TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7308-7308 18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/1492 2017/ 1492
KARAR TARİHİ : 29/06/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Kurşunlu İlçe Devlet Hastanesi
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın uygulanan mobbing ile haksızlıkların sonlandırılması, mobbing uygulayan kişi ve Hastane yönetiminin yargılanması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 25/02/2017 25.2.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 2015 yılı Kasım ayından bu yana Kurşunlu İlçe Devlet Hastanesinde sözleşmeli
hemşire olarak acil biriminde çalışmakta iken yıllık izin ve eğitim hemşireliğinden istifası konularında amirleriyle yaşadığı sorunlar sonrasında gerekçesiz, süresiz ve liyakati gözetilmeksizin diş polikliniğinde çalışmaya mecbur bırakıldığını ifade etmektedir . Başvuran aleyhindeki bu işlemlerin, işlemleri yapan kişinin kendisine olan husumetinden kaynaklandığını ve iş yerinde yalnızlaştırılmasıyla kendisine mobbing uygulandığını belirtmektedir .
2) Ayrıca, başvuran, Hastanede 48- 72 saat aralıksız nöbet tutturulduğunu, hukuka aykırı olarak
çalışanların birbirlerinin yerlerine nöbet tuttuğunu iddia etmektedir .
3) Başvuran, Kurumumuzdan uygulanan mobbing ile haksızlıkların sonlandırılması ve ayrıca
mobbing uygulayan kişi ve Hastane yönetiminin yargılanmasını talep etmektedir .
1 / 7II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
4) Kurşunlu İlçe Hastanesi Baştabipliğinin 19/ 04/ 2017 tarihli ve sayılı sayılı yazısı ve
eklerinde özetle, 4.1.) Başvuranın görev yerinin Hemşirelik Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin (h) bendi hükmü kapsamında diş polikliniğinde çalışmak üzere görevlendirildiği, 4.2.) Hastanede Nöbet Listelerinin Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin “C-Nöbet
Hizmetleri” bölümündeki usul ve esaslara göre düzenlendiği, 4.3.) Hastane yöneticileri ve çalışanlarıyla başvuran arasında başvuranın işyerinde yalnızlaştırılmasına sebep olacak herhangi bir olay yaşanmadığı, çalışanlar tarafından bu konuda yapılmış bir şikâyet başvurusunun bulunmadığı, başvuran yıllık izin talebi nedeniyle bu olayların yaşandığını iddia etmekte ise de, yıllık izin taleplerinin her başvurusunda onaylandığını, 4.4.) Başvuruda bulunulan konu hakkında üst kuruluşları olan Çankırı İli Kamu Hastaneleri Birliği
Genel Sekreterliğinden idari yönden araştırma yapılması talebinde bulunulduğu, açıklamalarına yer vermiştir .
5) Çankırı İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğinin 16/ 05/ 2017 tarihli ve
sayılı yazısı ve eklerinde özetle, 5.1.) Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine Genel Sekreterlik Makamının 02/ 05/ 2017 tarihli ve sayılı Oluru ile başvuranın iddiaları hakkında Ilgaz Devlet Hastanesi Başhekiminin araştırmacı olarak görevlendirildiği, 5.2.) Araştırma sonucunda, başvuranın kendisine tevdi edilen görevleri yerine getirme, izin kullanma ve çalışacağı birimin belirlenmesi hususlarında kendi isteklerini idarenin takdirinin üstünde gördüğü, zaman zaman bu konularda amirleriyle tartıştığı, bu tartışmalar sonucu bazı personelle ilişkilerinin değişmesinin kendisi tarafından mobbing ve yalnızlaştırma olarak algılandığı, kurum içinde diyalogla çözülebilecek bu tür konuların kurum dışına taşınmasıyla iş yerindeki güven ve huzur ortamının bozulduğunun tespit edildiği, 5.3.) Başvurana gerekli uyarıların yapılması ve benzer sıkıntıların yaşanması halinde konunun ileri boyutta ele alınması gerektiğinin belirlendiği,
6) Araştırma Raporu sonuçları doğrultusunda başvuranın ikaz edildiği,
açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
7) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Zorla çalıştırma
yasağı” başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrası; “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz . Angarya yasaktır .”,“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu,
2 / 7gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir…”,“Herkes, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkına sahiptir” ,
8) 27/ 09/ 2006 tarihli ve 5547 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan ve 09/ 04/ 2007 tarihli
ve 26488 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Avrupa Sosyal Şartı”nın 1 inci bölümünün 2 nci maddesinde; “Tüm çalışanların adil çalışma koşullarına sahip olma hakkı vardır .”,
9) 06/ 04/ 1949 tarihli ve 9119 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, 27/ 05/ 1949 tarihli ve
7217 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel
Beyannamesi’nin 7 nci maddesinde; “Herkes yasa önünde eşittir ve ayrım gözetilmeksizin yasanın korunmasından eşit olarak yararlanma hakkına sahiptir . Herkesin bu Bildirgeye aykırı her türlü ayrım gözetici işleme karşı ve böyle işlemler için yapılacak her türlü kışkırtmaya karşı eşit korunma hakkı vardır .”,
10) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
11) 14/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 12/ 05/ 1982 sayılı ve 2670
sayılı Kanun’un 4 üncü maddesiyle değişik ve “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Devlet memurları kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar .”, Ek 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir… .”,
12) 08/ 03/ 2010 tarihli ve 27515 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hemşirelik Yönetmeliği’nin
“Hemşirelerin görev, yetki ve sorumlulukları başlıklı 6 ncı maddesinin (h) bendinde; “Sağlık hizmetlerinin verildiği tüm alanlarda etkin bir şekilde görev alır, oluşturulan sağlık politikalarının yürütlmesinde, mevzuat çerçevesinde karar mekanizmalarına katılır” , “Başhemşire” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde; “Başhemşire bağlı olduğu kurum/kuruluş üst amirine karşı sorumlu olarak;… hemşirelik hizmetlerinde istihdam edilen personeli ilgili birimlere görevlendirir ve göreve uyumunu sağlar . Hizmet birimlerinde görevlendirilecek hemşirelerin sayısını ve niteliğini belirler .”, aynı maddenin (g) bendinde; “Hemşirelikle ilgili eğitim, danışmanlık, araştırma faaliyetlerini yürütür . Mesleği ile ilgili bilimsel etkinliklere katılır . Toplumun, öğrenci hemşirelerin, sağlık çalışanlarının ve adaylarının eğitimine destek verir ve katkıda bulunur” , “Sorumlu Hemşire” başlıklı 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde; “ Hemşirelerin çalışma çizelgesini ve izinlerini düzenler, başhemşirenin onayına sunar.”,
3 / 713) 13/ 01/ 1983 tarihli ve 17927 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayınlanan Yataklı Tedavi
Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin “C-Nöbet Esasları” bölümündeki 41 inci maddesinin (e)
bendinde; “Gece nöbeti tutanlara ertesi günü görev verilmez . Geceyi yoğun mesai ile uykusuz geçiren personele, kurumun personel durumu ve imkânları müsait olmak, hizmeti aksatmamak kaydıyla evinde veya kurum içerisinde lüzum görüldüğü sürece dinlenmesi için baştabip izin verebilir . Bu takdirde de bunlar acil durumlarda baştabip veya nöbetçi tabibin davetine uymaya mecburdurlar .”,
14) Sağlık Bakanlığı İzin Yönergesi’nin “Esaslar” başlıklı 4 üncü maddesi; “İzinler, işin
aksamaması bakımından, amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan veya kısım, kısım kullanılabilir .”,
15) Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Taşra Teşkilatı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönerge’nin “Başhekim” başlıklı 17 nci maddesinin on ikinci fıkrasının (ii) nci ve (ii) üncü bentlerinde; “Görev alanındaki personelin, …ii . Nöbet, çalışma programı ve personel uyumunu düzenlemek için gerekli tedbirleri almak . iii . Hizmetin aksatılmadan sürdürülebilmesine yönelik birim içerisinde yetkilerini belirleyip, takip ve kontrolünü sağlamak .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
16) Başvuranın iş yerinde psikolojik tacize uğradığı ve nöbet uygulamasının hukuka uygun
yürütülmediği iddialarının yerinde olmadığı, İdare tarafından yapılan işlem ve uygulamanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
17) 14 üncü ve 15 inci paragrafta belirtilen mevzuat hükümlerinde, Başhekimin personelinin
izinlerinde hizmetinin sürekliliği ve düzenliliğini sağlamak amacıyla düzenleme yapma yetkisini haiz olduğu açıktır . İlgili bilgi ve belgelerin incelenmesinden ise, başvuranın 01- 21Aralık 2016 ile
2017 yılının Ocak, Şubat ve Nisan aylarında Başhekim Onayı ile izinlerini kullanmış olduğu, izninin
kullanılmasına mani olacak şekilde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir işlem tesis edilmediği belirlenmiştir .
18) Başvuranın diş polikliniğinde görevlendirilmesi işleminde ise, hizmetin sürekliliği ile
düzenliliğini sağlayarak kamu hizmetinin kalitesini artırmak amacıyla, İdarenin polikliniğin hemşire ihtiyacını rotasyon usulü yerine kalıcı görevlendirmeyle gidermeyi takdir ettiği görülmektedir .
Hemşirelik Yönetmeliği’nin ilgili hükmünün, hemşireleri, sağlık hizmetinin verildiği tüm alanlarda etkin bir şekilde görev almakla, 657 sayılı Kanun’un ise kamu görevlilerine amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü tuttuğu görülmektedir . Dolayısıyla, bir kamu görevlisi
4 / 7olarak sözleşmeli hemşire statüsünde çalışmakta olan başvuranın, sağlık hizmetinin verildiği başka
bir poliklinikte hizmetin gerekleri gerekçesiyle görevlendirilmesi işleminde herhangi bir kasıt veya hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır .
19) Hemşirelik Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde öğrenci hemşirelere ilişkin eğitim
faaliyetlerinin yürütülmesi amacıyla başvurana verilen eğitim hemşireliği görevinin, görevi yürüten hemşirenin hastaneden ayrılması ve bu görevi yürütecek olan hemşirenin de iş yükü göz önünde bulundurularak hizmetin aksamaması amacıyla başvuruna verilmiş olduğu, ancak başvuranın gerekli şartları taşımadığını ve bu görevi yapmak istemediğini belirtmesi üzerine görevin kendisinden alındığı belirlenmiştir . Dolayısıyla, her ne kadar 657 sayılı Kanun’un ilgili hükmü gereği, başvuranın kendisine hizmetin gereği olarak tevdi edilmiş bir görevi yerine getirme yükümlülüğü bulunmakta ise de, İdarenin, iyi niyetli bir yaklaşımla, başvuranın talebini yerine getirdiği görülmektedir .
İdarenin yapmış olduğu araştırmada ise, başvuranın acil servis polikliniğinde görevlendirilmesinin, izin ile ilgili tartışmalardan önce olduğunun, görevlendirmenin sonradan kalıcı hale getirildiğinin belirlendiği açıklamalarına da yer verilmiştir .
20) Psikolojik taciz, “işyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere
yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünü” olarak tanımlanmaktadır (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş yerlerinde Psikolojik
Taciz Bilgilendirme Rehberi, özel Matbaası, Ankara, Mayıs 2014, ss. 9) . İşyerlerinde psikolojik tacizden söz edebilmek için sergilenen olumsuz davranışların aşağıdaki unsurları içermesi
gerekmektedir (age, ss. 9) :
• İşyerinde gerçekleşmelidir .
• Üstler tarafından astlarına uygulanabileceği gibi, astları tarafından üstlerine de uygulanabilir ya da eşitler arasında da gerçekleşebilir .
• Sistemli bir şekilde yapılmalıdır .
• Süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanmalıdır .
• Kasıtlı yapılmalıdır .
• Yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olmalıdır .
• Mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkmalıdır .
• Kişiye yönelik olumsuz tutum ve davranışlar gizli veya açık olabilir .
21) İşyerlerinde psikolojik taciz olgusu bazı durumlarda, psikolojik taciz olarak nitelendirilemeyecek
diğer olumsuz davranışlarla karşılaştırılabilmektedir . Arızi, tek seferlik ya da birden çok tekrarlansa bile strese ve doğal iş yoğunluğuna bağlanabilecek süreklilik arz etmeyen olumsuz tutum, davranış, tartışma ve çekişmeler ise, psikolojik taciz değildir (age, ss. 10) .
5 / 722) Psikolojik tacize ilişkin bu açıklamalar başvuru konusu olay açısından değerlendirildiğinde,
Araştırma Raporunda kişinin içinde bulunduğu duygu durumuyla yalnızlaştırıldığı algısı içinde bulunduğu, İdarenin; kasıtlı davranmadığı, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırma amacı taşımadığı, başvuranın kişiliğine, mesleki durumuna veya sağlığına zarar vermediği, sistemli ve süreklilik kazanmış bir sıklıkla işlemleri tekrarlanmadığı, yaşanan olumsuzlukların, tek seferlik, strese ve iş yoğunluğuna bağlı olarak gerçekleştiği, meslek hayatının başında olan başvuranın taleplerinin yerine getirilmesinde de anlayış gösterdiği tespit edilmiş olup, başvuranın psikolojik tacize uğradığı yönündeki iddialarının yerinde olmadığı belirlenmiştir .
23) 657 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, yataklı tedavi kurumlarında çalışan personele haftalık
çalışma süresi dışında normal veya acil nöbeti tutmaları halinde izin verilebileceği, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen personele ise izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için belirli bir ödeme yapılacağı hüküm altına alınmıştır . Yataklı
Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri ise, başhekime geceyi yoğun mesai ile uykusuz geçiren personele, kurumun personel durumu ve imkânları müsait olmak, hizmeti aksatmamak kaydıyla evinde veya kurum içerisinde lüzum görüldüğü sürece dinlenmesi için izin vermede takdir yetkisi de tanımaktadır . Başvuranın nöbetlerin hukuka uygun olmayacak şeklide tutulduğu iddialarıyla ilgili olarak mevzuat hükümleri çerçevesinde İdarece yapılan araştırmada nöbet değişimlerinin ve 48 saat nöbet tutma durumunun personelin yazılı talebi ile İdarenin bilgisi ve izni dahilinde yapıldığının tespit edildiği belirtilmektedir . Benzer şekilde, ilgili bilgi ve belgelerin
Kurumumuzca incelenmesinde de, nöbetlerin 16 veya 24 saat tutulacak şekilde düzenlendiği, nöbet değişimi yapmak isteyen personelin Nöbet Değişim Tutanağı düzenledikleri, bu tutanağın Başhekim tarafından onaylandığı belirlenmiş olup, başvuranın 48- 72 saat aralıksız nöbet tutturulduğu ile hukuka aykırı olarak çalışanların birbirlerinin yerlerine nöbet tuttuğu iddialarının yerinde olmadığı tespit edilmiştir .
24) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ba şvuranın iş yerinde psikolojik tacize
uğradığı ve nöbet uygulamasının hukuka uygun yürütülmediği iddialarının yerinde olmadığı, İdare tarafından yapılan işlem ve uygulamanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesi ile Kurumumuza yaptığı başvurusu üzerine İdare tarafından yapılan araştırma sonrasında başvuranın yazılı olarak ikaz edilmesi işleminde “dinlenilme hakkı” ile “savunma hakkı” ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kastamonu İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
6 / 7VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvurana, TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMUNA ve KURŞUNLU
İLÇE DEVLET HASTANESİ BAŞTABİPLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi