|
ÖZET: Başvuru, 518 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği kapsamında mücbir sebep durumundan yararlanma talebine ilişkindir. Şikayetçi, Covid-19 nedeniyle işletmesinin mücbir sebep kapsamına alınmadığını, aynı sektördeki şahıs şirketlerinin bu haktan yararlandığını belirtmiştir. İşletmesi, Kuru Temizleme Ltd. Şti. olarak faaliyet göstermekte ve gelir vergisine tabi bir limited şirket olarak kurulduğu için mücbir sebep kapsamına alınmadığını ifade etmiştir. Şikayetçi, bu durumun kendisi gibi küçük esnaflar için büyük bir mağduriyet yarattığını ve faaliyet kodunun mücbir sebep kapsamına alınmasını talep etmiştir.
İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı, başvurunun olumsuz değerlendirildiğini ve mücbir sebep kapsamına alınmadığını bildirmiştir. 518 sayılı Tebliğ çerçevesinde, mükelleflerin mücbir sebep durumunun belirlenmesi için kurulan komisyonların çalışmaları ve uygulama esasları da açıklanmıştır. Başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiş ve yapılan değerlendirmeler sonucunda ret kararı önerilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, ilgili idarelere tebliğ edilmiştir. Şikayetçi, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/69535-S.20.75853
BAŞVURU NO : 2020/6233
KARAR TARİHİ : 31/08/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SARIGAZİ VERGİ DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI (Re’sen)
İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI (Re’sen)
BAŞVURUNUN KONUSU : 518 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinden yararlanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/04/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçelerinde özetle; Covid-19 dolayısıyla yayımlanan 518 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine göre mücbir sebep kapsamına gireceklerin sayıldığını, Vergi Dairelerinin ise Web üzerinden giriş yapıldığında işletmenin mücbir sebep kapsamına girip girmediğini belirlemekte olduğunu,
1.1. Sahibi bulunduğu işletmenin ( Kuru Temizleme Ltd. Şti.) ‘Islak Yıkama
Organik Kuru Temizleme’ faaliyetini yürüttüğünü ve İTO’nun 43 nolu Tekstil Terbiye Meslek
Koduna dahil olup Nace Kodu’nun ise 96.01.01 olduğunu,
1.2. Hal böyle iken aynı işi yapan (yani aynı Meslek kodu ve Nace Koduna sahip) merkez şubesinin, şahıs şirketi olduğu için mücbir sebep kapsamına girebildiğini ancak kendisinin, daha güvenilir olabilmek adına Limited Şirket (kurumlar vergisi mükellefi) olarak kurmuş olduğu işletmesinin mücbir sebep kapsamına giremediğini, çünkü anılan tebliğin, hem sektör ayırdığını (bu yönüyle genel sıkıntı dışında kendisi açısından sıkıntı görülmediğini ancak) hem de gelir vergisine tabi olanları kapsadığını, kendilerinin kurumlar vergisine tabi oldukları için kapsama giremediklerini, mücbir sebep kapsamına girenlerin beyannamelerinin 6 ay ertelendiğini, bu durumun kendisi gibi küçük esnaflar için çok önemli bir imkan olduğunu,
1.3. 03/04/2020 tarih sayılı itiraz dilekçesinde belirttiği mağduriyetinin İstanbul Vergi
Dairesi Başkanlığı Ümraniye Uygulama Grup Müdürlüğü tarafından verilen cevabi yazıyla
518 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği gereğince dikkate alınmadığını ve Uygulama Grup
Müdürlükleri nezdinde kurulmuş olan Faaliyet Kodu Değerlendirme Komisyonlarının da anılan Tebliğ dışına çıkamadığını ifade ve iddia ederek,
1.4. Söz konusu mağduriyetinin devam etmemesi için Kuru Temizleme Faaliyet Kodunun 518 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğin 3 üncü maddesindeki sektörlere dahil edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge yazısına istinaden İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’ndan alınan 07/05/2020 tarih ve sayılı yazıda özetle, “ Bilindiği üzere, 24/3/2020 tarihli ve 31078 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 518 Sıra No.lu Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliği ile Çin Halk Cumhuriyeti’nin Vuhan kentinde ortaya çıkan ve birçok ülkeye yayılan Koronavirüs (COVID19) salgınından ve bu kapsamda alınan tedbirlerden doğrudan etkilenen ve mezkûr Tebliğle belirlenen mükelleflerin 213 sayılı Vergi
Usul Kanunu’nun mücbir sebep hükümlerinden faydalandırılması hakkında açıklamalar yapılmıştır.
2.1. Anılan Tebliğin 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden mükelleflerin mücbir sebep kapsamında olup olmadığının tespit edilmesine yönelik başvuruların şekli, komisyonların kurulması ile çalışma usul ve esasları 2020/3 Seri No.lu Uygulama İç Genelgesi ile belirlenmiştir.
Anılan İç Genelgenin “1.2.2. Komisyonun teşekkülü” başlıklı bölümünde mükelleflerin ana faaliyet kodunun değiştirilmesine yönelik başvurularının ve mükellefin mücbir sebep kapsamında olup olmadığını değerlendirmek amacıyla vergi dairesi başkanlıklarına bağlı olarak görev yapacak “Ana Faaliyet Kodu Değerlendirme Komisyonu” kurulacağı, belirtildiğinden; bu çerçevede Başkanlığımıza bağlı Uygulama Grup Müdürlükleri bünyesinde
11 adet “Ana Faaliyet Kodu Değerlendirme Komisyonu” kurulmuştur.
2.2. Durumunun 518 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği kapsamında değerlendirilmesi talebinde bulunan adı geçen mükellef kurumun dilekçeleri ve ekleri, faaliyet gösterdiği Sarıgazi Vergi Dairesi Müdürlüğünün bağlı bulunduğu Ümraniye Uygulama Grup
Müdürlüğü bünyesinde kurulan “Ümraniye Ana Faaliyet Kodu Değerlendirme Komisyonu”nca 28/04/2020 tarih ve 214841 sayılı (olumsuz) mütalaa ile değerlendirilmiş olup, söz konusu talebi ile ilgili olarak mücbir sebep kapsamına alınmasının uygun görülmediği hususu da yazımıza ekli 28/04/2020 tarih ve 346872 sayılı yazı ile taraflarına bildirilmiştir.
2.3. KONU HAKKINDA YÜRÜTÜLEN İŞLEMLERİN 518 SIRA NO.LU VERGİ USUL
KANUNU GENEL TEBLİĞİ VE ANILAN TEBLİĞİN UYGULAMASINA YÖNELİK
OLARAK ÇIKARILAN 2020/3 SERİ NO.LU UYGULAMA İÇ GENELGESİ İLE
BELİRLENEN USUL VE ESASLARA UYGUN BİR ŞEKİLDE GERÇEKLEŞTİRİLDİĞİ,
konu hakkında yapılacak başkaca bir işlemin bulunmadığı değerlendirilmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun bilgi-belge yazısına istinaden Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 04/06/2020 tarih ve sayılı yazıda özetle, “518 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel
Tebliğinin 3 üncü maddesinde ”….” açıklamalarına yer verilmiştir.
3.1. Tebliğin 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden mükellefin mücbir sebep kapsamında olup olmadığının tespit edilmesine yönelik başvuruların şekli, komisyonların
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceleri”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 24/3/2020 tarihli ve 31078 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 518 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin “Ticari, zirai ve mesleki kazanç yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunan veya salgından doğrudan etkilenen ya da
İçişleri Bakanlığınca alınan tedbirler kapsamında geçici süreliğine faaliyetlerine ara verilmesine karar verilen işyerlerinin bulunduğu sektörlerde faaliyette bulunan mükellefler itibarıyla mücbir sebep hali ilan edilmesi” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) 213 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden; a) Ticari, zirai ve mesleki kazanç yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunan mükelleflerin, b) Koronavirüs salgınından doğrudan etkilenen ve ana faaliyet alanı itibarıyla; alışveriş merkezleri dahil perakende, sağlık hizmetleri, mobilya imalatı, demir çelik ve metal sanayii, madencilik ve taş ocakçılığı, bina inşaat hizmetleri, endüstriyel mutfak imalatı, otomotiv imalatı ve ticareti ile otomotiv sanayii için parça ve aksesuar imalatı, araç kiralama, depolama faaliyetleri dahil lojistik ve ulaşım, sinema ve tiyatro gibi sanatsal hizmetler, matbaacılık dahil kitap, gazete, dergi ve benzeri basılı ürünlerin yayımcılık faaliyetleri, tur operatörleri ve seyahat acenteleri dahil konaklama faaliyetleri, lokanta, kıraathane dahil yiyecek ve içecek hizmetleri, tekstil ve konfeksiyon imalatı ve ticareti ile halkla ilişkiler dahil etkinlik ve organizasyon hizmetleri sektörlerinde faaliyette bulunan mükelleflerin, c) Ana faaliyet alanı itibarıyla İçişleri Bakanlığınca alınan tedbirler kapsamında geçici süreliğine faaliyetlerine ara verilmesine karar verilen işyerlerinin bulunduğu sektörlerde faaliyette bulunan mükelleflerin, 1/4/2020 ila 30/6/2020 (bu tarihler dâhil) tarihleri arasında mücbir sebep halinde olduğunun kabul edilmesi uygun bulunmuştur.
(2) Birinci fıkrada bahsi geçen ana faaliyet alanlarının tespit edilmesinde bu Tebliğin yayımı tarihi itibarıyla vergi dairesi kayıtlarındaki ana faaliyet kodu dikkate alınır.
(3) Mükellefin vergi dairesi kayıtlarındaki ana faaliyet kodu itibarıyla birinci fıkradaki sektörler arasında bulunmamasına rağmen ana faaliyet alanı olarak bu sektörlerden herhangi birisinde fiilen iştigal ettiğini ispat ve tevsik etmesi halinde, mükellefin mücbir sebep kapsamında olup olmadığının tespitinde ana faaliyet kodu yerine fiilen iştigal edilen ana faaliyet alanı dikkate alınır.”
7. 518 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uygulaması hakkındaki Gelir İdaresi
Başkanlığı’nın 03/04/2020 tarihli 2020/3 seri no.lu Uygulama İç Genelgesinde, “1.1. Kapsama giren mükellefler
Tebliğin 3 üncü maddesi ile; a) Ticari, zirai ve mesleki kazanç yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunan mükelleflerin (İhtiyari olarak katma değer vergisi (KDV) beyannamesi veren ticari kazançları basit usulde tespit edilen mükellefler, bilanço veya işletme hesabı esasına göre defter tutan ticaret erbabı ve kazançları gerçek usulde vergilendirilen zirai kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabı)
b) Koronavirüs salgınından doğrudan etkilenen ve ana faaliyet alanı itibarıyla; alışveriş merkezleri dâhil perakende, sağlık hizmetleri, mobilya imalatı, demir çelik ve metal sanayii, madencilik ve taş ocakçılığı, bina inşaat hizmetleri, endüstriyel mutfak imalatı, otomotiv imalatı ve ticareti ile otomotiv sanayii için parça ve aksesuar imalatı, araç kiralama, depolama faaliyetleri dâhil lojistik ve ulaşım, sinema ve tiyatro gibi sanatsal hizmetler, matbaacılık dahil kitap, gazete, dergi ve benzeri basılı ürünlerin yayımcılık faaliyetleri, tur operatörleri ve seyahat acenteleri dahil konaklama faaliyetleri, lokanta, kıraathane dahil yiyecek ve içecek hizmetleri, tekstil ve konfeksiyon imalatı ve ticareti ile halkla ilişkiler dahil etkinlik ve organizasyon hizmetleri sektörlerinde faaliyette bulunan mükelleflerin, c) Ana faaliyet alanı itibarıyla İçişleri Bakanlığınca alınan tedbirler kapsamında geçici süreliğine faaliyetlerine ara verilmesine karar verilen işyerlerinin bulunduğu sektörlerde faaliyette bulunan mükelleflerin, 1/4/2020 ila 30/6/2020 (bu tarihler dâhil) tarihleri arasında mücbir sebep halinde olduğu kabul edilmesi uygun bulunmuştur.
Yukarıda yer alan mükelleflerin sistemsel olarak mücbir sebep hali kapsamına alınması işlemleri her bir vergi dairesi bazında Başkanlığımız tarafından gerçekleştirilecektir.
1.2. Ana faaliyet koduyla ilgili başvurular
Mükellefin ana faaliyet alanlarının tespit edilmesinde Tebliğin yayımı tarihi itibarıyla vergi dairesi kayıtlarındaki ana faaliyet kodu dikkate alınır. Ana faaliyet kodundan kasıt, mükelleflerin sicil kayıtlarında ilk sırada yer alan altı haneli NACE meslek kodudur. Mükellefin vergi dairesi kayıtlarındaki ana faaliyet kodu itibarıyla bu İç Genelgenin (1.1) numaralı bölümünde sayılan sektörler arasında bulunmamasına rağmen ana faaliyet alanı olarak bu sektörlerden herhangi birisinde fiilen iştigal ettiğini ispat ve tevsik etmesi halinde, mükellefin mücbir sebep kapsamında olup olmadığının tespitinde ana faaliyet kodu yerine fiilen iştigal edilen ana faaliyet alanı dikkate alınır ve sicil kayıtlarındaki ana faaliyet kodu yeni duruma göre düzeltilir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, şikayetçinin iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Uyuşmazlık konusu; sahibi bulunduğu işletmenin ( Kuru Temizleme Ltd.
Şti.) ‘Islak Yıkama Organik Kuru Temizleme’ faaliyetini yürüttüğünü, 518 Sıra No.lu Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliği ile getirilen düzenlemeden yaralanma talebinin idarece uygun görülmediğini ifade ederek, Kuru Temizleme Faaliyet Kodunun 518 sayılı Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliğin 3 üncü maddesindeki sektörlere dahil edilmesini talep etmektedir.
konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde
Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
13. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
“Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare
Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA, İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKALIĞI’NA ve GELİR
İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi