Kültür ve Turizm Bakanlığı görüşü doğrultusunda 2/B taşınmazının satışının gerçekleştirilmesi talebi (KDK)

Müzeler Genel Müdürlüğünce yapılacak bir işlemin bulunmadığı ancak konunun Bakanlıkları

Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünce de değerlendirilmesi gerektiği, 4. Maliye Bakanlığının 26/ 12/ 2017 tarihli ve sayılı ile 30/ 01/ 2018 tarihli ve sayılı yazıları ve eklerinde özetle; başvuruya konu taşınmazın 6831 sayılı Orman Kanununun 2/B maddesi gereğince orman sınırları dışına çıkarıldığı ve mülkiyetinin Hazineye ait olduğu, taşınmazın başvuranlar tarafından satın alınma talebinde bulunulduğu, taşınmazın 1/ 25000 ölçekli Güney

Antalya Turizm Alanı Çevre Düzeni Planı ve bu plana dayanan 1/ 1000 ölçekli Göynük Uygulama

İmar Planı uyarınca Eğlence Merkezi ve Günübirlik Kullanım Alanı içerisinde kaldığı, 2634 sayılı

Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinde yapılacak satış, tahsis, kiralama vb. işlemlerde Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşünün alınması gerektiği, anılan Kanun uyarınca turizme ayrılan yerlerdeki Hazineye ait olan yerlerin Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsis edilmesi gerektiği, Kültür ve Turizm Bakanlığı (Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü) tarafından da başvuru konusu taşınmazın satışının yapılmasının uygun görülmediği ve taşınmazın Bakanlıkları adına tahsisinin talep edildiği, sonuç olarak taşınmazın hak sahiplerine satışının mümkün olmadığı, İfadelerine yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

5. 2709 sayılı T.C. Anayasasının, 5.1. “Orman köylüsünün korunması” başlıklı 170 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Ormanlar içinde veya bitişiğindeki köyler halkının kalkındırılması, ormanların ve bütünlüğünün korunması bakımlarından, ormanın gözetilmesi ve işletilmesinde Devletle bu halkın işbirliğini sağlayıcı tedbirlerle, 31/ 12/ 1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tamamen kaybetmiş yerlerin değerlendirilmesi; bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında yarar görülmeyen yerlerin tespiti ve orman sınırları dışına çıkartılması; orman içindeki köyler halkının kısmen veya tamamen bu yerlere yerleştirilmesi için Devlet eliyle anılan yerlerin ihya edilerek bu halkın yararlanmasına tahsisi kanunla düzenlenir .”, 5.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 6. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ”, 7. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun, 7.1. “Planlar” başlıklı 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak satış, tahsis, kiralama, sınır ilânı ve değişikliği işlemleri ile çevresel etki yaratacak alt yapı ve üst yapı projelerinden önce Bakanlığın olumlu görüşünün alınması gereklidir .”,

2 / 67.2. “Taşınmaz malların turizm amaçlı kullanımı” başlıklı 8 inci maddesinin (A) fıkrasında;

“Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgelerinde ve turizm merkezlerinde Bakanlığın talebi üzerine, imar planları yapılmış ve turizme ayrılmış yerlerdeki taşınmaz mallardan; ( 1) Hazineye ait olan yerler Maliye Bakanlığınca, Bakanlığa tahsis edilir…”, 8. 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesinin (B) bendinde; “Orman sayılan yerlerden : …

B) 31/ 12/ 1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (antep fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarım alanları veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanları, orman sınırları dışına çıkartılır .” 9. 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman

Sınırlan Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı

Hakkında Kanunun, 9.1. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “…b) 2/B alanları : 6831 sayılı Kanunun 20/ 6/ 1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi ile 23/ 9/ 1983 tarihli ve 2896 sayılı, 5/ 6/ 1986 tarihli ve 3302 sayılı kanunlarla değişik 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine veya kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri”, 9.2. “Tasarrufa geçme” başlıklı 3 üncü maddesinde; “( 1) Orman kadastro komisyonlarınca

Hazine adına orman sınırları dışına çıkartılan yerlerden; … b) 2/B alanları, bu Kanun kapsamında değerlendirilmek üzere Maliye Bakanlığının, tasarrufuna geçer .”, 9.3. “Hak sahibi, başvuru ve doğrudan satış” başlıklı 6 ncı maddesinde; “( 1) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/ 12/ 2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanuna göre hak sahibi sayılır . / ( 2) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/ 12/ 2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de hak sahibi sayılır . / ( 3) Hak sahiplerinden birinci fıkra kapsamında olanlar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, ikinci fıkra kapsamında olanlar ise, güncelleme listelerinin tescil edildiği veya kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren sekiz ay içinde idareye başvurarak, bu taşınmazların bedeli karşılığında kendilerine doğrudan satılmasını isteyebilirler . / ( 12) Bu maddeye göre hak sahiplerine doğrudan satılması gereken taşınmazlardan ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan ya da Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ile ilgili idarelerce bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde idareye bildirilmesi şartıyla özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gerekenler ile içme ve kullanma suyu havzalarında maksimum su seviyesinden itibaren üç yüz metrelik bant içerisinde kalan yerler hak sahiplerine satılmaz . Bu taşınmazların yerine istenilmesi hâlinde hak sahiplerine, hak sahibi oldukları taşınmazın rayiç değerine eşdeğer öncelikle aynı il sınırları içerisinde bulunan 2/B

3 / 6alanlarındaki taşınmaz, bu maddenin dördüncü fıkrasına göre hesaplanacak satış bedeli karşılığında

doğrudan satılabilir …” 9.4. “Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin işlemler” başlıklı 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “…özel kanunları kapsamında kalan ve özel kanunlarına göre değerlendirilmesi gerekenler ile diğer sebeplerle satılamayacağı Maliye Bakanlığınca belirlenecek

Hazineye ait tarım arazileri bu madde kapsamında hak sahiplerine satılmaz . …” 10. 04/ 07/ 2012 tarih ve 28343 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 345 sıra no’lu Milli Emlak

Genel Tebliği’nin “Satışı mümkün olmayan taşınmazlar” başlıklı 9 uncu maddesinde, “( 1) 2/B taşınmazlarından; … c) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarınca Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde İdareye bildirilmesi şartıyla özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gerekenler, … satışa konu edilmeyecektir . / ( 3) Hak sahipliği kesinleşen ancak satışı mümkün olmayan taşınmazlara karşılık olmak üzere hak sahipleri tarafından talep edilmesi halinde, genel hükümlere göre değerlendirilecek 2/B taşınmazlarından öncelikle aynı il sınırları içinde bulunanlardan bedeli hak sahibi oldukları taşınmazın rayiç bedeline eşdeğer başka bir taşınmazın doğrudan satılabileceği örneği bu Genel Tebliğin ekinde (EK- 8/A) yer alan yazıyla bildirilecektir .

Satışa konu edilemeyen taşınmazın üzerinde kişiye ait muhdesat bulunması durumunda, muhdesata ilişkin olarak bu Genel Tebliğin “Diğer İşlemler” başlıklı 17 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında belirlenecek bedel zemin bedeline eklenecektir . Satışa konu edilemeyen taşınmaz ile önerilen taşınmazın rayiç bedelleri arasında en fazla yüzde yirmi fark olabilecektir . Bu orana kadar

Hazine lehine olan farklar ilgilisi tarafından ödenecektir . İdarenin teklifini kabul etmeyenler doğrudan satış hakkından yararlanamayacak, başkaca talepte bulunamayacak, hak ve tazminat talep edemeyecek ve dava açamayacaklardır .…”, Hükümleri yer almaktadır .

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

11. Başvuran vekilinin taşınmazın müvekkilleri adına satışı talebinin reddine ilişkin idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespitiyle ret karar önerisinde bulunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran vekili, 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, müvekkillerinin üzerinde hak sahibi olduğu 2/B niteliğini haiz Antalya İli Kemer İlçesi Göynük Mahallesi parsel numaralı taşınmazın satışının gerçekleştirilmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur . Başvuranların taşınmaz üzerinde hak sahipliğine yönelik bir uyuşmazlık bulunmamakla birlikte, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca taşınmazın tasarruf hakkının Kültür ve Turizm Bakanlığınca talep edilmesi nedeniyle satış işleminin gerçekleştirilemediği görülmektedir .

13. Kültür ve Turizm Bakanlığınca yapılan değerlendirmede, taşınmazın 2634 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesinin düşünüldüğü, taşınmazın çevre düzeni planı ve uygulama imar planı uyarınca “Eğlence Merkezi” ve “Günübirlik Kullanım Alanı” içerisinde yer aldığı, sonuç olarak taşınmazın satışı uygun görülmediğinden, Maliye Bakanlığınca başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmıştır (Bkz . 3,4) .

Başvuru konusuna ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde;

4 / 614. 6292 sayılı Kanunun öngördüğü hakları kullanabilmek bakımından bu Kanunun 6 ncı maddesi

gereğince belli koşulları taşıyanlardan idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenlerin hak sahibi sayılacağının, hak sahipliği sıfatının kişiye bu taşınmazın bedeli karşılığında kendisine doğrudan satılmasını isteme hakkını verdiğinin, ancak kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan ya da Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ile özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken taşınmazların hak sahiplerine satılmayacağının, (Bkz . 9), 15. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca; kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak satış işlemlerinden önce Kültür ve Turizm Bakanlığının olumlu görüşünün alınmasının gerekli olduğunun ve bu bölgeler ile merkezlerde turizme ayrılmış yerlerdeki taşınmaz mallardan Hazineye ait olan yerlerin Maliye

Bakanlığınca Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsis edileceğinin (Bkz . 7), 16. Satışa konu edilmeyen taşınmazların yerine istenilmesi hâlinde hak sahiplerine hak sahibi oldukları taşınmazın rayiç değerine eşdeğer öncelikle aynı il sınırları içerisinde bulunan 2/B alanlarındaki taşınmazların doğrudan satılabileceğinin, bu hususun Genel Tebliğin ekinde yer alan yazıyla bildirileceğinin, İdarenin teklifini kabul etmeyenlerin doğrudan satış hakkından yararlanamayacağının, Hüküm altına alındığı görülmektedir 17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ilgili mevzuat hükümleri, başvuru dilekçesi ve İdarenin cevabi yazıları doğrultusunda, İdarenin başvuru konusu taşınmazı ilgili mevzuatına göre değerlendirme yönünde kullanarak kendisine verilen takdir yetkisi çerçevesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda işlem tesis ettiği değerlendirildiğinden, ayrıca başvuranın eşdeğer bir taşınmaz satın alma hakkı da saklı olduğundan, başvuru konusu taşınmazın satış talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, 345 sıra no’lu Milli Emlak Genel Tebliğinin “ Hak sahipliği kesinleşen ancak satışı mümkün olmayan taşınmazlara karşılık olmak üzere hak sahipleri tarafından talep edilmesi halinde, genel hükümlere göre değerlendirilecek 2/B taşınmazlarından öncelikle aynı il sınırları içinde bulunanlardan bedeli hak sahibi oldukları taşınmazın rayiç bedeline eşdeğer başka bir taşınmazın doğrudan satılabileceği örneği bu Genel Tebliğin ekinde (EK- 8/A) yer alan yazıyla bildirilecektir .” hükmüne rağmen, eşdeğer bir taşınmazın satılabileceğini başvurana bildirmeyen İdarenin, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşıldığından, bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı düzenlenmiş; Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun

.

5 / 6Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38 inci maddesinin dördüncü

fıkrasında da Kurumun inceleme ve araştırmasını, şikâyet başvuru tarihinden itibaren, altı ay içinde sonuçlandıramaması halinde durumun gerekçesiyle birlikte şikâyetçiye tebliğ edileceği ve durmuş olan dava açma süresinin tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir . Bu kapsamda, incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu 25/ 12/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ile başvuran vekiline bildirilmiştir .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi