|
ÖZET: Bu karar, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından kurbağa adam unvanıyla görev yapan bir başvurana dalış tazminatının ödenmemesi üzerine yapılan bir incelemeyi kapsamaktadır. Başvuran, 3160 sayılı Kanun ve ilgili yönerge gereğince dalış tazminatı talep etmiş, ancak idare bu talebi reddetmiştir. İnceleme sonucunda, başvuranın gerekli eğitimleri tamamladığı ve kurbağa adam olarak görev yaptığı tespit edilmiştir.
Hukuki değerlendirmede, başvuranın dalış tazminatından yararlanma hakkı olduğu, çünkü fiilen dalgıç olarak çalıştığı ve diğer kurbağa adamlarla aynı risklere maruz kaldığı belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın kurbağa adam sertifikasına sahip olduğu ve bu nedenle tazminat alması gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin başvurana dalış tazminatını ödememesi işleminin hukuka aykırı olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabulüne ve dalış tazminatının yasal faiziyle birlikte ödenmesine yönelik tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin bu karara uygun hareket etmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10510-S.23.16808
BAŞVURU NO : 2023/3113
KARAR TARİHİ : 22/08/2023
TAVSİYE KARARI
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Dalış tazminatı ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının sınav, eğitim ve afet görevlendirilmelerinde kurbağa adam ve dalgıç unvanıyla tarafına görev verildiğini, bu kapsamda ilgili mevzuat gereğince tarafına dalgıçlık tazminatı ödenmesi gerektiğini belirterek, 3160 sayılı Kanun’un 6 ıncı maddesi ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Su Altı Arama Kurtarma Ekibi ve Kurbağa Adam
Personel Yönergesinin 3 üncü maddesi gereği sınavı kazandığı tarih itibarıyla yapılan görevlendirmeler için tarafına ödenmeyen dalış tazminatının yasal faizi birlikte ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden 3/5/2023 tarih ve E– – sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığından alınan cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuran ile ilgili tabi olduğu Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı Sualtı Arama Kurtarma Ekibi ve Kurbağa Adam Personel Yönergesi kapsamında iş ve işlemlerin yürütüldüğü, bu doğrultuda Sualtı
Sporları Federasyonları tarafından verilmiş asgari üç yıldız balık adam brövesi sahibi olan ve ekibe katılmaya ilişkin mezkur Yönergedeki diğer kriterleri karşılayan başvuranın 22.07.2020 tarihinde Ankara
İlinde düzenlenen Kurbağaadam Yeterlilik Seçme Sınavı ve akabinde 24.05-18.06.2021 tarihleri arasında
Çanakkale Deniz Polisi Eğitim Merkezinde gerçekleştirilen dalış eğitimini başarıyla tamamlayarak
Kurbağa Adam Sertifikasını almaya hak kazandığı,
2.2. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca 81 İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne yazılan
06.01.2023 tarihli ve sayılı yazıda, Başkanlıkça İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri bünyesinde
Emniyet Genel Müdürlüğünün de bulunduğu komisyonca yapılan kurbağa adam seçme ve yeterlik
sınavında başarılı olup Emniyet Genel Müdürlüğünün düzenlediği kurbağa adam eğitimini başarıyla tamamlayarak sertifika almaya hak kazanan personele Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Su Altı
Arama Kurtarma Ekibi ve Kurbağa Adam Personel Yönergesi’nin 3 üncü maddesi ve 3160 sayılı Kanunun
6 ncı maddesine göre dalış tazminatının ödenip ödenemeyeceği hususunda tereddüt oluşan konulara ilişkin
açılma yapıldığı, bu kapsamda Başkanlıkça AFAD bünyesinde yer alan kurbağaadamlara tazminat verilmesine yönelik mevzuat düzenleme çalışması yürütüldüğü
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
̇ ̂ ̇ ̇ ̇ 5. 3160 Sayılı Emnıyet Teş kılatı Uç uş ve Dalış Hızmetlerı Tazmınat Kanununun “Tazminatın
̈ ̆ odenme ş artları ve kesilmesi“ başlıklı 6 ncı maddesinde; “… b) Kurbaga adamların aylık dalış tazminatı alabilmeleri iç in bir yılda en az;
̈ 1. Dalış hizmeti 10 yıldan az veya tum dalış ı 1500 saatin altında olanların 60 saat, 2. Dalış hizmeti 10-20 yıl veya tü m dalış ı 1500-2500 saat arasında olanların 30 saat, ̈ 3. Dalış hizmeti 20 yıldan veya tum dalış ı 2500 saatten fazla olanların 15 saat, dalış yapmaları ş arttır.
…
̆ ̆ ̆ g) Diger kamu kurum ve kuruluş larında ç alış an pilot, pilot adayı, uç uş ekibi, kurbaga adam ve kurbaga adam adayı personeline, sö zlesmeli olarak calısanlar dahil, bu Kanunda belirtilen esaslar cercevesinde
̧ ̧ ̧ ̧ ̧ durumlarına uygun tazminat ö denir. “
̆ ̆ 6. Afet ve Acil Durum Yö netimi Baş kanlıgı Su Altı Arama Kurtarma Ekibi ve Kurbaga Adam
̈
Personel Yonergesinin; ̆ 6.1. “Tanımlar” başlıklı 5 inci maddesinin g fıkrasında; “Kurbaga Adam : Sualtı Sporları Federasyonları tarafından verilmiş asgari ü ç yıldız balık adam brö vesine sahip olan ve Komisyon tarafından yapılacak
̈ ̈ ̆ ̆ sınavda baş arı gosteren ve ekibe katılmaya iliş kin bu Yonergedeki diger kriterleri saglayan personeli, ifade eder.“
̇
̆ 6.2. “Sualtı arama kurtarma ekip amirliginin oluş umu “ başlıklı 6 ncı maddesinde; “(2) Birlik veya Il
̈ ̈ ̈ ̈ ̆ ̈
Mudurlukleri bunyesinde oluş turulan sualtı arama kurtarma ekip amirliginde gorev yapacak personelin
̆ ̆ gö revlendirmesi, “Kurbaga Adam” niteligini haiz olanlar arasından kontenjan dahilinde, Komisyon
̇
̈ ̈ ̈ ̈ tarafından bildirilen baş arı sıralaması esas alınmak suretiyle, Birlik/Il Mudurunun teklifi ile Vali tarafından yapılır. “
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının sınav, eğitim ve afet görevlendirilmelerinde kurbağa adam ve dalgıç unvanıyla tarafına görev verildiğini, bu kapsamda ilgili mevzuat gereğince tarafına dalgıçlık tazminatı ödenmesi gerektiğini belirterek, 3160 sayılı Kanun’un 6 ıncı maddesi ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Su Altı Arama Kurtarma Ekibi ve Kurbağa Adam
Personel Yönergesinin 3 üncü maddesi gereği sınavı kazandığı tarih itibarıyla yapılan görevlendirmeler için tarafına ödenmeyen dalış tazminatının yasal faizi birlikte ödenmesini talep etmektedir.
9. 3160 sayılı Kanun, Emniyet Genel Müdürlüğünde kadrolu veya sözleşmeli olarak görevli pilot, pilot adayı ve uçuş ekibi personeli ile kurbağa adam ve kurbağa adam adaylarını kapsamakta olup, Yasada, uçuş ve dalış yapacak personel için bazı şartlar düzenlenmiştir. Özel bilgi ve uzmanlık gerektiren dalış görevinin riskli bir görev olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, bu görevi yapacak kişilerin iyi bir eğitimden geçmeleri ve belli şartları taşımaları gerektiği hususunda kuşku bulunmamaktadır.
10. Buna göre, kurbağa adam olabilmek için; Emniyet Genel Müdürlüğünün düzenlemiş olduğu kurbağa adam kurslarını başarıyla bitirerek sertifika alınması ve eğer yurt içi-yurt dışı dalış okulu kurslarından sertifika alınmış ise sertifikanın Emniyet Genel Müdürlüğünün yapacağı sınavdan sonra usulüne göre onaylanmış olması gerekmektedir.
11. Yasanın “kapsam” başlıklı 2. maddesinden ve “kurbağa adam” tanımından, asıl olanın Emniyet Genel
Müdürlüğünde kadrolu veya sözleşmeli olarak görevli personelin bu görevin sonucunda verilen tazminat hakkından yararlanacağı anlaşılmakla birlikte, 6. maddenin g fıkrasında; diğer kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan pilot, pilot adayı, uçuş ekibi, kurbağa adam ve kurbağa adam adayı personeline de, bu Kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde tazminat ödenmesi gerektiğine açıkça yer verilmektedir.
12. Başvuranın Çorum İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde Arama ve Kurtarma Teknisyeni olarak görev yaptığı, Sualtı Sporları Federasyonları tarafından verilmiş asgari üç yıldız balık adam brövesi sahibi olduğu ve ekibe katılmaya ilişkin Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı Sualtı Arama Kurtarma Ekibi ve
Kurbağa Adam Personel Yönergesindeki diğer kriterleri karşıladığı, 22.07.2020 tarihinde Ankara İlinde düzenlenen Kurbağaadam Yeterlilik Seçme Sınavı ve akabinde 24.05-18.06.2021 tarihleri arasında
Çanakkale Deniz Polisi Eğitim Merkezinde gerçekleştirilen dalış eğitimini başarıyla tamamlayarak
Kurbağa Adam Sertifikasını almaya hak kazandığı anlaşılmaktadır.
13. Başvuranın eğitimleri başarıyla tamamlamasının yanı sıra çalıştığı kurum tarafından kurbağa adam olarak kabul edildiği dolayısıyla arama ve kurtarma teknisyeni unvanıyla su altı ve su üstü arama ve kurtarma faaliyetinde görevlendirildiği ve fiilen dalgıç olarak çalıştırıldığı, kurbağa adam olarak gerekli şartları yerine getirmiş olan personelin fiilen yürüttüğü hizmetin niteliğinin de esas alınması ile arama kurtarma ekibinde çalışan başvuranın bu görevini niteliği icabı diğer kurbağa adamlarla aynı koşullarda yerine getirdiği, aynı yaşamsal risklere maruz kaldığı açık olduğundan hak ettiği tazminattan yararlandırılması gerektiği açıktır.
14. İlgili idareden gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı tarafından, tazminat davalarını kaybeden AFAD bünyesinde yer alan kurbağa adamların tazminat alabilmesine yönelik olarak 3160 Sayılı Emniyet Teş kilatı Uçuş ve Dalış Hizmetleri Tazminat
Kanunu`ndan yararlandırılmaları hususunda mevzuat düzenleme çalışması yapıldığı anlaşılmaktadır.
15. Ayrıca, benzer konuda açılan dava neticesinde Samsun 3. İdare Mahkemesinin 14/07/2023 tarihli ve E:
2023/591 K: 2023/940 sayılı kararı; “… davacının 05/11/2019 tarihinde, Polis Akademisi Başkanlığı
Ankara/Gölbaşı Yerleşkesi Olimpik Havuzunda gerçekleşen ve Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma
Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu üyelerinin katılımıyla oluşan Kurbağa Adam Seçme ve Yeterlik Tespit Komisyonu tarafından yapılan “Kurbağa Adam
Seçme ve Yeterlik Tespit Sınavı”nda başarılı olduğu, akabinde 21 Eylül 2020-2 Ekim 2020 tarihleri arasında Çanakkale Deniz Polisi Eğitim Merkezinde gerçekleştirilen “dalış eğitimi”ni tamamlayarak
“kurbağa adam” sertifikasını almaya hak kazandığı, söz konusu sertifikanın 18/04/2023 tarihinde düzenlendiği, ayrıca Samsun İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından davacının, bu süreçte meydana gelen birçok afette kurbağa adam olarak görevlendirildiği görülmektedir. Bu durumda, Emniyet Genel
Müdürlüğünün de temsil edildiği İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından düzenlenen Kurbağa Adam Seçme ve Yeterlik Tespit Sınavında başarılı olup sonrasında da “kurbağa adam” sertifikasını almaya hak kazanan ve davalı idare bünyesinde arama ve kurtarma teknisyeni olarak görev yapan davacının, dalış tazminatından yararlandırılması gerekirken, davacının başvurusunun zımnen reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır…” şeklindedir.
16. Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; arama ve kurtarma teknisyeni olarak görev yapan başvuranın kurbağa adam sertifikasına sahip olduğu ve fiilen su altı ve su üstü arama ve kurtarma ekibinde görevlendirildiği de anlaşıldığından, ilgili idare tarafından başvurucuya dalış tazminatının ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği
görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvurana dalış tazminatının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi hususunda AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tebliğine.
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi