Yapı Müteahhitlerinin başvurduğu gruba ait ücretlerin sehven fazla yatırılması veya daha üst bir gruba ait ücretin yatırılması gibi durumlar ile YAMBİS’de sınıflandırma işleminin
Komisyonlarca değerlendirmeye başlanılmadan yapılan başvuru feragatlerinde ücret iadesi taleplerinin karşılanmasının mümkün olduğu, 2.12. Yapı Müteahhitlerinin üst sınıflara terfi ettirilmesi halinde üstlenebilecek yapım işinin tutarı da yükseleceğinden önceki sınıf belgenin bir hükmünün kalmadığı, bir başka deyişle terfi ettiği sınıf bir öncekinin hak ve imtiyazlarını da kapsayacağından ve koruyacağından ve
Yönetmelikte belirlenen tutar kadar da yükselteceğinden, YAMBİS tarafından otomatik olarak önceki sınıf pasif edilerek saf dışı bırakıldığı, dolayısıyla sınıf yükseltmesi yapan herhangi bir
Yapı Müteahhidinin aynı anda birden fazla veya farklı farklı sınıfta olmasının teknik olarak düşünülemeyeceği, 2.13. Anılan Yönetmeliğin “Yetki Belgesi Grupları ve Kullanımı” başlıklı 14. maddesinde düzenlenen Müteahhitlik Sınıflandırma Kriterlerinin Valiliklerinin (Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü) internet adresinde de bilgilendirme amacıyla yayımlanmış olup hangi sınıfın ne kadar iş üstlenebileceğinin de Yapı Müteahhitlerine kolaylık olması için hesaplandığı, 2.14. Şikayet konusu talep hukuki dayanaktan yoksun olduğu için yapılabilecek herhangi bir işlemin bulunmadığı, bu anlatılanlar doğrultusunda internet adreslerinde yayımlanan “Başvuru
Şartlarından” G grubu ve F grubu için istenilen belgelere yönelik açıklamalardan da görülebileceği üzere müştekinin İdarelerine G grubu tayinine yönelik sunmuş olduğu belgelerin
F grubu tayinine yönelik sunmuş olduğu belgelerden niceliksel ve niteliksel olarak daha az ve daha masrafsız olduğu, sırf bu nedenle kimi Yapı Müteahhitlerince yeniden yükseliş eğilimi gösteren inşaat sektöründe yapılması planlanan inşaatlar için günü kurtarmak adına daha az masrafa neden olacağı düşünülen asgari düzeyde Müteahhitlik sınıfına başvurulmakta olduğu ve ruhsat kesmeye yetkili ilgili İdareler nezdinde ruhsatlandırma aşamasında tayin edilen sınıfla
MAKS’ta ruhsat kesilmesine imkan tanınmadığı, 2.15. Mevzunun daha iyi anlaşılması için somutlaştırılacak olursa G sınıfı için aynı parselde üstlenilebilecek maksimum iş tutarı olan 6.847.384,64-TL bedelin çok az bir rakamla geçilmesi durumunda ruhsat kesilmesine MAKS müsaade etmediği için Yapı Müteahhitleri bu tür sorunları hissi saiklerle İdarelerine yükledikleri, bazı Yapı Müteahhitlerinin de üstlenilebilecek maksimum iş tutarını farklı parsellerde olsa da tüm işlerin bedellerinin toplanmasıyla oluşan tutara tekabül edeceği mütalaasıyla üst sınıflarda grup tayini yaptırtmak zorunda kaldıkları ve fazladan masraf yaptıkları savıyla İdarelerini suçladıklarını, yani yeni müteahhitlik sistemiyle ilgili düzenlemeleri ve uygulamaları içselleştirmekte zorlanan Yapı Müteahhitlerinin her halükarda şahsi hatalarını haksız ve mesnetsiz olarak İdarelere rücu etmeye çalışmakta oldukları, bu itibarla yukarıda yer verilen açıklamalar ve müsbet deliller mucibince hukuki dayanaktan yoksun hususlarda, bahse konu talebin reddi gerektiğinin değerlendirildiği, 3. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan
22.06.2020 tarih, sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen
Bakanlık Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün 22.07.2020 tarih ve sayılı cevabi yazısında; 3.1. Konya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün yazısı ile Kurumumuz yazısının gereği yerine getirilmiş olup söz konusu hususa ilişkin olarak Genel Müdürlüklerince tesis edilecek başkaca bir işlem bulunmadığı, Bilgilerinin verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4. fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinde; “(1) Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
(2) Ancak; a) (Mülga: 2/7/2018 – KHK/703/110 md.)
b) Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, c) Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar, ç) Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri, Kurumun görev alanı dışındadır.”
6. 02.03.2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yapı Müteahhitlerinin
Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik”in Uygulanacak ilke ve kurallar başlıklı 5. maddesinin 4. Fıkrasında; “Yetki belgesi numaraları, geçici grup hariç, başvuru sahibinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterlikleri esas alınarak yapılacak sınıflandırmaya göre uygun grup atanmak suretiyle oluşturulur.” 6.1. Yetki belgesi numarası için başvuru başlıklı 11. maddesinin 1. Fıkrasında; “Yetki belgesi numarası almak isteyen başvuru sahiplerinin, başvuru yapılan tarih itibarıyla en az bir ay süreyle geçerli olacak şekilde, aşağıda sayılan belgeleri kapalı zarf içerisinde Yapı
Müteahhitliği Yetki Belgesi Numarası Başvuru Formu (Ek-1) ekinde Müdürlüğe sunmaları gerekir.” …7. fıkrasında, “Yapı müteahhitleri tarafından bulundukları yetki belgesi grubundan farklı bir gruba yapılan başvurular, yeni başvuru olarak değerlendirilir.” 6.2. Yetki belgesi grupları ve kullanımı başlıklı 14. maddesinin 1. Fıkrasında; “Yetki belgesi grupları, mesleki ve teknik yeterlikler ile ekonomik ve mali yeterlikler esas alınarak; A, B, C, D, E, F, G, H ve geçici olmak üzere gruplandırılır. Bu gruplandırmaya göre 12 nci ve 13 üncü maddelerde sayılanlarla birlikte, aşağıdaki yeterliklerin sağlanması gerekir…” 6.3. Yeterlik değerlendirmesi başlıklı 15. maddesinin 1. Fıkrasında; “Başvurular, belge komisyonu tarafından bu Yönetmelikte istenen şartlara uygunluk açısından Yapı
Müteahhitlikleri İl Yetki Belgesi Komisyonu Başvuru Dosyası İnceleme Formu (Ek-8)’na uygun şekilde incelenir. Komisyon başvuruyu belge numarası işlem süresi içerisinde Yapı
Müteahhitleri İl Yetki Belge Komisyonu Karar Tutanağı (Ek-9)’na göre gerekçeli olarak karara bağlar. Kararda yetki belgesi numarası verilip verilmeyeceği ile belge grubu belirtilir. Karar, İl Müdürünün onayından sonra YAMBİS’e işlenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
8. Başvuran özetle; kullanmadığı G Grubuna ait Müteahhitlik Yetki Belgesi masrafı olan 4130
TL’nin tarafına iadesini Kurumumuzdan talep etmiştir.
9. Dosyası kapsamında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, yapı müteahhitlerinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine göre en küçükten en büyüğe (H, G, F, E, D, C, B, A) kadar sınıflandırılarak yetki belgesi numarası verilmesine, kayıtlarının tutulmasına, belge numaralarının veya gruplarının iptaline ilişkin usul ve esasların yeniden düzenlendiği Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında
Yönetmeliğin 11. maddesinin 7. Fıkrasında yapı müteahhitleri tarafından bulundukları yetki belgesi grubundan farklı bir gruba yapılan başvuruların, yeni başvuru olarak değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.
10. Başvuru dilekçelerinin 1 no’lu dipnotunda ise; grup tayini işlemlerinin Yapı
Müteahhitlerinin talepleri doğrultusunda yapıldığı ve “Talep edilen belge grubunun belirtilmediği dilekçeler işleme alınmaz.” şerhiyle bu hususun açıkça ortaya konulduğu bununla birlikte başvuranın da hem G grubu hem de F Grubu sınıflandırmaya yönelik her iki başvuru dilekçesinde herhangi bir ihtirazı kayıtta bulunmaksızın bu yükümlülüğü bizatihi yerine getirdiği tespit edilmiştir.
11. Ayrıca, ilgili mevzuat hükümleri kapsamına göre, grup tayininin YAMBİS tarafından otomatik olarak yapıldığı yani YAMBİS tarafından Komisyonlara, grup tayinine yönelik bilgi ve belge kontrolü dışında başkaca inisiyatif tanınmadığı ve Yapı Müteahhitlerinin üst grupların şartlarını sağlaması durumunda bile hangi gruba başvurulmuşsa o gruba atamasının yapıldığı aşikardır.
12. Mevzuatta Valiliklerce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) Yapı Müteahhitlerine sözlü bilgilendirme yapılmasına dair emredici bir hüküm bulunmamakla birlikte İdarece Yapı
Müteahhitlerine daha etkin ve daha verimli hizmet sunulmasına yönelik Müteahhitlik Danışma
Hattı kurulduğu ve personelleri vasıtasıyla yüz yüze bilgilendirme departmanı oluşturulduğu, ayrıca resmi internet adresi olan www.konyacsb.gov.tr linkinde bulunan Müteahhitlik Yeterlik
Sistemi sekmesiyle Yönetmeliğe, Başvuru Şartlarına ve Başvuru Belgelerine ulaşılabilecek interaktif bir ortam sağlandığı da tespit edilmiştir.
13. Yine, YAMBİS’te Yapı Müteahhidi adına tanımlanan grubun sağladığı yetki ve imkânların resmî ya da özel bir işte kullanılmamasının ücret iadesini gerektireceği hususunda düzenleyici ve/veya emredici bir hüküm bulunmadığı gibi Yönetmelik eki matbu dilekçenin 2 no’lu dipnotunda aynen; “… İl Yetki Belge Komisyonuna havale edilen dosyalarda Bakanlık Döner
Sermaye İşletmesine yatırılacak “grup tayin bedeli” kısmen veya tamamen iade edilmez.” şerhinin düşüldüğü ve bu şerhin düşüldüğü G ve F grubuna ilişkin her iki dilekçenin de başvuru sahibi tarafından herhangi bir ihtirazı kayıt belirtilmeksizin imzalandığı, bu durumun mal veya hizmet alımıyla kıyaslanmasında illiyet bağı bulunmaması nedeniyle hukuken geçerli olamayacağı da açıktır.
14. Yukarıda yer verilen açıklamalar ve ilgili mevzuat ışığında başvuruya konu talep değerlendirildiğinde; İl Yetki Belge Komisyonuna havale edilen dosyalarda Bakanlık Döner
Sermaye İşletmesine yatırılacak “grup tayin bedeli”nin kısmen veya tamamen iade edilmeyeceği matbu dilekçe şerhinde bulunup başvuranın herhangi bir itiraz belirtmeden bu dilekçeyi imzalayarak başvuruda bulunduğu ayrıca durumun mal veya hizmet alımıyla kıyaslanmasında illiyet bağı bulunmadığı tespit edildiğinden başvuranın kullanmadığı G
Grubuna ait Müteahhitlik Yetki Belgesi masrafı olan 4130 TL’nin tarafına iadesi talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından ilgili idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır. Buna karşılık, başvurana iletilen cevabi yazıda, idarelerin kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı, ayrıca Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarını gerekçeli olarak göndermediği, bu doğrultuda idarenin iyi yönetim ilkelerinden, “nezaket”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup idarelere bu ilkere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
10. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. Maddesinin 1.
fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA ve KONYA ÇEVRE
VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi