Kurtpınar Belde Belediyesi’nden devredilen alacakların Ceyhan Belediyesi tarafından ödenmesi talebi (KDK)

Mühendislik Limited Şirketi’nin hak ve alacağı bulunmadığından konuyla ilgili olarak

İdarelerince herhangi bir işlem yapılamadığı hususları belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, … sosyal bir hukuk Devletidir”, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde; “… İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”, 4. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu

Protokolün “Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1 inci maddesi; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”,

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,

6. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”, “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler. …

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden 10. 6360 sayılı Kanunun 1 inci maddesi uyarınca; Adana ilindeki belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış ve beldeler isimleriyle mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır. Bu kapsamda, Kurtpınar Belde Belediyesi kapatılmış olup, Ceyhan

Belediyesi’nin mahallesi haline gelmiştir. Diğer taraftan, anılan Kanun’un Geçici 1 inci maddesinde; bu Kanun’daki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere Kanun’da tarif edildiği şekliyle devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulacağı ifade edilmiştir.

Kurulacak komisyonunun devir, tasfiye ve paylaştırmaya ilişkin yetkileri; belediyenin tüzel kişiliği kaldırılacak belde belediyesi olmasına ya da büyükşehir belediyesine dönüştürülecek il belediyesi olmasına göre farklılaştırılarak aynı maddenin devamında sayılmıştır. Söz konusu kanunun hükmü uyarınca; kurulacak komisyonlar, tüzel kişiliği kaldırılan belediyelere ilişkin olarak; personelin, her türlü taşınır ve taşınmaz malın, hak, alacak ve borçların devrine karar vermeye yetkilidir. Bu kapsamda, somut olayda, Kurtpınar Belde Belediyesi’nin borç ve alacaklarının devriyle ilgili hususlarda Adana Valiliği İl Mahalli İdareler Müdürlüğü Devir

Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonun yetkili olduğu anlaşılmıştır.

11. Şikayet başvurusunda bulunan şirketin, Kurtpınar Belde Belediyesi’ne (borç devrinden sonra Ceyhan Belediyesi’ne) olan borçları nedeniyle Ceyhan Belediyesi tarafından alacaklı sıfatıyla icra takibi başlatıldığı anlaşılmaktadır. Başvuruya konu şirket, Ceyhan Belediyesi’ne (borç devrinden önce Kurtpınar Belde Belediyesi’ne) olan borçlarını kabul edilmekte olup, somut olayda başvuruya konu şirketinin Ceyhan Belediyesi’ne olan ( / sayılı dosya kapsamında icra takibine konu edilen) borcuyla ilgili olarak bir tereddüt bulunmamaktadır.

12. Öte yandan, şikayetçi tarafından Kurtpınar Belde Belediyesi’nden olan alacaklarının

6360 sayılı Kanun uyarınca Ceyhan Belediyesi’ne devir edildiğini belirterek, söz konusu

alacağının ödenmesini talep etmektedir. Ancak ilgili İdare, 6360 sayılı Büyükşehir Kanunu çerçevesinde tüzel kişiliği sona eren Kurtpınar Belde Belediyesi’nin Belediyelerine teslim ettiği

Devir Mizan Cetvellerinde, şikayetçi Mühendislik Limited Şirketi’nin hak ve alacağı bulunmadığı, bu nedenle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanunu’nun 32 nci ve 33 üncü maddelerinin birinci fıkralarında yer alan hükümler uyarınca konuyla ilgili olarak

İdarelerince herhangi bir işlem yapılamadığı hususları belirtilmiştir. İdarenin söz konusu beyanından, Devir Mizan Cetvellerinde, şikayetçi Mühendislik Limited Şirketi’nin ismi bulunmadığı gerekçe gösterilerek, söz konusu borcun idarece ödenmediği anlaşılmıştır.

13. Şikayetçinin başvuru belgesi ekinde sunulan Adana Valiliği İl Mahalli İdareler

Müdürlüğü Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun 03/07/2015 tarih ve sayılı

Kararında; “… İlimiz Ceyhan İlçe Kaymakamlığından alınan 28/05/2015 tarih ve sayılı yazıda ve ekindeki Alt Komisyon kararında belirtilen 6360 sayılı Kanun gereği tüzel kişilikleri sona eren Ceyhan ilçesi … Kurtpınarı Belde Belediyesinden harita, imar planı ve imar uygulaması yapım işleri sebebiyle alacağı bulunan Proje Müt. Ltd. ve Mühendislik

Limited Şirketlerinin Ceyhan Kaymakamlığına vermiş oldukları 22/05/2015 tarih ile 26/05/2015 tarihli dilekçelerde belirtilen borç devir konusu görüşüldü. … yukarıda adı geçen şirketlerce harita, imar planı ve imar uygulaması yapım işlerinin gerçekleştirildiğinin Ceyhan

Kaymakamlığından alınan 28/05/2015 tarih ve sayılı yazı ve eklerindeki belgelerin incelenmesi sonucu anlaşıldığı, Ayrıca Valiliğimizce Ceyhan Belediye Başkanlığına yazılan 02/06/2015 tarih ve sayılı yazı ile konu hakkında gerekli araştırmanın yapılmasının istendiği ve Ceyhan Belediye Başkanlığının 11/06/2015 tarih ve sayılı Valiliğimize vermiş olduğu cevabi yazıdan da ilgili şirketlerin alacaklarıyla ilgili Belediyelerine Valiliğimiz Devir

Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu tarafından konuyla ilgili herhangi bir karar alınmadığı gibi ödenemeyeceğini iddia etmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

17. Diğer taraftan, Kurtpınar Belde Belediyesi’nin Ceyhan Belediyesi’ne teslim ettiği

Devir Mizan Cetvellerinin hazırlanması ve bu belgenin Kurtpınar Belde Belediyesi tarafından Ceyhan Belediyesi’ne teslimi vb. hususlarda şikayetçinin müdahili olmadığı halde; söz konusu işlemedeki eksiklik veya yanlışlık gerekçe gösterilerek şikayetçinin konuyla ilgili mağduriyet yaşamasına sebebiyet verildiği anlaşılmıştır. Kaldı ki bu durum nedeniyle şikayetçiye herhangi bir sorumluluk yüklenemeyeceği de bir gerçektir. Bu nedenlerle, şikayetçinin müdahil olmadığı (cetvel hazırlanması ve Ceyhan Belediyesi’ne teslimi vb.) bir işlemedeki eksiklik veya yanlışlık gerekçe gösterilerek şikayetçinin mağduriyetine sebebiyet verilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

18. Ayrıca, Anayasanın 125 inci maddesinde yer alan “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmü, idare hukukunun temel ilkelerinden olan idarenin devamlılığı ve bütünlüğü ilkeleri ve bununla birlikte İdarelerin, kamu hizmetlerini gereği gibi yerine getirmek, hizmetin yürütülmesi sırasında gerekli önlemleri almak ve kontrolleri yapmakla yükümlü olması durumları karşısında, somut olayda şikayetçinin mağduriyet yaşamasına neden olan İdare/İdarelerin (Kurtpınar Belde Belediyesi’nin kapatılması sonrasında Ceyhan Belediyesi’nin) bu mağduriyeti gidermesi gerektiği de bir gerçektir. Kaldı ki; gerçek durumun ortaya konulmasına yönelik olarak, ilgili komisyon tarafından konuyla ilgili gerekli araştırma yapılmış olup, 13 no.lu paragrafta da belirtildiği üzere şikayetçinin alacaklı olduğu hususu yetkili komisyon tarafından açıkça ortaya konularak konuyla ilgili karar alındığı tespit edilmiştir.

19. Anayasanın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden konuyla ilgili iki tanesi “hukuki güvenlik” ve “belirlilik” ilkeleri olup, bireyin devlete güven duyması, ancak hukuki güvenliğin sağlandığı bir hukuk devleti düzeninde mümkün olabilecektir. Anayasada öngörülen temel ve hürriyetlerin kullanılması ve insan haklarının insan hayatına egemen kılması için Devlet, bireylerin hukuka olan inançlarını ve güvenlerini korumakla yükümlüdür.

Doktrinde hukuki güvenlik ilkesinin gerekleri de şu şekilde sıralanmıştır: 1- Devlet faaliyetleri, önceden öngörülebilir, tahmin edilebilir olmalıdır. 2- Devlet faaliyeti, önceden hukuk kurallarıyla düzenlenmiştir. 3- Hukuk düzeninde mümkün olduğunca hukuki istikrar sağlanmalıdır. 4- İdarenin tek yanlı işlem yapma üstünlüğüne karşı, güvece niteliğindeki kurallarla (bireylere katılma, dinleme ve savunma hakkı gibi haklar tanınarak) birey ile idare arasında denge sağlanmalıdır. 5- İdare, bireyin haklı beklentilerine uygun davranmalıdır. 6Yasal düzenlemelerde hukuka ve devlete olan güveni zedeleyici hususlardan kaçınılmalıdır. 7Devlet kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirilebilmesi için hukuk güvenliğinin sağlandığı bir hukuk devleti yaratmalıdır. (Prof. Dr. Bahtiyar Akyılmaz, Prof. Dr. Murat Sezginer, Doç.

Dr. Cemil Kaya, Türk İdare Hukuku, Ankara 2009, s.130-131)

20. Anayasa Mahkemesi içtihatlarında; Anayasanın 35 nci maddesine göre kişilerin mülkiyet haklarının ancak kanunun öngördüğü usullerle ve kamu yararı gereği sınırlandırılabileceği, Anayasa’nın 13 üncü maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi gereği kişilerin mülkiyet haklarının sınırlandırılması hâlinde elde edilmek istenen kamu yararı ile bireyin hakları arasında adil bir denge kurulması gerektiği vurgulanmaktadır. AİHM kararlarında da benzer şekilde, mülkiyet çözümü vb.) hususunda CEYHAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

CEYHAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın, CEYHAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI ve ŞİKAYETÇİYE TEBLİĞ

EDİLMESİNE,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi